Filmy

Sowieci – Związek Radziecki czy Sowiecki?

Sowieci – Związek Radziecki czy Sowiecki?
Grzegorz Sanik

Czy powinno się mówić Związek Radziecki, czy Związek Sowiecki? Rosjanie czy Sowieci? Jakie określenia najlepiej używać do opisywania historii ZSRR? Oto wpływ propagandy i polityki na kształtowanie nazw oraz określeń.

Związek Radziecki czy Związek Sowiecki?

Określenie „sowiecki” wywodzi się od rosyjskiego słowa „sowiet” (cовет), czyli w tłumaczeniu na język polski „rada”. Pierwotnie termin ten odnosił się do lokalnych rad robotniczych, chłopskich i żołnierskich, które przejmowały władzę w Rosji po upadku monarchii. Przed wojną w II RP określenia „Sowieci”, „sowiecki” były popularne i powszechnie używane. Miały również swój bardzo negatywny wydźwięk, m.in. z powodu wojny polsko-bolszewickiej. Określenie „sowiecki” nie kojarzyło się więc z niczym dobrym. Po wojnie nowa władza Polski uważała, że trzeba zatrzeć złe wrażenia związane ze słowem „sowiecki” i zastąpić je jego polskim odpowiednikiem „radziecki”, które pochodziło od polskiego słowa „rada”. W ten sposób lansowano przez cały okres PRLu nową nazwę, która miała zmienić nastawienie do ZSRR, albo przynajmniej sprawić, żeby nazwa nie kojarzyła się tak bardzo negatywnie.

Sowieci, sowiecki, wywodzi się od rosyjskiego słowa "sowiet", czyli "rada"

Sowieci, sowiecki, wywodzi się od rosyjskiego słowa „sowiet”, czyli „rada”

Niektórzy po dziś dzień uważają, że używając przymiotnika „radziecki” zamiast „sowiecki”, ulegamy wpływowi tej peerelowskiej propagandy i jakoby zgadzamy się z jej retoryką. Osobiście używam obu tych określeń niemalże zamiennie. Jednakże w przypadku kraju mówię zazwyczaj tylko o Związku Radzieckim, bo taka była jego oficjalna nazwa.

Rosjanie czy Sowieci?

Natomiast w przypadku obywateli Związku Radzieckiego prawie zawsze mówię, że byli to Sowieci, a nie Rosjanie. I nie mam tutaj na celu używanie takiej nazwy w sensie pejoratywnym. Chcę jedynie podkreślić to, że Związek Radziecki składał się z wielu różnych narodów, nie tylko Rosjanie. W jego skład wchodzili również Ukraińcy, Białorusini, Gruzini, Kazachowie, Łotysze, Litwini i wiele innych. Często opisując historię PGWAR mówimy tylko o Rosjanach, a zapominamy o innych narodach służących również w Armii Radzieckiej, a którzy to również stacjonowali w sowieckich garnizonach na terenie Polski. Wojska Radzieckie stanowiły prawdziwą mieszankę wielu narodów. Zdarzało się, że niektórzy żołnierze nie umieli mówić dobrze po rosyjsku, a jedyne co znali to tylko kilka prostych wojskowych komend. Warto choćby wspomnieć, że sam przywódca ZSRR Józef Stalin był Gruzinem, a jeden z najzdolniejszych dowódców Armii Czerwonej w czasie II Wojny Światowej Konstanty Rokossowski był Polakiem. Choć oni, to znaczy komuniści, nigdy o sobie nie myśleli w kategoriach narodowych.

Marszałek Konstanty Rokossowski był z pochodzenia Polakiem

Marszałek Konstanty Rokossowski był z pochodzenia Polakiem

Filmy
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Prowadzę tego bloga oraz portal o ciekawych miejscach i atrakcjach Elomaps.com. Przygotowuję także filmy dokumentalne na YouTube.

Więcej w kategorii Filmy

Rozkaz Riese – Ujawnione niemieckie dokumenty FHQ

Grzegorz Sanik8 grudnia 2016

Nazizm czy faszyzm? Różnice i błędne używanie

Grzegorz Sanik2 grudnia 2016

Mała Moskwa – Wojska Radzieckie w Polsce cz. 3

Grzegorz Sanik25 listopada 2016

Urzekający film Karkonosze Pieśń Wiatru i Mrozu

Grzegorz Sanik29 października 2016

Wywiad z ocalałym świadkiem budowy Riese cz. 2

Grzegorz Sanik21 października 2016

Armia Radziecka – Wojska Radzieckie w Polsce cz. 2

Grzegorz Sanik16 października 2016

Wywiad z ocalałym świadkiem budowy Riese cz. 1

Grzegorz Sanik29 września 2016

Zapomniany obóz jeniecki w Łambinowicach

Grzegorz Sanik20 września 2016

Armia Czerwona – Wojska Radzieckie w Polsce cz. 1

Grzegorz Sanik17 września 2016