7 Cudów Starożytnego Świata

Pierwotnie lista starożytnych cudów świata została stworzona w II wieku p.n.e. przez Antypatra z Sydonu. Lista miała być swoistym ówczesnym przewodnikiem po popularnych celach turystycznych. Głównie znalazły się na niej arcydzieła greckiej architektury. Jej skład ugruntował się później w czasach starożytnych. Aż 5 z 7 obiektów na liście jest dziełem właśnie greckiej cywilizacji. Świadczy to o gwałtownym rozwoju świata starożytnego, który nastąpił w V i IV wieku p.n.e. Na samym dole jest mapa z zaznaczonymi wszystkimi miejscami. Kolejność budowli od najmłodszej do najstarszej.

1. Latarnia morska na Faros

Ta niezwykła budowla to najmłodszy z 7 cudów starożytnego świata. Latarnia morska została wzniesiona na wyspie Faros na Morzu Śródziemnym, tuż przy wejściu do portu w Aleksandrii. Być może pomysłodawcą jej budowy był sam Aleksander Wielki. Budowla wznosiła się na wysokość około 120 metrów i została wybudowa gdzieś pomiędzy rokiem 280, a 247 p.n.e. Ówcześnie, prawdopodobnie była to najwyższa budowla na świecie, zaraz po egipskich piramidach. Zapewne musiała robić ogromne wrażenie na żeglarzach wpływających do aleksandryjskiego portu. Na jej szczycie znajdował się nieduży, symboliczny pomnik greckiego boga mórz – Posejdona. W wyniku kilku trzęsień ziemi budowla została zniszczona. Jej ostateczny upadek datuje się na XV wiek. Obecnie w miejscu, w którym dawniej znajdowała się latarnia, zbudowany jest średniowieczny Fort Qaitbay.

Latarnia Morska na Faros – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XVIII w.

Fort Qaitbay na miejscu dawnej latarni – Foto: Delengar Źródło: commons.wikimedia.org

2. Kolos z Rodos

Kolos Rodyjski to olbrzymich rozmiarów posąg greckiego boga Słońca – Heliosa. Ustawiony został przy wejściu do portu Rodos, na greckiej wyspie o tej samej nazwie – Rodos, położonej na Morzu Egejskim. Posąg Heliosa miał około 30 metrów wysokości, co czyniło go jednym z największych posągów świata antycznego. Jego powstanie datuje się na lata 292-280 p.n.e. Kolos powstał dla upamiętnienia przegranej wojsk Demetriusza I, które oblegały wsypę. Jego powierzchnia miała być pokryta płytami z brązu i żelaza przetopionymi z broni pozostawionej przez wojska Demetriusza. Kolos z Rodos uległ zniszczeniu już po kilkudziesięciu latach, podczas trzęsienia ziemi w roku 226 p.n.e. Wyrocznia w Delfach odradziła jego odbudowy, więc powalony posąg Heliosa leżał przez wiele lat, stając się wówczas atrakcją samą w sobie. Ostatecznie po 800 latach jego szczątki zostały sprzedane przez Arabów żydowskiemu kupcowi z Emessy. Obecnie przy wejściu do portu znajdują się fortyfikacje wyspy. Jednak w zeszłym roku pojawiła się idea odbudowy tego niezwykłego monumentu.

Kolos z Rodos – 7 Cudów Starożytnego Świata

Współczesne wejście do portu i fortyfikacje wyspy – Foto: Jebulon Źródło: commons.wikimedia.org

3. Mauzoleum w Halikarnasie

Ten niezwykły grobowiec został wzniesiony dla Mauzolosa, perskiego satrapy Karii. Zbieżność imienia władcy z przyjętą nazwą „mauzoleum” określającą rodzaj grobowca, nie jest przypadkowa. To właśnie od jego imienia przyjęto później tak nazywać monumentalne budowle-grobowce. Mauzoleum zostało wzniesione około roku 350 p.n.e. Budowla była sporej wielkości, bowiem mierzyła około 45 metrów wysokości. Górna część ozdobiona została kolumnadą, a na szczycie mauzoleum umieszczono piramidę ze schodów, a na niej kwadrygę. Jak wiele tego typu innych budowli w regionie, ta również musiała się zmagać z niszczycielskimi trzęsieniami ziemi i wojnami. Ostatecznie po monumentalnym mauzoleum pozostała tylko kupa porozrzucanych kamieni. Pamięć o nim jednak przetrwała próbę czasu. Mauzoleum w Halikarnasie stało się inspiracją dla wielu nowych współczesnych budynków. Szczególnie dla instytucji rządowych w USA.

Mauzoleum w Halikarnasie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XIX w.

Widok na współczesne pozostałości mauzoleum, dziś w Bodrum w Turcji – Foto: Patrickneil Źródło: commons.wikimedia.org

Budynek House of the Temple w Waszyngtonie wzorowany na mauzoleum w Halikarnasie – Foto: AgnosticPreachersKid at English Wikipedia

4. Posąg Zeusa w Olimpii

Ogromny, jak na ówczesne czasy, posąg greckiego boga Zeusa został wzniesiony w świątyni Zeusa w Olimpii. Siedzący na tronie Zeus miał około 12-13 metrów wysokości. Jego powstanie przypisuje się greckiemu rzeźbiarzowi Fidiaszowi i datuje na około 435 rok p.n.e. Statua Zeusa miała być ozdobiona złotem, szlachetnymi kamieniami i słoniową kością. W prawej ręce Zeus trzymał posąg bogini zwycięstwa Nike, a lewej laskę, na której u szczytu siedział orzeł. Posąg przetrwał prawie 900 lat, kiedy to w roku 425 lub 475 n.e. został strawiony przez pożar. Dziś w przypuszczalnym miejscu jego lokalizacji znajdują się tylko ruiny świątyni wzniesione ku jego czci.

Posąg Zeusa w Olimpii – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XVIII w.

Przypuszczalne miejsce lokalizacji posągu – Foto: Alun Salt Źródło: flickr.com

5. Świątynia Artemidy w Efezie

Grecka świątynia poświęcona bogini łowów i zwierząt Artemidzie, której posąg miał się znajdować w środku budowli. Od jej imienia świątynia zwana jest także Artemizjonem. Budowla została wzniesiona około roku 550 p.n.e. na polecenia króla Krezusa, władcy Lidii. Najprawdopodobniej stanęła na miejscu innej świątyni, która wcześniej została zniszczona. Artemizjon został zbudowany na planie prostokąta, którego jeden bok miał około 115 metrów, drugi 50 metrów długości. Całość została otoczona kolumnadą wysoką na kilkanaście metrów. Budowla była kilkukrotnie niszczona. Sława jej była tak wielka, że w odbudowę świątyni zaangażował się sam król macedoński Aleksander Wielki. Odbudowana świątynia przetrwała kolejnych 600 lat, kiedy to w roku 226 n.e. została ostatecznie zniszczona podczas najazdu Gotów. Od tego czasu pozostały po niej tylko gruzy.

Świątynia Artemidy w Efezie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XIX w.

Miejsce ruin obok miasta Selçuk w Turcji – Foto: Adam Carr at the English language Wikipedia

6. Wiszące ogrody Semiramidy w Babilonie

Wiszące ogrody królowej Semiramidy miały zostać wzniesione w antycznym Babilonie na polecenie króla Nabuchodonozora II. Ich powstanie szacuje się gdzieś pomiędzy rokiem 605, a 562 p.n.e. Piszę „miały zostać”, gdyż kwestia ich istnienia wciąż jest dyskusyjna. Lokalizacja ogrodów jest tylko przypuszczalna i nigdy nie została ostatecznie potwierdzona. Pomimo tego zachowało się kilka relacji ze świata antycznego o istnieniu ogrodów, które wzbudzały powszechny podziw i zachwyt. Ogrody Semiramidy składały się ze specjalnych piętrowych tarasów, na których zasadzona była bujnie rosnąca roślinność. Konstrukcja była nawadniana wodami z rzeki Eufrat. Według relacji Nabuchodonozor II miał stworzyć rajski ogród w suchym klimacie Babilonu dla swojej żony Amytis. Ich zniszczenie jest równie tajemnicze, jak powstanie. Przyjmuje się, że przestały ostatecznie istnieć już w I wieku n.e.

Wiszące Ogrody Semiramidy w Babilonie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XIX w.

Kolejne z wyobrażeń Wiszących Ogrodów Semiramidy w Babilonie – Wizualizacja z XVIII w.

7. Wielka Piramida Cheopsa w Gizie

Najstarszy z 7 cudów starożytnego świata i, co najważniejsze, jedyny który przetrwał do naszych czasów. Budowę monumentalnej Piramidy Cheopsa datuje się na lata 2584-2561 p.n.e. Piramida przeznaczona została na grobowiec faraona Cheopsa. Obecnie po utracie końcówki budowla mierzy 138 metrów wysokości, pierwotnie mierzyła 146 metrów. Przez ponad 3800 lat pozostawała najwyższą budowlą stworzoną przez człowieka. Wraz z całym zespołem piramid i Sfinksem stanowi symbol starożytnego świata i współczesnego Egiptu, stając się atrakcją przyciągającą rzesze turystów. Ciekawostka, między budową najstarszego i najmłodszego z cudów starożytnego świata minęło mniej więcej tyle samo czasu, co między naszymi czaszami współczesnymi, a podbojami Aleksandra Wielkiego. Ogrom czasu.

Wielka Piramida Cheopsa w Gizie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Rycina z XVIII w.

Piramida Cheopsa w Gizie – Foto: Nina at the Norwegian language Wikipedia

Mapa 7 Cudów Starożytnego Świata

Artykuł 7 Cudów Starożytnego Świata – Dawniej i dziś pochodzi z serwisu Eloblog.

Portugalska mapa świata i włoski szpieg

Historia tej niezwykłej mapy jest dość zaskakująca. W XVI wieku Lizbona był burzliwym miastem do którego licznie przybywali ludzie w poszukiwaniu pracy i bogactw związanych z nowymi odkryciami geograficznymi. Działały tutaj również różnego rodzaju agentury, których celem było pozyskanie informacji wywiadowczych o najnowszych portugalskich odkryciach. Jednym z nich był Alberto Cantino, który został wysłany do Portugalii przez księcia Modeny i Reggio Ercole I d’Este. Alberto oficjalnie przybył pod przykrywką handlu końmi. Nieoficjalnie jego misją było pozyskanie informacji o nowych odkryciach geograficznych. Portugalska mapa świata, którą właśnie oglądamy, została prawdopodobnie skopiowana ze zbiorów królewskich kartografów. Właśnie dzięki działalności wywiadowczej Cantino. Inna z hipotez mówi o tym, że mapa mogła być potajemnie nabyta, krótko po tym, jak została kupiona dla jakiegoś oficjalnego klienta. Bez względu na jej sposób pozyskania, ostatecznie została przewieziona do północnych Włoch, gdzie na jej podstawie stworzono lokalne kopie.

Niezwykła Portugalska mapa świata z 1502 roku

Mapa w pełnej rozdzielczości dostępna jest pod tym linkiem.

Ciekawostki na mapie

Pierwsze, co rzuca się w oczy, to bardzo szczegółowo i w miarę dokładnie – jak na ówczesne czasy – wyrysowane brzegi Afryki. Zapewne były to informacje niezbędne do nawigowania po ocenach podczas opływania afrykańskiego kontynentu. Sama Europa, jako ówczesne centrum świata, również została dobrze odwzorowana. Centralnie na samym środku Starego Kontynentu możemy zauważyć potężny duży gród. To Wenecja. Z podobnym rozmachem na Bliskim Wschodzie została narysowana Jerozolima.

Wenecja – Portugalska mapa świata z 1502 roku

Jerozolima – Portugalska mapa świata z 1502 roku

Jak już wspomniałem, Afryka jest dość dobrze odwzorowana. Na afrykańskim zachodnim wybrzeżu widzimy wyraźnie wyeksponowany duży obiekt. To portugalski Zamek Świętego Jerzego w mieście Elmina, który na mapie przedstawiony jest w otoczeniu dwóch afrykańskich miast.

Portugalski Zamek Świętego Jerzego w Elmina

Ciekawostką jest również to, że na północnym wybrzeżu Afryki zaznaczono jakiś dziwny obiekt, przypominający trochę zawaloną wieżę. Ta wieża to w rzeczywistości słynna latarnia morska na wyspie Faros w Aleksandrii. Latarnia została wzniesiona jeszcze w III wieku p.n.e. i uważana była za jeden z cudów świata. Ta niezwykła budowla miała około 115-120 m wysokości. Latarnia ulegała systematycznemu niszczeniu podczas kolejnych trzęsień ziemi, ostatecznie zniszczona została pod koniec XIV wieku. Najwidoczniej sława o niej była tak wielka, że postanowiono ją również umieścić symbolicznie na mapie, pomimo upływu 1800 lat od jej budowy.

Upadła Latarnia Morska na Faros – Aleksandria

Na mapie znajdziemy również zarys Ameryki Południowej, która była odkryta i badana na przełomie XV i XVI wieku przez portugalskich żeglarzy. Omawiana portugalska mapa świata jest niezwykle ważna, ponieważ zawiera także jeden z pierwszych utrwalonych kartograficznych obrazów wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej. Niestety wybrzeże wygląda dość pokracznie i ograniczone jest tylko do fragmentu – prawdopodobnie – Florydy. Dość dobrze odzwierciedlone są za to Wyspy Karaibskie.

Floryda i Wyspy Karaibskie – Portugalska mapa świata z 1502 roku

Na mapie Cantina Karaiby mogą wydawać się przesadnie duże, zwłaszcza w stosunku do Europy. Ich długość jest niemal taka sama, jak długość Starego Kontynetu. Jak słuszne zauważył jeden z Internautów, nie jest to tylko błąd skali, ponieważ Karaiby w rzeczywistości są duże. Współczesne mapy mocno przekłamują rozmiary kontynentów, pisałem o tym w tym artykule. A oto jakie są rzeczywiste rozmiary Kuby na tle europejskich państw.

Rozmiar Kuby na tle Polski i Niemiec – Źródło: thetruesize.com

Pozostaje odpowiedzieć sobie na jeszcze jedno pytanie. Zawsze na takich starych mapach staram się doszukać Polski. Tutaj nie jest ona w żaden sposób zaznaczona, nawet symbolicznie. Morze Bałtyckie jest również potraktowane po macoszemu, nie ma przy nim przypisanych żadnych portów-miast. O taka większa kałuża. To obrazuje status i rolę Polski, a w zasadzie ich brak, z  punktu widzenia centrum ówczesnego świata.

Artykuł Niezwykła portugalska mapa świata z 1502 roku pochodzi z serwisu Eloblog.