„Lista Grundmanna” Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Robert Sulik – Recenzja

„Lista Grundmanna” autorstwa Jacka M. Kowalskiego, Roberta J. Kudelskiego i Roberta Sulika to próba podsumowania działalności prof. Günthera Grundmanna – konserwatora zabytków, który pod koniec wojny w dolnośląskich pałacach i zamkach organizował składnice dóbr kultury. Prof. Grundmann w latach 1932–1945 był konserwatorem zabytków prowincji dolnośląskiej. W czasie II wojny światowej zasłynął akcją ukrywania dzieł sztuki w zabytkach na terenie Dolnego Śląska. Pierwsze transporty z cennymi zbiorami trafiły na Dolny Śląsk już w połowie 1943 roku. Były to zbiory z prywatnych kolekcji i muzeów ewakuowane z Berlina. Od 1944 roku trwała akcja wywożenia i deponowania dóbr kultury ewakuowanych ze stolicy Dolnego Śląska Wrocławia. Dzieła sztuki, księgozbiory i archiwa wywożone były na dolnośląską prowincję. Tam deponowane w licznych pałacach, zamkach, kościołach i klasztorach. Akcja wywożenia dzieł sztuki miała na celu uchronienie ich przed ewentualnym zniszczeniem w czasie działań wojennych. W tym celu prof. Grundmann, z racji pełnienia rzędu, prowadził korespondencję z właścicielami pałaców poszukując wolnego miejsca na swoje składnice.

Po zakończeniu działań wojennych duża część ze skrytek prof. Grundmanna została zrabowana, zniszczona lub wywieziona na wschód przez Armię Czerwoną. Nieliczne z nich udało się zabezpieczyć polskim muzealnikom. Odnalezione dokumenty, notatki i listy miejscowości ze składnicami, sporządzone przez prof. Grundmanna, przeszły do historii pod nazwą Listy Grundmanna. Niniejsza publikacja opisuje losy każdej ze składnic organizowanych przez urząd konserwatora zabytków. W tym celu autorzy książki przytaczają liczne pozyskane dokumenty, w tym korespondencję prowadzoną przez prof. Grundmanna z właścicielami obiektów i państwowymi instytucjami. Na ich podstawie udało się odtworzyć losy wielu składnic. „Lista Grundmanna” to książka skierowana dla miłośników i badaczy wojennych tajemnic Dolnego Śląska.

Tytuł: Lista Grundmanna
Autor: Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Robert Sulik
Rok polskiego wydania: 2015
Moja ocena: ★★★★☆

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Lista Grundmanna” Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Robert Sulik

Artykuł „Lista Grundmanna” Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Robert Sulik pochodzi z serwisu Eloblog.

Hanna Reitsch – Pilotka z Jeleniej Góry

Hanna Reitsch urodziła się 29 marca 1912 roku w Jeleniej Górze (niem. Hirschberg), w mieście położonym na Dolnym Śląsku u stóp Karkonoszy. Młoda Hanna wieku 19 lat zapisała się na pierwszy kurs pilotażu organizowany w szkole szybowcowej w Jeżowie Sudeckim (niem. Grunau). Swoje pierwsze kroki w lotniczym fachu stawiała na pobliskiej Górze Szybowcowej. Tak w wielkim skrócie rozpoczyna się życiorys jednej z najsłynniejszych pilotek w historii lotnictwa. Hanna Reitsch bez wątpienia była postacią nietuzinkową. Ustanowiła ponad 40 rekordów wysokości i długości trwania lotu, zarówno za sterami szybowców jak i samolotów silnikowych. Jako pilot doświadczalny miała okazję latać na najnowocześniejszych konstrukcjach swojej epoki. Choć w swoim lotniczym życiu posiadała dziesiątki osiągnięć i rekordów, to do historii przeszła przede wszystkim za sprawą jednego lotu. 26 kwietnia 1945 roku, wraz z generałem Ritterem von Greim, udało jej się wylądować małym samolotem Fieseler Storch w centrum oblężonego Berlina, a stamtąd przedostać wprost do bunkra Adolfa Hitlera. Powody tego lotu do dziś stanowią dużą zagadkę. Jej niezwykłe oddanie nazizmowi i III Rzeszy stanowiło jej drugą naturę. Choć nigdy nie była członkiem NSDAP, nigdy nie zreflektowała się nad swoimi poczynaniami i fanatycznym oddaniem dla narodowego socjalizmu. Hanna Reitsch jeszcze przed wybuchem wojny, jako pilot instytutu DFS, zaangażowana była w rozwój niemieckiego lotnictwa. Po wybuchu wojny aktywnie włączyła się w prace przy konstrukcjach stricte wojskowych. Pracując jako pilot testowy przy rozwoju nowych broni, bezpośrednio wspierała niemiecki przemysł wojskowy, który później wykorzystywany był do realizacji zbrodniczych planów III Rzeszy. Odznaczona przez niemieckie władze, wyniesiona na piedestał, stała się jedną z ikon nazistowskich Niemiec.

Po wojnie Reitsch dostała się do amerykańskiej niewoli, gdzie była przetrzymywana przez 15 miesięcy. Do latania wróciła dopiero w latach 50., startując w kolejnych zawodach i odnosząc kolejne sukcesy. Nigdy nie wyszła za mąż, nie posiadała dzieci. Zmarła 24 sierpnia 1979 roku, pochowana została na cmentarzu w Salzburgu.

Współpraca i materiały

Lektor: Tomasz Sikora
Zdjęcia z powietrza: Michał Jabłoński
Zdjęcia archiwalne: polska-org.pl i Bundesarchiv

Fragmenty wspomnień Hanny Reitsch czytała Joanna Łukaszewska, na podstawie autobiografii pilotki pt. „Latanie –moje życie”.

Specjalne podziękowania dla podziemnej trasy turystycznej PROJEKT ARADO w Kamiennej Górze, za udostępnienie podziemi, w których kręcona była część scen.

W filmie zostały wykorzystane fragmenty trzech filmów, na podstawie prawa cytatu, obrazujące sposób przedstawienia Hanny Reitsch w filmach fabularnych: „Operacja Kusza” (1965), „Hitler – ostatnie 10 dni” (1973) i „Upadek” (2004).

Bibliografia:
„Latanie – moje życie”, Hanna Reitsch
„Podniebnie loty Hanny Reitsch”, Dennis Piszkiewicz

Artykuł Hanna Reitsch – Pilot doświadczalny III Rzeszy z Jeleniej Góry pochodzi z serwisu Eloblog.

Kolorowy film z pokonanych nazistowskich Niemiec

Dawniej na moim blogu zamieszczałem sporo archiwalnych filmów. Zwłaszcza tych kolorowych lub pokolorowanych. Czas na kolejny tego typu materiał. Tym razem pokazujący pierwsze tygodnie w pokonanych nazistowskich Niemczech. Oczywiście oczami alianckiej kamery. Część z tych ujęć mogliście już zobaczyć na innym filmie ze zniszczonego Berlina. Tym razem składanka kolorowych ujęć pochodzi z innego kanału na YouTube. W zasadzie film nie wymaga jakiegoś większego komentarza. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka pokazanych miejsc. Oto co przykuło moją uwagę.

Jedna ze sławnych niemieckich autostrad tzw. Reichsautobahn – Żródło: YouTube / chronoshistory

Zniszczona berlińska katedra (Berliner Dom) – Żródło: YouTube / chronoshistory

Dziś już nieistniejący Narodowy Pomnik Cesarza Wilhelma I (Kaiser-Wilhelm-Nationaldenkmal) – Żródło: YouTube / chronoshistory

Jeżeli się nie mylę ujęcia poprzedzające tę scenę pochodzą z Nowej Kancelarii Rzeszy, a tu amerykański żołnierz wskazuje domniemane miejsce spalenia zwłok Adolfa Hitlera – Żródło: YouTube / chronoshistory

Stadion olimpijski, na którym w 1936 roku odbywała się słynna olimpiada – Żródło: YouTube / chronoshistory

Artykuł Gdy opadł kurz wojny… Kolorowy film z pokonanych nazistowskich Niemiec pochodzi z serwisu Eloblog.

Zapraszam do oglądania galerii pokolorowanych dwudziestu zdjęć z czasów II wojny światowej. Archiwalne zdjęcia przedstawiające żołnierzy Armii Czerwonej pochodzą z różnych okresów wojny. Duża część z nich ma wydźwięk propagandowy. Przede wszystkim ukazując bohaterki i bohaterów Związku Radzieckiego. Wśród fotografowanych postaci dużą ilość stanowią kobiety, pełniące podczas wojny funkcje np. pilotów lub snajperów. Szacuje się, że samych kobiet-snajperów było ok. 2000, z czego tylko 500 doczekało końca wojny. Warto również podkreślić i zauważyć ponadnarodowy charakter Czerwonoarmistów. Opisując tamte wydarzenia, często zamiennie stosuje się określenia „Armia Czerwona” i „Rosjanie”, jako równoważne. Jest to moim zdaniem pewnym uchybieniem, ponieważ w skład Armii Czerwonej wchodziło wiele narodowości Związku Radzieckiego. Wielonarodowy charakter Armii Czerwonej można również zauważyć na prezentowanych poniżej fotografiach.

Piloci 102. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego Gwardii na tle samolotu amerykańskiej produkcji P-39 Airacobra

Dowódca eskadry i piloci na tle szturmowych samolotów Iljuszyn Ił-2

Piloci z 566. Pułku Lotnictwa Szturmowego na tle samolotu Iljuszyn Ił-2

Bohaterki Związku Radzieckiego, po lewej Rufina Gaszewa (848 nocnych misji bojowych), po prawej Natalia Meklin (980 nocnych misji bojowych)

Bohaterki, pilotki Związku Radzieckiego, od lewej Natalia Meklin, Sofia Burzaewa, Polina Gelman, rok 1943

Radziecki snajper Siemion Nomokonow (w środku z fajką), w czasie wojny przypisano mu zabicie 367 żołnierzy przeciwnika

Bohater Związku Radzieckiego, Kazach Bauyrzhan Momyshuly, oficer Armii Czerwonej, później również psiarz

Sarsenbayev Talgatbek, żołnierz Frontu Białoruskiego, dowódca plutonu, odznaczony Orderem Czerwonej Gwiazdy za walkę w trakcie przełamywania Linii Odry

Telegrafista Kazach Zakiy Tezekpayev, odznaczony za obronę Stalingradu

Żołnierze z wojsk artylerii przeciwpancernej, ładowniczy Mikołaj Karenin i strzelec Mikołaj Kalmykow

Bohaterka Związku Radzieckiego, Ukrainka Ludmiła Pawliczenko, snajperka, która zabiła 309 żołnierzy przeciwnika, odznaczona najwyższym odznaczeniem ZSRR – Orderem Lenina

Rosjanka Róża Szanina, kolejna sławna radziecka snajperka, nie doczekała końca wojny, poległa w styczniu 1945 roku w trakcie walk w Prusach Wschodnich

Admirał Nikolai Lunin na łodzi podwodnej klasy K-21, bohater Związku Radzieckiego, rok 1942

Trzech żołnierzy z wojsk artylerii przeciwpancernej

Żołnierze Armii Czerwonej maszerują przez Piłę (Schneidemühl), luty 1945 roku

Grupa sowieckich czołgistów na pancerzu czołgu T-34 podczas ofensywy na Berlin

Radziecki czołg T-34/85 na ulicach Berlina, kwiecień 1945 roku

Żołnierz Armii Czerwonej zawiesza czerwony sztandar na gmachu Reichstagu, w tle ruiny pokonanego Berlina

Armia Czerwona zajmuje Niemcy – radziecki żołnierz kieruje ruchem na ulicach Berlina, z tyłu Kaiser Wilhelm Nationaldenkmal (Narodowy Pomnik Cesarza Wilhelma I), maj 1945 roku

A tak wyglądało świętowanie zwycięstwa nad III Rzeszą w Moskwie, 9 maja 1945 roku

Wszystkie powyższe zdjęcia zostały pokolorowane przez artystkę Olgę z Moskwy, która swoje prace publikuje na Facebooku pod pseudonimem Klimbim. Można również zajrzeć na jej bloga pod adresem klimbim2014.wordpress.com. Wśród zdjęć, które poddaje rekonstrukcji i koloryzacji, znadują się również archiwalne fotografie z innych okresów w historii Rosji. Zachęcam do odwiedzenia i polubienia profilu.

Zobacz także: III Rzesza w kolorze – Historia kilku fotografii

Artykuł Armia Czerwona na kolorowych zdjęciach pochodzi z serwisu Eloblog.

Adolf Hitler i Paul von Hindenburg

Przywódca NSDAP Adolf Hitler siedzi obok prezydenta Rzeszy Paula von Hindenburga. Zdjęcie zostało wykonane na terenie tzw. Mauzoleum Hindenburga. Dziś to miejsce znajduje się w pobliżu miejscowości Olsztynek w województwie warmińsko-mazurskim. Jest 27 sierpnia 1933 roku i trwają właśnie uroczystości obchodów rocznicy Bitwy pod Tannenbergiem. Niemcy nazywali ją również II Bitwą pod Grunwaldem. Przebywający na uroczystościach Hitler jest już wtedy kanclerzem od ponad pół roku. Rok później umiera Paul von Hindenburg.

Adolf Hitler i Paul von Hindenburg – Koloryzacja zdjęcia: valdigtmycketfarg.wordpress.com

Adolf Hitler na mszy pogrzebowej Józefa Piłsudskiego

Zdjęcie dobrze obrazujące ówczesne – później przemilczane – stosunki III Rzeszy do państwa polskiego. Po śmierci marszałka Piłsudskiego Hitler ogłosił w Niemczech żałobę narodową. W katedrze św. Jadwigi w Berlinie zorganizowano mszę pogrzebową oraz wystawiono na widok publiczny symboliczną trumnę marszałka okrytą polskim godłem. Na mszy zjawił się także kanclerz III Rzeszy Adolf Hitler. Jest 18 maja 1935 roku. Wszystkie te zabiegi miały wymiar symboliczny i dyplomatyczny. Skrzętnie przemilczanym faktem było to, że nazistowscy dygnitarze umizgali się do rządzącej Polską sanacyjnej junty. Celem było zawarcie sojuszu i uzyskanie spokoju na wschodniej granicy, który umożliwiłby realizację niemieckich planów podboju Europy.

Hitler na mszy pogrzebowej Piłsudskiego – III Rzesza w kolorze

SS podczas uroczystości na Feldherrnhalle

Jest rok 1938, pododdziały Schutzstaffel – zwane w skrócie SS – stoją przed pomnikiem Feldherrnhalle w Monachium. Monachium było miastem, do którego naziści mieli szczególny sentyment. Zresztą tak samo, jak sam Hitler. Warto choćby przypomnieć nieudany Pucz Monachijski. To właśnie w tym mieście odbył się również pierwszy zjazd NSDAP. Pomnik Feldherrnhalle został wybudowany jeszcze w XIX wieku, jako symbol chwały bawarskiej armii. Naziści lubili wykorzystywać takie monumentalne budowle do swoich celów. Konkretnie do organizowania hipnotyzujących seansów światła, muzyki i cieni z odrobiną okultyzmu i pradawnych wierzeń. Trzeba przyznać, że na młodych Niemcach skuszonych nazistowską ideologią, musiały robić ogromne wrażenie. Zapewniały poczucie siły i jedności. Jeżeli brak było takich obiektów, jak Feldherrnhalle, Niemcy budowali nowe miejsca kultu. Kilka z nich wymieniam w artykule poświęconym Ostatniej Świątyni Hitlera.

SS podczas uroczystości na Feldherrnhalle – III Rzesza w kolorze

VW „Garbus” na 50. urodziny Adolfa Hitlera

Adolf Hitler w towarzystwie dygnitarzy z NSDAP odbiera swój urodzinowy prezent – Volkswagena Garbusa. Prawdopodobnie jest to jeden z prototypowych egzemplarzy. Okazja była wyjątkowa, gdyż była to 50. rocznica urodzin wodza III Rzeszy. Jest 20 kwietnia 1939 roku, a prezent przekazuje sam konstruktora auta Ferdinand Porsche, który zaprojektował swój samochód na polecenie Hitlera. Stoi on w środku w ciemnym garniturze. Ferdinand Porsche stworzył sławnego Garbusa wraz ze swoim synem. Z założenia miał to być prosty „samochód dla ludu” – stąd niemiecka nazwa Volkswagen. Prawdziwą popularność Garbus zdobył jednak dopiero po wojnie, stając się symbolem swoich czasów. Łącznie wyprodukowano ponad 21 mln egzemplarzy tego samochodu.

VW „Garbus” na 50. urodziny Hitlera – III Rzesza w kolorze

Pakt Stalowy Ribbentrop-Ciano

Pakt Stalowy (Stahlpakt) był sojuszem i umową zawartą pomiędzy nazistowską III Rzeszą i faszystowskimi Włochami. Pakt został podpisany 22 maja 1939 roku w Berlinie. Po stronie włoskiej sojusz podpisał minister spraw zagranicznych Galeazzo Ciano, a po stronie niemieckiej minister Joachim von Ribbentrop. Było to na kilka miesięcy przed rozpoczęciem wojny. Pomimo zawarcia porozumienia i osobistych sympatii między dyktatorami obu państw, wzajemne relacja włosko-niemieckie nacechowane były nieufnością. Zwłaszcza po stronie Włoch, które obawiały się rosnącej siły III Rzeszy, a także tego, że Włochy mogą zostać wmanewrowane w wojnę rozpętaną przez Hitlera. Pomimo podpisania paktu, we wrześniu 1939 roku Włochy nie włączyły się do wojny. Poniższe zdjęcie zostało wykonane prawdopodobnie na Wilhelmplatz, gdzie po podpisaniu paktu odbywała się manifestacja poparcia dla Ciano i Włoch. Na pierwszym planie Adolf Hitler, a po jego prawej stronie Galeazzo Ciano.

Adolf Hitler i Galeazzo Ciano – Koloryzacja zdjęcia: Jared Enos

III Rzesza wypowiada wojnę Stanom Zjednoczonym

III Rzesza w kolorze wraz ze swoimi dygnitarzami. Na posadzeniu Reichstagu Adolf Hitler w otoczeniu nazistowskich dygnitarzy wypowiada oficjalnie wojnę Stanom Zjednoczonym. Jest 11 grudnia 1941 roku. Posiedzenie odbywa się w gmachu Opery Krolla (Krolloper), niedaleko głównego budynku Reichstagu. To właśnie w Krolloper od 1933 roku odbywały się w zastępstwie posiedzenia, po tym jak Reichstag został podpalony w czasie kampanii wyborczej. Na uroczystej sesji zorganizowanej z rozmachem zjawili się prawie wszyscy główni notable III Rzeszy. Ribbentrop, Göring, Goebbels, Frank, Keitel, Todt, to tylko niektóre ze znanych nazwisk. Dwa dni później Stany Zjednoczone oficjalnie wypowiedziały wojnę Niemcom.

Zdjęcie w większej rozdzielczości (2048×1486) dostępne jest pod tym linkiem.

III Rzesza wypowiada wojnę Stanom Zjednoczonych – III Rzesza w kolorze

Obchody nazistowskiej Wigilii

Monachium, 18 grudnia 1941 roku. Hitler wraz ze swoimi oficjelami bierze udział w uroczystej Wigilii wśród kadetów SS i dygnitarzy partii. Obchody świąt Bożego Narodzenia były dla nazistów wyjątkowo kłopotliwe, gdyż trudno było ukryć fakt żydowskiego pochodzenia Jezusa Chrystusa. Trudno też było wymazać święto obchodzone zarówno przez katolików, jak i protestantów. Starali się więc argumentować, że Wigilia pierwotnie nie miała nic wspólnego z narodzinami Chrystusa, ale z obchodami przesilenia zimowego. Dopiero później dawne obchody miały być zaadaptowane na potrzeby chrześcijaństwa. Świętego Mikołaja uznano zaś za wcielenie germańskiego boga Odyna. Ogólnie nazistowska ideologia, pomimo fasadowej jednolitości, w rzeczywistości w swoich tłumaczeniach była wyjątkowo pokraczna. Próba redefiniowania wszystkiego na nowo pod polityczne dyktando musiała się wydawać żenująca nawet dla wielu Niemców.

Obchody Nazistowskiej Wigilii – Foto: Hugo Jaeger

Działo kolejowe „Dora”

Adolf Hitler wizytuje potężne działo na poligonie koło Rügenwalde, dzisiejsze Darłowo. Tym olbrzymem jest potężne działo kolejowe Schwerer Gustav, zwane popularnie przez żołnierzy Dorą. Działo posiadało armatę kalibru 800 mm, a całość ważyła 1350 ton (sic!). Pierwotnie celem budowy tak dużego działa miało być niszczenie umocnień Linii Maginota. Budowa jednak przedłużała się, a kampania we Francji dawno zakończyła się sukcesem bez pomocy super działa. Ostatecznie budowę działa ukończono na początko 1942 roku. W czerwcu tego samego roku Dora została przewieziona na front wschodni, gdzie ostrzeliwała sowieckie pozycje w okolicach Sewastopola. W wyniku niepowodzeń na froncie, została później ewakuowana w głąb Rzeszy. Zdjęcie zostało wykonane prawdopodobnie 19 grudnia 1943 roku. Obok Hitlera po prawej stronie w brązowym płaszczu stoi Albert Speer, który był ministrem ds. uzbrojenia i amunicji.

Działo kolejowe „Dora” – III Rzesza w kolorze

Adolf Hitler z asami Luftwaffe

Hitler przyjmuje u siebie delegację asów Luftwaffe, którzy właśnie zostali odznaczeni Krzyżami Rycerskimi z liśćmi dębu, mieczami i diamentami. Zdjęcie zostało wykonane 4 kwietnia 1944 roku w rezydencji Hitlera w Berghof w Obersalzbergu. Asami lotnictwa nazywało się kolokwialnie pilotów lotnictwa myśliwskiego, którzy zestrzelili dużą ilość maszyn przeciwnika. Ilość zestrzeleń asów Luftwaffe była nieproporcjonalnie duża do ilości zestrzeleń pilotów RAF i USAAF. Dlatego niektórzy prześmiewczo mówili, że Niemcy zawyżają swoje wyniki licząc zestrzelenia np. od ilości silników na wrogim samolocie. Z tych obecnych pilotów na zdjęciu, najwięcej zestrzeleń miał Erich Hartmann – 352. Stoi zasłonięty przez Hitlera. Rok później Luftwaffe przestało praktycznie istnieć, a lotnictwo sprzymierzonych osiągnęło supremację nad terytorium Niemiec.

Adolf Hitler z asami Luftwaffe – III Rzesza w kolorze

Myśliwiec Focke-Wulf Fw 190 w Finlandii

Finlandia do września 1944 roku pozostawała sojusznikiem hitlerowskich Niemiec. Wykorzystując niemiecką agresję na Związek Radziecki, odzyskała swoje tereny, które utraciła na skutek tzw. Wojny Zimowej. W czerwcu 1944 roku Rosjanie rozpoczęli ofensywę. Fiński marszałek Carl Mannerheim poprosił o wsparcie Niemiec w postaci jednostki lotniczej. Samoloty Luftwaffe przybyły do Finlandii już 12 czerwca. Poniższe zdjęcie zostało wykonane 2 lipca 1944 roku na lotnisku polowym koło miejscowości Imatra, tuż przy dzisiejszej rosyjsko-fińskiej granicy. Maszyna pochodziła z jednostki Jagdgeschwader 54. W tle na niebie przelatują w szyku bombowce nurkujące Junkers Ju 87, prawdopodobnie z Schlachtgeschwader 3.

Myśliwiec Focke-Wulf Fw 190 w Finlandii – Koloryzacja zdjęcia: Jared Enos

Egzekucja generała Antona Dostlera

Zdjęcie przedstawiające niemieckiego generała Antona Dostlera, zrobione 1 grudnia 1945 roku na chwilę przed wykonaniem egzekucji. Procesy norymberskie dopiero co ruszyły, ale Dostler już wtedy zasłużył sobie na „czapę”. W marcu 1944 roku włoscy faszyści i żołnierze generała pojmali grupę 15 amerykańskich komandosów, którzy desantowali się w pobliżu włoskiej miejscowości La Spezia. Amerykanie mieli przeprowadzić działania sabotażowe. Po pojmaniu Amerykanów, Dostler działając w oparciu o rozkaz Hitlera tzw. Kommandobefehl, wydał polecenie rozstrzelania alianckich żołnierzy. Była to decyzja wbrew obowiązującym konwencjom, bowiem żołnierze byli w pełni umundurowani i powinni być potraktowani, jak zwykli jeńcy. Po dostaniu się do niewoli, niemiecki generał został oskarżony o zbrodnie wojenne i uznany winnym. Amerykanie wykonali wyrok poprzez rozstrzelanie Dostlera, a całość uwiecznili na zdjęciach i filmie. Taki los czekał nazistowskich zbrodniarzy. Niestety nie wszystkich.

Egzekucja generała Antona Dostlera

Zobacz także: Armia Czerwona na kolorowych zdjęciach

Artykuł III Rzesza w kolorze – Historia kilku fotografii pochodzi z serwisu Eloblog.

Berlin na kolorowym filmie

Stolica III Rzeszy – zwana Reichshauptstadt – w latach 30-tych XX wieku była nowoczesnym i tetniącym życiem miastem. Szerokie drogi, szybkie nowoczesne samochody, historyczne i współczesne monumentalne budowle, brunatne koszule oraz czerwone sztandary ze swastykami – to Berlin lat 30-tych ubiegłego wieku. Życie w Berlinie wygląda na nowoczesne i wygodne. Zapewne dla wielu takie było, o ile mieli szczęście urodzić się odpowiedniej grupie społecznej. Nie zapominajmy, że pod płaszczem czerwonych sztandarów szerzyło się prześladowanie Żydów, komunistów, członków opozycji, homoseksualistów i innych grup niewygodnych dla nazistowskiej ideologii.

Symbol Berlina – Brama Brandenburska

Budynek Rozgłośni Radiowej – Haus des Rundfunks

Katedra Berlińska – Berliner Dom

Gmach Parlamentu Rzeszy – Reichstag

Stara Galeria Narodowa – Alte Nationalgalerie

Nowa Kancelaria Rzeszy

Ciekawostką jest to, że na filmie widzimy budynek Nowej Kancelarii Rzeszy. Na tle pozostałych budynków wygląda na nowoczesny i zaskakująco czysty. Budowa nowego budynku władz III Rzeszy została ukończona dopiero w 1939 roku. Dziwi więc jej obecność na filmie z 1936 roku. Dlatego jest duże prawdopodobieństwo, że pozostałe inne sceny również nie pochodzą z tego roku. Wracając do kwestii Die Neue Reichskanzlei, jej budowa została zlecona przez samego Adolfa Hitlera, któremu nie podobał się poprzedni budynek. Nowa Kancelaria Rzeszy miała być zbudowana z rozmachem pod wzór nazistowskiej stylistyki. Monumentalny obiekt wyłożony marmurem i piaskowce miał symbolizować swoim przepychem potęgę III Rzeszę. Kancelaria została zaprojektowana przez bliskiego współpracownika Hitlera, członka NSDAP – Alberta Speera. Jednak po wybudowaniu wykorzystanie obiektu było niewielkie i wzmogło się dopiero od stycznia 1945 roku, kiedy w bunkrach kancelarii ukrył się Adolf Hitler. To właśnie w tych sławnych bunkrach – Führerbunker – Hitler spędził ostatnie miesiące swojego życia i prawdopodobnie popełnił samobójstwo. W czasie walk o Berlin kancelaria została poważnie zniszczona. Zrujnowany budynek – symbol upadłej i pokonanej III Rzeszy – został ostatecznie rozebrany, a na jego miejscu wybudowano blokowisko.

Nowa Kancelaria Rzeszy – Die Neue Reichskanzlei

SS-mańska warta przy Nowej Kancelarii III Rzeszy

Życie w Berlinie

Berlin na kolorowym filmie tętni życiem. Zadowoleni Berlińczycy spędzają miło czas w restauracjach, jedząc, pijąc piwo, dyskutując i zapraszając kobiety do tańca. Zastanawiam się, co kryło się w głowach tych ludzi. O czym myśleli? Czy przeczuwali zbliżające się nieszczęście? Czy byli zadowoleni z pierwszych lat rządów NSDAP i Hitlera? A może niektórzy z nich kryli niechęć i niezadowolenie? Tego niestety już nigdy się nie dowiem. Wiem jedno. 10 lat później miasto miało być nie do poznania. Zupełnie tak, jak obiecywał Führer! Tylko, że z zupełnie innym efektem…

Życie, zabawa, taniec – Berlin na kolorowym filmie z 1936 roku

Jeżeli chcesz zobaczyć, jak wyglądało miasto 10 lat później, zapraszam do oglądania filmu:
Zniszczony Berlin na kolorowym filmie z 1945 roku

Artykuł Berlin na kolorowym filmie z 1936 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Europa zmaga się od kilku miesięcy z ogromną falą przybywających nielegalnych imigrantów, którzy próbują przedostać się na terytorium Unii Europejskiej. Wzrok świata skupił się na Węgrzech, które zmagają się z ich napływem. Aby przeciwdziałać temu zjawisku, Węgry postanowiły wybudować mur na swojej granicy z Serbią. Nie jest to rozwiązanie ani nowe, ani też takie, które byłoby już zaniechane we współczesnym świecie. Przyjrzyjmy się więc wałom i murom granicznym w historii ludzkości oraz w czasach współczesnych.

Wały obronne

Zaryzykowałbym stwierdzenie, że pomysł budowy wałów jest tak stary, jak stare są same początki organizacji społeczności ludzkich. Kiedy ludzie zaczęli organizować swoje życie w ramach osad i grodów, z czasem pojawiła się także koncepcja budowy wałów obronnych, które otaczałyby ich siedliska i domostwa. Oczywiście wpływ na to musiało mieć także poczucie zagrożenia ze strony innych społeczności, które mogły zagrozić ich funkcjonowaniu. Wały obronne zapewniały więc poczucie bezpieczeństwa i dawały możliwość prowadzenia skutecznej obrony przed przeciwnikiem. Ich kształty, formy i sposób budowy były tak różne, jak różne były społeczności, które je wznosiły.

Ślady wałów obronny grodziska na mapach LIDAR – Źródło: Geoportal

Rekonstrukcja wału obronnego drewniano-ziemnego w Biskupinie.

Wały kultowe

Co ciekawe, wały nie musiały być stawiane tylko w celach obronnych. Mogły mieć również charakter kultowy i religijny. Takie wały, zwane najczęściej wałami kultowymi, miały za zadanie wygradzać miejsca święte przeznaczone do praktyk religijnych. Innymi słowy, rozgraniczać sacrum od profanum. Dobrym przykładem mogą być kręgi kultowe na Raduni i Ślęży. Dziś pozostały po nich tylko resztki i niewiele różnią się od zwykłego rumowiska skalnego.

W tle pozostałości wału kultowego na Raduni usypanego z kamieni.

Mury miejskie

Wraz z upływem czasu i rozwojem grodów, koncepcja budowy drewnianych i ziemnych wałów, przekształciła się w koncepcję budowy solidniejszych murowanych murów miejskich. Często wspartych o systemy wież, które pomagały w obserwacji terenu oraz prowadzeniu obrony. Chociaż mury miejskie zapewniały bezpieczeństwo mieszkańcom miasta i znajdującym się w środku garnizonom wojskowym, z czasem stały się ich przekleństwem. Rozwój miasta oznaczał zwiększenie liczby mieszkańców, a to oznaczało budowę nowych domostw i obiektów użyteczności publicznej. To wszystko trzeba było zmieścić ciągle w granicach tych samych murów, które z natury nie są elastyczne. Mury były niczym gorset uciskający rozrastającą się substancję miejską. Na dodatek wraz z rozwojem rzemiosła wojskowego okazało się, że obrona w murach miejskich może być nieskuteczna. Rozwój artylerii sprawił, że cele wewnątrz miasta mogły być skutecznie rażone. Co prawda, wytrzymać mogli to żołnierze, ale nerwy mieszczan nie były już tak wytrzymałe. Ludność cywilna i władze miejskie mogły więc wymusić na lokalnym garnizonie kapitulację. Tak było podczas oblężenia Wrocławia przez Francuzów w 1807 roku. Mury miejskie poszły więc w odstawkę.

Mury miejskie i Krzywa Wieżą w Toruniu.

Wielki Mur Chiński

Otoczyć murem miasto to spore wyzwanie. Jeszcze większym jest budowa muru, który musiałby się ciągnąć kilometrami i chronić granice państwowe. Najbardziej korzystne jest oparcie granicy na naturalnej przeszkodzie np. rzece lub wysokim paśmie górskim, które z natury uniemożliwiają swobodne przejście. Wiadomo, że nie zawsze jest to możliwe. W przypadku zwykłych granic lądowych, ich utrzymanie i kontrola wymaga więc więcej wysiłku. Kiedy myślimy o murach obronnych chroniących peryferia imperiów, pierwszy przychodzi nam na myśl słynny Wielki Mur Chiński. System fortyfikacji zbudowany w północnej części Chin, który miał zabezpieczać przed napływem ludów i najeźdźców z północnych stepów. Wielki Mur w znanej i zwiedzanej dziś formie powstawał za czasów dynastii Ming. Choć jego wcześniejsze formy były budowane już setki lat wcześniej, jeszcze przed narodzeniem Chrystusa.

Wielki Mur Chiński – Foto: Severin.stalder Źródło: commons.wikimedia.org

Wał Hadriana

W Europie przykładem takiego budownictwa jest Wał Hadriana, zbudowany za czasów rzymskich w północnej Brytanii. Wał powstał w II wieku naszej ery, za panowania cesarza Hadriana, stąd jego nazwa. Prawdopodobnie miał zabezpieczać przed napływem lub najazdem niepodbitych plemion z terenów dzisiejszej Szkocji.

Wał Hadriana – Foto: Michael Hanselmann Źródło: commons.wikimedia.org

Mur Berliński

Zazwyczaj funkcją murów było uniemożliwienie wdarcia się ludzi i wojsk przeciwnika do wnętrza otaczanego obszaru. Bywały również w historii sytuacje odwrotne. Sytuacje, w których to mur był stawiany przez władze, które chciały uniemożliwiać własnym mieszkańcom opuszczenie jakiegoś terenu. Ten najsłynniejszy przypadek możemy zaliczyć do zdobyczy socjalizmu. Mowa jest tu o Murze Berlińskim, który przez 28 lat rozgraniczał Berlin zachodni od Berlina wschodniego. Tym samym miał uniemożliwić ucieczkę na zachód obywateli NRD i mieszkańców wschodniej części miasta.

Zachowane pozostałości Muru Berlińskiego.

Dzisiejsze mury na granicach

Dziś wciąż mury i konstrukcje o podobnych funkcjach, stawiane są przez państwa na swoich granicach z różnych powodów. Wbrew pozorom nie są to sytuacje odosobnione i nieliczne. Warto wspomnieć choćby ostatnie przypadki w Europie. W roku 2014 swój mur na granicy z Rosją zaczęła stawiać Ukraina, w związku z „pełzającym konfliktem” z Rosją we wschodniej części kraju. Z powodu strachu przed Rosją swój mur na granicy postanowiła wybudować także Estonia. W tym roku, w związku z kryzysem imigracyjnym, swój mur wybudowały wspomniane już Węgry. W zasadzie mowa jest tu o płocie granicznym. Systematyczne w mediach pojawiają się doniesienia o jego rozbudowie na nowych kolejnych odcinkach granicy.

Płot na granicy Wegier – Foto: Délmagyarország/Schmidt Andrea Źródło: commons.wikimedia.org

Chyba najsłynniejszy mur znajduje się dziś na granicy między Stanami Zjednoczonymi i Meksykiem. Głównie ma chronić przed nielegalnym napływem imigrantów z Meksyku. Wspomóc ma także walkę z przemytem. Do ochrony muru i granicy wykorzystywana jest również nowoczesna technologia, jak czujniki ruchu i kamery na podczerwień. Teren patrolowany jest również przez służby graniczne, które dysponują SUVami i helikopterami. Na poniższym zdjęciu zgadnijcie po której stronie są Stany Zjednoczone, a po której Meksyk. Odpowiedź może być zaskakująca i znajduje się w podpisie zdjęcia.

USA (po lewej) Meksyk (po prawej) – Źródło: commons.wikimedia.org

Kolejna z budowli, o której się kiedyś dużo mówiło, została wzniesiona przez Izrael. Mowa jest tutaj o tzw. murze bezpieczeństwa. Jak tłumaczyła strona izraelska, mur ma chronić ludność cywilną i obywateli Izraela przed atakami terrorystycznymi ze strony palestyńskich ugrupowań. Terytorialnie odgranicza Zachodni Brzeg Jordanu od Izraela. Jego budowa spowodowała wiele kontrowersji.

Izraelski mury przy Zachodnim Brzegu Jordanu – W. Hagens Źródło: commons.wikimedia.org

Poniżej mapa pochodząca z Wikipedii z zaznaczonymi murami i barierami oddzielającymi na granicach. Nie kontrolowałem jej poprawności. Stan na dzień 6 września 2015 roku.

Mury i barier ooddzielających na granicach – Źródło: commons.wikimedia.org

Artykuł Mury na granicach – Historycznie i współcześnie pochodzi z serwisu Eloblog.

Ten niecodzienny film ukazał się kilka dni temu w internecie. Według tytułu film pochodzi z lipca 1945 roku. Trudno powiedzieć, czy te kolorowe ujęcia był już publikowane w sieci. Na pewno niektóre z nich tak. Film trwa ponad 7 min. Na tym samym kanale pojawiła się także następna wersja tego samego filmu, ale wydłużona o dodatkowe sceny. Ten drugi poszerzony film trwa ponad 30 min. Załączam go na samym końcu artykułu. Faktycznie jest o wiele więcej scen, ale te najbardziej istotne pokazujące najważniejsze miejsca w zniszczonym Berlinie, zostały uchwycone już w pierwszym filmie.

Z tego, co można wywnioskować, w drugim filmie ujęcia zostały nakręcone przez jakiegoś amerykańskiego żołnierza. Film został opublikowany w rozdzielczości Full HD, co jest ogormnym plusem. Niestety widać, że nie wszystkie sceny odpowiadają tej rozdzielczości.

Poniżej załączam kilka miejsc, które rozpoznałem na filmie. Zrzuty pokazujące zniszczony Berlin uzupełniłem kilkoma współczesnymi fotografiami.

Brama Brandenburska 1945 rok – Źródło: www.youtube.com

Brama Brandenburska 2014 rok

Katedra w Berlinie (Berliner Dom) 1945 rok – Źródło: www.youtube.com

Katedra w Berlinie (Berliner Dom) 2014 rok

Zniszczony Reichstag 1945 rok – Źródło: www.youtube.com

Reichstag 2014 rok

Zniszczony Berlin z lotu ptaka – Źródło: www.youtube.com

W wielu miejscach widać obecność sowieckich symboli, jak choćby ten poniższy ogromny portret Stalina na jednej z najważniejszych ulic w Berlinie Unter den Linden, czyli ulicy Pod Lipami. Z relacji Niemców, nie tylko w Berlinie, ale i w całej części III Rzeszy okupowanej przez Związek Radziecki, wyłania się ciekawa sytuacja. Niemcom szczególnie trudno było zaakceptować fakt, że teraz panowali na nimi Rosjanie, Słowianie, narody których dotychczas propaganda nazistowska kreowała na podludzi. Przytoczę tutaj choćby jedno ze wspomnień.

„Ogarnia mnie ciągle uczucie buntu, gdy widzę teraz narody słowiańskie, jako naszych panów. Często myślę, że śnię lub oglądam sztukę teatralną, ale to jest rzeczywistość. Przed sanatorium stoją sowieckie straże, wiszą czerwone, jak krew sztandary. Spoglądają na nas Europejczyków ogromne portrety Lenina i Stalina wzrokiem niemiłosiernym i azjatyckim.”

Portret Stalina i zniszczony Berlin – Źródło: www.youtube.com

A tutaj kolejna ciekawostka, którą udało mi się rozpoznać. Na pierwszym zdjęciu jest kancelaria III Rzeszy (Reichskanzlei), a dalej niżej znajdujący się przy kancelarii bunkier Hitlera Führerbunker. Przywódca III Rzeszy właśnie w bunkrze tej kancelarii spędził ostatnie dni swojego życia. To również tutaj, według oficjalnej wersji, popełnił samobójstwo, wraz z niedawno poślubioną Ewą Braun.

Kancelaria Rzeszy (Reichskanzlei) – Źródło: www.youtube.com

Bunkier A. Hitlera (Führerbunker) 1945 rok – Źródło: www.youtube.com

Bunkier A. Hitlera (Führerbunker) 1945 rok – Źródło: www.youtube.com

Poniżej jeszcze raz zniszczony Berlin, tym razem na dłuższej 30-minutowej wersji tego samego filmu

Zobacz także: Berlin na kolorowym filmie z 1936 roku

Artykuł Zniszczony Berlin na kolorowym filmie z 1945 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Niby wydaje się to dość oczywiste, jak wyglądał świat 100 lat temu. Mamy przecież zachowane fotografie, znamy również jego obraz z filmów fabularnych. Jednak zobaczyć prawdziwy, autentyczny film z tamtego okresu, to coś innego. W dodatku kolorowy.

Obraz świata z 1900 roku

Wszyscy pokazani tam ludzie są tak bardzo inaczej ubrani. Zdecydowanie bardziej elegancko, stylowo, jednolicie. Dzieci i dorośli przyglądają się z ciekawością obiektywowi kamery. Urządzeniu, które dopiero wkraczało w swoją złotą epokę. Żołnierze maszerują, goście w kawiarni przeglądają menu. Część przechodniów żwawszym krokiem przemierza ulicę w pogoni za sprawami dnia codziennego. Kiedy oglądałem ten film po raz pierwszy, pierwsze co pomyślałem to: „oni jeszcze nie wiedzą…”. Oni wszyscy jeszcze nie wiedzą, że za kilkanaście lat wybuchnie jedna z największych wojen w historii ludzkości. Wojna, która pochłonie miliony istnień ludzkich, konflikt na skale wcześniej w historii nie spotykaną. Wojna, która wywrócić europejski porządek, obali monarchie, da początek nowym ideologiom, systemom politycznym i społecznym. Być może, część z pokazanych na filmie mężczyzn polegnie na froncie, a część kobiet straci swoich synów, mężów lub ojców. Oni tam wszyscy jeszcze tego nie wiedzą. Na razie z zaciekawieniem uśmiechają do nieznanego urządzenia. Żyją swoimi sprawami…

Pruscy żołnierze – Film z 1900 roku

Na zdrowie!

Film z 1900 roku pojawił się jakiś czas temu na YouTube, po raz pierwszy pod tytułem „Berlin 1900”. Rzeczywiście, większość ujęć pochodzi właśnie ze stolicy Niemiec, jednak część z nich była wykonana w innych europejskich miastach. Oto co udało się wychwycić.

Londyńskie czerwone autobusy

Trafalgar Square w Londynie

Monachium Feldherrnhalle

Wiedeń Pałac Hofburg

Plac Mariacki i Ratusz w Monachium

Artykuł Poruszający obraz świata, film z 1900 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Muzeum Pergamońskie (Pergamonmuseum) to miejsce niezwykłe. Obiekt położony jest na tak zwanej Wyspie Muzeów (Museumsinsel), która stanowi kompleks składający się z pięciu gmachów muzealnych. Sama wyspa znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Muzeum Pergamońskie gromadzi zbiory architektury, sztuki i rzeźby świata starożytnego. Jednym z głównych okazów w zbiorach jest zrekonstruowana babilońska Brama Isztar. Zbiory pochodzące z okresu babilońskiego, sumeryjskiego i asyryjskiego zostały odkryte przez niemieckich archeologów w trakcie prac wykopaliskowych w latach 1878-1886.

Przyznam, że obiekt i jego zbiory zrobiły na mnie duże wrażenie. Zwłaszcza, że zwiedzaniu towarzyszy multimedialna prezentacja i przewodnik, także w języku polskim.

Brama Isztar

Brama Isztar

Brama południowej Agory Miletu

Starożytne Rzeźby – Fotorelacja z Muzeum Pergamońskiego w Berlinie

Starożytne Rzeźby – Fotorelacja z Muzeum Pergamońskiego w Berlinie

Muzeum Pergamońskie

Wczesny alfabet arabski

Starożytne tablice z pismem

Starożytne tablice z pismem

Wnętrza Muzeum Pergamońskiego

Wnętrza Muzeum Pergamońskiego

Zbiory Muzeum Pergamońskie w Berlinie

Zbiory Muzeum Pergamońskie w Berlinie

Zbiory Muzeum Pergamońskie w Berlinie

Artykuł Fotorelacja z Muzeum Pergamońskiego w Berlinie pochodzi z serwisu Eloblog.