1. Szkopy

Popularne pogardliwe określenie stosowane wobec Niemców, zwłaszcza w czasie II wojny światowej. Słowo „szkop” prawdopodobnie zostało zaczerpnięte z języka czeskiego, gdzie występuje bardzo zbliżone słowo „skopčák”, również o tym samym znaczeniu. Czeski „skopčák” pochodzi od wyrażenia „s kopců”, co możemy przetłumaczyć, jako „z kopca”, czyli „z gór”. Rzeczywiście, jeżeli spojrzymy na historyczne Czechy, to dawniej górskie rejony Sudetów były zamieszkiwane głównie przez ludność niemiecką. Również same Niemcy są dla Czechów państwem zza gór. Niemcy przybywający do ludności czeskiej byli więc ludźmi, którzy przybyli z gór – „s kopců”.

Żołnierze Wehrmachtu popularnie nazywani byli szkopami

2. Pijany jak świnia

To popularne powiedzenie często odczytywane jest bardzo dosłownie, że ktoś się upił jak zwierzę, jak świnia. Historyczne pochodzenie tego powiedzenia nie odnosi się jednak do tego sympatycznego zwierzęcia, ale do zamieszkującego Dolny Śląsk rodu Świnków. Ród szlachecki Świnków, w języku niemieckim znany jako von Schweinichen, zamieszkiwał m.in. zamek w Świnach. Znany był on w regionie z organizowania częstych pijackich turniejów i licznych libacji alkoholowych, które odbywały się właśnie na zamku w Świnach. O suto zakrapianych imprezach było na tyle głośno, że przeszły one do historii w postaci powiedzenia „pijany jak świnia”.

Zamek w Świnach, w rogu herb rodu szlacheckiego Świnków ze świnią na tarczy – 10 słów i powiedzeń, o których pochodzeniu nie mieliście pojęcia

3. Kwarantanna

W czasie epidemii dżumy, tzw. czarnej śmierci, obawiano się szybkiego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania choroby. Obawę budziły na przykład statki, które przypływały do portu. Jeżeli załoga statku była zarażona, po zejściu na ląd mogła zarazić również mieszkańców miasta. Aby temu zapobiec w Wenecji statki zanim zostały dopuszczone do portu musiały odczekać 40 dni. Tak aby mieć pewność, że ich załoga jest zdrowa. Po włosku 40 oznacza „quaranta”. Stąd historyczne pochodzenie nazwy „kwarantanna”.

W Wenecji w czasie epidemii statki odczekiwały 40 dni, 40 po włosku quaranta, stąd kwarantanna

4. Spalić na panewce

„Spalić na panewce” oznacza powszechnie, że jakaś czynność bardzo szybko zakończyła się porażką, praktycznie już na samym początku. Bardzo ciekawe jest pochodzenie tego powiedzenia. Panewka to części znajdująca się w starych typach broni palnej. Jest to specjalne miejsce, na które sypano proch, który to po podpaleniu inicjował dalej wybuch właściwego ładunku miotającego kulę. Z powodu niedoskonałości ówczesnej broni palnej często proch zgromadzony na panewce nie inicjował wystrzału, po prostu wypalał się. Stąd powszechne powiedzenie, że coś się nie udało i spaliło na panewce.

Panewka w pistolecie skałkowym – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Rama

5. Pierwsze koty za płoty

Powiedzenie „pierwsze koty za płoty” należy do tych zwrotów, które kompletnie straciły na swoim pierwotnym znaczeniu. Współcześnie zwrot ten używany jest w kontekście, że coś zostało zrobione po raz pierwszy, że zostały poczynione pierwsze próby, pierwsze kroki i dalej będzie już łatwiej. Zazwyczaj powiedzenie to ma pozytywny wydźwięk. Tymczasem jest zdecydowanie odwrotnie, „pierwsze koty za płoty” oznaczają, że pierwsza próba jest zazwyczaj nieudana. Przysłowie wzięło się z stąd, że dawniej pierwsze z miotu młode kocięta uważano za słabsze, mniej wartościowe, dlatego wyrzucano je za płot.

6. Rynek

Rynek to element miejskiej przestrzeni obecny w większości polskich miast i miasteczek. Słowo „rynek” pochodzi od nimieckiego słowa „ring” oznaczającego „pierścień” lub „okrąg”. Ale ktoś mógłby stwierdzić, że przecież rynki nie zostały zbudowane na planie koła, ale raczej prostokątów. Skąd ta rozbieżność? Ring oznaczał dawniej specyficzny rodzaj rynku, z wewnętrzną środkową zabudową. Tak że obchodząc rynek chodziło się dookoła, niczym po pierścieniu. Takie rynki posiadają do dziś duże miasta, jak np. Wrocław, Kraków, czy Toruń. W języku niemieckim rynki bez wewnętrznej zabudowy nazywano zazwyczaj „marktplatz”, czyli miejscami do handlu. W Polsce słowo rynek zastąpiło jednocześnie wszystkie te rodzaje rynków.

Wrocławski Rynek to typowy przykład ringu

7. Bluetooth

Nazwa tej popularnej technologii bezprzewodowej komunikacji między urządzeniami również ma swój związek z historią. „Bluetooth” po angielsku oznacza dosłownie „niebieski ząb” i odnosi się bezpośrednio do postaci duńskiego króla Haralda Bluetootha, w Polsce znanego lepiej jako Harald Sinozęby. „Bluetooth” trzeba więc historycznie przetłumaczyć jako „Sinozęby”. Powstaje naturalne pytanie, jaki związek ma X-wieczny król Dani z XXI-wiecznymi nowoczesnymi technologiami? Otóż technologia Bluetooth została opracowana przez szwedzką firmę Ericsson, w domyśle miała ona łączyć różne urządzenia, tak samo jak Harald Sinozęby przyczynił się do zjednoczenia różnych skandynawskich plemion.

Harald Sinozęby i logo Bluetooth – 10 słów i powiedzeń, o których pochodzeniu nie mieliście pojęcia

8. Mauzoleum

Mauzoleum, miejsce pamięci i rodzaj monumentalnego grobowca, swoją nazwę zawdzięcza imieniu perskiego satrapy Mauzolosa. Po jego śmieci w 352 roku p.n.e. wzniesiono na jego cześć potężny grobowiec w Halikarnasie. Budowla była sporej wielkości, mierzyła bowiem około 45 metrów wysokości. Górna część ozdobiona została kolumnadą, a na jej szczycie umieszczono piramidę ze schodów, a na niej kwadrygę. Niestety to starożytne mauzoleum zostało zniszczone podczas trzęsienia ziemi. Dziś pozostały po nim tylko gruzy. Przetrwała ono jednak do naszych czasów w postaci słowa „mauzoleum”.

Mauzoleum w Halikarnasie, wzniesione na cześć Mauzolosa

9. Coś uszło komuś płazem

Jedno z popularnych powiedzeń mówiące o tym, że ktoś nie poniósł żadnych konsekwencji za swoje czyny. Podobnie jak w przypadku innych wyrażeń, również i tutaj źle zrozumiane jest jedno ze słów. „Płaz” nie odnosi się do grupy zwierząt płazów, ale do części białej broni. „Płaz” to boczna płaska część głowni np. miecza. Dla przykładu kat wykonujący egzekucję na skazańcu za pomocą ścięcia mieczem, mógł podczas uderzenia niefortunnie obrócić broń, tak że uderzyła ona w głowę ofiary płaską częścią – płazem. Tym samym nie raniąc go. Stąd powiedzenie mówiące o tym, że „coś uszło komuś płazem”.

Kat ścinający skazańca mieczem

10. Menel

Według prof. Jerzego Bralczyka pochodzenie słowa „menel” ma bardzo ciekawą historię. „Menel” to powszechnie taki obdartus, brudas, osoba ubrana niechlujnie, często w różne dziwne zestawy ubrań. Pochodzenie tego słowa związane jest z postacią cesarza Etiopii Menelika II, który rządził tym afrykańskim państwem na przełomie XIX i XX wieku. Dziwne i wyszukane szaty Menelika II budziły w Europie spore zaskoczenie. Na tyle duże, że w Polsce nietypowo ubrane osoby zaczęto nazywać właśnie „menelikami”, a później w skrócie „menelami”.

Cesarz Menelik II i jego dziwne ubranie

Artykuł 10 słów i powiedzeń, o których pochodzeniu nie mieliście pojęcia pochodzi z serwisu Eloblog.

10 zadziwiających miejsc na świecie

Dziś trochę luźniejszy temat. Poznajcie 10 zadziwiających miejsc na świecie. Część z nich wzbudza sporo emocji i spekulacji na temat swojego zagadkowego pochodzenia. Choć sensacyjne teorie nie zawsze okazują się prawdziwe, to jednak sam fakt istnienia takich miejsc jest niezwykle interesujący. Zapraszam do czytania. Dystans do artykułu jest zalecany. 🙂

1. Podwodne monumenty Yonaguni

W roku 1987 w pobliżu japońskiej wyspy Yonaguni nurek Kihachiro Aratake odkrył niezwykłe znalezisko. Dziwne kamienne stopnie, liczne schody, pionowe i poziome płaszczyzny wyryte w skale. Nienaturalne kształty przypominające jakąś miejską infrastrukturę. A wszystko to kilkanaście metrów pod wodą na dnie Oceanu Spokojnego. Całość formacji ma ponad 150 metrów długości. Znalezisko nazwane zostało Monumentami Yonaguni, choć znane jest także jako Piramida Yonaguni. Rozpoczął się więc spór o pochodzenie owych zadziwiających formacji skalnych. Jedni uważają, że nienaturalne prostokątne kształty są wynikiem aktywności sejsmicznej występującej w tamtym regionie. Drudzy uważają zaś, że osobliwe kształty są stworzone nie przez naturę, ale przez człowieka. Sugerują, że Piramida Yonaguni jest pozostałością dawnej cywilizacji, która 2-3 tys. lat temu została zalana przez wody Pacyfiku.

Piramida Yonaguni, widać jak ogromna jest to formacja – Foto: Kihachiro Aratake

Podwodne Monumenty Yonaguni – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Vincent Lou (Chiny)

Szkic Monumentu Yonaguni – Całość ma ponad 150 m długości

Kolekcja zdjęć Monumentów Yonaguni dostępna jest na Flickr.

2. Dama z Mount Loura

Kolejne znalezisko przyprawia o lekki dreszczyk emocji. Choć człowiek zdaje sobie sprawę, że jest to tylko przypadkowy wytwór natury (a może nie?), to jednak jest w tym coś niezwykłego i zagadkowego. W Gwinei na najwyższym szczycie afrykańskiej wyżyny Futa Dżalon znajduje się niezwykła formacja skalna przypominająca kobietę. Szczyt nazywa się Mount Loura i wznosi się na wysokość 1515 m n.p.m. Na jego samej górze znajduje się głowa kobiety wraz z fragmentem kobiecej sylwetki. Nie da się oprzeć wrażeniu, że jest to twarz kobiety. W dodatku o europejskich, a nie afrykańskich rysach twarzy. Dama z Mount Loura stoi niczym przyklejona plecami do poszarpanej ściany urwiska, spoglądając groźnie na rozległe afrykańskie tereny. Jedni widzą w niej niezwykły zbieg okoliczności, inni zaś ingerencję ludzkiej ręki, która miała przyczynić się do wyrzeźbienia w skale tajemniczej kobiety.

Dama z Mount Loura – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Hcaudill

3. Cmentarzysko Wikingów

W pobliżu miejscowości Aalborg w Danii znajduje się kolejne z zadziwiających miejsc. Na pobliskim wzgórzu Lindholm znajdują się liczne porozrzucane kamienie i głazy. To cmentarzysko wikingów, w większości ciałopalne kurhany. Najmłodsza część z nich pochodzi z lat 1000-1050 naszej ery, druga jest zaś znacznie starsza, a jej powstanie naukowcy szacują na V wiek naszej ery. Na Lindholm znajduje się około 700 grobów. Większość z pochowanych ciał Wikingów została zaznaczona właśnie kamiennymi kręgami lub owalami. Niektóre z kamiennych kręgów zostały ułożone w kształt lodzi, co miało nawiązywać do profesji Wikingów.

Wzgórze Lindholm cmentarzysko Wikingów – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Rieke Hain

Kamienne cmentarzysko Wikingów w Danii – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Szilas

Schemat wykonywania pochówku – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Frank Vincentz

4. Piramidy na Antarktydzie

Antarktyda to prawdopodobnie wciąż najsłabiej zbadany kontynent na Ziemi. Jedno z zadziwiających miejsc, które możemy zobaczyć na jego powierzchni, znajduje się w Górach Ellswortha. Na zdjęciach satelitarnych Google Maps możemy dostrzec coś, co do złudzenia przypomina piramidę! Od razu pojawia się skojarzenie z podobnymi budowlami w Egipcie. Powstaje więc pytanie, czy mamy do czynienia ze zwykłą górą, czy może z pozostałością dawnej cywilizacji? Kształt tej zagadkowej góry wygląda nienaturalnie regularnie. Z drugiej jednak strony, jej cień rzucany po lewej zdradza jej bardziej naturalny kształt i charakter. Na terenie Antarktydy możemy zaobserwować również inne podobne tego typu formacje. Wszystko wskazuje więc na to, że mamy do czynienia ze zwykłą wychodnią skalną. Czy rzeczywiście? Perspektywa myślenia o niej, jako o piramidzie jest jednak bardzo pociągająca.

Piramidy na Antarktydzie – Zwykłe góry czy pozostałości zaginionej cywilizacji? – Źródło: Google Maps

Piramidy na Antarktydzie – 10 zadziwiających miejsc na świecie – Źródło: Google Maps

5. Monolityczny kościół w Lalibeli

W miejscowości Lalibela w Etiopii znajduje się niezwykły kościół. Niezwykły, bowiem został on wydrążony w jednym kawałku ogromnego wapienia. Świątynia wybudowana jest, a w zasadzie to wyżłobiona, na planie krzyża. Jej wymiary to 25 metrów, na 25 metrów, na 30 metrów wysokości. Jej powstanie datuje się na koniec XII wieku lub początek XIII wieku. Obecnie wykorzystywana jest przez Etiopski Kościół Ortodoksyjny. W Lalibeli nie jest to jedyna tego typu budowla, znajduje się w niej jeszcze aż 11 monolitycznych kościołów. Są one na tyle niezwykłe i unikalne, że zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Kościół wykuty w jednej skale – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Katie Hunt

Monolityczny kościół w Lalibeli – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Armin Hamm

6. Zatopiona bazylika

Większość osób kojarzy Chrześcijaństwo, jako religię na wskroś europejską, o europejskich korzeniach. Tymczasem jest trochę inaczej, gdyż Chrześcijaństwo jest religią o korzeniach azjatyckich. Zostało wyparte tylko do terenów Europy w wyniku ekspansji Islamu w Azji i Afryce. Warto przypomnieć, że historycznie pierwszy sobór powszechny kościoła chrześcijańskiego miał miejsce w Nicei w roku 325. I nie chodzi tutaj o współczesną Niceę we Francji, ale o starożytną Niceę położoną w Azji Mniejszej. Dziś miejscowość ta nazywa się İznik i znajduje się na terenie Turcji. To w trakcie tego azjatyckiego soboru ustalono podwaliny dla kościoła chrześcijańskiego. U wybrzeży starożytnej Niceii (İzniku) odkryto niedawno ruiny zatopionej bazyliki. Znajdują się one na dnie jeziora, 1,5 metra pod wodą i zaledwie 20 metrów od brzegu. Prawdopodobnie to właśnie w tej świątyni mógł mieć miejsce pierwszy sobór powszechny. Zapewne w wyniku poźniejszych trzęsień ziemi świątynia znalazła się pod wodą.

Zatopiona bazylika – Czy to tu miał miejsce pierwszy sobór powszechny kościoła chrześcijańskiego? – Foto: Uludağ University

Zatopiona Bazylika w İzniku – Żródło: bursa.com.tr

7. Piramidy w Bośni

Powracamy znowu do tematu piramid. Kolejne dziwne nienaturalne kształty przypominające egipskie piramidy znajdują się w Bośni. Zespół trzech piramid (wzgórz) znajduje się w pobliżu miejscowości Visoko, 30 km na północ od Sarajewa. Ich odkrycie ogłosił w 2005 roku kontrowersyjny bośniacki archeolog Semir Osmanagić. Według badacza pod wzgórzami mają znajdować się piramidy obsypane ziemią, a ich powstanie datuje na 12 tys. lat temu. Informacja wywarła spore zainteresowanie i poruszenie. Jakby sensacyjnych informacji było mało, na zboczu wzgórz odnaleziono dziwne struktury oraz tunele. Badania bośniackiego archeologa zostały jednak poddane krytyce. Zarzucono mu się kłamstwo, niekonsekwencję oraz brak fachowej wiedzy. Spor o bośniackie piramidy wciąż trwa.

Piramidy w Bośni – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: TheBIHLover

Struktury odkryte na zboczu wzgórza (piramidy) – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Mhare

Więcej zdjęć zagadkowych wzgórz z Bośni dostępnych jest na Wikimediach.

8. Bałtycka anomalia

Tym razem kolejne z zadziwiających miejsc pochodzi z naszego własnego podwórka, a dokładnie z Morza Bałtyckiego. Grupa badaczy ze szwedzkiej organizacji Ocean X Team, zajmującej się poszukiwaniem zatopionych statków na Bałtyku, dokonała w 2011 roku zagadkowego odkrycia. Na dnie Morza Bałtyckiego zarejestrowano za pomocą sonaru zaskakującą anomalię, dziwny obiekt o regularnym dyskowatym kształcie. Okrągły obiekt ma około 60 metrów średnicy i zlokalizowany jest na czymś w rodzaju podestu. Miłośnicy militariów twierdzą, że nietypowy obiekt może być pozostałością niemieckiego pancernika z czasów II Wojny Światowej. Geolodzy twierdzą, że obiekt jest naturalną formacją skalną, a pobrane próbki skalne nie wykazały niczego dziwnego. Ufolodzy i miłośnicy teorii spiskowych od razu dopatrzyli się w zagadkowym okrągłym obiekcie statku kosmicznego. Sensacyjne obrazy uzyskane dzięki sonarowi był również podstawą dla grafików, którzy stworzyli stosowne wizualizacje dysku spoczywającego na dnie Bałtyku.

Anomalia Bałtycka – Zagadkowy obiekt na dnie Morza Bałtyckiego – Źródło: www.oceanexplorer.se

Zagadkowy obiekt na dnie Morza Bałtyckiego – Źródło: www.oceanexplorer.se

Wizualizacja Anomalii Bałtyckiej – Autor: Hauke Vagt

9. Niedokończony olbrzymi obelisk

W miejscowości Asuan w Egipcie zlokalizowane jest kolejne ciekawe znalezisko – olbrzymi niedokończony starożytny obelisk. Jego budowę, a w zasadzie wyrzeźbienie, zamówił faraon Hatszepsut, który żył gdzieś w latach 1508-1458 p.n.e. Obiekt ma więc około 2,5 tys. lat. Twórcy obelisku rozpoczęli jego drążenie bezpośrednio w podłożu skalnym. Jednak z jakichś przyczyn na rzeźbionym monumencie pojawiły się pęknięcia. Nie było więc sensu kontynuować prac i obelisk porzucono. Wciąż jest on złączony z podłożem jednym bokiem. Gdyby obelisk został ukończony mierzyłby 42 metry wysokości i ważyłby prawie 1200 ton.

Niedokończony olbrzymi obelisk – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Olaf Tausch

Niedokończony obelisk w Asuan – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Alberto-g-rovi

10. Głazy Moeraki

Ostatnie z zadziwiających miejsc na mojej liście znajduje się na Wyspie Południowej, będącej największą z wysp Nowej Zelandii. Niezwykłe twory natury – ogromne kamienne kule leżą na jednej z piaszczystych plaż. Kuliste głazy występują tutaj osobno lub w skupiskach. Posiadają od 1 metra do ponad 2 metrów średnicy. Niektóre z nich są już popękane. Ich nietypowy kulisty kształt według naukowców jest w pełni naturalny. Powstał w wyniku dyfuzji wapnia (cokolwiek to znaczy) oraz procesów zachodzących na dnie oceanu. Nie wszyscy jednak wierzą w ich naturalne pochodzenie. Dawniej Głazy Moeraki były obiektem miejscowych legend, współcześnie wiąże się je z aktywnością pozaziemskich cywilizacji…

Niezwykłe Głazy Moeraki – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Pseudopanax

Głazy Moeraki na Wyspie Północnej Nowej Zelandii – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Szilas

Więcej zdjęć Głazów Moeraki dostępnych jest na Wikimediach.

Mapa 10 zadziwiających miejsc na świecie

Artykuł 10 zadziwiających miejsc na świecie, które Cię zaskoczą pochodzi z serwisu Eloblog.