Osobliwości Karkonoszy to miejsca niezwykłe, zaskakujące, ciekawe. Wśród wymienionych ciekawostek są miejsca powszechnie odwiedzane przez turystów, ale i również takie, które pozostają poza najczęściej uczęszczanymi szlakami. Przeważnie związane są one z niezwykłą karkonoską przyrodą i odległymi procesami geologicznymi, które tworzyły wyjątkowy charakter Karkonoszy. Artykuł został napisany na podstawie publikacji Karkonoskiego Parku Narodowego pt. „100 przyrodniczych osobliwości Karkonoszy” Piotr Migoń.

1. Równia pod Śnieżką

Mianem Równi pod Śnieżką określa się rozległy płaski grzbiet Karkonoszy rozciągający się pomiędzy Śnieżką, kopułą Smogorni a Luční i Studniční horą. Równia pod Śnieżką należy do jednych z największych osobliwości w Karkonoszach. Przede wszystkim dlatego, że odbiega ona znacząco od powszechnie przyjętego wyobrażenia o wysokich górach, gdzie oczekujemy strzelistych szczytów i stromych stoków. Równia jest rozległym wypłaszczonym terenem (wierzchowiną) o powierzchni około 6 km². Ten płaski teren przypomina bardziej obszary nizinne, choć znajduje się już na wysokości około 1400 m n.p.m. Rzeczywiście miliony lat temu obszar ten był rozległą równiną, jednak w czasie ostatnich ruchów górotwórczych, które wypiętrzyły Sudety, został wyniesiony do góry wraz całymi Karkonoszami, ponad otaczający go teren. Przez obszar Równi pod Śnieżką przebiega kilka turystycznych szlaków. Znajdują się również dwa schroniska: polski Dom Śląski i czeska Luční bouda.

2. Kozie Grzbiety

Wędrując po Karkonoszach na ogół widzimy wypłaszczone grzbiety i rozłożyste kopuły szczytów. Jest jednak jedno miejsce w Karkonoszach, które odbiega od tego utrwalonego krajobrazu. Tym miejscem są Kozie Grzbiety (czes. Kozí hřbety), które znajdują się już po czeskiej stronie gór (część Grzbietu Czeskiego). Kozie Grzbiety są jedyną granią występującą w Karkonoszach. Ich skalisty, ostry grzbiet, o dużym nachyleniu zbocza, przywodzi na myśl krajobrazy występujące bardziej w Tatrach Zachodnich niż w Karkonoszach. Przez Kozie Grzbiety przebiega szlak turystyczny, są więc one łatwo dostępne dla turystów.

3. Śnieżne Kotły

Monumentalne, zachwycające, zdumiewające – tak w kilku słowach można określić wrażenia jakie wywierają na obserwatorach Śnieżne Kotły. Ważnym elementem krajobrazu Karkonoszy jest występowanie tzw. rzeźby polodowcowej. Jej najlepszym przykładem są Śnieżne Kotły, czyli kotły polodowcowe, które powstały w zboczach Karkonoszy w wyniku wytworzenia się dawniej w tym miejscu lodowców. Lodowce w Karkonoszach powstawały w tzw. epoce lodowej, zwanej fachowo plejstocenem, w czasie której nastąpiło gwałtowne ochłodzenie klimatu. Wówczas linia wiecznego śniegu przebiegała w Karkonoszach na wysokości około 1200 m n.p.m. To właśnie działalność lodowców doprowadziła do powstania – wyrzeźbienia – w zboczach tych imponujących form skalnych. Szacuje się, że lodowce w Karkonoszach stopniały około 10 tys. lat temu. Efektowne skalne ściany Wielkiego Śnieżnego Kotła dochodzą tu nawet do 150 m wysokości! Śnieżne Kotły najlepiej podziwiać z punktu widokowego zlokalizowanego przy czerwony szlaku prowadzącym po grzbiecie.

4. Jeziora polodowcowe Wielki i Mały Staw

Pozostałością po dawnych karkonoskich lodowcach są nie tylko kotły polodowcowe, ale również jeziora polodowcowe. Po polskiej stronie Karkonoszy przykładami takich jezior są Wielki i Mały Staw. Wielki Staw powstał w wyniku wypełnienia wodą głębokiej misy wyżłobionej w skalnym podłożu przez lodowiec. Tafla Wielkiego Stawu znajduje się na wysokości 1224 m n.p.m., a jego głębokość w najgłębszym miejscu wynosi 24,4 m. Powstanie Małego Stawu było trochę inne, gdyż jego wody wypełniają zagłębienie w obrębie moren lodowcowych. Oba jeziora stanowią niezwykłe osobliwości Karkonoszy. Przy Małym Stawie poprowadzono niebieski szlak. Dojście do Wielkiego Stawu jest jednak niemożliwe, a podziwiać go możemy jedynie z grzbietu Karkonoszy. Nie będą one jednak wiecznie widoczne. Procesy zmieniające Karkonosze wciąż zachodzą, choć nie są one zauważalne dla oka człowieka. Dna jezior cały czas wypełniają osady. Nawet Wielki Staw, za kilkadziesiąt tysięcy lat, zostanie zasypany osadami.

5. Pokrywa granitowa na Wielkim Szyszaku

Wielki Szyszak (czes. Vysoké kolo) to czwarty pod względem wysokości szczyt w Karkonoszach i drugi po polskiej stronie tego pasma. Szczyt wznosi się na wysokość 1509 m n.p.m. Wędrując czerwonym szlakiem, od Śmielca w kierunku Śnieżnych Kotłów, przechodzimy po zboczach kopuły Wielkiego Szyszaka, po długim „kamiennym chodniku”. Naszym oczom ukazuje się wówczas zdumiewający widok zboczy pokrytych rumowiskiem niezliczonej ilości głazów i skalnych bloków. To tzw. granitowa pokrywa, która na przemian ze spłaszczeniami i murawami tworzy kopułę Wielkiego Szyszaka. Morze głazów zalegających na zboczach, o różnej wielkości, czasem dochodzących nawet do 3–4 m długości, jest efektem procesu rozpadu granitu. To właśnie ta skała buduje Wielkiego Szyszaka i tę część Karkonoszy. Ale nawet tak twarda skała jak granit, pod wpływem procesów wietrzenia, pęka i rozpada się na mniejsze fragmenty. Siły natury są dla niej nieubłagane. Przez zbocze Wielkiego Szyszaka przechodzi czerwony szlak (Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza), jednak w czasie zimy jego przebieg jest zmieniany.

6. Szachownica w dolinie Myi

Osobliwości Karkonoszy wcale nie muszą mieć gabarytów najwyższych szczytów czy rozległych grzbietów. Niektóre mogą być naprawdę małe. Jedna z nich znajduje się w dolinie potoku Myi, przy asfaltowej drodze prowadzącej z Podgórzyna do Borowic. Drogę tę pokonuję się zazwyczaj samochodem, więc nie sposób wówczas zauważyć tej niezwykłej formacji skalnej. Na poboczu leży pęknięta skała, na której znajdują się zadziwiająco regularne kwadratowe kostki przypominające szachownicę! Choć blok skały zbudowany jest z granitu, to regularne spękania powstały w przylegającej do niego żyle aplitu. Przy szachownicy przed wojną znajdował się jeszcze drugi blok z podobnymi kwadratowymi spękaniami, ale zaginął w do dziś niewyjaśnionych okolicznościach…

7. Dziurawy Kamień

Karkonosze na ogół nie są kojarzone z jaskiniami. Zjawiska krasowe, zazwyczaj tworzące jaskinie, są w Karkonoszach prawdziwą rzadkością. Jednak możemy spotkać tu inny typ jaskiń, naturalnych pustek, które powstały nie poprzez wypłukiwanie rozpuszczalnych skał przez wodę, ale poprzez odsuwanie się od siebie bloków skalnych. Takie jaskinie nazywamy jaskiniami szczelinowymi. Jedna z nich znajduje się na zboczach Chojnika na Pogórzu Karkonoskim. Nazwana została Dziurawym Kamieniem. Jaskinia ma długość 18,5 m. Pokonuje się ją wąskim korytarzem o szerokości poniżej 1 m, zakończonym kominem o wysokości około 3 m. Dziurawy Kamień znajduje się przy czarnym szlaku prowadzącym na Zamek Chojnik. Jest oznakowany, ale łatwo go nie zauważyć i przypadkowo ominąć. Choć Dziurawy Kamień znajduje się na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, w tym miejscu możemy na chwilę zboczyć ze znakowanego szlaku i przejść krótki fragment karkonoską jaskinią.

8. Kociołki wietrzeniowe

Dawniej powstanie tych intrygujących kulistych form w skałach przypisywano pradawnym pogańskim kultom. Miały być one wykutymi przez człowieka misami ofiarnymi, do których składano krwawe ofiary ze zwierząt lub ludzi. Kociołki wietrzeniowe, bo o nich mowa, nie są jednak dziełem rąk człowieka. Zazwyczaj przybierają kształt okrągłych lub kulistych zagłębień w płaskich powierzchniach skał. Ciężko uwierzyć, że tak regularne kształty zostały wytworzone przez siły natury. Ich powstanie wiąże się zazwyczaj z procesami selektywnego wietrzenia, które zachodzą na powierzchniach skały, wielokrotnym zamarzaniem i rozmarzaniem wody wypełniającej wnętrza kociołków. Kociołki wietrzeniowe posiadają różne rozmiary. Największy z nich znajduje się na zboczach Drewniaka koło Michałowic, ma wymiary 145×110 cm i głębokość ponad 1 m.

9. Waloński Kamień

Kolejna z osobliwości Karkonoszy znajduje się w Przesiece. Przemierzając tę urokliwą miejscowość możemy natrafić na zagadkową grupę skalną zwaną Walońskim Kamieniem. Jego nazwa pochodzi od owianych legendą Walonów, zwanych też Walończykami, którzy w średniowieczu przemierzali te góry w poszukiwaniu cennych minerałów i kruszców. Na jednym z bloków skalnych Walońskiego Kamienia widać odciśnięty ślad przypominający do złudzenia sylwetkę człowieka. Dostrzec można również wyryty znak krzyża i prawie już zatarty ślad ręki. Miały być to znaki pozostawione przez Walonów, którzy przemierzając Karkonosze, w poszukiwaniu bogactw ziemi, w ten sposób oznaczali sobie drogę. W rzeczywistości odciśnięta postać człowieka jest niczym innym, jak kociołkiem wietrzeniowym na skale, która uległa przewróceniu. Wyryty znak krzyża wciąż pozostaje nierozwikłaną tajemnicą… Waloński Kamień znajduje się tuż przy głównej drodze prowadzącej przez Przesiekę.

10. Opuszczona osada Budniki

Na zboczach Grzbietu Kowarskiego, na wysokości około 900 m n.p.m., znajdują się pozostałości górskiej osady Budniki (niem. Forstlangwasser). Dawniej w tym miejscu istniało kilkanaście domostw, była też szkoła i schronisko. Dziś po Budnikach pozostały tylko fundamenty domów skryte w coraz gęstszym lesie. Na Dolnym Śląsku spotkać możemy wiele miejsc, gdzie dawniej istniały wsie lub osady. Budniki są jednak wyjątkowe. Zasłynęły jako osada, która przez 113 dni nie miała dostępu do słońca. Specyficzne położenie na zboczach Karkonoszy sprawiało, że od 26 listopada do 19 marca, położone nisko słońce, nawet w ciągu dnia, nie wychylało się znad grzbietu Karkonoszy. Przez 113 dni do osady nie docierały więc promienie słońca, a jej zabudowania skryte były w cieniu okolicznych gór. Budniki krótko po wojnie były zasiedlone, ale działalność pobliskich kopalń uranu, poszukiwanie nowych złóż, a co za tym idzie utajnienie procederu, najprawdopodobniej sprawiło, że osada została wysiedlona. Pozostałości Budnik położone są tuż przy zielonym i żółtym szlaku. Najłatwiej do nich dotrzeć wędrując Tabaczaną Ścieżką od Karpacza. Przy wielu pozostałościach domów postawione są dziś tablice informujące o danym miejscu i jego historii. Budniki zamykają moją listę 10 niezwykłych miejsc i osobliwości w Karkonoszach.

Mapa ciekawych miejsc i osobliwości w Karkonoszach

Artykuł 10 niezwykłych miejsc i osobliwości w Karkonoszach pochodzi z serwisu Eloblog.

Jak sprawdzić wysokość n.p.m.?

Nowe narzędzie zostało udostępnione w serwisie mapowym Geoportal.gov.pl. Dzięki niemu możemy sprawdzić wysokość terenu w dowolnie wybranym punkcie na całym terytorium Polski. Wystarczy, że po otwarciu mapy w rozwijalnej liście „Zawartość mapy”, w katalogu „Rzeźba terenu”, zaznaczymy opcję „Numeryczny Model Terenu”. Dalej wystarczy kliknąć lewym przyciskiem myszy na mapę. Klikamy na punkt, którego wysokość chcemy uzyskać. Po kliknięciu powinno pojawić się okienko „WMS, Numeryczny Model Terenu”. Klikamy w to okno i voilà! Uzyskujemy wysokość wskazanego miejsca.

Główny Urząd Geodezji i Kartografii tak pisze o nowym narzędziu w poście opublikowanym 24 czerwca 2019 roku:

W serwisie www.geoportal.gov.pl w ramach grupy warstw „Rzeźba terenu” udostępniono warstwę „Numeryczny Model Terenu”, która oferuje możliwość odczytania wysokości terenu w dowolnym punkcie leżącym na terytorium Polski. Wysokość punktu wyznaczana jest na podstawie algorytmów interpolacyjnych przygotowanych w oparciu o NMT z siatką 1 m x 1 m. Klikając w dowolny obszar w Polsce, przy włączonej warstwie „Numeryczny Model Terenu” wyświetli się informacja, w której znajdziemy m. in: współrzędne prostokątne miejsca kliknięcia w układzie 1992 oraz wysokość terenu wyznaczoną w układzie wysokościowym PL-KRON86-NH.

Który szczyt jest najwyższy?

Dzięki usłudze udostępnionej przez GUGiK wreszcie mamy możliwość łatwego i szybkiego sprawdzenia wysokości dowolnego szczytu na terenie Polski. Ponadto możemy te dane traktować jako wiążące, bo uzyskane dzięki narzędziu opublikowanym przez rządową instytucję. Mając na uwadze jak wiele spornych najwyższych szczytów znajduje się w Sudetach, od razu przystąpiłem do testowania narzędzia. Sprawdziłem tylko kilka miejsc w kilku pasmach górskich. Nie sprawdzałem wszystkich szczytów po kolei. Tak więc jeżeli macie jakieś inne sporne miejsca zachęcam do samodzielnego testowania.

Najwyższy szczyt Gór Bardzkich

W przypadku Gór Bardzkich już od dawna nie było jasne, który ze szczytów jest najwyższy. Dawniej mówiło się, iż najwyższą kulminacją Gór Bardzkich jest Kłodzka Góra. Dziś już w przewodnikach podawana jest Szeroka Góra. A co pokazują wyniki?

• Szeroka Góra – 765,7 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 765,0 m)
• Kłodzka Góra – 756,3 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 762,7 m, mapa turystyczna ExpressMap 765 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Bardzkich jest Szeroka Góra.

Najwyższy szczyt Gór Kaczawskich

Również wiele niejasności jest w przypadku Gór Kaczawskich. Kwestionowane jest to, czy Skopiec jest rzeczywiście wyższy niż położony tuż obok Baraniec. Kilka lat temu niektórzy sugerowali, że najwyższym szczytem Gór Kaczawskich może być Folwarczna, czasem na mapach podpisana jako Maślak.

• Maślak (Folwarczna) – 722,8 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 721 m)
• Baraniec – 719,1 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 720,3 m, mapa turystyczna ExpressMap 720 m)
• Skopiec – 717,9 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 718,6 m, mapa turystyczna ExpressMap 724 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Kaczawskich jest Folwarczna (Maślak).

Najwyższy szczyt Gór Stołowych

Sprawa nie jest już tak jednoznaczna w przypadku Gór Stołowych. Powszechnie podaje się, że najwyższym szczytem jest popularny Szczeliniec Wielki. Czasem również możemy spotkać się z informacją o Skalniaku. Wyniki pozostają w wielu miejscach bardzo zbliżone, w granicach jednego metra. Dokonywałem kilkukrotnych pomiarów. Mimo wszystko jednak częściej wyższym szczytem okazywał się Szczeliniec Wielki. W przypadku Szczelińca starałem się zmierzyć wysokość na skale Fotel Pradziada, czyli najwyższym jego punkcie. Ku mojemu zaskoczeniu uzyskałem wynik o 3 metry wyższy niż powszechnie podawana wysokość (919 m). Poniżej zamieszczam najwyższe uzyskane wyniki.

• Szczeliniec Wielki – 921,6 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 919,0 m, mapa turystyczna ExpressMap 919 m)
• Skalniak – 919,2 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 915 m)

Artykuł Nowe narzędzie do pomiaru wysokości n.p.m. Kilka z najwyższych szczytów trzeba nauczyć się od nowa pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa zaludnienia w 3D

Dodaję kolejną ciekawostkę mapową, tym razem jest to mapa przedstawiająca światową populację w 3D. Mapa prezentuje dane z 2015 i 1990 roku. Możemy je również ze sobą porównać. Dane wykorzystane do stworzenia mapy pochodzą z Global Human Settlement Layer. Na mapie stopień gęstości zaludnienia prezentowany jest za pomocą słupków 3D. Każdy blok (słupek) reprezentuję powierzchnię od 250 do 5000 mkw. W ten sposób wizualnie wyodrębnione zostały duże miasta i skupiska ludzkie. W lewym dolnym roku mapy znajduje się przewodnik, który poprowadzi nas po najciekawszych danych. Dodaję raczej jako ciekawostkę, gdyż jak sami zauważycie, na mapie pojawiają się czasem dziwne informacje. Mam tu na myśli np. nietypowo wysoki słupek na północny-zachód od Gorzowa Wielkopolskiego.

Mapa podstępna jest pod tym linkiem.

Artykuł Ciekawa mapa przedstawiająca rozkład zaludnienia w 3D pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa zalesienia terenu Europy i Polski

Mapa przedstawia graficzne odzwierciedlenie procentowego zalesienia Europy. Grafika została opracowana przez autora bloga jakubmarian.com, na podstawie danych z USGS z 2010 roku. Obszary zaznaczone na zielono reprezentują tereny zalesione. Obszary białe to tereny niezalesione np. łąki, pola uprawne, tereny zabudowane etc. Jak można zauważyć, praktycznie wszystkie pasma górskie są zalesione, z wyjątkiem obszarów górskich położonych na dużych wysokościach. Tereny nizinne pokryte są nieregularnymi obszarami lasów. Jest to efektem procesu wylesiania trwającego kilka tysięcy lat, którego apogeum nastąpiło w XIX wieku. Współcześnie szczególnie duże obszary zalesienia (tajga) występują w Szwecji, Finlandii i na północy Rosji.

Mapa zalesienia terenu Europy – Źródło: jakubmarian.com

Mapa w lepszej rozdzielczości dostępna jest na stronie jakubmarian.com lub na moim blogu.

A tak oto prezentuje się obszar zalesienia Polski. Wbrew obiegowej opinii Polska nie należy do liderów zalesienia wśród państw Europy. Według informacji zamieszczonych na naukadlaprzyrody.pl, Polska pod względem powierzchni lasów zajmuje 7 miejsce. Pod względem lesistości plasuje się na 19 miejscu z wynikiem zalesienia około 30,2% terytorium kraju.

Zalesienie Polski – Źródło: jakubmarian.com

Artykuł Mapa zalesienia terenu Europy i Polski pochodzi z serwisu Eloblog.

Trójwymiarowy model terenu Polski

Poniższy model ukształtowania terenu został stworzony przez Antona Balazha na podstawie danych udostępnionych przez amerykańską agencję kosmiczną NASA. Wizualizacje i modele ukształtowania terenu obrazują różne kontynenty, jednak ja skupiłem się na Europie i oczywiście Polsce. To właśnie z tych grafik wyciąłem poniższy fragment ze zbliżeniem na Polskę. W gwoli ścisłości należy zwrócić uwagę, że nie są to wierne odwzorowania terenu, a raczej specjalnie „wypaczone modele”, które mają pokazać przebieg poszczególnych pasm górskich, dolin, nizin itd. Wartości wysokości dla poszczególnych punktów zostały tutaj celowo mocno zawyżone, tak aby dobitniej zobrazować rzeźbę terenu. Oznacza to, że w rzeczywiści Ziemia widziana z takiej wysokości byłaby znacznie bardziej płaska. Góry przedstawione na poniższym modelu miałyby w rzeczywistości dziesiątki kilometrów wysokości, co nie jest zgodne z prawdą. Ale dzięki takiemu specjalnemu przeskalowaniu wysokości, udało się osiągnąć bardzo ciekawy model wizualizacji rzeźby terenu.

Trójwymiarowy Model Terenu Polski – Źródło: Anton Balazh / NASA

Model terenu Polski w interesujący sposób pokazuje przebieg łańcuchów górskich – Sudetów i Karpatów, które stanowią naturalną południową granicę kraju. Większą część Polski stanowi płaska Nizina Środkowoeuropejska plus nieduży obszar Wyżyn Polskich znajdujących się przed Karpatami. Na modelu w łańcuchu Karpat można dostrzec najwyżej wyniesioną część gór, to Tatry. Niewielki przesmyk pomiędzy łańcuchami Sudetów i Karpat to tzw. Brama Morawska. Stanowiła ona już od pradawnych lat naturalne przejście pomiędzy Sudetami i Karpatami w kierunku na Morze Bałtyckie. To właśnie przez nią miał początkowo biec jeden z wariantów tzw. szlaku bursztynowego. Oglądając wizualizację ukształtowania terenów Polski w stosunku do pozostałych regionów Europy, nasuwa się pewna myśl historyczna. Widać jak na dłoni, że obszar Polski stanowi naturalną drogę ekspansji Rosji. Otwarte płaskie tereny – trudne do obrony – są niczym brama otwierająca się na Europę Zachodnią.

Trójwymiarowy model terenu Europy

Poniżej załączam pozostałe wizualizacje Europy, z których pochodzi powyższy model terenu Polski. Mogą istnieć pewne dysproporcje między naszymi Sudetami i Karpatami, a pozostałymi europejskimi górami. Wszak jest to tylko odwzorowanie terenu na podstawie jakiegoś modelu matematycznego.

Model Terenu Europy Środkowej – Źródło: Anton Balazh / NASA

Obraz w większej rozdzielczości (5000×5000) dostępny jest pod tym linkiem.

Model Terenu Europy Zachodniej – Źródło: Anton Balazh / NASA

Obraz w większej rozdzielczości (5000×5000) dostępny jest pod tym linkiem.

Pozostałe grafiki tego autora wraz z innymi kontynentami są umieszczone na Imgur.

Artykuł Genialny trójwymiarowy model terenu Polski i Europy pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa świata z XVII wieku

Ta niezwykła stara mapa świata została sporządzona do atlasu znanego holenderskiego kartografa Willema Blaeu’a. W swojej karierze wydał on wiele ciekawych pozycji. Opisywana mapa nosi tytuł Nova Totius Terrarum orbis Geographica ac Hydrographica Tabula. Kserokopia pochodzi ze zbiorów Narodowej Biblioteki Norwegii. Na początku XVII wieku jesteśmy już po epoce wielkich odkryć geograficznych. Wiedza ówczesnych ludzi na temat wyglądu świata znacznie się poszerzyła, co zresztą widać na takich archiwalnych mapach, jak ta. Mapa jest bardzo szczegółowa i możemy rozczytać nazwy wielu miejscowości.

Stara mapa świata z 1635 roku – Autor: Willem Blaeu

Mapa w pełnej rozdzielczości (4500×3508) dostępna jest pod tym linkiem.

Kilka słów o mapie

Należy zwrócić uwagę, że kolorowe linie przedstawiające granice pomiędzy państwami i koloniami, mogły zostać naniesione dużo później. Pisałem o tym już wcześniej, w kontekście innej mapy tego samego autora, gdzie istnieje kilka wersji tej mapy, ale z różnie oznaczonymi granicami. Na tej prezentowanej starej mapie świata, inaczej niż w przypadku mapy Europy, Polska i Litwa zaznaczone są oryginalnymi granicami, jako jedno państwo. Uważam, że szczególnie ciekawie prezentują się obie Ameryki, zwłaszcza Północna z zaznaczonymi koloniami. Widzimy obraz Ameryki, tak bardzo innych od tego, który utrwalił się współcześnie.

Na stronach Biblioteki Kongresu USA (Library of Congress) znalazłem również tą samą mapę, ale w wersji czarno-białej. Można ją zobaczyć pod tym linkiem. Tutaj ciekawostka, Biblioteka Kongresu określa datę mapy na rok 1606. Być może to pierwsza data wydania mapy. Mapa Willema Blaeu’a była jedną z najpopularniejszych map w XVII wieku, istnieje więc pewnie jej sporo wersji i kopii.

Na mapie znalazły się również dodatkowe grafiki. Tym razem nie były to panoramy miast, jak w przypadku europejskich map, ale 7 cudów starożytnego świata.

Jeden z cudów starożytnego świata – Kolos z Rodos

Willem Blaeu jest autorem wielu innych ciekawych map. Jedną z nich opisywałem już wcześniej. To stara mapa Europy z roku 1644. Można ją zobaczyć w tym artykule.

Zobacz także: Niezwykła portugalska mapa świata z 1502 roku

Artykuł Szczegółowa stara mapa świata z 1635 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Obie mapy pochodzą ze zbiorów polskiej Wikipedii. Prezentowana regionalizacja Polski została opracowana na podstawie prac polskiego geografa prof. Jerzego Kondrackiego. Osobiście bardzo często korzystam z tych map, aby ustalić przynależność danego miejsca w moim regionie Sudetów do konkretnych gór. Jak sami możecie zauważyć, obszary górskie charakteryzują się dość gęstym podziałem na różnego rodzaju pasma i masywy górskie. Choć nie wszystkie, na przykład region Bieszczad jest tutaj wyjątkowo jednolity.

Mapa w pełnej rozdzielczości (2000×1700) dostępna jest tutaj.

Mapy Regionów Fizycznogeograficznych w Polsce – Źródło: pl.wikipedia.org Autor: Qqerim

Poniżej kolejna mapa z tym samym podziałem na mezoregiony, ale naniesiona już na rzeźbę terenu, czyli mapę hipsometryczną. Dzięki takiemu zobrazowaniu Polski, podział regionów jest o wiele bardziej czytelniejszy. Zwłaszcza na obszarach górskich, gdzie za pomocą kolorów możemy wydzielić poszczególne pasma górskie.

Mapa regionów Polski na tle rzeźby terenu – Źródło: pl.wikipedia.org Autor: Aotearoa

Mapa w pełnej rozdzielczości (3389×3035) dostępna jest tutaj.

Myśle, że obie mapy mogą być ciekawą pomocą naukową w turystycznych voyage’ach po Polsce. Zwłaszcza dla tych osób, które lubią wiedzieć, gdzie co się dokładnie znajduje i jaką nazwę ma dany region.

Artykuł Przydatne mapy regionów geograficznych w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.

Kontynuując poprzedni artykuł, przedstawiam kolejne zestawienie 10 niezwykłych map, które udało mi się znaleźć w Internecie. Map szukałem głównie na anglojęzycznym portalu Reddit. Zapraszam do oglądania. 🙂

1. Tokio na tle Wysp Brytyjskich

Taki oto obszar ma metropolis Tokio (Greater Tokyo Area) na tle Wysp Brytyjskich. Obszar zaznaczony kolorem niebieskim składa się w głównego miasta Tokio City i przyległych do niego terenów. Obok na czerwono zaznaczony jest Londyn (Greater London).

Tokio na tle Wysp Brytyjskich – 10 ciekawych i zaskakujących map

2. Nierównomierne zaludnienie Australii

Tylko 2% z 23 mln Australijczyków mieszka na obszarze zaznaczonym żółtym kolorem. Australia jest bardzo nierównomiernie zaludniona, większość mieszkańców żyje na południowo-wchdonich obrzeżach kontynentu.

Nierównomierne zaludnienie Australii

3. Nierównomierne zaludnienie na Ziemi

Kolejny przykład obrazujący nierównomierne zaludnienie naszej planety. W zaznaczonym jajowatym obszarze żyje więcej ludzi niż poza nim.

Nierównomierne zaludnienie na Ziemi

4. Rozkład gęstości zaludnienia na Ziemi

Poniżej przedstawiony jest rozkład gęstości zaludnienia na naszej planecie. Im obszar jest bardziej czerwony, tym gęstość zaludnienia jest tam większa. Na tle pozostałych regionów planety wyraźnie wyróżniają się Indie i Chiny.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Rozkład gęstości zaludnienia na Ziemi – Źródło: Columbia University

5. Mapa religii na świecie

Mapa przedstawiająca obszar dominacji różnych religii na świecie. Warto tutaj zaznaczyć, że w przypadku chrześcijaństwa uwzględniony jest podział na trzy główne odłamy. W islamie nie ma natomiast pokazanych istniejących tam zasadniczych podziałów, przez to może wydawać się zbyt dominujący i jednorodny. A tak nie jest.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Mapa religii na świecie – Autor: Ryne Rohla

6. Różnice między czasem słonecznym a zegarowym

Bardzo ciekawa mapa przedstawiająca różnice pomiędzy czasem słonecznym i zegarowym. A dokładniej odchylenie czasu zegarowego przyjętego na jakimś terenie, od rzeczywistego czasu słonecznego opartego na pozycji Słońca.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Różnice między czasem słonecznym a zegarowym

7. Żegluga w XVIII/XIX wieku

Wizualizacja przedstawiająca na mapie główne kierunki żeglugi w XVIII i XIX wieku. Moim zdaniem warto tutaj zwrócić uwagę na duże zagęszczenie żeglugi wokół Ameryki Południowej. Przypomnę, że Kanał Panamski, który znacząco skrócił tą drogę, zbudowano dopiero na początku XX wieku. Podobnie sprawa wyglądała z Kanałem Sueskim, otwartym w 1869 roku. Poniżej mapa z II połowy XX wieku ukazuje znaczące zmiany kierunków, które nastąpiły w ciągu ponad 100 lat.

Żegluga w XVIII/XIX wieku

Żegluga w XX wieku

8. Europa – 100 lat różnicy

Mapa Europy przedstawiająca współczesne granice państwowe na tle podziału politycznego sprzed wybuchu I wojny światowej. Największe zmiany w ciągu ostatnich 100 lat zaszły w obrębie Europy Środkowej, Wschodniej i Bałkanów.

Europa i 100 lat różnicy – 10 ciekawych i zaskakujących map

9. Alternatywny plan podziału Niemiec po II wojnie światowej

Kiedyś natrafiłem w Internecie na taki oto powojenny plan podziału Niemiec, zgodnie z którym zamiast stref okupacyjnych poszczególne terytoria Niemiec zostałyby podzielone między państwa ościenne. Mapkę tą należy traktować tylko w kategoriach science fiction, gdyż takie rozważanie nigdy nie było brane pod uwagę przez aliantów. Z wielu powodów sprzymierzeni, a zwłaszcza USA i Wielka Brytania, nigdy nie zgodziliby się na takie potraktowanie Niemiec. Warto zwrócić uwagę na Dolny Śląsk, który został przekazany Czechom, zgodnie z ich ówczesnymi aspiracjami terytorialnymi.

Alternatywny plan podziału Niemiec po II wojnie światowej

10. Czas podróży z Londynu

Bardzo ciekawa mapa pokazująca czas podróży z Londynu do różnych miejsc na naszej planecie w roku 1914. Ilość dni potrzebnych na dotarcie do określonych rejonów. Poniżej pierwszej mapy zamieszczam kolejną podobną mapę, ale tym razem uwzględniającą sytuację w roku 2016. Różnica jest zasadnicza, także w kolorach. Na pierwszej mapie kolor najbardziej czerwony to „w ciagu 5 dni”, na drugiej „w ciągu pół dnia”.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Czas podróży z Londynu – rok 1914

Czas podróży z Londynu – rok 2016

Zobacz także: 10 ciekawych i zaskakujących map cz. 1

Artykuł 10 ciekawych i zaskakujących map cz. 2 pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Europy z XVII wieku

Autorem tej starej mapy jest holenderski kartograf i wydawca Willem Blaeu (1571-1638). Jej data świadczyłaby o tym, że została wydana dopiero po jego śmieci. Mapa zatytułowana jest „Europa recens descripta à Guilielmo Blaeuw”. Zaskakuje jej bardzo duża szczegółowość, choć obejmuje spory obszar, bo aż całą Europę. Na mapie możemy doszukać się wielu miejscowości na terenie Polski, a także ziem nie będących ówcześnie w granicach kraju. Polecam przeszukanie swojego regionu. Stolica polski Warszawa zapisana jest, jako „Warzau”. Choć strasznie pokracznie, ponieważ można to odczytać również, jak „Cwarzau”. Przyznam szczerze, że długo zastanawiałem się, o co chodzi z takim zapisem. Może to tylko błąd w druku.

Stara mapa Europy z 1644 roku – Autor: Willem Blaeu

Mapa w pełnej rozdzielczości (7427×5632) dostępna jest pod tym linkiem.

Granice państw na starej mapie Europy

Należy tutaj zwrócić uwagę na kwestie granic państwowych, które zostały wyrysowane na omawianej mapie. Dla niektórych mogą wydawać się one niepoprawne. Pokazane granice, zaznaczone w postaci różnokolorowych lini, prawdopodobnie zostały naniesione dużo później. Być może nawet w czasach współczesnych. Tak uważam, ponieważ spotkałem się jeszcze dwiema innymi mapami, które przedstawiają dokładnie tą samą kartę, ale z inaczej poprowadzonymi granicami. Proszę zwrócić uwagę na to, że pod kolorowymi liniami są zaznaczone oryginalne kropkowane granice. Na przykład obszar Germanii zaznaczony, jako jednolite państwo, w rzeczywistości podzielony jest na szereg mniejszych obszarów (księstw).

Załączam linki do dwóch innych wersji mapy:

• Mapa Europy oznaczona datą 1630-1662 – link.
• Mapa Europy oznaczona datą 1640 – link.

Życie w Europie

Na mapie zaznaczone są jeszcze dwie dodatkowe grafiki. Pierwsza przedstawia plany i panoramy najważniejszych miast Europy. Znalazły się tam: Amsterdam, Praga, Konstantynopol, Wenecja, Rzym, Paryż, Londyn, Toledo i Lizbona.

Praga z XVII wieku – Mapa Willema Blaeu’a

Oprócz miast umieszczono również grafiki ze strojami z ówczesnej epoki, w tym także z Polski.

Polski strój z XVII wieku – Mapa Willema Blaeu’a

Artykuł Dokładna stara mapa Europy z 1644 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Postanowiłem przygotować kilka serii artykułów z niezwykłymi mapami, jakie udało mi się znaleźć w Internecie. Korzystałem głównie ze znalezisk i informacji zamieszczonych na Reddicie. Zapraszam do oglądania. 🙂

1. Pangea z podziałem politycznym

Tak wygląda Pangea – pradawny superkontynent – z naniesionymi współczesnymi granicami państwowymi. Mieliśmy całkiem blisko do Kanady, a Węgry i Austria miały dostęp do Oceanu Tetydy.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Pangea z podziałem politycznym – Autor: Massimo Pietrobon Źródło: capitan-mas-ideas.blogspot.com.es

Zbliżenie na Europę – Autor: Massimo Pietrobon Źródło: capitan-mas-ideas.blogspot.com.es

2. Punkt Nemo – Oceaniczny Biegun Niedostępności

Symboliczny punkt znajdujący się na Oceanie Spokojnym. Miejsce oddalone najdalej od jakiegokolwiek lądu na Ziemi. Z tego punktu do najbliższego lądu (wyspy Pitcairn, Maher lub Wielkanocnej) jest aż 2 688 km. Punkt nosi nazwę Nemo. Nie, nie od tej bajki Disneya. Od bohatera powieści Juliusza Verne’a.

Punkt Nemo – 10 ciekawych i zaskakujących map

3. Po drugiej stronie kuli ziemskiej

Poniższa mapa przedstawia obraz kontynentów znajdujących się po drugiej stronie kuli ziemskiej. Na żółto zaznaczone są obszary (kontynenty i wyspy), które znajdują się dokładnie po przeciwnej stronie tych zaznaczonych na fioletowo.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Po drugiej stronie kuli ziemskiej – 10 ciekawych i zaskakujących map

4. Facebook łączy ludzi

Poniższe dwie mapy przedstawiają sieci połączeń miedzy państwami i kontynentami, realizowane w ramach aktywności użytkowników Facebooka. A także ekspansję i rozrost serwisu na przestrzeni kilku lat. Dane trochę już straciły na aktualności, ale wciąż są ciekawe.

Facebook łączy świat i ludzi – Źródło: MIT Sloan

5. Europejskie miasta powyżej 1 tys. mieszkańców

Mapa z zaznaczonymi na czerwono miastami Europy, które posiadają powyżej 1000 mieszkańców. Dość dobrze obrazuje zagęszczenie ludności na Starym Kontynencie.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Europejskie miasta powyżej 1 tys. mieszkańców

6. Nierównomierne zaludnienie na Ziemi

Poniżej na obszarach zaznaczonych kolorem niebieskim żyje tylko 5% ludzkiej populacji. Dla porównania kolejne 5% ludzi żyje na obszarze zaznaczonym na czerwono. Pozostałe 90% ludzi żyje na białym obszarze.

Nierównomierne zaludnienie na Ziemi – 10 ciekawych i zaskakujących map

7. Nierównomierne zaludnienie USA

Według spisu ludności Stanów Zjednoczonych z roku 2010, na zaznaczonym na zielono obszarze nikt nie żyje. Według  U.S. Census zaludnienie jest tam równe zeru.

W USA na zielonym obszarze nie ma ludności – Źródło: mapsbynik.com

Te same dane dla Alaski i Hawajów – Źródło: mapsbynik.com

8. Wielkość USA i Księżyca

Jeżeli już jesteśmy przy temacie Stanów Zjednoczonych, oto wielkość terytorium tego państwa na tle naszego Księżyca. Obwód Księżyca to 10 917 km, a odległość od San Francisco do Bostonu to około 4 320 km.

Wielkość USA i Księżyca – 10 ciekawych i zaskakujących map

9. Europejskie szlaki wędrówkowe

Mapa i zestawienie 11 europejskich długodystansowych szlaków pieszych. Szlaki wytyczone są głównie przez kraje należące do Unii Europejskiej. Najdłuższym z nich jest szlak E4. Łączna długość wszystkich 11 szlaków to około 55 000 km.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

11 Europejskich Szlaków Wędrówkowych – Źródło: commons.wikimedia.org Autor: Maximilian Dörrbecker

10. Pory roku na Ziemi

Animacja przedstawiająca zmiany zachodzące podczas pór roku na Ziemi, złożona prawdopodobnie z różnych zdjeć satelitarnych. Można zaobserwować, jak ciekawie zmienia się zasięg pokrywy śnieżnej na półkuli północnej oraz lasy w rejonach przyrównikowych. Wygląda, jakby Ziemia oddychała!

Pory roku na Ziemi

Zobacz także: 10 ciekawych i zaskakujących map cz. 2

Artykuł 10 ciekawych i zaskakujących map cz. 1 pochodzi z serwisu Eloblog.