Czytelnik, który pragnie zaznajomić się z historią „Riese”, staje przed dylematem – co wybrać, co będzie najbardziej wartościową publikacją? Mam nadzieję, że moja lista choć trochę pomoże w rozwiązaniu tego dylematu. Oto książki o kompleksie „Riese”, które przeczytałem i które wykorzystuje w moich filmach i wycieczkach.

Trzy pierwsze pozycje to publikacje szczególnie polecane jako jedne z podstawowych (pierwszych do kupienia) książek dla osób, które dopiero chciałyby rozpocząć zgłębianie wiedzy w temacie kompleksu „Riese”.

Tajemnica „Riese” – J. Kowalski, R. Kudelski, Z. Rekuć

„Tajemnica Riese” to drugie wydanie książki znanych badaczy tajemnic II wojny światowej i eksploratorów: Jacka Kowalskiego, Roberta Kudelskiego i Zbigniewa Rekucia. Niniejsza książka stanowi podsumowanie wyników ich badań. Jest to jedna z pierwszych publikacji Wydawnictwa Technol tak szeroko omawiających temat projektu „Riese”.

Książka polecana jako jedna z trzech podstawowych książek o kompleksie „Riese”.

Zobacz w sklepie

Tajny projekt III Rzeszy FHQu „Riese” – Dariusz Garba

Czy w Górach Sowich miała powstać nowa kwatera wodza III Rzeszy? Czy Zamek Książ miał również być jej częścią? Na te pytania próbuje odpowiedzieć publikacja Dariusza Garby – wieloletniego badacza tematu „Riese”. Książka jest boga w różnego rodzaju dokumenty (również z niemieckich archiwów), relacje świadków oraz wspomnienia, które rzucają więcej światła na losy tajnego projektu „Riese” realizowanego w ostatnich latach II wojny światowej.

Książka polecana jako jedna z trzech podstawowych książek o kompleksie „Riese”.

Zobacz w sklepie

Zagłada „Riese” – Romuald Owczarek

Książka znanego wałbrzyskiego badacza tajemnic „Riese” Romualda Owczarka. Dlaczego pomimo przeznaczenia ogromnych środków finansowych na budowę kompleksu (150 mln RM) i zaangażowania do pracy tysięcy pracowników, robotników przymusowych i więźniów z kacetów, nigdy nie ukończono budowy „Olbrzyma”? Autor książki przekopując się przez archiwa dociera do wielu nowych dokumentów, które mogą być odpowiedzią na pytanie o przyczynę niepowodzenia projektu „Riese”.

Książka polecana jako jedna z trzech podstawowych książek o kompleksie „Riese”.

Zobacz w sklepie

„Riese” Początek tajemnicy – Bartosz Rdułtowski

Jak wyglądały pierwsza lata w Górach Sowich po zakończeniu II wojny światowej? Co pozostało na placu budowy tajnego zadania budowlanego o kryptonimie „Riese”? Kto pierwszy zaczął opisywać zagadkowe lochy wykute przez Niemców w okolicach Walimia i Głuszycy? Autor publikacji, Bartosz Rdułtowski, opisuje pierwsze powojenne lata w Górach Sowich. Na podstawie zebranych informacji i artykułów prasowych krok po kroku odtwarza narodziny legendy sowiogórskiego „Olbrzyma”.

Książka polecana jest jako uzupełnienie trzech w/w pozycji.

Zobacz w sklepie

Arbeitslager Riese. Filia KL Gross-Rosen – Dorota Sula

Publikacja wydana nakładem Muzeum Gross-Rosen, autorstwa dr Doroty Suli, opisująca system obozów pracy rozsianych w czasie II wojny światowej w Górach Sowich, których więźniowie byli wykorzystywani do pracy przy budowie kompleksu „Riese”. Autorka publikacji opisuje przede wszystkim 13 obozów pracy, filii obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, działających pod wspólną nawą Arbeitslager Riese (AL Riese), które funkcjonowały od wiosny 1944 roku. W swojej publikacji porusza również kwestię tzw. obozów zbiorczych (Gemeinschaftslager) dla robotników przymusowych i jeńców wojennych, działających już od jesieni 1943 roku.

Zobacz w sklepie

Za drutami śmierci – Abraham Kajzer

Wspomnienia Abrahama Kajzera, więźnia obozu pracy AL Riese, filii obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Niezwykłe wspomnienia polskiego Żyda z Łodzi, który pod koniec sierpnia 1944 roku został przewieziony z KL Auschwitz w rejon Gór Sowich. Abraham Kajzer został skierowany do pracy przy budowie kompleksu „Riese”. W czasie swojego pobytu, od sierpnia 1944 roku do maja 1945 roku, przeszedł aż przez 8 obozów wchodzących w skład AL Riese. Przeżył wojnę, a swoje wspomnienia z pobytu w Górach Sowich wydał w latach 60. Niniejsza publikacja jest ich wznowionym wydaniem.

Zobacz w sklepie

Artykuł Literatura i książki o kompleksie Riese pochodzi z serwisu Eloblog.

Zamek w Królewcu

Dlaczego zdecydowałem się na napisanie osobnego artykułu na temat byłego zamku krzyżackiego w Królewcu? Być może dlatego, że königsberski zamek jest chyba najlepszym symbolem powojennych losów tego miasta. Zamek ten skupia w sobie to wszystko, co spotkało Königsberg w czasie wojny i po jej zakończeniu. Po wojnie Königsberg zmienił się w Kaliningrad. Wydaje się, że wszystko uległo zmianie. Zmieniła się ludność miasta, zmieniła się tkanka miejska, zmieniły się również miejsca ważne dla mieszkańców Królewca. Dziś centrum miasta znajduje się gdzie indziej. Zniknęły symbole ważne dla mieszkańców Königsberga, ale za to pojawiły się nowe istotne dla mieszkańców Kaliningradu. Na tle tego wszystkiego wyjątkowy jest właśnie dawny krzyżacki zamek, gdyż jest on symbolem zarówno dla jednej, jak i drugiej strony. Z tą różnicą, że dla Niemców zamek w Królewcu jest symbolem niemieckości miasta, ważnym miejsce z punktu widzenia historii Niemiec, to tu na króla pruskiego w 1701 roku koronował się Fryderyk I Hohenzollern. Dla Rosjan jest on zaś symbolem znienawidzonego pruskiego (niemieckiego) militaryzmu, z którym tak zaciekle walczyli w czasie II wojny światowej.

Historia zamku krzyżackiego w Królewcu

Źródła powszechnie podają, że zamek królewiecki został wybudowany w XIII wieku. Warownia została wzniesiona przez zakon krzyżacki, który w połowie XIII wieku zajął Półwysep Sambijski. Powszechnie mówi się, iż w tym miejscu wcześniej znajdował się gród Prusów zwany Tuwangste. Jak wiele tego typu budowli zamek w Królewcu był wielokrotnie przebudowywany. Jego historia nieodzownie związana była z losami zakonu krzyżackiego i germanizacją tych terenów. W 1312 roku zamek w Królewcu stał się siedzibą wielkiego marszałka zakonu krzyżackiego, a po utracie przez zakon Malborka, zamek stał się również siedzibą wielkiego mistrza. 8 stycznia 1701 w sali audiencyjnej zamku na króla pruskiego (króla w Prusach) koronował się Fryderyk I Hohenzollern (Pruski). Nie była to jedyna koronacja na zamku. W 1861 roku na króla Prus koronował się w zamku Wilhelm I Hohenzollern, późniejszy cesarz niemiecki. Königsberg po proklamacji Cesarstwa Niemieckiego stał się również jego częścią. Przed II wojną światową w zamku mieściło się muzeum regionalne, kolekcja obrazów i biblioteka. Zamek był jednym z najważniejszych symboli miasta.

Wojenne losy zamku

Powszechnie mówi się o tym, iż zamek w Królewcu został zniszczony w czasie wojny. Nie jest to jednak całkowita prawda, gdyż zamek tak naprawdę był niszczony etapami. Pierwszy etap nastąpił już w sierpniu 1944 roku, kiedy to brytyjski RAF przeprowadził serię nalotów bombowych na Königsberg. Najbardziej niszczycielski nalot miał miejsce w nocy z 29 na 30 sierpnia. Zbombardowane zostało zabytkowe centrum miasta, a wiele zabytków uległo spaleniu. Zniszczona została katedra i ratusz na Knipawie, nowy uniwersytet, opera, miejska i uniwersytecka biblioteka, z dymem poszły całe historyczne dzielnice miasta. Spaleniu uległ również königsberski zamek. Straty były niewyobrażalne. Niemiecka Wikipedia podaje 5 tys. zabitych i około 200 tys. osób, które zostały bez dachu nad głową. Brytyjskie nocne naloty były ukierunkowane głównie na cele cywilne i przemysłowe, jak inne tego typu naloty na miasta III Rzeszy miały złamać opór Niemców. Kolejne zniszczenia pojawiły się w czasie oblężenia Königsberga w kwietniu 1945 roku. Zamek był spalony i zrujnowany, ale stały jeszcze mury.

Bursztynowa komnata

Wojenne losy zamku w Królewcu związane są również z zaginięciem słynnej bursztynowej komnaty. Komnata została zdobyta przez Niemców w czasie agresji na Związek Radziecki w 1941 roku. Jako zdobycz wojenna, zapakowana w skrzynie, przewieziona została do Königsberga. Powszechnie mówi się o tym, że komnata przechowywana była w samym zamku, gdzie jej fragmenty miały być nawet pokazane na zamkowej wystawie. Czy bursztynowa komnata uległa spaleniu w czasie nalotów w sierpniu 1944 roku? A może przetrwała pożar i została bezpiecznie wywieziona z zamku? Pojawiają się również hipotezy o zniszczeniu komnaty w czasie oblężenia Königsberga przez Armię Czerwoną w kwietniu 1945 roku. Zbyt wiele pytań, zbyt mało odpowiedzi. Pewne jest tylko to, że bursztynowa komnata po raz ostatni była widziana właśnie w Królewcu.

Ostateczne zniszczenie zamku i budowa Domu Sowietów

Po wojnie Königsberg wraz częścią Prus Wschodnich został wcielony do Związku Radzieckiego. W 1946 roku nazwę miasta zmieniono na Kaliningrad, na cześć komunistycznego działacza Michaiła Kalinina. Jeszcze przez wiele lat po wojnie na dawnym placu Cesarza Wilhelma sterczały powypalane mury dawnego krzyżackiego zamku. Nie zostały one od razu zniszczone, choć sowieci zaczęli już przebudowywać zrujnowany Królewiec pod swoją modłę. W 1953 roku wysadzono w powietrze 82-metrową wieżę. Następnie w 1968 roku, z polecenia ówczesnego sekretarza generalnego ZSRR Leonida Breżniewa, zostały zniszczone pozostałe fragmenty ruin. Ostatecznie zniszczenie zamku odbyło się przy sprzeciwie studentów i intelektualistów. Dawny krzyżacki zamek, jako symbol agresywnego pruskiego (niemieckiego) militaryzmu, nie mógł dłużej współistnieć z nowym sowieckim Kaliningradem.

Dziś w miejscu, gdzie dawniej stał zamek, na pewnym odcinku zostały odsłonięte relikty zamkowych murów. A dokładniej rzecz ujmując, w miejscu odsłoniętych murów stał kościół zamkowy. Königsberski zamek był dużą budowlą i zajmował o wiele większą powierzchnię, niż odsłonięte reszki murów. W miejscu, gdzie stało południowe skrzydło zamku, z kostki brukowej odtworzono zarys istniejących tu dawniej pomieszczeń i baszt.

Na początku lat 70. w miejscu byłego zamku rozpoczęto budowę komunistycznego gmachu zwanego Domem Sowietów. Budowla miała być przeznaczona dla pracowników administracji obwodu kaliningradzkiego. Dom Sowietów miał być swoistą przeciwwagą dla istniejącego w tym miejscu przez setki lat krzyżackiego zamku. Budowli jednak nigdy nie ukończono, a ona sama doczekała się upadku Związku Radzieckiego. Na początku XXI wieku, aby polepszyć wygląd pustostanu, jego elewację pomalowano na niebiesko i wstawiono okna. Wciąż jednak budowla jest opuszczona.

Odbudowa zamku?

W ostatnich latach coraz częściej mówi się o potrzebie odbudowania zamku, również w kontekście odbudowy dawnego ścisłego centrum miasta. Zniszczone historyczne centrum miasta i zamek są bolączką Kaliningradu z punktu widzenia np. turystycznego. Wciąż jednak władze odrzucają realizację tego typu pomysłów.

Zachęcam także do przeczytania mojej relacji z wyjazdu do obwodu kaliningradzkiego.

Artykuł Zamek w Królewcu – Königsberski zabytek, który przestał istnieć pochodzi z serwisu Eloblog.

Kolorowy film z pokonanych nazistowskich Niemiec

Dawniej na moim blogu zamieszczałem sporo archiwalnych filmów. Zwłaszcza tych kolorowych lub pokolorowanych. Czas na kolejny tego typu materiał. Tym razem pokazujący pierwsze tygodnie w pokonanych nazistowskich Niemczech. Oczywiście oczami alianckiej kamery. Część z tych ujęć mogliście już zobaczyć na innym filmie ze zniszczonego Berlina. Tym razem składanka kolorowych ujęć pochodzi z innego kanału na YouTube. W zasadzie film nie wymaga jakiegoś większego komentarza. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka pokazanych miejsc. Oto co przykuło moją uwagę.

Jedna ze sławnych niemieckich autostrad tzw. Reichsautobahn – Żródło: YouTube / chronoshistory

Zniszczona berlińska katedra (Berliner Dom) – Żródło: YouTube / chronoshistory

Dziś już nieistniejący Narodowy Pomnik Cesarza Wilhelma I (Kaiser-Wilhelm-Nationaldenkmal) – Żródło: YouTube / chronoshistory

Jeżeli się nie mylę ujęcia poprzedzające tę scenę pochodzą z Nowej Kancelarii Rzeszy, a tu amerykański żołnierz wskazuje domniemane miejsce spalenia zwłok Adolfa Hitlera – Żródło: YouTube / chronoshistory

Stadion olimpijski, na którym w 1936 roku odbywała się słynna olimpiada – Żródło: YouTube / chronoshistory

Artykuł Gdy opadł kurz wojny… Kolorowy film z pokonanych nazistowskich Niemiec pochodzi z serwisu Eloblog.

Granice państw w Europie

W sieci pojawił się kolejny ciekawy filmik warty obejrzenia. Tym razem ktoś pokusił się o wykonanie animowanej mapy Europy w formie filmu, która obrazowałaby zmiany, jakie zachodziły w granicach rok po roku. W ten sposób powstał blisko dwunastominutowy film obrazujący kształtowanie się granic poszczególnych państw Europy od 400 roku p.n.e. Oczywiście zakres opracowania jest niezwykle obszerny i skomplikowany, dlatego uniknięcie wszystkich błędów nie było możliwe. Przygotowanie filmu wymagało też pewnego uproszczenia. Na przykład, Polska w czasach rozbicia dzielnicowego była przedstawiona jako jedno państwo, choć tak de facto w wielu miejscach mieliśmy do czynienia z niezależnymi, odrębnymi państewkami. Podobnie wygląda sprawa w przypadku innych rozdrobnionych feudalnie obszarów.

Ciekawostka, obok mapy podana jest jeszcze rozpiska z ówczesną populacją poszczególnych państw.

Granice państw Europy w 1295 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1651 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1815 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie, 1934 rok – Źródło: youtube/Cottereau

Władcy państw Europy

Na kanale autora powyższego filmu został również zamieszczony jeszcze jeden film. Film wykonany w podobnej konwencji, ale tym razem zamiast nazw poszczególnych tworów politycznych na mapie zostali zaznaczeni władcy. Zamieszczam film poniżej, jako uzupełnienie.

Artykuł Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie pochodzi z serwisu Eloblog.

Totenburg – wałbrzyskie mauzoleum

Mauzoleum, Totenburg, Schlesier Ehrenmal – wszystkie te nazwy dotyczą niezwykle mrocznego miejsca położonego na zboczu góry Niedźwiadki, praktycznie w samym centrum Wałbrzycha. Podniszczony budynek o zwartej konstrukcji zbliżonej do prostopadłościanu już od wielu lat pozostawiony jest na pastwę losu. Dawniej miejsce pamięci, pomnik chwały poświęcony Ślązakom poległym w czasie I wojny światowej, ofiarom wypadków w kopalniach węgla kamiennego i poległym bojownikom ruchu narodowo-socjalistycznego. Dziś jest już tylko pół-ruiną przyciągającą okolicznych pijaczków i miłośników opuszczonych miejsc, którzy na własne oczy pragną zobaczyć ostatnią świątynie nazistów…

Totenburg (Schlesier Ehrenmal) – Ostatnia świątynia nazistów – Foto: Michał Jabłoński

Minęły już prawie trzy lata odkąd napisałem mój pierwszy artykuł poświęcony wałbrzyskiemu mauzoleum. Link zamieszczam poniżej. Od tego czasu artykuł był już odwiedzany i czytany tysiące razy. O mauzoleum pojawiło się też w sieci wiele nowych artykułów i filmów, głównie z różnego rodzaju eksploracji. Jednak sam osobiście dopiero teraz zdecydowałem się na nakręcenie filmu, specjalnie poświęconemu temu mrocznemu obiektowi.

O historii samego mauzoleum nie będę się tu już więcej rozpisywał, gdyż tak jak wcześniej napisałem, był już opublikowany przeze mnie artykuł pt. Totenburg – Ostatnia świątynia Hitlera. Zapraszam również do jego odwiedzenia.

Totenburg położony jest na zboczu góry Niedźwiadki – Foto: Michał Jabłoński

Do obiektu współcześnie najbardziej przylgnęła nazwa „mauzoleum”

Główny dziedziniec Totenburga

Główny dziedziniec otoczony jest krużgankami

Jedno z pomieszczeń w środku budowli

Poniżej „nazistowskiego ołtarza” zachowany jest wałbrzyski herb

Współpraca

Zdjęcia z powietrza: Michał Jabłoński
Tłumaczenie: Ulli Schäffter
Lektor: Tomasz Sikora

Bibliografia: Schlesier Ehrenmal – pomnik ku czci Ślązaków w Wałbrzychu
Zdjęcia archiwalne: dolny-slask.org.pl i das Bundesarchiv

Artykuł Film Totenburg – Ostatnia świątynia nazistów pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa niemieckich obozów śmierci

Znalazłem w sieci interaktywną mapę niemieckich obozów koncentracyjnych, obozów pracy i gett z czasów II wojny światowej. Mapa nie jest mojego autorstwa – co podkreślam – więc nie wiem, jaki jest jej stopień dokładnego odwzorowania. Błędy na pewno są, o czym napiszę niżej. Mapa została stworzona na podstawie danych z Jack, Joseph and Morton Mandel Center, które zajmuje się badaniami nad historią Holocaustu. Mapa sporządzona jest w formie interaktywnej nakładki. Kolorem ciemnoszarym zaznaczone są obozy koncentracyjne i obozy pracy, a także ich filie. Kolorem jasnoszarym zaznaczone są getta. Kolorem żółtym zaznaczone są wyróżnione miejsca pamięci np. Auschwitz i Buchenwald. Co Ciekawe, pomijając kwestie gett, terytorialnie większość obozów i i filii znajdowała się na terenie Niemiec, nawet uwzględniając już powojenną zmianę granic. Jeżeli się nie mylę, wynika to z dużej ilości filii różnego rodzaju obozów pracy. Niemcy w schyłkowej fazie wojny wykorzystywali na masową skalę niewolniczą siłę roboczą m.in. przy intensywnej produkcji zbrojeniowej. Warto również zwrócić uwagę na terytorium Austrii. Czasem zbytnio podkreślając niemieckość obozów, zapominamy o tym, że obozy były również tworzone na terytorium Austrii. Tak że obywatele Austrii brali również aktywny udział w funkcjonowaniu obozów śmierci, od szeregowych strażników, po takich nazistowskich prominentów jak Adolf Eichmann, który również był Austriakiem.

Mapa niemieckich obozów śmierci i gett w czasie II wojny światowej – Źródło: apps.frontline.org/camps

Interaktywna mapa dostępna jest pod adresem apps.frontline.org/camps

Podobozy Gross-Rosen

Rzut oka na obszar Dolnego Śląska, a w zasadzie na teren Gór Sowich i Pogórza Wałbrzyskiego, o którym mogę co nieco napisać, ze względu na zainteresowanie kompleksem Riese. Przy drążeniu podziemi w Górach Sowich byli wykorzystywani robotnicy przymusowi, jeńcy wojenni i więźniowie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Dla tych ostatnich utworzono na terenie Gór Sowich kilkanaście obozowych filii o nazwie AL Riese. Zostały one uwzględnione na omawianej mapie, ale ich dokładna lokalizacja nie jest wszędzie prawidłowo zaznaczona. Nie ma się czemu dziwić, również i współczesnym badaczom historii Riese lokalizacja niektórych podobozów nastręczała sporo problemów. Tak więc należy również brać możliwość pojawienia się podobnych błędów przy innych obozach i podobozach.

Mapa obozów na terenie Dolnego Śląska – Źródło: apps.frontline.org/camps

W Górach Sowich zostały uwzględnione podobozy AL Riese, ale ich lokalizacja nie wszędzie jest prawidłowa – Źródło: apps.frontline.org/camps

Artykuł Mapa niemieckich obozów śmierci w czasie II wojny światowej pochodzi z serwisu Eloblog.

„Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino – Recenzja

Robert Citino w swojej publikacji opisuje sytuację oraz reorganizację niemieckich sił zbrojnych w pierwszej dekadzie po zakończeniu I wojny światowej. Uwzględnia on przede wszystkim potencjalny konflikt, który mógł wybuchnąć pomiędzy Polską a Niemcami. Nowe niemieckie siły zbrojne nazwane Reichswehrą, zostały skrępowane ustaleniami Traktatu Wersalskiego. Ograniczenia w posiadaniu broni, a także ustalenie limitu wielkości niemieckiej armii do ok. 100 tys. żołnierzy, było poważnym utrudnieniem. Według niemieckich generałów była to ilość niewystarczająca do obrony tak dużego kraju. Koniecznie było więc wypracowanie nowej taktyki i doktryny użycia sił zbrojny. To właśnie w tych zmianach możemy dostrzec zalążek czegoś, co później zostało ochrzczone mianem Blitzkriegu.

Niemcy w pierwszej dekadzie po zakończeniu wojny postrzegali zagrożenie ze strony Polski, jako całkiem realne. Szczególnie trudnym rejonem do obrony wydawały się Prusy Wschodnie, oderwane terytorialnie od pozostałej części kraju. Z drugiej strony podobne poczucie zagrożenia, tym razem ze strony Niemiec, żywili polscy generałowie. Obie armie przyjęły więc defensywne pozycje obawiając się wzajemnie ze swoje strony napaści. Robert Citino oprócz zmian w armii niemieckiej, opisuje również sytuację i przemiany w Wojsku Polskim, co jest szczególnie interesujące z perspektywy polskiego czytelnika. Szczególnie ciekawe są opisy stanu armii oczami zagranicznych obserwatorów, zarówno na temat Wojska Polskiego, jak i Reichswehry. Książka obala wiele z powszechnych przekonań, na temat słabości armii Republiki Weimarskiej. Zestawia ze sobą potencjał militarny obu krajów, a także czynniki, które mogły wpłynąć na przebieg konfliktu już po wybuchu nowej wojny. Książka stanowi na pewno świeże spojrzenie na bardzo burzliwy okres dwudziestolecia międzywojennego.

Tytuł: Niemcy bronią się przed Polską
Autor: Robert Citino
Rok polskiego wydania: 2010
Moja ocena: ★★★★☆

„Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino

Artykuł „Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino pochodzi z serwisu Eloblog.

Autostrada Wrocław-Wiedeń

W wyniku Anschlussu i zawarcia tzw. Układu Monachijskiego III Rzesza powiększyła swoje terytorium o nowe ziemie należące wcześniej do Austrii i Czechosłowacji. Z Czechosłowacji oderwany został tzw. Sudetenland, a z pozostałej jej części utworzono m.in. zależny od Niemiec Protektorat Czech i Moraw. Austria została wchłonięta w całości, a jej dawna stolica – Wiedeń – utraciła na swoim znaczeniu. Jednak wciąż Wiedeń był jednym z większych miast hitlerowskich Niemiec. Powiększenie terytorium Niemiec oznaczało także konieczność dalszej rozbudowy infrastruktury tego kraju. Scalenia go komunikacyjnie w jedną całość. W takich oto okolicznościach powstał plan wybudowania kolejnej nowej autostrady Hitlera. Autostrady, która miała połączyć Wrocław z Wiedniem (Reichsautobahn Breslau-Wien) i przebiegać wprost przez dawne terytorium Czechosłowacji.

Przebieg autostrady Wrocław-Wiedeń – Reichsautobahn Breslau-Wien – Zaginiona autostrada Hitlera

Model wiaduktu autostradowego, który miał przebiegać w pobliżu miejscowości Moravská Třebová

Budowa eksterytorialnej autostrady Breslau-Wien ruszyła 11 kwietnia 1939 roku. Za jej projekt i budowę odpowiedzialny był inżynier budownictwa drogowego Hans Lorenz. Przebieg autostrady został zaplanowany tak, aby wykorzystać walory widokowe Sudetów, Moraw i Dolnej Austrii. Skomunikowane miały być także inne ważne niemieckie miasta: Świdnica i Kłodzko. Nowa autostrada Hitlera miała również przebiegać w pobliżu Brna, dużego miasta na Morawach, które było zamieszkiwane również przez sporą mniejszość niemiecką. Autostrada była projektowana, jako wzorowa. Prace rozpoczęte jeszcze przed wojną i były kontynuowane w jej trakcie. Jednakże z powodów niepowodzeń na froncie wschodnim i problemów z materiałami, budowę przerwano 30 kwietnia 1942 roku.

Inż. Hans Lorenz (po lewej stronie)

Autostrada Hitlera – Hitlerova dálnice

Najbardziej zaawansowane prace prowadzone były na terenie Czech. Udało się ukończyć kilka odcinków autostrady w okolicach Brna, z których jeden po wojnie został przebudowany na lokalną drogę. Niemcy wybudowali także na terenie Czech liczne wiadukty, przejścia i elementy przyszłych mostów, a także rozpoczęli na niektórych odcinkach prace ziemne. Część z tych obiektów wciąż można zobaczyć u naszych południowych sąsiadów. Pozostawione w stanie nieukończonym odcinki autostrady nazywane są dziś przez Czechów „Hitlerova dálnice”, czyli autostradą Hitlera.

Fragment autostrady Hitlera w okolicach Brna, przerobiony po wojnie na zwykłą drogę – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Packa

Filar nieukończonego mostu w okolicach Brna – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Dezidor

Na niektórych odcinkach prace ziemne były na tyle zaawansowane, że nawet dziś po kilkudziesięciu latach na zdjęciach satelitarnych możemy doszukać się przebiegu planowanej autostrady. Tak jest w pobliżu czeskiej miejscowości Jevíčko.

Wyraźnie widoczny przebieg autostrady Hitlera (Hitlerova dálnice) w pobliżu miejscowości Jevíčko – Źródło: Google Maps

Ukończony wiadukt w pobliżu miejscowości Jevíčko – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Pudelek

Autostrada Hitlera na Dolnym Śląsku

Pozostaje odpowiedzieć na pytanie, jaki przebieg miała mieć Reichsautobahn Breslau-Wien na współczesnym terenie Polski, czyli na obszarze województwa dolnośląskiego. Nie znalazłem nigdzie informacji o prowadzonych pracach na Dolnym Śląsku w czasie wojny, więc na tym odcinku nowa autostrada pozostała tylko w fazie planów. Więcej światła na jej zaplanowany przebieg rzuca portal dolny-slask.org.pl. Publikuje on mapę przedstawiającą komunikację samochodową i kolejową na terenie śląskiej prowincji. Na niej możemy również zobaczyć zaplanowany przebieg (niebieska przerywana linia) autostrady Wrocław-Wiedeń na obszarze Dolnego Śląska. Ważna uwaga, granice na mapie zaznaczone są już z uwzględnieniem przyłączenia Sudetenlandu.

Zaplanowany przebieg autostrady Wrocław-Wiedeń na Dolnym Śląsku – Źródło: dolny-slask.org.pl

Mapa w większej rozdzielczości dostępna jest na stronie dolny-slask.org.pl.

Artykuł Zaginiona autostrada Hitlera – Autostrada Wrocław-Wiedeń pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa upadek III Rzeszy

Prezentowana mapa pochodzi z opracowania US Army wydanego 15 sierpnia 1945 roku. Opracowanie pokazuje położenie wojsk alianckich na europejskim teatrze działań. Poniższa mapa prezentuje sytuację strategiczno-operacyjną na dzień 1 maja 1945 roku.

Upadek III Rzeszy – Mapa ostatnich dni nazistowskich Niemiec – Źródło: commons.wikimedia.org Autor: US Army

Mapa w większej rozdzielczości (1244×1215) dostępna jest pod tym linkiem.

Na prezentowanej mapie jest 1 maja 1945 roku. Dokładnie dzień wcześniej w swoim bunkrze pod budynkiem Kancelarii Rzeszy w Berlinie samobójstwo popełnił Adolf Hitler. Trwa zaciekłe oblężenie Berlina, na które Sowieci przenoszą główny ciężar wojskowy, kosztem innych frontów i odizolowanych punktów niemieckiego oporu. Amerykanie i Brytyjczycy mają już opanowaną całą Francję, półwysep Apeniński oraz większą część centralnej części III Rzeszy. Dotarli już do lini rzeki Łaby. Za 7 dni ma nastąpić bezwarunkowa kapitulacja Niemiec, podpisana przez feldmarszałka Wilhelma Keitla. Choć nie wszystkie wciąż walczące niemieckie oddziały będą chciały uznać podpisanie kapitulacji – zwłaszcza te na froncie wschodnim – będzie to oznaczało definitywny koniec 1000-letniej III Rzeszy.

Artykuł Upadek III Rzeszy – Mapa ostatnich dni nazistowskich Niemiec pochodzi z serwisu Eloblog.

Animację obozu koncentracyjnego przygotował pochodzący z Iranu Fereydoon Borouji. Autor włożył wiele pracy w stworzenie swojego modelu i animacji miejsca. Wszystkie ujęcia wykorzystane w filmie zostały wyrenderowane (stworzone) komputerowo w programie 3ds Max. Należy podkreślić, że żadne z ujeć – choć niektóre wydają się naprawdę bardzo realistyczne – nie jest prawdziwe.

Wygenerowana komputerowo wartownia i brama główna KL Auschwitz-Birkenau – Animacja obozu koncentracyjnego Auschwitz II

Temat obozów koncentracyjnych nie należy do najłatwiejszych. Obozy będące w przeszłości miejscami kaźni wielu niewinnych ludzi, do dziś budzą sporo emocji. Szczególnym przykładem – symbolem – jest tutaj zespół obozów w Auschwitz, dzisiejszym Oświęcimiu. To co widzimy na powyższym filmie to podobóz Konzentrationslager Auschwitz II, położony w pobliskiej wsi Brzezinka, dawniej Birkenau. Obóz w Birkenau był największym ze wszystkich podobozów. Budowę obozu rozpoczęto w październiku 1941 roku. Później miał on mieć swoje kluczowe znaczenie dla nazistowskiego programu masowej eksterminacji Żydów – tzw. ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. To tutaj została eksterminowana przeważająca liczba ofiar KL Auschwitz – około 1 mln ludzi.

Artykuł Realistyczna animacja obozu koncentracyjnego Auschwitz II pochodzi z serwisu Eloblog.