Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? Któregoś dnia zadałem sobie takie pytanie, bawiąc się w generowanie obrazów za pomocą kreatora obrazów Bing. Zamiast złożonych promptów postanowiłem wpisywać proste hasła, głównie same nazwy miejscowości, tak aby sprawdzić jak Ai w swoich zasobach „widzi” nasze miejscowości. Wpisywałem same nazwy miejscowości np. „Wrocław” lub nazwy miejscowości z dodatkową informacją określającą lokalizację lub cechę charakterystyczną danego miejsca np. „Uzdrowisko Kudowa-Zdrój” albo „Karłów w Górach Stołowych”. Niektóre wyniki mogą być zaskakujące.

Do wygenerowania obrazów użyłem kreatora obrazów Bing, który bazuje na sztucznej inteligencji DALL·E 3. Jeżeli ktoś chciałby się sam pobawić w generowanie obrazów podsyłam link.

Wrocław

Legnica

Wałbrzych

Jelenia Góra

Głogów

Kowary

Karpacz

Kłodzko

Karłów

Kudowa-Zdrój

Kamienna Góra

Międzygórze

Złotoryja

Lwówek Śląski

Złoty Stok

Ząbkowice Śląskie

Świdnica

Zgorzelec

Bogatynia

Artykuł Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? pochodzi z serwisu Eloblog.

Przedwojenna mapa Karkonoszy

Przedstawiam do pobrania ciekawą i zachowaną w bardzo dobrym stanie przedwojenną mapę Karkonoszy (niem. Riesengebirge, Góry Olbrzymie). Oprócz Karkonoszy mapa obejmuje także całą Kotlinę Jeleniogórską, część Gór Izerskich, Kaczawskich i Rudawy Janowickie. Mapa została wydana przez Alexandera Köhlera w Dreźnie. Niestety nieznany jest jej dokładny rok wydania. W zasobach Wikimediów mapa została opisana jako pozycja wydana około 1901 roku, jednak z pewnością było to kilka lub kilkanaście lat później. W innych wydaniach tej samej mapy Karkonoszy (wydanych przez tego samego wydawcę), po drugiej stronie granicy śląsko-czeskiej znajduje się już napis „Tschechoslowakische Republik”. Sugeruje to, iż prezentowana poniżej wersja mapy mogła zostać wydana jeszcze przed powstaniem Czechosłowacji w 1918 roku, ponieważ pozbawiona jest tego napisu. Z innych elementów, które pozwoliłby nam wydatować mapę, to naniesione już Jezioro Pilchowickie i zapora wodna, które zostały oficjalnie otwarte w 1912 roku. Z drugiej strony na mapie brak jest jeszcze schronisk Szrenica (Reifträgerbaude) i Domu Śląskiego (Schlesierhaus), które zostały otwarte kolejno w 1922 i 1923 roku. Zawęża to nam zakres dat opracowania/wydania mapy do lat 1912–1922.

W części górskiej mapy zostały na czerwono (czerwoną linią) zaznaczone szlaki turystyczne (Touristenweg). Mapa prezentuje więc unikatowy układ karkonoskich szlaków górskich, jaki znajdował się w Górach Olbrzymich na początku XX wieku.

Mapa w dużej rozdzielczości (9253 × 9664) dostępna jest do pobrania ze zbiorów: Archiwum Map WIG, Wikimedia Commons lub pod tym linkiem.

Mapa turystyczna Karkonoszy z 1940 roku

Kolejna ciekawa mapa, którą chciałem się podzielić, to mapa turystyczna Karkonoszy z 1940 roku. Jest to stricte turystyczna mapa opracowana w skali 1:50000 przedstawiająca sieć ówczesnych szlaków turystycznych i rzeźbę terenu. Mapa została wydana przez Meinhold Verlagsgesellschaft w Dreźnie. W lewym górnym rogu mapy widzimy ciekawy napis „Einzig anerkannte Ausgabe des Riesengebirgsvereins”, co oznacza, że była firmowana jako jedyna mapa zaakceptowana i potwierdzona przez Towarzystwo Karkonoskie (Riesengebirgsverein, w skrócie RGV). Nadmienię, że Towarzystwo Karkonoskie było przedwojenną organizacją turystyczną powstałą w 1880 roku, zajmującą się promowaniem i rozwijaniem turystyki górskiej w Karkonoszach. Ze względu na rok wydania mapy (1940) nie znajdziemy już na niej niemiecko-czechosłowackiej granicy państwowej przebiegającej wzdłuż głównego grzbietu Karkonoszy. Granica ta zniknęła w 1938 roku wraz z zajęciem przez Niemców Sudetenlandu. Znaleźć za to możemy inną ciekawostkę. Na mapie zaznaczone zostały granice dwóch obszarów ochrony przyrody. Kolorem pomarańczowym duży obszar rezerwatu roślinności obejmujący śląską część Karkonoszy i Góry Izerskiej oraz kolorem czerwonym ściślejszy mniejsze obszary ochrony przyrody obejmujące takie miejsca jak kopułę Śnieżki, Kotły Małego i Wielkiego Stawu czy Śnieżne Kotły. Zgodnie z zarządzeniami z 1933 roku.

Mapa w dużej rozdzielczości (9964 × 7095) dostępna jest do pobrania ze zbiorów: Archiwum Map WIG, Wikimedia Commons lub pod tym linkiem.

Osobną kwestią, na którą chciałem zwrócić uwagę, jest kwestia zaznaczonych szlaków turystycznych. Na mapie oprócz przebiegu szlaków widzimy ich także oznakowanie. Otóż przed wojną szlaki nie były zaznaczane tak jak dziś za pomocą biało-kolorowych trzech pasów, ale za pomocą dwubarwnych rombów. Zasada rombów była prosta. Określony kolor połówki rombu prowadził do określonego miejsca np. kolor biały prowadził na grzbiet Karkonoszy i dalej do Śnieżki, kolor zielony do Kowar, kolor pomarańczowy do Karpacza itd. Tak więc takie same romby mogły znajdować się na różnych ścieżkach w różnych częściach gór, istotne było to, do jakiego miejsca ostatecznie wszystkie prowadziły.

Artykuł Przedwojenna mapa turystyczna Karkonoszy (Riesengebirge) pochodzi z serwisu Eloblog.

CIA na temat wydobycia uranu w Polsce

Pod koniec 2016 r. amerykańska Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA) opublikowała szereg dokumentów związanych z okresem tzw. zimnej wojny. Wśród odtajnionych i ujawnionych dokumentów znalazły się również pozycje bezpośrednio związane z Polską, w tym 6 raportów dotyczących wydobycia rudy uranu w Kowarach. Przypomnę, że w latach 1948–1973 na obszarze Sudetów prowadzono intensywne wydobycie uranu, który to następnie sprzedawany był do Związku Radzieckiego. Siedziba zakładów, jak i pierwsze kopalnie zajmujące się eksploatacją rudy uranu, ulokowano w Kowarach. Działalność ta – o czym zresztą mogliśmy przypuszczać – spotkała się z zainteresowaniem służb obcego wywiadu. Poniżej przedstawiam 6 przetłumaczonych raportów pochodzących z lat 50-tych wraz z linkami do oryginałów. Ich lektura stanowi niezwykle ciekawe źródło informacji. Zwracam jednak uwagę, że zawarte w owych raportach informacje nie muszą pokrywać się z rzeczywistością i mogą być obarczone błędem. Na przykład kwestia wykorzystywania więźniów przy wydobyciu uranu (o czym jest mowa w niektórych raportach) nie znalazła potwierdzenia we współczesnych badaniach prowadzonych przez IPN. Niektóre z raportów wzajemnie się wykluczają w niektórych obszarach np. kwestia przetwarzania rudy po wydobyciu. Błędy owe mogą być wynikiem prowadzenia rozpoznania (rozpytywania) wśród ludności cywilnej zamieszkującej Kowary, pośród której krążyły różnego rodzaju plotki. Z góry przepraszam również za ewentualne błędy, który mogły powstać w trakcie tłumaczenia dokumentów. Zapraszam do lektury.

Wyrobiska dawnej kopalni uranu „Podgórze”

Zabudowania Zakładów Przemysłowych R-1 w Kowarach

Raport CIA z 15 października 1952 r.

1. Przed 1947 r. Kowary wydobywały niskiej jakości rudę żelaza. Jednakże w kwietniu tego samego roku wstrzymano wydobycie rudy żelaza i rozpoczęto wydobywanie rudy uranu. Obszar był zamieszkany przez dużą grupę Niemców; ci ludzie zostali przesiedleni przez polską administrację pomiędzy kwietniem 1947 r. a październikiem 1949 r.
2. Administracja zarządu kopalni uranu znajduje się w Kowarach. Około 40% administracji stanowi rosyjski personel; są oni rozkwaterowani w dzielnicy mieszkaniowej miasta zwanej Wysoka Łąka. Sektor został zbudowany przez Rosjan, a teraz zawiera kort tenisowy, basen i inne podobne zaplecze rekreacyjne.
3. 17 kopalni administrowanych przez Kowary znajduje się w następujących lokalizacjach: 5 kopalni blisko Kowar, 3 blisko Ogorzelca (Staetisch Dittersbach), dwie w Wieściszowicach (Rohnau), dwie w Miedziance (Kupferberg), dwie w Ciechanowicach (Rudelstadt), dwie w Świdnicy (Schweidnitz) i jedna w Szklarskiej Porębie Dolnej (Nieder-Schreiberhau).
4. Produkcja uranu osiągnęła szczyt w 1951 r.; w tym czasie 7 tys. pracowników było zatrudnionych na tym terenie. Od tego momentu wydobycie spada. Od czerwca 1952 r. planowane jest zwolnienie 1/3 górników.
5. Ruda uranowa transportowana jest przez pociąg towarowy do Ogorzelca. Tam jest myta ręcznie przy pomocy wody z wężów. Przetworzona ruda pakowana jest do metalowych pojemników, 70 cm wysokości i 30 cm obwodu. Pojemniki te są produkowane w wytwórni w Kowarach. Po wypełnieniu pojemników pakowane są one na ciężarówki ochraniane przez Rosjan, a następnie wysyłane do nieznanego miejsca.
6. Kopalnie ochraniane są przez polskich żołnierzy, którzy zakwaterowani są w starych gospodarczych budynkach blisko Kowar, które to zostały przekształcone na baraki. Jest tam 2 tys. takich strażników. Są oni rozróżniani od innych polskich jednostek wojskowych za pomocą czerwonych pasków na czapkach.

Pierwsza strona raportu CIA z 15 października 1952 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 17 marca 1953 r.

1. Kopalnie uranu zlokalizowane są w następujących miejscach: Kowary (Schmiedeberg), Lądek-Zdrój (Bad Landeck), Wleń (Laehn), Miedzianka i Ogorzelec (Staetisch Dittersbach).
2. Kowary leżą na południe od Jeleniej Góry (Hirschberg), pomiędzy Cieplicami a Kamienną Górą (Landeshut). Są tam cztery stacje na kamiennogórskiej linii kolejowej w promieniu 6 km, każda kolejna z nazwą „Kowary”; Kowary Średnie, Kowary Zdrój, Kowary Ścięgny i Kowary.
3. Tak zwane kopalnie Kowary znajdują się obok Kowar Średnich. Kopalnie są otoczone drutem kolczastym i wieżami obserwacyjnymi ze szperaczami, obsadzonymi jednostkami sowieckimi i jednostkami KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego).
4. Kowarskie kopalnie są kierowane przez Rosjan, ale pracownikami są Polacy. W innych kopalniach mówi się, że są Niemcy, Rosjanie i azjatyccy robotnicy. Wszyscy pracownicy i urzędnicy w kopalniach Kowary mają specjalne przepustki w języku polskim i rosyjskim, podbite przez polskie i rosyjskie władze. Te przepustki są pokazywane funkcjonariuszom KBW na wejściu do kopalni. Liczba osób zatrudnionych w kopalniach nie jest znana, ale jest szacowana na 600–800 górników, pracujących na zmianę.
5. W 1949 r. Zakłady Mechaniczne w Kowarach produkowały i naprawiały różne wyposażenie i sprzęt wykorzystywany w kopalniach. Na przykład ostrzenie wiertnic, spawanie złamanych i produkowanie małych pojemników do pakowania rudy.
6. Jest laboratorium w Kowarach, gdzie Rosjanie i Niemcy analizują rudę znalezioną w innych miejscach na tym terenie; jest także mały młyn do kruszenia i czyszczenia rudy.
7. W 1949 r. kopalnie w Kowarach były bardzo prymitywne, ale w 1951 r. został dokonany ogromny postęp. Klatki do przenoszenia mężczyzn i rudy, w dół i górę szybu, są zasilane elektrycznie, kopalnie są dobrze oświetlone i wentylowane i wiercenie odbywa się elektrycznie.
8. Ruda transportowana jest za pomocą ciężarówek do stacji w Kowarach Średnich albo do Ogorzelca, gdzie jest mielona i myta przed pakowaniem w wyżej wymienione pojemniki, a następnie wysyłana koleją na wschód. Przeciętnie dziennie dwa wagony załadowane rudą opuszczają Ogorzelec. Mówi się, że celem jest ZSRR, ale pojawia się także plotka, że może to być jakiś bliżej niesprecyzowany cel w Saksonii, gdzie ruda przechodzi naukowy i techniczny proces.

Pierwsza strona raportu CIA z 17 marca 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 12 maja 1953 r.

1. Przedsiębiorstwo nazywa się oficjalnie Kowarskie Kopalnie w Kowarach, okres Jelenia Góra. Pierwszy szyb został otwarty przez Niemców w czasie II wojny światowej. Adres: Zakłady Przemysłowe Rejon 1, Kowary, okres Jelenia Góra. Główny zarząd i dokumentacja znajdują się w Kowarach, Nowe Osiedle. Wszystkie szyby tej kopalni podlegają pod Rejon 1, w Kowarach.
2. Wszystkie maszyny górnicze, kompresory, wiertła, transportery i windy są sowieckiej i niemieckiej produkcji, maszyny do testowania rudy są sowieckiej produkcji. Niektóre wyposażenie jest wyprodukowane przez polskie zakłady. Transport rudy odbywa się za pomocą elektrycznych lokomotyw, a sortowanie rudy odbywa się już na powierzchni. Nie jest dalej przetwarzana przez kopalnie, ale zabierana przez ciężarówki.
3. W 1950 r. kopalnia wydobywała w tempie od 5 do 7 ciężarówek rudy w ciągu dnia. Dostarczana ruda zawiera około 2% uranu. Ruda jest ładowana do metalowych pojemników o dwóch rozmiarach: 30×40 cm i 30×80 cm. Jedna ciężarówka może zawierać od 120 do 130 pojemników pierwszego rozmiaru i 70 drugiego. Kierowcy ciężarówek są uzbrojeni w pistolety i pistolety maszynowe.
4. Kopalnia jest podzielona na cztery regiony. Region 1 jest w Kowarach, okres Jelenia Góra (Hirschberg). Dwa kolejne regiony to: Lądek-Zdrój (25–30 km od Kłodzka, okres Bystrzyca Kłodzka) i Częstochowa. [treść usunięta] do szybów dochodzą utwardzone drogi.
5. Około 100 sowieckich specjalistów z zatrudnionych jest w kopalniach. Kierowcy ciężarówek są także sowietami. W 1950 r. Rejon 1 zatrudniał od 5 do 6 tys. pracowników. W 1950 r. zatrudniano 2 tys. pracowników. Praca wykonywana jest na akord i średnia płaca górnika wynosi od 700 do 800 zł. Głównym kierownikiem kopalni był Polak, (fnu) Kurek, a kierownikiem Rejonu 1 był mężczyzna również o tym samym nazwisku. Dyrektorem naczelnym był (fnu) Grubski, Rosjanin. Pracownicy kopalni pracują na trzy zmiany. Około 200 pracowników jest członkami komunistycznej partii.
6. Przedsiębiorstwo ochraniane jest przez około 100 funkcjonariuszy KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego), którzy stacjonują w Kowarach z dowództwem przy ul. Wiejskastrasse. Ochrona jest zmieniana co cztery godziny. Droga krajowa od Kowar do Kamiennej Góry jest ochraniana, a pojazdy są zatrzymywane do kontroli przepustek. Wszyscy pracownicy posiadają dwie karty identyfikacyjne, jedna noszona jest poza czasem pracy, a druga w czasie pracy. Te karty są wzajemnie wymieniane po wejściu i wyjściu z szybu lub miejsca pracy. Przepustki do miejsc pracy upoważniają do wejścia tylko w miejscach gdzie pracownik pracuje. Każdy pracownik musi podpisać się na oświadczeniu, że nie będzie rozpowszechniać informacji o swojej pracy.

Pierwsza strona raportu CIA z 12 maja 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 20 listopada 1953 r.

1. [treść usunięta]
2. Kowary są położone około 4–5 km od Karpacza. Ich obszar jest dość duży, podzielony na Kowary Dolne, Górna i Średnie. Można do nich łatwo dojechać autobusem. Autobusy odjeżdżają ze stacji w Karpaczu o nazwie Szczęść Boże.
3. Depozyty uranu znajdują się na obszarze Kowar Górnych, 3 do 3,5 km od Kowar Dolnych. Można tam dojechać pociągiem albo pójść piechotą. W czasie II wojny światowej Niemcy zaczęli wydobywać tu uran. Kiedy w 1945 r. strefa ta znalazła się pod okupacją sowietów, natychmiast przejęli oni depozyty. Później administracją prac zajęli się również Polacy, ale nadzór i zarządzanie pozostawały tylko i wyłącznie w rękach sowietów.
4. W latach 1949–1950 wielu Polaków przeniosło się na te obszary. Wybudowano domy i utworzono kanały. Na obszarze Kowar Dolnych wznoszono domy specjalnie dla górników zajmujących się wydobyciem uranu. Depozyty uranu znajdują się bardzo blisko polsko-czechosłowackiej granicy, ponoć część z nich (z kopalni z Niemiec) można znaleźć także po czechosłowackiej stronie. Krążyły pogłoski, że w celu zwiększenia prac w kopalniach zatrudniano też więźniów (narodowości nieznanej), którzy w ten sposób wykupywali sobie wolność.
5. Górnicy pracujący przy depozytach uranu mieszkali albo w Kowarach, albo w ich najbliższym otoczeniu. Niektórzy mieszkali nawet w Bierutowicach. Aż do 1950 r. robotnicy sprawiali kłopoty w całej strefie. Zarabiali bardzo dobrze (w porównaniu do przeciętnych płac), ale całe pieniądze przeznaczali na picie. W tym czasie (kiedy trwało wydobycie uranu) pracownicy sprawiali kłopoty, dźgali ludzi nożami itp. Kiedy prace przy wydobyciu dobiegły końca w 1950 r., wszystko powoli się uspokoiło.
6. W okolicy krążyła pogłoska, że w 1948 lub 1949 r. polski inżynier, który pracował przy depozytach uranu, został złapany na szpiegowaniu dla USA. Został on zastrzelony przez sowietów.
7. Pod koniec 1950 r. wszyscy polscy pracownicy zostali odesłani do swoich domów w Polsce. Jednakże niektórzy z inżynierów (którzy brali udział przy wydobyciu uranu) pozostali i rezydowali do 1952 r. na stacji Szczęść Boże w Karpaczu. Wówczas to również wrócili do własnych domów.
8. Jeśli wierzyć pogłoskom, ilość wydobytego uranu przekroczyła oczekiwania, w porównaniu z tym ile pracy wykonano. Obecnie Polacy nadal są zatrudnieni w kopalniach [treść usunięta], choć w większości ich pracownicy to sowieci.
9. Z tego co mówił mój przyjaciel, we wczesnym 1953 r. Polacy opłacani byli w sowieckiej walucie (ruble). Ale natychmiast wymieniali ją na złotówki, w specjalnie do tego celu przeznaczonym innym okienku.
10. Każdy z górników pracujących przy depozytach uranu musi mieć specjalne pozwolenie, by do nich wejść. Pozwolenie jest wydawane przez administrację kopalni. Jednak nie wiem jak blisko depozytów mogą podchodzić mieszkańcy Kowar.
11. Wszystkie autobusy wyjeżdżają z Jeleniej Góry. Jednak tylko niektóre z nich jadą przez Kowary. Te, które jadą przez Kowary, mają na zewnątrz napisy „Jelenia Góra przez Kowary”.

Pierwsza strona raportu CIA z 20 listopada 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 15 kwietnia 1954 r.

1. Jest kopalnia uranu w Kowarach Górnych (Ober Schmiedeberg), w której pracują Polacy pod nadzorem sowietów. Była znacznie powiększona po wojnie (daty nie uzyskano) przez sowietów i Polaków. Plotka mówi, że jest dalej rozwijana i może obejmować terytorium Czech.
2. W latach 1949–1950 duża liczba robotników (liczby nie uzyskano) została przywieziona ze wszystkich części Polski do pracy do kopalni. Więźniowie także byli zmuszani do pracy w kopalni, jako warunek ich uwolnienia. Domy robotników zostały wybudowane w Kowarach Dolnych, ale ich domy są także rozsiane w całej okolicy.
3. Pod koniec 1950 r. pracownicy zostali powiadomieni i wycofani do miejsc skąd przybyli. Niektórzy z inżynierów zostali do 1952 r., ale i oni w końcu także otrzymali powiadomienia i wyjechali. Plotka mówi, że powodem był brak dalszego występowania rudy uranu.
4. Wciąż są tam jacyś Polacy pracujący w kopalni, ale większość z personelu stanowią sowieci.
5. Pracownicy kopalni mają specjalne legitymacje.

Raport CIA z 15 kwietnia 1954 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 20 stycznia 1958 r.

1. Instalacje kopalni uranu, ulokowane na południe od Kowar Górnych, są częściowo widoczne z głównej drogi, a także z linii kolejowej, która przebiega od Jeleniej Góry do Kamiennej Góry. Jedynie całkowicie widoczną część instalacji stanowi część administracyjna składająca się z 5 albo 6 jednopiętrowych baraków, stanowiących warsztaty, garaże i biura administracyjne. Zakłady te były zajmowane przez sowieckich żołnierzy do jesienie 1955 r., były otoczone drutem kolczastym i uzbrojonymi żołnierzami.
2. [treść usunięta] zakłady górnicze w Kowarach zatrudniają około 600 cywilnych pracowników i małą polską wojskową jednostkę pracy. [treść usunięta] pluton pracujących żołnierzy powracający z pracy [treść usunięta] indywidualni żołnierze w Kowarach Górnych i Kowarach Średnich. [treść usunięta] cywilni pracownicy są przywożeni do pracy ciężarówkami z okolicznych wsi i miasteczek, z tak daleka jak Kamienna Góra i Jelenia Góra, niektórzy pracownicy przyjeżdżają pociągami. [treść usunięta] kolumna około 4-tonowych ciężarówek jeździ wieczorami z Kowar do Jeleniej Góry. [treść usunięta] te transporty można obserwować niemalże każdego wieczoru. Te ciężarówki są kierowane i ochraniane przez sowieckich żołnierzy.
3. [treść usunięta] dokładnie co jest produkowane w kopalniach [treść usunięta] jest lokalnie znane jako uran. [treść usunięta] duża ilość ziemi i skały płonnej jest wyrzucana na otwartym terenie kopalń. [treść usunięta] jakiś proces sortowania rudy uranowej jest przeprowadzana w Ogorzelcu (Dittersbach).
4. [treść usunięta] sowieci opuścili na jesień 1956 r. i eksploatacja kopalni uranu była kontynuowana pod polskim kierownictwem, ale raczej już na małą skalę. [treść usunięta]

Pierwsza strona raportu CIA z 20 stycznia 1958 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Zwiedzanie dawnych kopalń uranu

Obecnie na terenie Kowar udostępnione są do zwiedzania dwie podziemne trasy. Zachęcam do odwiedzenia młodszej trasy, która znajduje się w dawnej kopalni „Podgórze”. Ponieważ wiele osób ma problem z dojazdem do niej, załączam poniżej mapkę. Kopalnia jest także na facebooku.

Trasa turystyczna w dawnej kopalni uranu „Podgórze”

Artykuł Co mówią odtajnione raporty CIA na temat wydobycia uranu w Kowarach? pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara pocztówka i panorama Karkonoszy

Ta archiwalna panorama Karkonoszy i Jeleniej Góry jest skanem starej pocztówki pochodzącej z moich zbiorów. Grafika dolnośląskich gór zamieszczona na pocztówce była niezwykle szczegółowa, więc postanowiłem ją zeskanować i wrzucić na bloga. Technika wykonania ówczesnych pocztówek umożliwia dziś wyciągnięcie z nich wielu szczegółów za pomocą domowego skanera. Na archiwalnej pocztówce zamieszczony jest podpis „Das Riesengebirge mit dem Hirschberger Tal”, czyli Góry Olbrzymie (Karkonosze) z Kotliną Jeleniogórską.

Przedwojenna panorama Karkonoszy i Kotliny Jeleniogórskiej

Panorama Karkonoszy w pełnej rozdzielczości (5000×3100) dostępna jest pod tym linkiem.

Kilka słów o panoramie

Panorama przedstawia Karkonosze wraz z licznymi szczytami, miejscowościami i wioskami położonymi u ich stóp. Głównym najważniejszym miastem jest oczywiście Jelenia Góra (Hirschberg). Jest również popularna Szklarska Poręba i Karpacz. Oprócz Karkonoszy po lewej stronie jest umieszczony także fragment Rudaw Janowickich – Góry Sokole (Falkenberge) z Sokolikiem i Górą Krzyżną.

Śnieżka i karkonoskie schronisko Dom Śląski – Schneekoppe, Riesenbaude Schlesierhaus

Sokolik i Krzyżna – Góry Sokole – Falkenberge

Szklarska Poręba – Schreiberhau

Karpacz – Krummhübel

Zamek Chojnik – Kynast

Centrum Jeleniej Góry i z prawej wieża na Wzgórzu Krzywoustego

Proszę zwrócić uwagę na rozwiniętą sieć kolejową, dzięki której niemiecki turysta mógł dotrzeć łatwo do karkonoskich miejscowości. Komunikacja była dla Niemców bardzo ważna, wkładali wiele wysiłku i pieniędzy w realizację połączeń kolejowych na całym Dolnym Śląsku. A czymże byłaby linia bez połączenia z najważniejszymi miejscowościami? Mamy oznaczone trzy główne kierunki: do Wałbrzycha (Waldenburg), do Wlenia (Lähn) oraz w kierunku na Berlin (przez Zgorzelec). Natomiast linia biegnąca w kierunku Szklarskiej Poręby od 1902 roku łączyła Śląsk z Czechami.

Kierunek na Berlin przez Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Linia wybudowana w latach 1865-1867

Artykuł Niezwykła przedwojenna panorama Karkonoszy pochodzi z serwisu Eloblog.

W moim ostatnim filmie starałem się wyjaśnić mechanizm występowania złudzenia optycznego w tzw. anomaliach grawitacyjnych. Swoje rozwiązanie zagadki oparłem o przykład Magicznej Górki w Karpaczu. Pojawiło się wiele pytań dotyczących pomiaru wysokości m n.p.m., których to nie wykonałem. Pomiarów tych nie zrobiłem z prostej przyczyny, ponieważ nie posiadałem odpowiedniej aparatury. Postanowiłem jednak wykonać prosty pomiar za pomocą smartfona, co zreszta kilka osób sugerowało w komentarzach.

Trzeba jednak zaznaczyć, że smartfony i aplikacje dokonują pomiarów m n.p.m. za pomocą GPS. Pomiary te są obarczone dużym błędem. Do pomiarów wykorzystałem dwa urządzenia, jedno z Androidem, drugie z iOSem. Tak samo użyłem dwóch różnych aplikacji. Anomalia grawitacyjna i pomiar wysokości wykazały różne wartości dla różnych urządzeń. Nie jest to zresztą zaskoczeniem, zważywszy na mało dokładny sposób pomiaru. Bardziej od konkretnych wartości m n.p.m., zależało mi na sprawdzeniu, w którą stronę podąża spadek. W tym celu wykonałem dwa pomiary na obu końcach drogi. Wyniki nie były zaskoczeniem. Potwierdziły, że tam gdzie wydaje się, że jest niżej, jest w rzeczystistości wyżej, a tam gdzie niżej, jest tak naprawdę wyżej.

Pomiary wysokości w miejscu A (zrzut z obu urządzeń) – anomalia grawitacyjna w Karpaczu

Pomiary wysokości w miejscu B (zrzut z obu urządzeń) – anomalia grawitacyjna w Karpaczu

Aplikacje użyte do pomiarów: iOS i Android.

Dla tych, co nie widzieli jeszcze filmu o zagadce anomalii grawitacyjnych, zamieszczam go poniżej.

Artykuł Pytania i odpowiedzi – Anomalia grawitacyjna pochodzi z serwisu Eloblog.

Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Zestawienie „Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk” lista i mapa z najważniejszymi atrakcjami turystycznymi w województwie dolnośląskim. Zestawienie obejmuje najważniejsze i najpopularniejsze obiekty na Dolnym Śląsku. Opisałem pierwszych 15 miejsc, które uważam za szczególnie atrakcyjne i popularne. Pozostałe są zaznaczone na mapie. Mapa z atrakcjami turystycznymi Dolnego Śląska będzie systematycznie uzupełniana. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

ZOO i Afrykarium we Wrocławiu

Wrocławski Ogród Zoologiczny jest jedną z największych atrakcji tego miasta. Historia miejsc sięga jeszcze czasów pruskich do roku 1865. Obecnie Zoo jest schronieniem dla 7 tys. zwierząt, reprezentujących około tysiąca gatunków. Pod koniec roku 2014 na terenie Zoo zostało otwarte Afrykarium, które szybko stało się ogromną atrakcją. Wrocławskie Zoo jest miejscem licznie odwiedzanym przez mieszkańców i przyjezdnych turystów. Stanowi niemałą atrakcję dla dzieci, a położenie na obszarze 33 ha, wśród licznej zieleni i zwierząt, zapewnia odpoczynek oraz relaks. Pamiętajcie jednak, że w trakcie weekendu podczas dobrej pogody, możecie spotkać tam prawdziwe tłumy. Zoo i Afrykarium to prawdopodobnie najpopularniejsze biletowane atrakcje turystyczne Dolnego Śląska.
Link: www.zoo.wroclaw.pl

Zoo i Afrykarium we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu

Naprzeciwko wrocławskiego Zoo znajduje się słynna Hala Stulecia, a za nią popularna fontanna multimedialna. W sezonie wiosenno-letnim nad jej brzegami zbierają się liczne tłumy wypoczywających Wrocławian i turystów. Wieczorami, kiedy słońce chowa się już za horyzontem, wrocławska fontanna rozpoczyna swoje pokazy multimedialne. Wspaniałe spektakle składające się z wody, światła i muzyki przyciągają wiele osób. Jesienią i zimą, kiedy fontanna jest wyłączona, miło jest przespacerować się po okalających nią pergolach. Można również zwiedzić wnętrza Hali Stulecia. Terminy i godziny pokazów należy sprawdzać na stronie internetowej.
Link: www.wroclawskafontanna.pl

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu

Katedra we Wrocławiu to jeden z najważniejszych zabytków w mieście i na Dolnym Śląsku. Jej historia związana jest z najdawniejszymi losami miasta, sięgającymi czasów pierwszych Piastów. Katedra położona jest na dawnej wyspie Ostrowie Tumskim. Wielokrotnie przebudowywana i modernizowana była świadkiem najważniejszych wydarzeń w życiu miasta i jego mieszkańców. Łącznie z tymi najbardziej okrutnymi podczas II wojny światowej, kiedy to budowla została poważnie zniszczona. Katedra jest otwarta dla wiernych i zwiedzających Ostrów Tumski. Za niewielką opłata można również wjechać na jej wieżę, gdzie znajduje się punkt widokowy.
Link: www.katedra.archidiecezja.wroc.pl

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kościół Pokoju w Świdnicy

Kościół Pokoju pod wezwaniem Trójcy Świętej w Świdnicy to zabytek znajdujący się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Drewniany kościół ewangelicki, którego budowa była związana z zakończeniem wojny trzydziestoletniej. Ta niezwykła budowla wykonana jest z drewna i innych nietrwałych materiałów, co było jednym z warunków postawionych ewangelikom, w zamian za zgodę na budowę świątyni. Kościół w Świdnicy był jedną z trzech świątyń, na których zgodę wyraził cesarz Ferdynand III Habsburg. Drugi kościół powstał w Jaworze, a trzeci w Głogowie, który XVIII wieku uległ spaleniu. Wspaniałe wnętrza świdnickiego kościoła pokoju są udostępnione dla zwiedzających za niewielką opłatą.
Link: kosciolpokoju.pl

Wnętrze Kościoła Pokoju w Świdnicy – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Świątynia Wang w Karpaczu

Niezwykła budowla i popularna atrakcja turystyczna w Karpaczu. Świątynia Wang to norweski kościółek przeniesiony w XIX wieku do dolnośląskiego Karpacza. Wang został zbudowany w południowej Norwegii na przełomie XII i XIII wieku. Obiekt został kupiony przez króla pruskiego i przewieziony w częściach do Prus. Początkowo miał stanąć w muzeum w Berlinie, ale ostatecznie zagościł na stałe w Karkonoszach. To unikalny zabytek w skali światowej. Świątynia jest kościołem parafii ewangelicko-augsburskiej, ale za niewielką opłatą jest udostępniana do zwiedzania przez turystów. Przyciąga odwiedzających przede wszytskim swoim nietypowym kształtem, tak bardzo różniącym się od kościołów, które znamy na co dzień. Panorama świątyni 360° z lotu ptaka.
Link: www.wang.com.pl

Świątynia Wang – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: Tomasz Kapczyński

Zamek Książ w Wałbrzychu

Zamek Książ to perła Dolnego Śląska i trzeci pod względem wielkości zamek w Polsce. Początki średniowiecznej warowni w tym miejscu związane są z księciem piastowskim Bolkiem I Surowym. Później zamek wielokrotnie modernizowany przechodził z rąk do rąk, aż w końcu jego wieloletnim właścicielem został ród Hochbergów. W czasie II wojny światowej w zamku prowadzone były prace związane z realizowanym w Górach Sowich projektem Riese. Współcześnie zamek wypiękniał i zaprasza turystów do zwiedzania swoich wnętrz. Choć nie zdziwcie się ich skromnym wyposażeniem, bowiem większość wnętrz po wojnie okradła Armia Czerwona. Poza zwiedzaniem sal zamkowych, możemy odwiedzić również tarasy zamkowe, a także pobliskie stajnie zamkowe oraz palmiarnię księżnej Daisy. Bardzo popularne są również nocne zwiedzania zamku.
Link: www.ksiaz.walbrzych.pl

Zamek Książ w Wałbrzychu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Grodziec

Grodziec to kolejny z dolnośląskich zamków-atrakcji, które koniecznie musisz odwiedzić. Budowla została wzniesiona na bazaltowej, powulkanicznej górze Grodziec na Pogórzu Kaczawskim. Zamek położony jest na samym szczycie, na wysokości 389 m n.p.m. Charakterystycznie góruje nad otaczającym go terenem, przez co jest widoczny już z wielu kilometrów. Jego początki nie są dokładnie znane, ale łączy się je z postacią księcia piastowskiego Bolesława I Wysokiego. Już za jego czasów w tym miejscu miał istnieć gród obronny. W późniejszych czasach zamek był wielokrotnie przebudowywany. Dziś Grodziec oferuje turystom zwiedzanie swoich wnętrz i przyjemne spędzenie czasu w średniowiecznych klimatach. Na jego terenie organizowane są różnego rodzaju festyny, eventy, inscenizacje i imprezy tematyczne. Zamek Grodziec był również scenerią dla kilku produkcji filmowych.
Link: grodziec.com

Zamek Grodziec – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Czocha

Ten malowniczo położony zamek, znajduje się już po polskiej stronie Łużyc nad rzeką Kwisa. Rzeka ta stanowiła w przeszłości historyczną granicę między Śląskiem i Łużycami. Początki Zamku Czocha sięgają XIII wieku, wtedy to był grodem warownym założonym z inicjatywy króla czeskiego Wacława I Przemyślida. Również i ten obiekt przez wieki wielokrotnie przebudowywany i zmieniał swoich właścicieli. Ciekawostką jest to, że podczas II wojny światowej mieściła się tutaj szkoła szyfrantów Abwehry. Obecnie Zamek Czocha jest dużą atrakcją turystyczną Dolnego Śląska. Choć lekko napawają smutkiem jego splądrowane wnętrza. Oprócz zwiedzania sal z przewodnikiem możliwe jest również wejście na charakterystyczną owalną więżę zamkową. Zwiedzając zamek nie zapomnijcie zajrzeć na pobliską zaporę wodną w Leśnej. To również atrakcja warta zobaczenia.
Link: www.zamekczocha.com

Zamek Czocha – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Kłodzku

Imponująca twierdza w Kłodzku to prawdopodobnie najważniejsza i najpopularniejsza atrakcja turystyczna Ziemi Kłodzkiej. Swoje imponujące rozmiary zawdzięcza rozbudowie z polecenia króla Prus Fryderyka II Wielkiego, który podczas wojen śląskich zajął tereny Śląska i Ziemi Kłodzkiej. Choć trzeba wspomnieć, że już wcześniej w tym miejscu istniała twierdza, a jeszcze wcześniej zamek i gród obronny. Podczas zwiedzania twierdzy mamy możliwość przejścia kazamatami (podziemnymi labiryntami), zobaczenia bastionów i podziwiania panoramy Kłodzka oraz okolicy z punktu widokowego na bastionie. Na obiekcie znajduje się również restauracja forteczna, nie umrzemy więc z głodu w podziemnych labiryntach.
Link: www.twierdza.klodzko.pl

Twierdza w Kłodzku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Srebrnej Górze

Srebrnogórska twierdza to kolejny z bastionów w systemie obronnym Prus, który miał zabezpieczać zdobycze terytorialne Fryderyka Wielkiego. W przeciwieństwie do twierdzy w Kłodzku, ta srebrnogórska została wzniesiona przez Prusaków od podstaw. Zasadnicza różnica jest jeszcze taka, że twierdza w Srebrnej Górze powstała bezpośrednio w górach, a nie w mieście. Dokładnie na przełęczy oddzielającej Góry Sowie od Gór Bardzkich, zwanej Przełęczą Srebrną. Mówi się o niej, jako o największej twierdzy górskiej w Europie. Położenie w takim malowniczym miejscu zachwyca turystów. Na twierdzy zwiedzimy podziemne kazamaty i imponujący Fort Donjon. W podziemiach urządzone jest małe muzeum z ekspozycją militariów.
Link: www.forty.pl

Twierdza w Srebrnej Górze – Foto: Ksiestwo Źródło: commons.wikimedia.org

Park Miniatur w Kowarach

Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska to niezwykła atrakcja turystyczna Kowar, podczas zwiedzania której możemy zobaczyć liczne pomniejszone dolnośląskie zabytki. Kilkadziesiąt obiektów na raz w jednym miejscu! Prezentowane są tutaj zamki, pałace, kościoły, ratusze i inne budowle w skali 1:25. Jeden model Karkonoszy wraz ze Śnieżką wykonany jest w skali 1:50. Miło więc można spędzić czas, spacerując wśród zieleni i miniaturowych budynków. Na terenie parku znajduje się również bistro i kawiarnia. Park miniatur w Kowarach powstał z inicjatywy Pana Mariana Piaseckiego.
Link: www.park-miniatur.com

Park Miniatur w Kowarach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: DŚF

Sztolnie Kompleksu Riese w Górach Sowich

Tajemniczy i zagadkowy kompleks Riese, drążony w Górach Sowich podczas II wojny światowej, przyciąga spore rzesze turystów. Zagadka kompleksu Riese wciąż rozpala umysły poszukiwaczy skarbów i badaczy wojennych tajemnic. Podstawowe pytania brzmią. W jakim celu były drążone sztolnie? Czy odkryliśmy już wszystko? Do turystycznego zwiedzania przystosowane są trzy kompleksy: Włodarz, Osówka i Rzeczka (Walim). Każda trasa jest trochę inna, każda prezentuję różne elementy. We Włodarzu fragment zalanych podziemi pokonujemy łodzią. Rzeczka posiada największą wydrążoną halę. Osówka zaś jest kompleksem najlepiej wykończonym i posiada na szczycie góry naziemne budowle tzw. „Kasyno” i „Siłownię”. Możecie wyszukać poszczególne obiekty Riese na mapie zmieszczonej na samym dole.

Sztolnie Kompleksu Riese – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Projekt Arado w Kamiennej Górze

Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera, to najważniejsza atrakcja Kamiennej Góry. Wielokrotnie nagradzana i chwalona. Arado oferuje zwiedzanie podziemi z niezwykłą aranżacją przenoszącą nas w czasy II wojny światowej. To właśnie różni Projekt Arado od innych poniemieckich kompleksów. Tutaj wspólnie z przewodnikiem wcielamy się w rolę szpiegów infiltrujących tajnie niemieckie laboratoria. Wewnątrz odnajdziemy rekonstrukcje wyposażenia i uzbrojenia np. rakietę V2, a w bunkrze naziemnym ekspozycję sprzętu odnalezionego w regionie. Po zwiedzeniu podziemi można wybrać się na pobliską Górę Parkową, na której zorganizowana jest ekspozycja sprzętu wojskowego Ludowego Wojska Polskiego.
Link: www.arado.pl

Projekt Arado w Kamiennej Górze – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnie Uranu w Sudetach

Podziemia zagospodarowane na atrakcje turystyczne Dolnego Śląska, to nie tylko Riese. To także różnego rodzaju kopalnie. Zaraz po wojnie na terenie Dolnego Śląska prowadzone było intensywne wydobycie uranu. Wydobywana ruda uranowa była transportowana do Związku Radzieckiego, gdzie wykorzystywano ją do celów zbrojeniowych. Proces wydobycia trwał do lat 70-tych i objęty był ścisłą tajemnicą. Dziś kilka z kopalń uranu udostępnionych jest do zwiedzania. Jedna znajduje się w Kletnie w Masywie Śnieżnika, pozostałe dwie w Kowarach, o nazwach Liczyrzepa i Pogórze. Jeżeli chcecie wiedzieć więcej na temat tajemnicy sudeckiego uranu, zapraszam do oglądania mojego filmu. Udostępnione do zwiedzania kopalnie możecie odnaleźć na mapie. Ich zwiedzanie jest całkowicie bezpieczne.

Kopanie Uranu w Sudetach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnia Złota w Złotym Stoku

Kolejna z kopalni, którą warto odwiedzić, znajduje się w Złotym Stoku. Jak sama nazwa wskazuje wydobywano w niej złoto. Oprócz zwiedzania podziemi, kopalnia oferuje także wiele innych atrakcji, w tym przygotowanych specjalnie pod kątem dzieci np. płukanie złota. Obok kopalni znajduje się Średniowieczny Park Techniki, a także Park Linowy Skalisko. Myślę, że atrakcji i wrażeń jest na cały dzień dla całej rodziny.
Link: www.kopalniazlota.pl

Kopalnia Złota w Złotym Stoku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia
Mapa i lista – Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Artykuł Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać? pochodzi z serwisu Eloblog.

Mechanizm złudzenia w „anomaliach grawitacyjnych”

Oto przygotowane przeze mnie fotografie, które mają zobrazować mechanizm powstawania iluzji. Wszystkie pochodzą z Karpacza, a część z nich została umyślnie przerobiona. Przypominam, że na żadnym zdjęciu nie były zmieniane kształty i proporcje drogi. Tylko horyzont. Pierwsza seria zdjęć przedstawia drogę, która biegnie w kierunku, w którym toczą się przedmioty.

Droga i kierunek toczenia – Mechanizm iluzji w „anomaliach grawitacyjnych”

Oryginalne zdjęcie (nieprzerobione) – Wydaje się, że droga podąża pod górę.

Przerobione zdjęcie – Po zmianie horyzontu wydaje się, że droga podąża z góry.

Druga seria zdjęć przedstawia tą samą drogę, tylko że z drugiej strony. Po prostu podszedłem dalej i odwróciłem się o 180°.

Droga i kierunek toczenia – Mechanizm iluzji w „anomaliach grawitacyjnych”

Oryginalne zdjęcie (nieprzerobione) – Wydaje się, że droga podąża z góry.

Przerobione zdjęcie – Po zmianie horyzontu wydaje się, że droga podąża pod górę.

Tak więc na występowanie tego złudzenia optycznego ma wpływ tylko otoczenie. Na dole drogi pojawiła się linia horyzontu i nic więcej, a z drugiej strony drogi na górze pojawił się grzbiet Karkonoszy. Po prostu otoczenie sugeruje pochylenie drogi w odwrotnym kierunku, niż jest w rzeczywistości. Z tego, co się zorientowałem, podobny układ terenu występuje przy „anomaliach grawitacyjnych” w innych miejscach. Tak wygląda schemat na uproszczonym przekroju z boku.

Mechanizm złudzenia optycznego – Anomalie grawitacyjne, schemat z boku

W filmie nie wspomniałem o jeszcze jednej bardzo ważnej rzeczy. Moim zdaniem również kluczowej, aby takie złudzenie optyczne w ogóle mogło istnieć. Otóż nachylenie drogi powinno być niewielkie, tak aby ocena pochylenia nastąpiła tylko za pomocą wzroku, a nie zmysłu równowagi. Podejrzewam, że gdyby nachylenie Magicznej Górki w Karpaczu było większe, efekt złudzenia przestałby działać.

Anomalia grawitacyjna w Karpaczu

Cały film o anomaliach grawitacyjnych był nakręcony na tak zwanej Magicznej Górce w Karpaczu na ul. Strażackiej. Również wszystkie powyższe zdjęcia pochodzą z tego miejsca. Przerabiane zdjęcia zostały wykonane jesienią 2013 roku. A jak wygląda droga na mapie topograficznej, zwłaszcza w kontekście warstwic, można zobaczyć na Geoportalu.

„Magiczne górki” w Polsce

W Polsce jest kilka miejsc, w których występują podobne tego typu zjawiska. Kilka jest zaznaczonych na poniższej mapie. Jeżeli znacie jeszcze inne miejsca występowania anomalii grawitacyjnych piszcie w komentarzach.

Zobacz także: Pytania i odpowiedzi – Anomalia grawitacyjna

Artykuł Film o anomaliach grawitacyjnych – Wyjaśnienie pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Zapraszam do przeglądania mojej listy niezwykłych obiektów architektury na Dolnym Śląsku. Wyselekcjonowałem 10 budowli, które wyróżniają się czymś niezwykłym. Nie tylko na tle regionu, ale także na tle Polski i Europy. Na liście znajdują się rekordy budowlane, perły baroku i modernizmu. Niezwykle odważne i awangardowe projekty. Kluczowe obiekty dolnośląskiej infrastruktury. Wszystkie miejsca, o których piszę dostępne są do zwiedzania. Zapraszam więc do ich odwiedzenia. Lista 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku poszeregowana jest chronologicznie, ze względu na czas wybudowania. Od najstarszego, do najmłodszego obiektu.

1. Świątynia Wang w Karpaczu

Pierwotnie kościół został zbudowany na przełomie XII i XIII wieku w południowej Norwegii, w miejscowości Vang. W XIX wieku obiekt został kupiony przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV i przewieziony w częściach do Prus. Początkowo kościół miał trafić do muzeum w Berlinie, ale za namową Fryderyka von Reden, postanowiono odbudować go na terenie Dolnego Śląska. W latach 1842-1844 Świątynia Wang została z powrotem wzniesiona w Karpaczu. Kościół zbudowany jest z sosny norweskiej, nasączonej żywicą. Ciekawostką jest to, że konstrukcja kościoła wykonana jest bez użycia gwoździ, wszystkie połączenia zrealizowano przy pomocy drewnianych złączy ciesielskich.

Świątynia Wang w Karpaczu – Autor: Uzytkownik3008 Żródło: wikimedia.org

Świątynia Wang – Autor: Tomasz Kapczyński

2. Opactwo Cystersów w Lubiążu

Ta śląska perła baroku położona w Lubiążu to największe opactwo cystersów na świecie. Należy to jednych z największych obiektów sakralnych w Europie. Wymiary opactwa są naprawdę imponujące. Sama powierzchnia dachów wynosi 2,5 ha, a długość najdłuższej fasady mierzy 223 m. Opactwo cystersów składa się z kilku obiektów wybudowanych w różnym okresie. Najważniejsze z nich zostały zbudowane na przełomie XVII i XVIII wieku. Jest to Pałac Opatów, Kościół Najświętszej Marii Panny i Klasztor. Tylko te trzy obiekty mają razem 322 tys. m³ kubatury. Choć Opactwo Cystersów po sekularyzacji przestało mieć znaczenie sakralne, a później przez wiele lat było niszczone, zachowało się kilka sal. Dziś część z nich jest już odrestaurowana. Do najważniejszych należy imponujący przepychem refektarz Opata.

Opactwo Cystersów w Lubiążu – Autor: Jerzy Strzelecki Żródło: wikimedia.org

Refektarz Opata – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

3. Twierdza Srebrna Góra

O pruskiej twierdzy w Srebrnej Górze mówi się, jako o największej twierdzy górskiej w Europie. Nie wiem na ile jest to stwierdzenie prawdziwe, ale na pewno obiekt jest imponujący. Zarówno ze względu na swoje rozmiary, jak i położenie w górach na wysokości około 680 m n.p.m. Twierdza została wzniesiona nad Przełęczą Srebrną, która rozdziela Góry Sowie i Bardzkie. Ta przełęcz miała kluczowe znaczenie strategicznie, co zadecydowano o lokalizacji pruskiej fortyfikacji właśnie w tym miejscu. Twierdza została zbudowana w latach 1765-1777. Posiada 151 pomieszczeń fortecznych. We wnętrzach twierdzy mieściło się 3756 żołnierzy, plus duże zapasy amunicji, opału i żywności. Poniżej na zdjęciu z mapy LIDAR prezentuję rozmieszczenie donżona i fortów twierdzy z wykorzystaniem potencjału obronnego górskich terenów.

Twierdza Srebrna Góra – Autor: Ksiestwo Żródło: wikimedia.org

Fortyfikacje Twierdzy Srebrna Góra – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

4. Wiadukt Kolejowy w Bolesławcu

To jeden z największych kamiennych wiaduktów w Europie. Jego wymiary są imponujące. Wiadukt w Bolesławcu ma 490 m długości, 8 m szerokości i 26 m wysokości. Składa się z 35 przęseł. Projektantem obiektu był architekt Fryderyk Engelhardt Gansel, który przy tworzeniu kształtów wiaduktu wzorował się na rzymskich akweduktach. Budowa wiaduktu trwała 2 lata i zakończyła się w 1846 roku. Na otwarciu obiektu zjawił się sam król pruski Fryderyk Wilhelm IV. Wiadukt i zarazem most kolejowy rozpostarty jest nad rzeką Bóbr. Po ponad 150 latach od otwarcia i kilku remontach, wiadukt jest wciąż używany w normalnym ruchu kolejowym. Jego pełne wymiary możemy dostrzec dopiero na filmie „z lotu ptaka”, który zamieszczam poniżej.

Wiadukt kolejowy Bolesławiec – Autor: Dolny Śląsk Fotografie

5. Tunel Kolejowy pod Małym Wołowcem

Kolejny obiekt na liście niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku. Najdłuższy tunel kolejowy w Polsce. Tak naprawdę są to dwa tunele wyryte w górze Mały Wołowiec koło Wałbrzycha. Tunele kolejowe są względem siebie równoległe i połączone mniejszymi łącznikami. Pierwszy tunel ma długość 1560 m, został wydrążony w latach 1876-1879. Drugi równoległy, o rekordowej długości 1601 m, wydrążono w latach 1909-1911. Krótszy z tuneli jest już od lat nieczynny, a jego tory zostały zdemontowane. Dlatego można wejść swobodnie do jego wnętrza i przejść całą trasę, co oczywiście polecam. Drugi z tuneli jest ciągle używany w normalnym ruchu kolejowym. Można nim przejechać pociągiem jeżdżącym na trasie od Wałbrzycha do Jedliny-Zdrój.

Tunel pod Małym Wołowcem – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem

6. Zapora Wodna w Pilchowicach

Druga pod względem wielkości zapora wodna w Polsce, po zaporze wodnej w Solinie. Charakterystyczne dla tego obiektu są jego wymiary. Zapora w Pilchowicach ma 270 m długości korony i 62 m wysokości. Jej wymiary odpowiadają prawie dokładnie wymiarom Titanica, który mierzył 269 m szerokości i 53 m wysokości. Tak samo jak Titanic, została oddana do użytku w roku 1912. Zapora w Pilchowicach jest częścią systemu przeciwpowodziowego w zachodnich Sudetach. Impulsem do jej budowy była katastrofalna w skutkach powódź z roku 1897. Pilchowicka zapora już od ponad 100 lat chroni mieszkańców Doliny Bobru przed niszczycielskim żywiołem powodzi. Więcej ciekawostek oraz historia budowy zapory znajduje się na moim filmie.

Zapora w Pilchowicach – Źródło: Pełnomocnik Rządu do Spraw Programu dla Odry-2006

Zapora Wodna Pilchowice – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

7. Hala Stulecia we Wrocławiu

Najważniejsze dzieło wrocławskiego modernizmu i sztandarowa śląska budowla z początków XX wieku. Mowa o monumentalnej Hali Stulecia wzniesionej w latach 1911-1913, według projektu architekta Maxa Berga. Od 2006 roku hala jest wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Podczas budowy zastosowano kilka nowoczesnych rozwiązań. Między innymi wykorzystywano na szeroką skalę elementy prefabrykowane. W momencie powstania stanowiła obiekt wyjątkowy, posiadała żelbetowe przekrycie o największej rozpiętości na świecie. Wymiary to 42 m wysokości i 67 m średnicy kopuły.

Hala Stulecia we Wrocławiu – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Wnętrze sklepienia Hali Stulecia – Żelbet i elementy prefabrykowane

8. Obserwatorium Meteorologiczne na Śnieżce

Jedna z najbardziej charakterystycznych i niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku. A także najwyżej położona budowla w regionie. Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne znajdujace się na Śnieżce, najwyższym szczycie Sudetów. Obserwatorium zostało zbudowane w latach 1966-1974, według projektu architektów Witolda Lipińskiego i Waldemara Wawrzyniaka. Obserwatorium jest szczególne ze względu na swoje kształty przypominające dyski, latające talerze lub spodki. Witold Lipiński tak tłumaczył kształty swojego projektu.

W latach pięćdziesiątych wiele mówiło się o niezidentyfikowanych pojazdach latających, a mnie zawsze fascynowały linie krzywe i kuliste przestrzenie – postanowiłem, że obserwatorium PIHM na Śnieżce będzie miało kształt talerzy.

Warto wspomnieć, że górny dysk obserwatorium uległ zawaleniu w roku 2009, ale został już ponownie odbudowany.

Obserwatorium na Śnieżce – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Obserwatorium Meteorologiczne na Śnieżce – Autor: Jojo Żródło: wikimedia.org

9. Most Rędziński we Wrocławiu

To jeden z najbardziej imponujących obiektów architektonicznych na Dolnym Śląsku. Najwyższy i najdłuższy most podwieszany w Polsce. Stanowi element Obwodnicy Autostradowej Wrocławia A8. Most Rędziński ma 122 m wysokości i 612 m długości, a razem z dojazdowymi estakadami mierzy 1742 m długości. W każdym kierunku kierowcy mają do dyspozycji po trzy pasy ruchu. Szczególne wrażenie most robi podczas przejazdu w nocy. Kiedy jego żelbetowe przęsła i pylon są wspaniale oświetlone, potęgując efekt wielkości. Koszt budowy Mostu Rędzińskiego wyniósł 576 mln zł. Jego budowa trwała 3 lata, a zakończenie nastąpiło w roku 2011.

Most Rędziński – Autor: Łukasz Czyżykowski Żródło: wikimedia.org

Przejazd przez Most Rędziński – Autor: Dolny Śląsk Fotografie

10. Wieżowiec Sky Tower we Wrocławiu

Najmłodszy obiekt na mojej liście niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku to wrocławski wieżowiec Sky Tower. To jeden z najwyższych budynków w Polsce. Przyjmując metodę liczenia wysokości budynku mierząc do dachu (lub do najwyższego piętra) Sky Tower jest najwyższym budynkiem w Polsce. Wysokość całkowita to 212 m, a do dachu 205,82 m. W kategorii całkowitej wysokości ustępuje Pałacowi Kultury i Nauki w Warszawie, którego wysokość całkowita wynosi 237 m. Sky Tower powstał na miejscu innego wrocławskiego drapacza chmur – Poltegoru. Zanim rozpoczęto budowę obecnego wieżowca, trzeba było zburzyć Poltegor, co również nie było zadaniem łatwym. Budowa Sky Towera trwała ponad 4 lata, a zakończoną ją w roku 2012.

Wieżowiec Sky Tower we Wrocławiu

Sky Tower – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Poniżej przedstawiam jeszcze raz listę 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku, tym razem z zaznaczonymi miejscami na mapie.

Artykuł 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.

1. Anomalia grawitacyjna w Karpaczu

Jest takie miejsce w Karpaczu, gdzie samochody same toczą się pod górę (sic!). Ciekawostka i zagadka, która wprawia w osłupienie przyjezdnych gości. Czy to wina anomalii grawitacyjnych? A może tylko zwykła iluzja optyczna? Dobre pytanie. Sprawdźcie sami, przyjedźcie swoim autem, zatrzymajcie się na drodze i wrzućcie na luz. Więcej na temat tego niezwykłego miejsca można dowiedzieć się w filmie o anomaliach grawitacyjnych.

Anomalia grawitacyjna w Karpaczu – Tajemniczy Dolny Śląsk

2. Krzywa wieża Frankensteina

Dolny Śląsk niczym włoska Piza, ma też swoją krzywą wieżę. Co więcej, ta ząbkowicka wieża jest naprawdę krzywa, bo ta w Pizie tylko pochylona… Wysokość wieży wynosi 34 metry, jej obecne odchylenie od pionu to ponad 2 metry. Na jej szczyt prowadzi 139 schodów. A co z tym wspólnego ma hollywoodzki Frankenstein z powieści o tym samym tytule? Ząbkowice Śląskie przed wojną nazywały się właśnie Frankenstein. W roku 1606 w mieście wybuchła głośna w Europie afera grabarzy, których posądzono o bezczeszczenie zwłok. Prawdopodobnie pisarka Mary Shelley również o niej słyszała i pożyczyła nazwę miasta do tytułu swojej słynnej powieści o doktorze Frankensteinie.

Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich – Zdjęcie: Rossomak

Kadr z filmu „Frankenstein” (1931) – Reżyseria: James Whale

3. Cis Henrykowski – Najstarsze drzewo w Polsce

Tajemniczy Dolny Śląsk to również niezwykłe pomniki przyrody. Najstarszym drzewem w granicach Polski jest tak zwany Cis Henrykowski, drzewo z gatunku cis pospolity. Wykiełkowało ono gdzieś w okolicach roku 750 i tak sobie rośnie po dzień dzisiejszy w miejscowości Henryków Lubański. W roku 1987 jego wiek oszacowano na 1250 lat. Pewnie jeszcze nas wszystkich przeżyje, także nie ma co się spieszyć z wizytą.

Cis Henrykowski – Zdjęcie: SchiDD Źródło: commons.wikimedia.org

4. Starożytne rzeźby kultowe na Ślęży

Na Masywie Ślęży znajdują się tajemnicze kamienne posągi, przedstawiające między innymi niedźwiedzia i pannę z rybą. Ich powstanie wiąże się z aktywnością Celtów na tym terenie, od 400 roku p.n.e. do początku naszej ery. W tamtym czasie na Ślęży oddawano cześć bóstwom pogańskim: słońcu, drzewom, gwiazdom i zjawiskom atmosferycznym. Sam Masyw Ślęży, jako samotny monolit położony nad śląską niziną, już w dawnych czasach wywierał ogromny wpływ na ludność. Swoim rozmiarem budził strach i zaciekawienie, stając się zazwyczaj obiektem kultu, czy to celtyckiego, czy pogańskiego. Tajemniczy Dolny Śląsk sięga najstarszej historii regionu.

Starożytne rzeźby kultowe na Ślęży – Tajemniczy Dolny Śląsk

5. Kaplica czaszek w Czermnej

Przerażające miejsce znajduje się w Czermnej koło Kudowy-Zdroju. Wnętrza, ściany i sufit barokowej kaplicy z XVIII wieku, pokryte są 3 tys. ludzkich czaszek i kości. Ta zaskakująca kolekcja ludzkich szczątków pochodzi od ofiar wojny trzydziestoletniej i wojny siedmioletniej oraz ofiar chorób zakaźnych, które przetoczyły się przez Ziemię Kłodzką. Kości zostały odnalezione przez księdza i wykopane przez grabarza. W miejscu znaleziska, na pamiątkę tych wydarzeń, postawiono tę kaplicę. Oczywiście Ziemia Kłodzka historycznie nie jest częścią Dolnego Śląska, miejsce zostało ujęte w zestawieniu ponieważ jest w granicach województwa dolnośląskiego. Wnętrze kaplicy jest udostępnione do zwiedzania.

Kaplica Czaszek w Czermnej – Zdjęcie: Merlin Źródło: commons.wikimedia.org

6. Zapomniana świątynia Hitlera w Wałbrzychu

Lepiej znane pod nazwą Mauzoleum lub Totenburg, co możemy przetłumaczyć jako „martwy gród”. Oficjalnie Mauzoleum wybudowano w celu upamiętnienia 170 tys. Ślązaków poległych podczas I wojny światowej, ofiar wypadków w kopalniach i bojowników ruchu narodowo-socjalistycznego. Nieoficjalnie miało być miejscem związanym z okultystycznymi rytuałami praktykowanymi przez członków SS. Dziś pozbawione nazistowskiej symboliki i mitycznych wierzeń, stoi opuszczone w Wałbrzychu. Jest to jedyne mauzoleum, które przetrwało upadek ideologii Hitlera. Dziś obiekt popada w ruinę. Więcej zdjęć współczesnych i archiwalnych na stronie Hannibal Smoke: Emplarium. Warto obejrzeć też poniższy film autorstwa Hannibala.

Mauzoleum Totenburg Wałbrzych – Zdjęcie: Hannibal Smoke

Mauzoleum Totenburg Wałbrzych – Źródło: dolny-slask.org.pl

7. Miejscowość bez słońca

W Karkonoszach, w Sowiej Dolinie, znajdują się pozostałości dawnej osady o nazwie Budniki. Ciekawostką jest to, że przez niemal całą zimę, miejsce to jest bez słońca. Osada zawdzięcza nietypowe zjawisko swojemu położeniu na północnym stoku Karkonoszy. Ponieważ w okresie zimowym słońce położone jest bliżej linii horyzontu, z perspektywy osady nie wychyla się ponad grzbiet Karkonoszy, więc nie docierają do niej promienie słoneczne. Okres bez promieni słońca w Budnikach trwa 113 dni. Tajemniczy Dolny Śląsk bez słońca…

Dawna osada Budniki – Źródło: dolny-slask.org.pl

8. Mała Syberia i zaginiona osada w Górach Izerskich

Jedno z najzimniejszych miejsce w Polsce znajduje się w Górach Izerskich na Hali Izerskiej, zwanej także Izerskimi Łąkami. Oficjalne polskie rekordy zimna pochodzą z Siedlec (1940) i Żywca (1929), wynoszą około -41°C. Jednak wtedy, w czasie najzimniejszych zim XX wieku, nie były prowadzone lub nie zachowały się pomiary z Gór Izerskich. Jak szacują klimatolodzy, w owym czasie temperatura mogła na Hali Izerskiej spaść nawet do -45°C. Ujemne temperatury notowane są tutaj nawet w ciągu lata np. w lipcu 1996 roku zanotowano aż -5,5°C (sic!). Pomimo tak trudnych warunków klimatycznych przed wojną znajdowała się na Hali Izerskiej całkiem spora osada o nazwie Groß-Iser. Osada liczyła ponad 40 domów, a jej mieszkańcy w tych trudnych warunkach zajmowali się wyrębem lasu, wypasem bydła, połowem ryb i produkcją serów. Po wojnie ludność Groß-Iser została wypędzona, a opuszczone budynki pod wpływem trudnych warunków atmosferycznych uległy zniszczeniu. Dziś pozostały po nich głównie fundamenty. Zachował się jedynie budynek szkoły, w którym dziś znajduje się popularne schronisko Chatka Górzystów. Więcej ciekawostek na temat rekordów zimna i historii osady można zobaczyć na filmie Góry Izerskie – Najzimniejsze Miejsce w Polsce.

Zima w Górach Izerskich – Tajemniczy Dolny Śląsk

Schronisko Chatka Górzystów na Hali Izerskiej – Zdjęcie: P. Polańscy

9. Milczące dzwony w Wambierzycach

Dziwna rzecz, ale ktoś zamiast powiesić dzwony na kościelnej wieży postawił je na górce. Cztery żelazne dzwony zostały podarowane Bazylice NMP w Wambierzycach przez Niemców na początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Niestety, ktoś nie pomyślał, że Bazylika nie ma dzwonnicy gdzie można by te dzwony powiesić, a na wybudowanie nowej już zabrakło pieniędzy. Od tego czasu milczą one sobie na Górze Kalwarii.

Milczące dzwony w Wambierzycach – Tajemniczy Dolny Śląsk

10. Ruiny miasta Miedzianka

Historia Miedzianki nieodłącznie związana jest z działalnością górniczą. Przed wojną wydobywano tutaj rudę żelaza, a później rudę uranu. Aż trudno uwierzyć, że istniało tu kiedyś prawdziwe miasteczko z ponad setką domów, kinem i sklepami. Do roku 1952 wydobywano tutaj uran w starym złożu żelaza. Ruda uranu dostarczana była później do Związku Radzieckiego. Wyrobiska górnicze ciągnęły się pod miasteczkiem. Po zakończeniu działalności wydobywczej szkody górnicze były tak duże, że w 1972 roku zdecydowano o całkowitym przymusowym wysiedleniu ludności i zrównaniu terenu z ziemią. Do dziś pozostało tylko kilka budynków. Więcej na temat kopalni uranu na Dolnym Śląsku można zobaczyć w filmie Tajemnica Polskiego Uranu.

Miedzianka przed zniszczeniem – Zdjęcie lotnicze

Miedzianka po zniszczeniu – Zdjęcie satelitarne

Tajemniczy Dolny Śląsk – Miejsca na mapie

Tajemniczy Dolny Śląsk wciąż mnie zaskakuje. Wciąż poznaję i odkrywam nowe miejsca oraz związane z nimi historie. Może macie swoje zaskakujące miejsca? Zapraszam do pozostawiania swoich odkryć w komentarzach.

Artykuł 10 zaskakujących miejsc – Tajemniczy Dolny Śląsk pochodzi z serwisu Eloblog.

Jak już wspomniałem, szczyt jest jedną z największych atrakcji Sudetów, zarówno dla okolicznych mieszkańców oraz odwiedzających region turystów. Śnieżkę rocznie odwiedza około 300 tys. osób, co klasyfikuje ją jako jedną z najliczniej odwiedzanych atrakcji na Dolnym Śląsku. Niektóre źródła podają jeszcze większe ilości osób.

Widok na Śnieżkę i schronisko Dom Śląski

Film przygotowywany był w październiku 2013 roku. Wtedy sprawa wysokości Śnieżki była dość oczywista, jej wartość szacowano 1602 m n.p.m. Jednak ostatnie czeskie badania nad wysokością szczytu podają wysokość aż o metr wyższą, czyli 1603 m n.p.m. Stąd wynikają pewne rozbieżności.

Widok na schronisko Dom Śląski i Równię pod Śnieżką

Obecnie Śnieżka jest górą graniczną, przez którą przebiega granica polsko-czeska. Szczyt w języku czeskim nazywa się „Sněžka”, a w niemieckim „Schneekoppe”. A tak oto prezentuje się na przedwojennej fotografii.

Śnieżka na starej fotografii, rok 1910 – Źródło: dolny-slask.org.pl

Na filmie wspominam o zdobyciu szczytu o własnych siłach przez osobę niepełnosprawną. Wjazd oczywiście odbył się na specjalnym sprzęcie, którego miniaturkę można zobaczyć na filmie.

Kilka przydatnych linków do Śnieżki:

1. Pogoda na Śnieżce (ustawiona na Karpacz) na serwisie Meteo – kliknij
2. Strona autorstwa Pana Piotra Krzaczkowskiego www.sniezka.karpacz.pl
   
3. Strona na Wikipedii pl.wikipedia.org/wiki/śnieżka
4. Strona GOPR Grupa Karkonoska – www.gopr.karkonosze.net.pl

Artykuł Film o Śnieżce w Karkonoszach pochodzi z serwisu Eloblog.