Igo Etrich

Historię lotnictwa, związaną z Lubawką, napisał Ignaz Igo Etrich. Był to austriacki inżynier, który w 1910 roku w swoim, małym warsztacie w Wiener Neustadt zaprojektował samolot o oryginalnej konstrukcji. Skrzydła samolotu Etricha do złudzenia przypominały nasiona pewnego gatunku południowoamerykańskiej palmy, co z kolei miało duże znaczenie w zakresie aerodynamiki maszyny. Gdy samolot Austriaka został zbudowany, okazało się, że wygląda jak gołąb, dlatego właśnie tak „die Taube” nazwano go. Prototyp samolotu Gołąb po raz pierwszy wzniósł się w powietrze 30 kwietnia 1910 roku, a pół miesiąca później wykonano przelot pomiędzy Wiener Neustadt, a Wiedniem. Był to wielki sukces austriackiego konstruktora, co miało wpływ na rozwój jego kariery.

Fabryka samolotów Etrich-Taube w Lubawce

Warsztat w Wiener Neustadt szybko stał się za mały, a Etrich rozpoczął poszukiwania idealnego miejsca na budowę dużego ośrodka lotniczego, w którym miała rozpocząć się produkcja jego samolotów, a także powstać szkoła lotnicza. Najlepsze warunki do ulokowania takiego ośrodka lotniczego były w Liebau (dzisiaj Lubawka na Dolnym Śląsku) i to tam jeszcze w 1910 roku rozpoczęto budowę. Rok później lubawskie zakłady Etrich Flieger Werke GMBH rozpoczęły pracę produkcyjną. W Lubawce wyprodukowano samoloty m.in. dla armii austro-węgierskiej, które były wykorzystywane w trakcie I wojny światowej. Lubawskie samoloty Gołąb szybko zyskiwały na popularności i uznaniu w Europie, biorąc udział zawodach lotniczych i ustanawiając nowe rekordy. To prawdopodobnie samolot typu Gołąb po raz pierwszy w historii przeleciał nad Śnieżką.

Lubawski kompleks lotniczy znajdował się w pobliżu dzisiejszego stadionu miejskiego, a obecnie po obiektach fabrycznych nie ma już żadnych pozostałości. Obszar pasów startowych lotniska przy fabryce Etricha do dzisiaj jest niezalesiony, podobnie jak miało to miejsce ponad 100 lat temu, gdy startowały tutaj samoloty die Taube. Według archiwalnych fotografii lotnisko rozciągało się równolegle do torów kolejowych, którymi do dzisiaj można dojechać na teren Czech.

Po II wojnie światowej Polacy również korzystali z hangarów po produkcji lotniczej, zapoczątkowanej przez austriackiego inżyniera. W 1948 roku wznowiono w Lubawce produkcję samolotów. Tym razem były to szybowce pod oznaczeniem m.in. “Lub-1 ABC bis”. Szybowce takie jak te produkowane w Lubawce, można dzisiaj zobaczyć w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Lubawska produkcja szybowców zakończyła się w 1955 roku, a dzisiaj pionierska historia lotnictwa w tej okolicy zyskuje na popularności wśród turystów, odwiedzających region.

Artykuł Pionierska fabryka samolotów w Lubawce pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku

Przedstawiam listę 10 zaniedbanych i opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku, którą przygotowałem wspólnie z Wiolettą Kozłowską. Te wszystkie wspaniałe zdjęcia, które zamieszczam poniżej, są jej autorstwa. Wioletta prowadzi fanpage’a na Facebooku, zachęcam do jego polubienia. Można również odwiedzić jej bloga pod adresem fotofakty.blogspot.com, a także zwiedzić wirtualnie kilka z opuszczonych miejsc, dzięki jej panoramom na panorames.keed.pl.

Na temat wielu z tych obiektów jest bardzo mało informacji w sieci. A nawet jeżeli już pojawiają się jakieś informacje, to często na rożnych stronach wzajemnie się wykluczają. Tak więc, w tych krótkich opisach mogą tkwić błędy, za co z góry przepraszam. Jak widać, czas pozostawił spory uszczerbek nie tylko na murach budynków, ale również w pamięci o nich samych. Tak, jak pisze Wioletta, należy je ocalić od zapomnienia… Kolejność obiektów nie ma znaczenia.

1. Pałac w Bełczu Wielkim (Schloss Oderbeltsch)

Okres powstania pałacu nie jest sprecyzowany. W Internecie pojawia się informacja o połowie XVIII wieku. Narodowy Instytut Dziedzictwa podaje II połowię XIX wieku. Należał kolejno do rodzin: Kalkreuth, Schönborn i Dürr. Po wojnie w pałacu znajdowała się szkoła rolnicza, a później ośrodek wychowawczy, który istniał do 1997 roku. Obecnie obiekt jest własnością prywatną.

Pałac w Bełczu Wielkim – Lista opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Bełczu Wielkim – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

2. Pałac w Jakubowie (Schloss Jakobskirch)

Początki dworu w Jakubowie sięgają XVI wieku. W 1850 roku przebudowano istniejący pałac w stylu neogotyku, który zachował się do II wojny światowej. Posiadłość należała kolejno do rodzin: Unwürde, Richter, Bomsdorff, Kayserlingk i Donnermarck. Pałac został splądrowany i spalony w trakcie ofensywy Armii Czerwonej. Nigdy już nie podniósł się z ruiny.

Pałac w Jakubowie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Jakubowie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

3. Pałac w Wojcieszowie Górnym (Schloss Stöckel-Kauffung)

Zespół pałacowy z XVII-XIX wieku. Pałac został zbudowany w obecnej formie w roku 1891. Następnie był strawiony przez pożar w roku 1930 i odbudowany w trochę zmienionej formie. Należał do rodziny Bergmannów. Po wojnie pałac przechodził „z rąk do rąk”, był między innymi w posiadaniu Państwowej Akademii Nauk i PGRu. Ostatecznie trafił w ręce prywatne. Przygotowywany był do remontu, lecz nigdy się go nie doczekał.

Pałac w Wojcieszowie – Lista opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Wojcieszowie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

4. Pałac w Ligocie (Schloss Ober-Ellguth)

Pałac w Ligocie wybudowano około 1870 roku. Na jego temat niestety wiadomo bardzo mało. Prawdopodobnie należał do rodziny von Röder i von Busche-Ippenburg. Choć tu nazwiska mogą być przekręcone, bo występują w sieci z różną pisownią. Pałac otoczony jest parkiem. Obiekt jeszcze nie dawno był zamieszkany i wystawiony na sprzedaż przez Agencje Nieruchomości Rolnych.

Pałac w Ligocie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Ligocie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

5. Pałac w Osłej (Schloss Aslau)

Pałac powstał około roku 1830, a następnie został rozbudowany w roku 1903. Ostatnim przedwojennym właścicielam majątku była rodzina Bobbertów. Po wojnie, jak wiele innych podobnych obiektów, także i ten trafił do PGRu. Od tego momentu rozpoczął się proces jego niszczenia. Trochę więcej informacji na temat tego pałacu jest na łamach Dolnośląskiego Podróżnika.

Pałac w Osłej – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Osłej – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

6. Kościół Ewangelicki w Żeliszowie

Kościół ewangelicki zbudowany w latach 1796-1797. Architektem budowli był Carl Gotthard Langhans, projektant wielu obiektów na terenie Dolnego Śląska. Znany przede wszystkim ze słynnej Bramy Brandenburskiej w Berlinie. Kościół od 1945 roku jest nieużywany. Przez wiele lat popadał w ruinę, a od 2013 roku znaduje się pod opieką fundacji.

Kościół ewangelicki w Żeliszowie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Kościół ewangelicki w Żeliszowie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

7. Kościół Ewangelicki w Kuźniczysku

Drewniany kościół ewangelicki zbudowany w roku 1709 lub 1764. Obecnie kościół rzymsko-katolicki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP. Konstrukcja zbudowana całkowicie z modrzewia. W Internecie pojawia się informacja, że po wojnie obiekt był remontowany. Obecnie kościół nie jest już użytkowany.

Kościół ewangelicki w Kuźniczysku – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Kościół ewangelicki w Kuźniczysku – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

8. Kościół Ewangelicki w Starych Jaroszowicach

Murowany kościół ewangelicki zbudowany w latach 1842-1844. Obiekt został opuszczony po roku 1945. Dach zapadł się do wnętrze, a schody uległy zawaleniu. Z tyłu znajduje się stary zdewastowany cmentarz ewangelicki.

Kościół ewangelicki w Starych Jaroszowicach – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Kościół ewangelicki w Starych Jaroszowicach – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

9. Mauzoleum w Biechowie

Mauzoleum grobowe rodziny Hoffmeister. Został tu pochowany August Hoffmeister i jego małżonka Gertruda. Był on właścicielem przedwojennej fabryki pieców, płytek podłogowych i materiałów budowlanych. August zmarł w roku 1926, jego żona 7 lat później. Mauzoleum położone jest we wsi Biechów, którą ostatni mieszkańcy opuścili w 2003 roku.

Mauzoleum w Biechowie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Mauzoleum w Biechowie – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

10. Święta Góra w Lubawce

Na Świętej Górze w Lubawce, położonej na wysokości 701 m n.p.m., znajdują się liczne figurki i kapliczki pochodzące z XVIII i XIX wieku. W tych okresach miejsce to było odwiedzane przez liczne pielgrzymki. Dziś wiele z tych sakralnych zabytków jest po prostu zdewastowanych. Straszą nie tylko mury nadszarpnięte przez upływ czasu, ale i współczesne graffiti, tym samym wystawiając nienajlepsze świadectwo swoim spadkobiercom.

Święta Góra w Lubawce – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Święta Góra w Lubawce – Wnętrze i malowidła – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Poniżej wszystkie przedstawione miejsca zaznaczone są na jednej mapie.

Artykuł 10 opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.