Lista baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce

Mirek Teterycz z aparatem w dłoni już od wielu lat przemierza Polskę w poszukiwaniu miejsc pięknych, urokliwych i tajemniczych. Szczególnie upodobał sobie przydrożne kapliczki, zabytkowe cmentarze, wiejskie urokliwe kościołki, drewniane cerkwie itd. Nieobce są mu skanseny, uroczyska, wiejskie zagrody. Przemierza różne rejony Polski w poszukiwaniu miejsc ze specyficznym klimatem. Często pozostającymi na uboczu, poza głównym nurtem turystycznych szlaków. Roztocze, Bieszczady, Beskid Niski, to miejsca które wielokrotnie przewijają się w jego fotorelacjach.

Mirek prowadzi również na Facebooku grupę o nazwie Polski Krajobraz Kulturowy, która zrzesza Internautów i fotografów z podobnymi zamiłowaniami. Warto się do niej zapisać.

Mirosław Teterycz

1. Uroczysko Belfont

Naszą podróż z Mirkiem rozpoczynamy od mokradeł i lasów Roztocza. Uroczysko Belfont położone jest w pobliżu Krasnobrodu w województwie lubelskim. Belfont to spolszczona nazwa pochodząca od francuskich słów „belle fontaine”, czyli piękne źródło. Dzikie lasy, piękna przyroda, urokliwe mokradła i źródełka to cechy rozpoznawcze tego miejsca. Na bazie uroczyska stworzono ścieżkę dydaktyczną, która rozciąga się w kierunku wsi Kaczórki i Bondyrz. Oprócz walorów przyrodniczych na trasie znajdują się m.in. pomnik-krzyż powstańców styczniowych, tama bobrów, stara karczma i inne urokliwe miejsca.

Uroczysko Belfont – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Uroczysko Belfont Roztocze – Foto: Mirosław Teterycz

Pomnik Powstańców Styczniowych – Foto: Mirosław Teterycz

2. Kirkut w Szczebrzeszynie

Kirkut to potoczne określenie stosowane wobec żydowskiego cmentarza. Ten ze Szczebrzeszyna został założony już z XVI wieku. Należy do jednych z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce. Najstarszy zachowany nagrobek tzw. macewa, pochodzi z roku 1545. Kirkut zajmuje powierzchnię około 1,8 ha. W trakcie II Wojny Światowej część z zabytkowych macew została zniszczona. Nekropolia była również świadkiem niemieckich zbrodni popełnianych na ukrywającej się tutaj ludności żydowskiej. Obecnie kirkut wpisany jest na listę zabytków.

Kirkut w Szczebrzeszynie – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Zabytkowy kirkut w Szczebrzeszynie – Foto: Mirosław Teterycz

Zabytkowy kirkut w Szczebrzeszynie – Foto: Mirosław Teterycz

3. Cerkiew w Kwiatoniu

Kolejnym niezwykłym miejscem jest zabytkowa drewniana cerkiew greckokatolicka, pochodząca z drugiej połowie XVII wieku. W przeszłości świątynia należała do Łemków, obecnie wykorzystywana jest przez kościół rzymskokatolicki. Cerkiew w Kwiatoniu to przykład wspaniałego zabytku drewnianej architektury sakralnej. Budowla została wzniesiona na planie trzech kwadratów w tzw. konstrukcji zrębowej. Zabytek wraz z innymi drewnianymi cerkwiami z południowo-wschodniej Polski i zachodniej Ukrainy został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Cerkiew w Kwiatoniu – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Wnętrze cerkwi w Kwiatoniu – Foto: Mirosław Teterycz

Wnętrze cerkwi w Kwiatoniu – Foto: Mirosław Teterycz

4. Kolejka Bieszczadzka

Kolej wąskotorowa została już w Polsce praktycznie zlikwidowana. Gdzieniegdzie jeszcze utrzymywane są trasy o charakterze turystycznym i krajoznawczym. Jedna z takich kolejek znajduje się w najbardziej dzikich i odludnych z polskich gór – Bieszczadach. Podróż kolejką w odkrytych drewnianych wagonach zaczynamy na stacji w Majdanie koło Cisnej. Wolno i swobodnie przemierzamy dzikie bieszczadzkie krjaobrazy, podziwiając przyrodę i piękno gór. Obowiązkowy punkt programu każdego wyjazdu w Bieszczady.

Kolejka Bieszczadzka – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Przejazd wąskotorową kolejką w Bieszczadach – Foto: Mirosław Teterycz

Przejazd wąskotorową kolejką w Bieszczadach – Foto: Mirosław Teterycz

5. Stawy Echo

Stawy Echo to kompleks kilku stawów położonych na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego. Stawy znajdują się dokładnie na Roztoczu Wschodnim w pobliżu miejscowości Zwierzyniec. To malowniczo położone miejsce o wyjątkowych walorach przyrodniczych. Kompleks stawów został założony w latach 1929-1934 i rozbudowany później w czasie wojny. Obecnie przy stawach wzdłuż wydm i na granicy lasu wybudowano kładki i platformy widokowe. Stawy Echo wciąż wykorzystywane są również w celach rekreacyjnych.

Stawy Echo – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Stawy Echo – Foto: Mirosław Teterycz

Stawy Echo – Foto: Mirosław Teterycz

6. Dawny ośrodek kamieniarski w Bruśnie

Dawno temu we wsi Brusno istniał prężnie działający ośrodek kamieniarski. Jego rzemieślnicy już od XVI wieku zajmowali się obróbką występującego tam piaskowca. Wytwarzano kamienie młyńskie, krzyże, nagrobki i inne porządane przedmioty. Podobno ośrodek był jednym z najprężniej działających na południu Polski. Po II Wojnie Światowej ludność mieszkająca w Starym Bruśnie została wysiedlona. Wieś zaczął więc pochłaniać las. Obecnie na terenie dawnej wsi Stare Brusno można odnaleźć zarośnięty stary cmenatrza z tamtejszymi nagrobkami oraz ruiny cerkwi.

Brusno Stare – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Brusno Stare – Dawny Ośrodek Kamieniarski – Foto: Mirosław Teterycz

Brusno Stare – Dawny Ośrodek Kamieniarski – Foto: Mirosław Teterycz

7. Kościół w Istebnej

Istebna to wieś położona na terenie Śląska Cieszyńskiego. Miejscowość cieszy się popularnością wśród turystów odwiedzających Beskid Śląski. Na terenie urokliwej wsi znajduje się kilka ciekawych miejsc wartych odwiedzenia m.in. Izba Pamięci Jerzego Kukuczki i Kościół Dobrego Pasterza. To właśnie z tej świątyni pochodzą poniższe zdjęcia. Kościół zbudowany został pod koniec XVIII wieku. W środku zaskakują bogato zdobione wnętrza nadające miejscu niepowtarzalny i magiczny klimat.

Kościół w Istebnej – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Kościół Dobrego Pasterza w Istebnej – Foto: Mirosław Teterycz

Kościół Dobrego Pasterza w Istebnej – Foto: Mirosław Teterycz

8. Kapliczka Sobieskiego

Kolejnym z urokliwych miejsc w Polsce jest kapliczka króla Jana III Sobieskiego, położona we wsi Nowiny Horynieckie. Owa kapliczka nazywana jest również „Kapliczką Turecką”. Jej powstanie wiąże się z pewnym epizodem wojny polsko-tureckiej zwanym „Wyprawą na czambuły”. Podczas tej kilkudniowej wyprawy hetmanowi Janowi Sobieskiemu udało się rozbić w brawurowym pościgu oddziały tureckiej armii, które oblegały okoliczne tereny. Wśród oswobodzonych wsi znalazły się również Nowiny Horynieckie. Na pamiątkę tych wydarzeń postanowiono wybudować kapliczkę i nazwać ją na cześć przyszłego króla.

Kapliczka Sobieskiego – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Kapliczka Jana III Sobieskiego – Foto: Mirosław Teterycz

Kapliczka Jana III Sobieskiego – Foto: Mirosław Teterycz

9. Zagroda żubrów w Wolisku

W Puszczy Boreckiej na Mazurach żyje stado około 100 żubrów. Zwierzęta pojawiły się w tych okolicach w roku 1956. Początkowo były hodowane w zamknięciu, ale obecnie żyją już na wolności. Żeby można było podziwiać te piękne i dostojne zwierzęta w okolicy Woliska w Ośrodku Hodowli Żubrów wybudowano specjalną zagrodę. Znajduje się w niej kilka osobników. Zagroda umożliwia podglądanie tych niezwykłych zwierząt ze specjalnej platformy widokowej. Obecnie populacja żubra żyjącego w polskich lasach szacowana jest na około 1,5 tys. osobników.

Zagroda Żubrów w Wolisku – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Zagroda Żubrów w Wolisku – Foto: Mirosław Teterycz

Żubry w Wolisku – Foto: Mirosław Teterycz

10. Kościół na Skałce w Krakowie

Zespół klasztorny Paulinów położony jest w Krakowie przy ulicy Skałecznej. Barokowy kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła i św. Stanisława Biskupa pochodzi z połowy XVIII wieku. W podziemiach świątyni znajduje się Krypta Zasłużonych na Skałce, w której znajdują się groby zasłużonych Polaków. Krypta powstała w roku 1880. Spoczywają tutaj m.in. kronikarz i historyk Jan Długosz, pisarz Józef Ignacy Kraszewski, poeci Adam Asnyk i Stanisław Wyspiański, a także Czesław Miłosz, który zmarł w roku 2004.

Kościół na Skałce w Krakowie – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Krypta Zasłużonych na Skałce – Foto: Mirosław Teterycz

Krypta Zasłużonych na Skałce – Foto: Mirosław Teterycz

Mapa 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce

Artykuł 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.

W kwestii przypomnienia, o technologii LIDAR pisałem w jednym z moich poprzednich artykułów. Zachęcam do zapoznania się z nim i odkrywania miejsc we własnej okolicy.

Lista ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce

Tymczasem postanowiłem przygotować zestawienie 10 niezwykłych miejsc w Polsce. Miejsc ukrytych zazwyczaj w lasach, na zboczach, pod warstwą ziemi, które możemy dostrzec właśnie dzięki technologii LIDAR. Niektóre z nich są już znane i popularne, ale dzięki nowym technologiom możemy przyjrzeć się im na nowo, tym razem z powietrza. Jedno z miejsc w zestawieniu zostało odkryte tylko dzięki zastosowaniu skaningu laserowego.

Lista niezwykłych miejsc w Polsce na mapach LIDAR

Lista 10 niezwykłych miejsc w Polsce uszeregowane jest chronologicznie, ze względu na ich wiek. Od najstarszych znalezisk do współczesnych. Na zdjęciach po lewej stronie jest mapa obrazu LIDAR, po prawej zdjęcie lotnicze lub satelitarne. Na końcu artykułu na mapie zaznaczam jeszcze raz te same miejsca wraz z dokładnymi linkami do Geoportalu.

1. Krzemionki Opatowskie – Prehistoryczne kopalnie

Najstarsze znalezisko z niezwykłych miejsc w Polsce w moim zestawieniu, bo pochodzące aż z epoki neolitu. W tym miejscu, w latach około 3900-1600 p.n.e., pradawne ludy wydobywały krzemień pasiasty. Krzemień był głównym surowcem wykorzystywanym do produkcji narzędzi w tamtym okresie. Ten z Krzemionek był nie tylko wykorzystywany przez miejscową ludność, ale i eksportowany nawet na odległość ponad 600 km. Po zakończeniu wydobycia miejsca eksploatacji porósł las. Dzięki temu przetrwały one do naszych czasów.

Krzemionki Opatowskie – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

2. Cmentarzysko kurhanowe w Dąbrowie

Kurhany to w skrócie mogiły w kształcie kopca. Na tym obszarze wzdłuż Odry znajduje się kilkadziesiąt cmentarzysk kurhanowych pochodzących z epoki brązu. Związane są one z aktywnością kultury łużyckiej na tym terenie. Jedne z takich cmentarzysk położone jest niedaleko wsi Dąbrowa koło Zielonej Góry. Znajduje się na cyplu nad brzegiem Odry, w miejscu nieprzypadkowo trudno dostępnym. Naliczono tutaj 55 kurhanów, które są wyraźnie widoczne, jako punkty na mapach LIDAR. Większości z nich to groby ciałopalne. Znajdowały się w nich przepalone ludzkie kości wraz z naczyniami ceramicznymi. Więcej na temat cmentarzysk kurhanowych na tym regionie możemy przeczytać w tym artykule.

Cmentarzysko kurhanowe – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

3. Wczesnośredniowieczne słowiańskie grodzisko

Grodzisko położone jest we wsi Chodlik na Lubelszczyźnie. Prowadzone tutaj prace archeologiczne i badania ustaliły, że czasy świetności tego grodziska przypadały na okres od VIII do X wieku. Funkcjonowało więc w okresie jeszcze przed powstaniem państwa polskiego. Na terenach wokół grodziska odkryto także wiele osad, pozostałości wczesnośredniowiecznych domów oraz fragmenty glinianych naczyń. Tutaj krzyżowało się wiele szlaków handlowych. Grodzisko mogło więc stanowić centrum większego regionu osadniczego położonego w dolinie rzeki Chodelki. Na mapach LIDAR wyraźnie widać zarysy sporej wielkości wałów obronnych. Więcej na temat tego miejsca możemy przeczytać na stronach misji archeologicznej.

Wczesnośredniowieczne grodzisko – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

4. Ślady dawnego górnictwa w Sudetach

Już od średniowiecza na obszarze Sudetów rozwijały się pierwsze formy górnictwa. W początkowym etapie stosowano tylko proste metody, wydobywając lub poszukując kamieni, minerałów i surowców tuż pod powierzchnią ziemi. Ślady tych działalności można spotkać w wielu rejonach Sudetów. Dziś porośnięte lasem zbocza skutecznie je zasłaniają. Dzięki technologii LIDAR jesteśmy w stanie odkryć te miejsca i dostrzec ich skalę. Tutaj poniżej zaznaczone są ślady wydobywania rudy żelaza. Leje ułożone są w jednej linii, tak jak wychodziła żyła kruszcowa.

Ślady dawnego górnictwa w Sudetach – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

5. Fortyfikacje twierdzy Srebrna Góra

Okazale prezentuje się pruska Twierdza Srebrna Góra, której budowę rozpoczęto w drugiej połowie XVIII wieku. Choć system fortyfikacji możemy dostrzec ze zwykłej mapy satelitarnej, to jednak jego prawdziwy rozmiar i zasięg widzimy dopiero po lotniczym skaningu. Zazwyczaj kojarzymy ją tylko z głównym donżonem, jednak jej zasięg jest znacznie większy, bo powiększony o kilka dodatkowych fortów. Doskonale widać sposób umiejscowienia fortyfikacji z wykorzystaniem potencjału górskiego terenu. To największa twierdza górska w Europie.

Fortyfikacje Twierdzy Srebrna Góra – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

6. Dawne stanowiska artylerii na Helu

Wśród lasów części Mierzei Helskiej poukrywane są pozostałości dawnego systemu fortyfikacji. Ich historia rozpoczyna się jeszcze przed II wojną światową, kiedy to władze Polski podjęły decyzję o budowie Rejonu Umocnionego Hel. Powstały wtedy różnego rodzaju stanowiska ogniowe. Po wojnie obszar ten był również wykorzystywany w celach militarny. Rozbudowie uległ także system fortyfikacji. Dziś ich pozostałości można zwiedzać i oglądać. Są również doskonale odwzorowane na mapie LIDAR.

Stanowiska artylerii na Helu – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

7. Bunkry Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego

Międzyrzecki Rejon Umocniony bez wątpienia należy do niezwykłych miejsc w Polsce. W skrócie popularnie zwany MRU, jest systemem niemieckich fortyfikacji budowanych głównie w latach 30-tych XX wieku. Ich zadaniem miała być ochrona wschodniej granicy III Rzeszy. Prac budowlanych nigdy do końca nie zrealizowano. MRU znane jest głównie ze swoich podziemi. To co zaznaczyłem na mapie to poukrywane w lesie panzerwerki (bunkry). Licząc od dołu cztery kolejne panzerwerki niepołączone z głównym systemem podziemi. Na samej górze dwa obiekty grupy warownej Schill połączone ze sobą podziemnym korytarzem. W trakcie ofensywy Armii Czerwonej w 1945 roku MRU nie odegrało żadnej znaczącej roli. Po wojnie wraz ze zmianą granic MRU znalazło się na terytorium Polski.

Międzyrzecki Rejon Umocniony – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

8. Ślady komór gazowych w Treblince

Choć miejsca, które zaznaczyłem są ledwo widoczne, to jednak są bardzo istotne. Stanową ślady po dawnych komorach gazowych w niemieckim obozie zagłady w Treblince. Przy wycofywaniu się Niemców z tego terenu, ślady zbrodniczej działalności, w tym komory gazowy, zostały zatarte. W 2014 roku przeprowadzono skanowanie tych terenów z wykorzystaniem technologii LIDAR. Na utworzonym obrazie pojawiło się kilka miejsc, które mogły być pozostałościami po komorach. Przeprowadzone prace archeologiczne w tych miejscach potwierdziły występowanie tych komór gazowych. Szacuje się, że w ciągu kilkunastu miesięcy funkcjonowania obozu, zostało tutaj zamordowanych około 900 tys. Żydów. Więcej na temat wspomnianych prac archeologicznych w Treblince z wykorzystaniem technologii LIDAR można zobaczyć na tym filmie dokumentalnym.

Ślady komór gazowych w Treblince – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

9. Składnica sprzętu wojskowego Gałkówek

Jak podaje Wikimapia, w tym miejscu w latach 1967-2000 funkcjonowała 1. Centralna Składnica Sprzętu Czołgowo-Samochodowego. Przed II wojną światową przechowywano tutaj także uzbrojenie i amunicję dla Armii Łódź. Te liczne leje rozsiane regularnie po lesie to prawdopodobnie miejsca składowania lub przeładunku uzbrojenia i amunicji. Wały miały służyć zminimalizowaniu skutków przypadkowego wybuchu. Widać wyraźnie drogi dojazdowe dla pojazdów, a w samym lesie poukrywanych jest jeszcze kilka budynków.

Składnica sprzętu wojskowego Gałkówek – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

10. Ogromne osuwisko ziemi w Lachowicach

Do niezwykłych miejsc w Polsce na mapach LIDAR dołączam pozostałości po katastrofie geologicznej, która miała miejsce w gminie Lachowice. Ogromnych rozmiarów osuwisko ziemi powstało w roku 2001, w skutek intensywnych opadów i powodzi. Według relacji świadków, przesuwanie zbocza trwało 15 min. Zniszczeniu uległo kilka pobliskich domów. To jedna z największych tego typu katastrof w kraju, która ówcześnie stała się również sporym wydarzeniem medialnym. Po dziś dzień widać wyraźne ślady osuwiska.

Osuwisko ziemi w Lachowicach – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

Poniżej jeszcze raz cała lista 10 niezwykłych miejsc w Polsce na mapie, wraz z linkami do Geoportalu.

Podziękowania dla Grzegorza Bijaka, za pomoc w przygotowaniu materiału. Planuję również przygotować 2 część zestawienia. Zachęcam do uzupełniania mojej listy niezwykłych miejsc w Polsce, o swoje własne znaleziska na mapach LIDAR. Wrzucajcie zrzuty w komentarzach Nie zapomnijcie także wygenerować i dodać w komentarzu hiperłącza do Geoportalu lub podpisać gdzie znajduje się znalezisko.

Zobacz także:

• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 2
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 3

Artykuł 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 1 pochodzi z serwisu Eloblog.