Aplikacja „SCHRONY” – Schrony w Twojej okolicy

Przedstawiam dwie strony (aplikacje webowe) przygotowane przez Państwową Straż Pożarną, które zostały opublikowane w zeszłym roku. Z założenia obie strony miały pokazywać na mapie znajdujące się w naszej okolicy schrony i miejsca doraźnego ukrycia. Na stronie aplikacji czytamy:

„Państwowa Straż Pożarna przeprowadziła inwentaryzację obiektów na terenie całego kraju w ramach tzw. rozpoznania operacyjnego prowadzonego własnymi siłami. Celem inwentaryzacji było rozpoznawanie zagrożeń, w tym w szczególności identyfikacja obiektów osłonowych (miejsc doraźnego schronienia zwanych dalej „MDS”) możliwych do wykorzystania w ramach ochrony ludności podczas krótkotrwałych ekstremalnych zjawisk pogodowych. Inwentaryzowano również budowle ochronne oraz schrony cywilne wyartykułowane w Konwencji Genewskiej.”

Aplikacje funkcjonują pod dwoma adresami: LINK 1 i LINK 2 (druga strona służy do podglądu i analizy danych).

Aplikacja prezentuje trzy główne typu obiektów ochronnych:

• schrony – budowle ochronne o obudowie konstrukcyjnie zamkniętej, hermetycznej, zapewniającej ochronę osób, urządzeń, zapasów materiałowych lub innych dóbr materialnych przed założonymi czynnikami rażenia oddziałującymi ze wszystkich stron.
• ukrycia – budowle ochronne niehermetyczne, wyposażoną w najprostsze instalacje zapewniające ochronę osób, urządzeń, zapasów materiałowych lub innych dóbr materialnych przed założonymi czynnikami rażenia oddziałującymi z określonych stron.
• schronienia doraźne – miejsca doraźnego schronienia, które pełnią rolę osłony przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, takimi jak wichury, orkany, trąby powietrzne, a także odrywającymi się elementami konstrukcji obiektów budowlanych i połamanymi drzewami.

Każde z prezentowanych miejsce posiada dodatkowe dane np. powierzchnię mkw. i szacowaną liczbę osób, którą może pomieścić. Oprócz wymienionych obiektów naniesione są również Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze PSP i jednostki OSP ujęte w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym.

Szybki przegląd naniesionych obiektów wskazuje, że przeważającą część z nich stanowią piwnice pod blokami wielorodzinnymi. W sieci pojawiły się także głosy krytyczne, jakoby część z wymienionych schronów nie była możliwa do wykorzystania w momencie zagrożenia ze względu na zasypane lub zablokowane wejścia. Rzetelność i weryfikację zaprezentowanych danych pozostawiam czytelnikom. Obie aplikacje są trudne w obsłudze i nieintuicyjne. Bardzo trudno w nich przeszukiwać dane punktów POI, które co chwila przeskakują lub zawieszają się.

Artykuł Mapa schronów w Polsce – Aplikacja „Schrony” pochodzi z serwisu Eloblog.

Jakie są współczesne najchętniej odwiedzane i najczęściej polecane do zobaczenia atrakcje ziemi kłodzkiej?

Mapa wszystkich opisywanych atrakcji ziemi kłodzkiej znajduje się na końcu artykułu.

Polecamy również przeczytać:

1. Kłodzko i Stare Miasto

Największe miasto całego regionu i oczywiście całej ziemi kłodzkiej, od którego wzięła ona swoją nazwę. W dawnych wiekach nazywane było „kluczem do śląska”, ponieważ przebiegał przez nie jeden z najważniejszych traktów handlowych z Czech. Najbardziej znanym obiektem w Kłodzku jest gotycki most na Młynówce, zwany też mostem św. Jana, określany często jako miniaturka Mostu Karola w Pradze. Konstrukcja pochodzi z XIII wieku, a przyczyną jego długowieczności jest prawdopodobnie zaprawa murarska z dodatkiem jajek. Na przełomie XVI i XVIII wieku mieszczanie ufundowali serię rzeźb, które przyozdobiły obydwie strony mostu. Wśród nich znalazł się rzecz jasna Jan Nepomucen – ulubiony święty kłodzczan. Najciekawszym obiektem sakralnym jest, bez dwóch zdań, Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Jest to jednocześnie jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych Śląska. Początek jej budowy sięga aż XIV wieku. Wnętrze bije w oczy przepychem i połyskuje złoceniami a drewniane elementy są misternie zdobione. Część wyposażenia świątyni wyszła spod dłuta wybitnego rzeźbiarza Michała Klahra Starszego, pochodzącego z okolic Lądka-Zdroju. Ciekawostką wartą zobaczenia są również nagrobki Arnosta z Pardubic – pierwszego arcybiskupa Pragi pochodzącego z Kłodzka.

Kłodzkie Stare Miasto zachowało oryginalny i kompletny średniowieczny układ urbanistyczny, czym może się dziś poszczycić. Był on ściśle dostosowany do uformowania terenu oraz obronnej roli zamku, a później Twierdzy Kłodzkiej. Warto wspomnieć również, że na kamienicach dookoła renesansowego ratusza pozostały jeszcze gdzieniegdzie emblematy z nazwami (np. Pod Jeleniem, Pod Czarnym Niedźwiedziem), mające zadanie podobne do dzisiejszego numerowania budynków. Czasem ściany zewnętrzne znakowano także rysunkami. Odwiedzając Kłodzko warto odwiedzić również atrakcje przygotowane specjalnie z myślą o turystach, do których należą między innymi: Muzeum Ziemi Kłodzkiej oraz Podziemna Trasa Turystyczna.

2. Twierdza Kłodzko

Na Górze Fortecznej, na której obecnie wznoszą się mury twierdzy, wcześniej stał zamek, a jeszcze wcześniej gród, wymieniony po raz pierwszy w kronice Kosmasa z XII wieku. Zwiedzający mogą wejść na teren twierdzy z przewodnikiem, który po kolei, w ramach zwiedzania, opowie o jej historii, wykorzystaniu jako więzienia (w XIX wieku podjęto decyzję o ograniczeniu militarnego znaczenia twierdzy) oraz jej funkcji w trakcie wojen. W skład całego kompleksu wchodzą również: fort pomocniczy na pobliskiej Owczej Górze oraz podziemna trasa-labirynt, służąca dawniej jako korytarze kontrminerskie (uwaga! w niektórych miejscach trzeba poruszać się ‘w kucki’). Ze szczytu twierdzy rozciąga się wspaniały widok na zarówno starą jak i nową zabudowę Kłodzka, Nysę Kłodzką, a na południu pasma gór okalających całą Kotlinę Kłodzką. Obecnie twierdza należy do najlepiej zachowanych systemów obronnych w całej Europie.

3. Kopalnia węgla kamiennego w Nowej Rudzie

Nowa Ruda słynie w szczególności z renesansowo-barokowego ratusza z XIX wieku, uważanego za jeden z najpiękniejszych w Polsce. W ciągu ostatnich lat miasto zaczęło się także coraz częściej pojawiać w produkcjach filmowych (np. serial „Znaki”). Jednak najbardziej Nowa Ruda znana jest ze złóż węgla kamiennego. Pierwsze wzmianki o kopalnictwie na terenie Nowej Rudy pochodzą z XV wieku. Głównym materiałem wydobywczym był węgiel kamienny, tzw. ‘czarne złoto’. W wielu legendach możemy przeczytać o tym, jak prawdopodobnie doszło do odkrycia złóż. Na początku lat 90. XX wieku kopalnię pozostawiono w stanie likwidacji. Kilka lat później postanowiono otworzyć Muzeum Górnictwa, obecnie przekształcone w Podziemną Trasę Turystyczną „Kopalnia Węgla Kamiennego w Nowej Rudzie”, oferującą przejazd autentyczną kolejką górniczą.

4. Zamek Sarny w Ścinawce Górnej

Z początku był to renesansowy dwór na granicy Gór Sowich i Stołowych wybudowany w XVI wieku przez Fabiana von Reichenbach. Jedną z najokazalszych rezydencji rodowych na ziemi kłodzkiej stał się natomiast dopiero w wieku XVIII dzięki hrabiom von Gotzen. Wtedy też na terenie kompleksu powstała kaplica św. Jana Nepomucena. Po II wojnie światowej Sarny podzieliły los wielu dworów i pałaców na Dolnym Śląsku – weszły w skład Skarbu Państwa i przejął je PGR. Dopiero od 2014 roku na zamku trwają prace remontowe prowadzone przez „Fundację Odbudowy Dworu Sarny”, chcącej utworzyć w jego wnętrzu instytucję kulturalną. Obecnie Sarny są jednym z najciekawszych architektonicznie historycznych kompleksów pałacowo-folwarcznych zachowanych na Dolnym Śląsku. Zamek i kaplica otwarte są do zwiedzania codziennie. W jego murach działają również kawiarnia i restauracja. Pieniądze i datki zarząd zamku przeznacza na dalszy remont obiektu.

5. Sanktuarium w Wambierzycach

Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w niewielkiej wiosce jaką są Wambierzyce sprawia wrażenie wielkiego pałacu górującego nad poddanym mu miasteczkiem. Powstanie Wambierzyc związane jest z legendą z XII wieku, mówiącą jakoby Jan z pobliskiego Ratna miał w miejscu późniejszego wybudowania bazyliki cudownie odzyskać wzrok. W budowie pierwszej kaplicy pomagali podobno sami aniołowie. Całe Wambierzyce zbudowane zostały na wzór Jerozolimy. Okoliczne wzgórza noszą nazwy takie jak Horeb, Syjon, Tabor, rzeka przepływająca przez miasteczko to Cedron. Między budynkami znajduje się 12 biblijnych bram, a naprzeciwko sanktuarium długie schody prowadzą do Kalwarii (jest to jedno z największych założeń kalwaryjnych w Europie). Liczba schodów do bazyliki również ma znaczenie biblijne – na początku jest 9 schodów (tyle, ile chórów anielskich), następnie 33 (lata życia Jezusa) a na koniec 15 (wiek Maryi, gdy poczęła Jezusa lub ilość tajemnic różańcowych). Obecna świątynia z XVIII wieku została podniesiona do rangi bazyliki mniejszej w roku 1936 przez papieża Piusa XI, natomiast kardynał Stefan Wyszyński w 1980 roku koronował figurkę Matki Boskiej z XIV wieku, nadając jej tytuł Wambierzyckiej Królowej Rodzin. Zwiedzając wnętrze bazyliki warto zwrócić uwagę na wspaniałe liczne obrazy na ścianach korytarzy oraz kamienny średniowieczny ołtarz. Z drugiej strony sanktuarium znajduje się plac z platformą widokową, która pozwala spojrzeć na świątynię w mniej ozdobnym i wyniosłym świetle. Po drugiej stronie ulicy pod wzniesieniami Kalwarii obejrzeć można własnoręcznie wykonaną ruchomą szopkę z XIX wieku. Ma ona opinię największej i najstarszej w Polsce.

6. Pałac w Gorzanowie

Pierwotny średniowieczny zamek zniszczony w XV wieku został zastąpiony w wieku XVI renesansowym dworem. Lata największej jego rozbudowy przypadają na połowę wieku XVII, kiedy to właścicielem Gorzanowa był Johann Friedrich von Herberstein. W konsekwencji szczegółowo i bogato rozplanowanych prac powstała najokazalsza na ziemi kłodzkiej rezydencja pałacowo-parkowa. Po II wojnie światowej, jak wiele podobnych obiektów na Dolnym Śląsku, pałac opuszczono. Dopiero w roku 2012 „Fundacja Pałac Gorzanów” rozpoczęła jego renowację. Zwiedzanie pałacu jest bezpłatne, jednakże bardzo mile widziane są dobrowolne datki na kontynuowanie prac konserwatorskich. Przed wizytą w Gorzanowie warto upewnić się, czy danego dnia będzie możliwość odwiedzenia pałacu. Odbywają się w nim bowiem dość często różnego rodzaju imprezy kulturalne.

7. Bystrzyca Kłodzka

Bystrzyca Kłodzka jest głównym miastem Rowu Górnej Nysy. Jest także centralnie położonym miastem ziemi kłodzkiej. Słynie ona ze swojej średniowiecznej zabudowy. Do dziś możemy oglądać zachowane w całości mury miejskie z trzema wieżami (Basztą Rycerską, Basztą Kłodzką oraz Bramą Wodną). Ze względu na tyle zachowanych oryginalnych części miasta, murów i starej zabudowy Bystrzycę Kłodzką często nazywa się ‘polskim Carcassonne’. Ta tarasowa zabudowa umiejscowiona jest w widłach Nysy Kłodzkiej i Bystrzycy Łomnickiej. Budowę pierwszych obwarowań zakończono w początkach XIV wieku. Za ich wzniesienie król Jan Luksemburski postawił Bystrzycę w rzędzie tzw. miast królewskich, do których na ziemi kłodzkiej należały jeszcze Kłodzko, Radków oraz Lądek-Zdrój. Na rynku, poza rzecz jasna ratuszem, po którego pierwowzorze pozostała tylko renesansowa wieża, wyróżnia się też pomnik Trójcy Świętej oraz bardzo charakterystyczny pręgierz z napisem Deus Impios Punit (Bóg karze niegodziwych). Ciekawostką jest kościół św. Michała Archanioła, który (wbrew tradycjom, by jako świątynia religijna znajdował się w pobliżu rynku) wybudowano w najwyższym punkcie miasta. Część jego murów datuje się na XIII wiek. Będąc w Bystrzycy Kłodzkiej warto odwiedzić także Aleję Gwiazd polskiego kina w parku miejskim oraz Muzeum Filumenistyczne, mieszczące się w budynkach dawnego kościoła ewangelickiego. Jest wyjątkowe, ponieważ jako jedyne w Polsce zajmuje się historią niecenia ognia.

8. Uzdrowisko Lądek-Zdrój

Lądek-Zdrój jest jednym z najstarszych uzdrowisk w Polsce, którego wody zdrojowe znano już jako lecznicze w końcu XV wieku. Historia samego miasta sięga natomiast nawet wieku XIII. Miasto składa się z dwóch wyraźnie wyodrębnionych części – miejskiej i zdrojowej. W części miejskiej na rynku, poza eklektycznym ratuszem oraz otaczającymi go barokowymi kamieniczkami, znaleźć można kolumnę wotywną Trójcy Świętej z 1745 roku – najwybitniejsze dzieło Michała Klahra Starszego. W kamienicy przy ul. Rynek 1 mieści się natomiast (na miejscu jego dawnej pracowni) Kawiarnia Artystyczna Dom Klahra. Most św. Jana, w XVI wieku wybudowany nad Białą Lądecką, jest najstarszym w pełni zachowanym obiektem miasta. Kolejnym natomiast mostem wartym odwiedzenia jest most kryty z początków XX wieku, wchodzący dawniej w skład Instytutu Sanatorium Lądeckiego. Największy gmach części uzdrowiskowej, Zakład Przyrodoleczniczy „Wojciech” powstał w XIX wieku na miejscu pierwotnego z wieku XVII. W swoim wnętrzu kryje marmurowy basen wzorowany na łaźni tureckiej w Budzie. Oprócz niego wzrok przykuwają także kamienne wanny do kąpieli leczniczych, natomiast pod kopułą budynku znajduje się pijalnia wód mineralnych („Zdzisław” oraz „Maria Skłodowska-Curie”). „Wojciech” jest uważany za jeden z najpiękniejszych obiektów uzdrowiskowych w Polsce. Uzdrowisko w Lądku-Zdroju oferuje trzy baseny termalne oraz stanowiska do hydroterapii i kąpieli leczniczych. Największym bogactwem kurortu są ciepłe źródła mineralne – termy o unikalnym na skalę europejską składzie chemicznym (siarczkowo-fluorkowym). Wody te mają wiele leczniczych właściwości, a Lądek-Zdrój to jedyne w Polsce uzdrowisko wykorzystujące je w procesie leczenia.

9. Kopalnia uranu w Kletnie

Po zakończeniu II wojny światowej, Związek Radziecki, który wkroczył na tereny Dolnego Śląska, poszukiwał złóż uranu potrzebnego do budowy bomby atomowej. Kopalnia w Kletnie zyskała wtedy pseudonim „Kopaliny”. Obejmowała aż 20 wyrobisk o łącznej długości 37 km. Poszukiwaczom udało się wydobyć 20 ton rudy uranu. Obecnie do zwiedzania udostępniona jest jedynie sztolnia numer 18. Turystom oferuje się zobaczenie wielu oświetlonych w kopalni kolorowych minerałów oraz wystawy – starych map i lamp górniczych oraz innego sprzętu pokazującego, jak pracowali górnicy od średniowiecza po czasy współczesne. Jedna z wystaw pokazuje również geologiczną historię Masywu Śnieżnika.

10. Jaskinia Niedźwiedzia

W 1966 roku w trakcie prac w kamieniołomie marmuru w pobliżu Kletna odkryto przez przypadek obecnie jedną z najdłuższych i najgłębszych jaskiń w Polsce. Już w 1983 roku kilka poziomów i długie na parę kilometrów korytarze udostępniono turystom. Najniższym poziomem prowadzi trasa ekstremalna. Ten, kto odważy się nią przejść, będzie miał jedyną w swoim rodzaju okazję zobaczyć, jak wygląda jaskinia oczami prawdziwego ‘grotołaza’. Poza stalaktytami, stalagmitami i stalagnatami przyuważyć można wiele innych fantazyjnych form skalnych i naciekowych. Dostrzec da się także rzadko spotykane perły jaskiniowe zwane pizoidami. W jaskini znaleziono wiele szczątków zwierzęcych, często już tych wymarłych. Najwięcej jednak odkryto kości Niedźwiedzia Jaskiniowego (ursus spelaelus) i właśnie z tego powodu nadano jaskini miano Niedźwiedziej.Podczas zwiedzania warto zapytać przewodnika o nietoperza zatopionego w kalcytowej szacie naciekowej, którego z roku na rok widać coraz słabiej.

11. Jaskinia Radochowska

Jedna z największych jaskiń w Sudetach (aczkolwiek nie dorównująca Jaskini Niedźwiedziej pod względem długości, ma bowiem jedynie 500 metrów), zlokalizowana w Górach Złotych. Znana była natomiast dużo wcześniej niż Niedźwiedzia – już w XVIII wieku. Największą atrakcją jaskini, poza różnorodną szatą naciekową, jest jeziorko, w którym żyją endemiczne gatunki skorupiaków (studniczki tatrzańskie). Jaskinia nie jest oświetlona i przystosowana dla większych grup turystów. Zwiedzanie odbywa się zawsze z przewodnikiem i z wyposażeniem składającym się na w latarkę i kask.

12. Międzygórze

Międzygórze najbardziej znane jest dzięki swojej dawnej właścicielce Mariannie Orańskiej. W XIX wieku właśnie dzięki niej ta niewielka wieś zaczęła przekształcać się w znane na ziemi kłodzkiej letnisko. Wtedy też miejscowość zaczęła zapełniać zabudowa w tradycyjnym stylu tyrolskim. Jest to na pewno aspekt mocno wyróżniający Międzygórze na tle innych pobliskich miejscowości. Jednym z najpiękniejszych obiektów wybudowanych w tym stylu są: budynek dawnego sanatorium dr. Jaenischa (obecnie Dom Wypoczynkowy „Gigant”) oraz dworek myśliwski księcia Albrechta (obecnie Ośrodek Wypoczynkowy „Sabat”). Podczas pobytu w Międzygórzu warto odwiedzić Ogród Bajek, założony w hołdzie wszystkim baśniom i Duchowi Gór. Już od stu lat w ogrodzie pojawiają się co jakiś czas nowe bajkowe postacie. Nie można zapomnieć także o Wodospadzie Wilczki. Jest on jednym z najwyższych w Sudetach (22 metry). Warto wspomnieć, że w XIX wieku poprowadzono prace upiększające, dzięki którym Wilczki stały się jeszcze wyższe (27 metrów). Obok karkonoskiego Kamieńczyka były wtedy najwyższe w całych Sudetach. Niestety podczas powodzi tysiąclecia w 1997 roku kamienny 5-metrowy próg nie wytrzymał naporu wody, tak też wodospad powrócił do swojej dawnej postaci.

13. Sanktuarium Maria Śnieżna na Iglicznej

Początek pielgrzymkowego charakteru tego miejsca sięga jeszcze XVIII wieku, kiedy to wójt pobliskiego Wilkanowa przywiózł figurkę Matki Boskiej z sanktuarium w Mariazell (miasto w Austrii). Początkowo została umieszczona pod konarem wielkiego buka na górze Igliczna. Lata później okazało się, że ocalała po przejściu w tamtym miejscu potężnej wichury. Uznano ją z tego powodu za cudowną. Początkowo na Iglicznej wybudowano kapliczkę, do której (z uwagi na ów cud) coraz liczniej zaczęli przybywać pielgrzymi. Z myślą o nich w XIX wieku powstał budynek schroniska. W 1983 roku cudowną figurkę koronował papież Jan Paweł II. Obecnie, na ołtarzu głównym (już nie kaplicy a sanktuarium) znajduje się jej kopia. Na Iglicznej warto zobaczyć także jedną z kilku na ziemi kłodzkiej wykonanych własnoręcznie ruchomych szopek.

14. Masyw Śnieżnika i Śnieżnik

Masyw Śnieżnika jest najwyższym pasmem polskiej części Sudetów Wschodnich. Jego najwyższym szczytem jest Śnieżnik, wznoszący się na wysokość 1426 m n.p.m. Przy dobrej pogodzie ze Śnieżnika da się dostrzec nawet Ślężę oraz Śnieżkę. Podobnie jak z Orlicy w Górach Orlickich tak i ze Śnieżnika modnym było podziwianie przez XIX-wiecznych turystów wschodów i zachodów słońca. W obrębie Masywu zapoczątkowała to królewna Marianna Orańska, do której dawniej należało wiele terenów ziemi kłodzkiej. Poleciła ona wybudować na Hali pod Śnieżnikiem pierwsze turystyczne schronisko, obecnie „Pod Śnieżnikiem”. Z czasem, ku podniesieniu atrakcyjności szczytu, z inicjatywy Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego wybudowano kamienną wieżę widokową. Po latach zaniedbaną, by zapobiec jej możliwemu zawaleniu, wysadzono ją w powietrze w roku 1973. W zeszłym roku udostępniono nowo wybudowaną wieżę widokową (której pierwsza wersja nie spodobała się miłośnikom Śnieżnika – na szczęście szare blachy zamieniono na kamienną obudowę). Wieża ma 34 m wysokości (czyli o 0,5 m więcej niż jej poprzedniczka), jest otwarta całą dobę a wejście na nią jest bezpłatne. Warto wspomnieć, że Śnieżnik jest górą graniczną. Jedna część jego wierzchołka należy do Polski, druga natomiast do Republiki Czeskiej. Czeskim symbolem Śnieżnika jest kamienna rzeźba słoniątka stojąca na szczycie już od 1932 roku. Wtedy też, w 10 rocznicę spotkań, ustawili ją członkowie pewnego niemieckiego zespołu artystów-poetów, chcących zniwelować różnice pomiędzy niemieckim a czeskim artyzmem. Nazwa grupy „Jescher” prawdopodobnie miała być inspiracją do wyboru na rzeźbę słonia – podobno bardzo podobny dźwięk wydają słonie podczas kichania.

15. Zamek w Międzylesiu

Zamek jaki możemy zwiedzać do dziś powstał jako siedziba rodu von Glaubitz. Nie zachował się niestety cały kompleks, ponieważ jego część została zniszczona podczas wojen husyckich w XV wieku. Najstarszym zachowanym reliktem jest tzw, „Czarna Wieża”, pozostałość gotyckiej części budowli obronnej jeszcze z XIV wieku. Kolejną częścią jest dobudowany do kompleksu pałac renesansowy z wewnętrznym dziedzińcem należący do rodu Tschirnhausów. Ostatnią częścią jest, tym razem barokowy, dwuskrzydłowy pałac wzniesiony dla hrabiego von Althann, którego ród posiadał dobra w Międzylesiu i pobliskim Wilkanowie aż do końca drugiej wojny światowej. Warto wspomnieć, że nazwisko von Althann pojawia się często w legendach o międzyleskim rejonie ziemi kłodzkiej. Obecnie jedno z barokowych skrzydeł pałacu zaadaptowano na restaurację i pokoje hotelowe dla turystów. Zamek w Międzylesiu można zwiedzać zarówno w dzień (w sezonie czynny poza poniedziałkami, poza sezonem lepiej umówić się telefonicznie) jak i w nocy (wymagane wcześniejsze grupowe umówienie terminu).

16. Autostrada Sudecka

Początki obecnej drogi wojewódzkiej nr 389 sięgają lat 30. XX wieku, kiedy to w ówczesnych Niemczech rozpoczęto planowanie budowy szosy biegnącej przez całe Sudety – od Zittau do Opavy (wtedy Czechosłowacja). Cała inwestycja była reklamowana jako ‘górska droga widokowa’, jednakże samo miejsce budowy i zbliżająca się II wojna światowa podają w wątpliwość jedynie turystyczne walory trasy. Za strategicznym przeznaczeniem Drogi czy też Autostrady Sudeckiej przemawia również jej położenie (równoległe do budowanych w Czechosłowacji granicznych fortyfikacji), a także bunkry. Część z nich znajduje się w pobliżu schroniska Jagodna na Przełęczy Spalona. Zamaskowane są w sposób przypominający przydrożne chaty. Kolejne znajdują się natomiast w rejonach Przełęczy nad Porębą. Dodatkowym aspektem militarnym trasy jest chodnik minowy, mający umożliwić wysadzenie kawałka drogi jeśli zaszłaby taka potrzeba. Tylko dwa fragmenty Autostrady Sudeckiej zostały oddane do użytku – zachodni w Karkonoszach oraz wschodni w Górach Orlickich i Bystrzyckich. Warto wspomnieć, że część wschodnia dzieli się na Drogę Sudecką i Drogę Orlicką – najwyżej położoną górską drogę w Polsce (zaczyna się na Przełęczy Polskie Wrota a kończy na Rozdrożu pod Hutniczą Kopą). Popularną dawniej nazwą była Droga Göringa – „wielkiego łowczego” III Rzeszy, który podobno przyjeżdżał w Góry Bystrzyckie i Orlickie na polowania. Dawniej, jadąc Autostradą Sudecką, podróżni mogli napawać się wspaniałymi widokami ziemi kłodzkiej i Masywu Śnieżnika. Teraz niestety zbocza górskie obrosły drzewami tak też widoki nie są już tak fascynujące jak kiedyś. Sama trasa biegnie natomiast przez wiele ciekawych miejsc takich jak: Zieleniec, Dolina Dzikiej Orlicy, ruiny zamku Szczerba czy Solna Jama.

17. Zieleniec

Zieleniec to niewielka wioska górująca nad Dusznikami-Zdrój, położona na zboczach Gór Orlickich. Zaraz obok, pomiędzy drzewami, kryje się unikatowy rezerwat przyrody „Torfowisko pod Zieleńcem”, który bywa porównywany do arktycznej tajgi i tundry. Najbardziej Zieleniec jest znany jednakże jako ośrodek sportów zimowych, a jego narciarskie tradycje sięgają aż XIX wieku. Zieleniec Ski Arena to jedna z największych w Polsce stacji narciarskich. Obejmuje 22 km tras o zróżnicowanym poziomie trudności, najdłuższa zaś liczy aż 2800 m. Cały stok posiada sztuczne oświetlenie, dzięki czemu jazda na nartach może trwać nawet do późnych godzin wieczornych. Dla turystów chcących wybrać się na narty na dłuższy czas, godnym polecenia obiektem noclegowym jest Schronisko PTTK „Orlica” – jeden z najstarszych budynków wybudowanych na terenie Zieleńca. Warto wspomnieć, że dawne schronisko na pobliskiej Orlicy (najwyższym szczycie polskiej części Gór Orlickich, 1084 m n.p.m.) prowadzone było przez Heinricha Rübartscha – pioniera turystyki górskiej i narciarstwa w Sudetach. To właśnie on, według podań, zostawił pierwsze ślady nart w Górach Orlickich.

18. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju

Mieści się ono w młynie papierniczym z przełomu XVI/XVII wieku. Jest to bezcenny zabytek techniki na skalę światową. Uznany został za pomnik historii, ponadto pod względem architektonicznym jest jednym z najciekawszych tego typu obiektów w Europie. Tematem wiodącym ekspozycji stałej jest historia papieru i sposobu jego wytwarzania na świecie, w Polsce i na Śląsku. Obecne są także wystawy dotyczące druku, metod produkcji oraz papierów o różnych właściwościach. Ponadto od niedawna w muzeum znajdują się wystawy o polskim pieniądzu papierowym oraz sztuce papieru. W postaci wystaw czasowych Muzeum Papiernictwa ma do zaoferowania swoim gościom również coś zupełnie nowego. Największą, zdaje się, atrakcją jest możliwość zobaczenia na własne oczy, jak wygląda proces czerpania papieru. Można nawet spróbować zrobić to samemu i zabrać wytworzony przez siebie papier na pamiątkę.

19. Ruiny zamku Homole

Ruiny zamku z czerwonego krzemienia zobaczyć można na szczycie wzgórza Gomoła. Góruje ona nad tzw. Polskimi Wrotami. Jest to część dawnego szlaku bursztynowego (obecnie drogi krajowej nr 8), którego Homole strzegło kiedyś przed rabusiami. Zamek powstał już w XIII wieku i stanowił centrum niewielkiego, istniejącego wtedy państewka homolskiego, które ówcześnie obejmowało tereny współcześnie i polskie i czeskie. W okresie wojen husyckich w XV wieku Homole przejęli rycerze rabusie. Zamek służył im aż do XVI wieku. Później niestety coraz szybciej przemieniał się w ruinę. Dziś na czubku bardzo stromego szczytu można podziwiać jedynie pozostałości w postaci śladów muru obwodowego i suchej fosy oraz wieży-donżonu. Już w XVIII wieku ruiny stały się celem wycieczek kuracjuszy z pobliskich Dusznik-Zdroju. Zaadaptowano wtedy wzgórze na ‘romantyczny zakątek’. W ostatnich latach postanowiono przywrócić Homoli dawną świetność, tym samym wybudowano schody na szczyt (na który wcześniej dość niebezpiecznie było się wdrapać) oraz drewnianą ścieżkę ułatwiającą przejście obok zdradliwych moczarów. Na trasie ustawiono również tablice informacyjne z ciekawostkami o historii zamku oraz faunie i florze okolicznego terenu.

20. Uzdrowisko Kudowa-Zdrój

Bad Kudowa – jedno z najbardziej znanych w XIX wieku niemieckich uzdrowisk. Obecnie poszczycić może się zachowaną typową starą uzdrowiskową zabudową. Niezmieniony pozostał także układ Parku Zdrojowego. Zaraz po wejściu na jego teren ukarze nam się okrągła hala mieszcząca płatną Pijalnię Wód Zdrojowych („Marchlewski” i „Śniadecki”). Dalej połączona jest ona z gmachem sali koncertowej. Z drugiej strony znajduje się natomiast sanatorium „Zameczek”, w którym to w roku 1813 zawarto konwencję pomiędzy Prusami, Austrią i Rosją, która była przedwstępem do Kongresu Wiedeńskiego. Drugie i o wiele większe sanatorium góruje nad parkiem z drugiej strony. Początkowo „Książęcy Dwór” obecnie „Polonia”, pojawił się w trzyodcinkowej produkcji pt. „Hotel Polanów i jego goście”. Za „Zameczkiem” wznosi się dość stromo Góra Parkowa, nosząca na swoim grzbiecie starą kaplicę ewangelicką, Altankę Miłości z widokiem na park i pobliskie Czechy oraz „Beatkę” – przekaźnik radiowo telewizyjny, górujący nad całą Kudową. Przechodząc obok muszli koncertowej i pod „Teatrem pod blachą” główną aleją dotrze się do Stawu Zdrojowego, na którego środku w ciepłe dni pojawia się niewielka fontanna. Zaraz obok alei znaleźć można tzw. „Pająka” – ujęcie wody zdrojowej „Moniuszko”. Jest to oczywiście odwołanie do Stanisława Moniuszki, ojca polskiej opery narodowej (Międzynarodowe Festiwale Moniuszkowskie odbywają się w Kudowie-Zdroju co roku w sierpniu już od ponad 60 lat), którego popiersie zobaczyć można w Ogrodzie Różanym nieopodal „Zameczka”. Woda „Moniuszko” jest dostępna za darmo, niektórzy jednak uważają, że jej zapach i smak nie są równie dobre, co „Marchlewskiego” i „Śniadeckiego”. Z myślą o najmłodszych, vis a vis „Pająka” postawiono się plac zabaw, natomiast po uliczkach parku jeździ „Ciuchcia Balbinka”, która zabiera na przejażdżki dzieci z rodzicami. Warto zwrócić uwagę na zastanawiające rzeźby ptaków zrobione z szarego podziurawionego materiału. Wyglądają dość przerażająco, a od czasu do czasu w okresie wakacyjnym zdarza im się zmieniać miejsce. Zazwyczaj widziane są nad stawem i na skwerku za muszlą koncertową. Już bliżej ulicy i końca parku znajdują się budynki sanatoryjne, mieszczące także bary i restauracje, sklepy z pamiątkami i nie tylko oraz warte odwiedzenia Muzeum Minerałów i Kamieni Szlachetnych. Jeśli komuś przypadnie do gustu smak wody zdrojowej i zapragnie napić się równie dobrej także poza Kudową, jest to jak najbardziej możliwe. W wielu sklepach w całej Polsce sprzedawana jest bowiem woda Kudowianka, pozyskiwana ze źródeł niedaleko uzdrowiska. Jest ona sprzedawana przez firmę Staropolanka, mającą swoją siedzibę w Polanicy-Zdroju.

21. Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju

W ścisłym centrum uzdrowiska, vis a vis parku i sanatorium „Polonia”, w niepozornym budynku, od 2002 roku działa Muzeum Zabawek. Może pochwalić się kilkutysięcznym, i tym samym największym w Polsce, zbiorem zabawek w każdej formie znanej od starożytności aż do teraz. Na wystawach obejrzeć można zarówno lalki, pluszaki oraz klocki jak i teatrzyki, zabawki z filmów, zabawki optyczne i wiele, wiele innych. Jest to miejsce szczególnie warte polecenia ze względu na, z jednej strony, możliwość powrotu do dzieciństwa, z drugiej natomiast, przekonania się, jak wyglądały zabawki wieki temu, także w innych krajach i na innych kontynentach.

22. Kaplica Czaszek w Kudowie-Zdroju

Znajduje się w Czermnej – części Kudowy, która jest starsza niż samo uzdrowisko. Jej nazwa wzięła się prawdopodobnie od występujących na jej terenie czerwonych ziem. W 1776 roku ówczesny proboszcz Vaclav Tomasek, przy pomocy kościelnego i grabarza, zgromadził około 24 tysięcy ludzkich czaszek i kości. Na wzór rzymskich katakumb powstała przykościelna kaplica, w której umieszczono wszystkie szczątki zmarłych po wojnie siedmioletniej i panującej wcześniej epidemii. Ściany wyłożone są czaszkami i kośćmi. Większość z nich zalega jednak pod kaplicą i z roku na rok ziemia pochłania je kawałek po kawałku. Sprawdzają się więc słowa „Z prochu powstałej i w proch się obrócisz”. Sam zamysł kaplicy ma bowiem na celu przypomnienie żyjącym o nieuchronności śmierci. Warto wspomnieć,że jest to jeden z trzech takich obiektów w Europie (pozostałe znajdują się w Rzymie i Czechach). Kaplicę zwiedza się w grupach około 10 osobowych, więc jeśli przychodzi się samemu, trzeba mieć na uwadze, że będzie musiało się poczekać na innych chętnych. Zwiedzanie trwa do 15/20 minut.

23. Szczeliniec Wielki

Jest najwyższym szczytem Gór Stołowych, jedynych w Polsce gór o rzeźbie płytowej. Jego szczyt pełen jest piaskowcowych form skalnych, które doczekały się fantazyjnych nazw. Większość z nich nadał im Franz Pabel, w XVIII/XIX wieku sołtys położonego u stóp Szczelińca Karłowa i pierwszy w historii licencjonowany przewodnik. To jemu pierwsi turyści zawdzięczali wytyczenie szlaku przez skalny labirynt i poprowadzenie schodów (z początku drewnianych, później kamiennych) ułatwiających dostanie się na szczyt. Na początku XIX wieku powstała pierwsza drewniana altana na szczycie Szczelińca. Turystów jednak z każdym rokiem przybywało, tak też, dzięki staraniom Franza Pabla, w 1845 roku powstało w jej miejscu schronisko „Na Szczelińcu”. Wybudowane zostało w stylu tyrolskim i potocznie nazwane „Szwajcarką”. Warto wspomnieć, że jest to najstarszy w całych Sudetach zachowany do dziś obiekt zbudowany w celach turystycznych. Jest to jednocześnie jedyne schronisko w Sudetach, do którego nie da się dojechać samochodem. Samo podejście schodami do schroniska nie jest jednak punktem kulminacyjnym Szczelińca. Aby dostać się na 919 m n.p.m. trzeba przebyć jeszcze część trasy skalnego labiryntu i wspiąć się na Fotel Pradziada, do którego prowadzą dodatkowe schody. Najciekawszą i jedną z największych szczelin w masywie Szczelińca jest tzw. Piekiełko. Panuje w nim specyficzny mikroklimat, poprzez który nawet w środku lata na dnie może jeszcze zalegać śnieg. Wilgotne ściany porastają natomiast mchy (niektóre z nich świecą się w nocy). Na samym końcu labiryntu wychodzi się na Tarasy Wschodnie, z których w pogony dzień da się dostrzec wzniesienia Masywu Śnieżnika. Dawniej istniał szlak powrotny do schroniska, dzięki któremu można było zobaczyć niedostępnie na dzisiejszej trasie skały. Niestety obecnie przejście labiryntu kończy się dla turystów powrotem do Karłowa. Zaraz obok Szczelińca Wielkiego skrywa się na jego tle Szczeliniec Mały, który nie jest niestety udostępniony turystom, z uwagi na ochronę tamtejszej flory i fauny. Obydwa kolosy widać natomiast bardzo wyraźnie z pobliskiego schroniska PTTK „Pasterka”, znajdującego się w pobliskiej Pasterce.

24. Błędne Skały

Jest to druga najchętniej odwiedzana atrakcja turystyczna w Górach Stołowych. W jej skład wchodzi kamienny labirynt złożony z fantazyjnych form skalnych. Swoje niecodzienne kształty zawdzięczają one wietrzeniu piaskowca ciosowego, z których są uformowane. W dawnych wiekach w miejscu obecnego skalnego labiryntu poganie wznosili modły do bóstw. Samo miejsce było zaś nazywane Wilczymi Dołami lub Borem (ta nazwa nadal funkcjonuje w języku czeskim). Na tę niedługą (około 30 minut) wyprawę, pośród wilgotnych i chłodnych czeluści, warto wybrać się wraz z mapą, wskazującą dokładne miejsce i nazwę wszystkich formacji skalnych. Dodatkową atrakcję sprawia bowiem próba odnalezienia w danej formie piaskowcowej tego, co rzekomo przedstawia. Niektóre nazwy skał sięgają początków turystyki na tym terenie, czyli XIX wieku. Zaraz za krańcem labiryntu na turystów czeka punkt widokowy zwany Skalnymi Czaszami. W dole rysuje się czeska wioska Machov, a przy dobrej pogodzie dostrzeże się nawet Karkonosze. W pobliżu znajduje się tzw. Głaz Trzech Krzyży – dawniej wyznaczający zbieg trzech ziemskich granic. Kilka lat temu przed Błędnymi Skałami zaadaptowano miejsce na parking. Wycięte ku temu drzewa ukazały kolejny piękny widok, tym razem na Kudowę-Zdrój i czeski Náchod. Warto pamiętać, że wjazd na Błędne Skały Drogą Aleksandra (odbiegającą od Szosy Stu Zakrętów) jest możliwy o pełnej godzinie, zjazd zaś w połowie godziny.

Mapa 24 atrakcji turystycznych ziemi kłodzkiej

Artykuł 24 atrakcje na ziemi kłodzkiej warte odwiedzenia pochodzi z serwisu Eloblog.

Najsłynniejsi ludzi urodzeni w danym miejscu

Poniżej przedstawiam interaktywną mapę, na której można sprawdzić słynnych ludzi urodzonych w danym miejscu. Autorem mapy jest Topi Tjukanov, a do jej stworzenia posłużyła baza słynnych ludzi urodzonych pomiędzy 3500 rokiem p.n.e. a 2018 rokiem. Dane zostały tak przetworzone, aby pokazywać tylko jedną osobę dla każdej unikalnej lokalizacji geograficznej. Mapa posiada również z lewej strony prosty filtr, dzięki któremu możemy odfiltrować słynnych ludzi kultury, nauki, polityki i sportu. Tak więc sprawdzając własną okolicę polecam najpierw użyć domyślnie zaznaczonego filtru „All”, a później sprawdzić poszczególne kategorie osób. Wówczas mogą pojawić się nowe nazwiska.

Mapa znajduje się pod tym adresem: tjukanovt.github.io/notable-people

Przybliżając mapę pojawiają się kolejne nazwiska. Tak prezentuje się widok na Polskę.

Żeby sprawdzić, kto sławny urodził się w naszej najbliższej okolicy, należy przybliżyć mapę do najbliższego widoku. Oczywiście, pierwsze co sprawdziłem, to kto znany lub sławny urodził się na terenie Dolnego Śląska. Tak prezentuje się widok na cały Śląsk.

Oczywiście mapa, jak każde podobne tego typu opracowanie, bazujące na gotowych bazach danych i obejmujące tak szeroki obszar pracy, może zawierać liczne błędy i braki. Przede wszystkim należy spodziewać się braków. Dobór najsłynniejszych ludzi jest również kwestią uznaniową. Więc jeżeli masz zamiar w komentarzu napisać, że w jakimś miejscu brakuje urodzonej osoby xyz, to lepiej sobie daruj. Nie ma to najmniejszego sensu. Mapę należy traktować tylko jako ciekawostkę.

Pierwotnie informacje o mapie znalazłem na łamach portalu Antyweb.

Artykuł Mapa, najsłynniejsi ludzie urodzeni w danym miejscu pochodzi z serwisu Eloblog.

Prof. Günther Grundmann i Lista Grundmanna

Prof. Günther Grundmann był niemieckim historykiem sztuki. Urodził się w 1892 roku w Jeleniej Górze. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął studia z zakresu historii sztuki na uniwersytecie w Monachium. Swoją działalność naukową poświęcił badaniom nad śląską kulturą i sztuką. W 1932 roku został mianowany na urząd konserwatora zabytków prowincji dolnośląskiej. Swoją funkcję pełnił również po wybuchu II wojny światowej, obejmując dodatkowo nadzór konserwatorski nad Górnym Śląskiem (konserwator prowincji górnośląskiej został powołany do wojska). W czasie wojny prof. Grundmann zaangażowany był w przewożenie i ukrywanie na terenie Dolnego Śląska zbiorów ewakuowanych z terenów zagrożonych działaniami wojennymi. Pierwsza akcja ukrywania dóbr kultury na obszarze Dolnego Śląska rozpoczęła się w połowie 1943 roku. Wtedy to z Berlina na Dolny Śląsk ewakuowano część zbiorów z prywatnych berlińskich kolekcji, a także berlińskich stołecznych muzeów. Głównym celem ewakuacji zbiorów było uchronienie cennych dóbr kultury przed skutkami alianckich nalotów. Dolnym Śląsk, uważany wówczas za region całkowicie bezpieczny, stał się jednym z głównych kierunków ewakuacji dzieł sztuki i archiwów z Berlina. Zbiory trafiały najczęściej do dolnośląskich pałaców i zamków. W akcji deponowania i zabezpieczania dzieł sztuki, z racji pełnienia urzędu, brał udział prof. Grundmann.

Pogarszająca się sytuacja na froncie wschodnim zmusiła prof. Grundmanna również do zabezpieczenia dolnośląskich zbiorów. Przez cały 1944 rok trwała akcja wywożenia dzieł sztuki i archiwów z Wrocławia, a następnie deponowania ich w specjalnie do tego celu wydzielonych skrytkach. Najczęściej dzieła sztuki, księgozbiory i cenne archiwa trafiały do pałaców, zamków i kościołów położonych na dolnośląskiej prowincji. Z dala od potencjalnego teatru działań wojennych. W tym celu prof. Grundmann prowadził korespondencję z właścicielami pałaców poszukując wolnego miejsca na swoje składnice. Właściciele obiektów chętnie godzili się na przekazywanie wolnych miejsc, gdyż w ten sposób mogli być zwolnieni z obowiązku ulokowania w swoich pałacach niemieckich rodzin ewakuowanych z terenów zajętych już przez Armię Czerwoną. Działania prof. Grundmanna często były postrzegane przez nazistowskie władze jako szerzenie defetyzmu. Wszak zgodnie z głoszoną propagandą niemieckim miastom nic nie groziło. Część zbiorów dzieł sztuki zdeponowanych w składnicach pochodziła również z Generalnego Gubernatorstwa. Były to zbiory z polskich muzeów wywiezione przez Niemców w czasie wojny. Trzeba jednak podkreślić, że prof. Grundmann nie brał bezpośredniego udziału w deponowaniu dóbr kultury zrabowanych w Polsce. Prof. Grundmann prowadził swoją akcję zabezpieczania dzieł sztuki nawet w momencie, kiedy było już słychać salwy armatnie ze zbliżającego się frontu. W połowie stycznia 1945 roku, ze względu na zamykające się okrążenie wokół Wrocławia, prof. Grundmann wraz ze swoim urzędem ewakuował się do Cieplic. Ostatecznie Dolny Śląsk opuścił 13 lutego 1945 roku. W swoich wspomnieniach zanotował, że wówczas ochrona zabezpieczonych przez niego dzieł sztuki spadła na barki dowództwa wojskowego.

Po zakończeniu działań wojennych duża część ze skrytek prof. Grundmanna została zrabowana, zniszczona lub wywieziona na wschód przez Armię Czerwoną. Nieliczne z nich udało się zabezpieczyć polskim muzealnikom. Odnalezione dokumenty, notatki i listy miejscowości ze składnicami sporządzone przez prof. Grundmanna przeszły do historii pod nazwą Listy Grundmanna.

Losy poszczególnych wojennych składnic dzieł sztuki na Dolnym Śląsku zostały wnikliwie opisane w książce pt. „Lista Grundmanna” autorstwa Jacka M. Kowalskiego, Roberta J. Kudelskiego i Roberta Sulika. Książka pojawiła się na rynku wydawniczym w 2015 roku. Autorzy postawili sobie za cel opisanie losów każdej ze składnic organizowanych przy udziale urzędu konserwatorskiego w czasie wojny. Oczywiście na ile pozwalały na to zachowane i pozyskane dokumenty. Na dziś „Lista Grundmanna” jest najbardziej wyczerpującą publikacją związaną z tematem drugowojennych składnic dóbr kultury na terenie Dolnego Śląska.

Mapa wojennych składnic dzieł sztuki na Dolnym Śląsku

Na podstawie książki „Lista Grundmanna” stworzyłem mapę składnic organizowanych lub współorganizowanych przez prof. Grundmanna w czasie wojny. Na poniższej mapie naniesione zostały prawie wszystkie miejsca opisane w niniejszej publikacji. Z wyjątkiem tych miejsc, w których ostatecznie nie doszło do złożenia depozytu. Na mapie zaznaczone są 94 miejsca, w większości pałace, zamki i obiekty sakralne. Po kliknięciu z znaczek POI (biała gwiazdka na czerwonym tle) otwiera się chmurka z krótkim opisem zbiorów jakie znajdowały się w danej składnicy. W wypadku niektórych miejsc istnieje tylko przypuszczenie złożenia w nich dóbr kultury przez prof. Grundmanna. Są to lokalizacje, które były przewidziane do złożenia depozytu, jednak brak ostatecznego potwierdzenia przetransportowania do nich zbiorów. Takie miejsca są również naniesione na mapę, ale opatrzone stosownym komentarzem. Ponieważ miejsc jest bardzo dużo, nie wykluczam, że w trakcie nanoszenia informacji na mapę popełniłem jakiś błąd. Osoby pragnące dokładniej zapoznać się z losami poszczególnych składnic odsyłam do wspomnianej już publikacji.

Artykuł Mapa wojennych skrytek prof. Grundmanna na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.

Atlas Karkonoszy

„Atlas Karkonoszy” to publikacja poświęcona Karkonoszom w formie zbioru map opisujących to najważniejsze sudeckie pasmo. Karkonosze bez wątpienia stanowią jeden z najcenniejszych pod względem przyrodniczym i krajobrazowym obszarów Sudetów. W celu ochrony po obu stronach granicy powołano do istnienia parki narodowe – polski Karkonoski Park Narodowy (KPN) i czeski Krkonošský národní park (KRNAP). Poniższy atlas jest wspólną publikacją polskiego i czeskiego parku narodowego, jest również efektem wieloletniej transgranicznej współpracy pomiędzy oboma parkami. Atlas w sposób bilateralny i kompleksowy opisuje wiele przyrodniczych zagadnień Karkonoszy, zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie. Znajdziemy w nim informacje m.in. na temat przyrody nieożywionej (geomorfologii, budowy geologicznej, geostanowisk, klimatu), przyrody ożywionej (roślinności nieleśnej, lasów, torfowisk), fauny (wybrane gatunki), ochrony przyrody, zaludnienia, turystyki itp. Jak czytamy na stronach KPN:

„Publikacja prezentuje zharmonizowane dane dotyczące wielu zagadnień przyrodniczych i społecznych obu stron Karkonoszy. Ma za zadanie popularyzować wiedzę o przyrodzie całych Karkonoszy pokazując kontekst przestrzenny i bez uwzględniania sztucznych granic.”

Atlas porusza również kwestie historyczne, prezentując dawne stare mapy, na których po raz pierwszy zostały ujęte Karkonosze. Publikacja została współfinansowana ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Atlas Karkonoszy dostępny jest do pobrania na stronach KPN – link

Uwaga! Atlas w formacie PDF waży około 110 MB, pobiera się go spakowanego w pliku zip. Po pobraniu plik należy rozpakować.

Zachęcam również do obejrzenia poniższego filmu, w którym współtwórca publikacji dr hab. Waldemar Spallek, opowiada o atlasie.

Artykuł „Atlas Karkonoszy” do pobrania bezpłatnie w PDF pochodzi z serwisu Eloblog.

100 największych wysp świata

Ciekawa grafika prezentująca 100 największych wysp świata, uszeregowanych pod względem wielkości. Pierwszą, największą z nich jest Grenlandia o powierzchni 2 130 800 km², a ostatnią Gaudalcanal (największa z Wysp Salomona) o powierzchni 5 353 km². Choć tutaj zestawienie 100 największych wysp trochę różni się od tego zaprezentowanego np. na Wikipedii. Umieszczenie wszystkich wysp na jednej grafice pozwala lepiej porównać ich rozmiary, które często są przekłamane na tradycyjnych mapach poprzez zniekształcenie kartograficzne (odwzorowawcze), powstałe w wyniku zobrazowanie kuli ziemskiej na płaskiej powierzchni. W wyniku zniekształcenia kartograficznego wyspy bliżej równika wydają się mniejsze, a im dalej w kierunków biegunów większe. Taki wyolbrzymiony obraz ma np. wspomniana już Grenlandia. Choć dalej pozostaje największą wyspą na świece, w porównaniu do Nowej Gwinei czy Madagaskaru nie wydaje się aż tak duża. Zaprezentowana poniżej grafika może być dla niektórych bardzo zaskakująca.

Żeby zobaczyć plik w pełnej rozdzielczości należy kliknąć w ten link.

Autorem wyżej zaprezentowanej grafiki jest David Garcia.

Wsparcie dla autora na: www.patreon.com/mapmakerdavid

Artykuł Porównanie wielkości 100 największych wysp świata pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa zakażeń koronawirusem (COVID-19) w Polsce

Rośnie liczba potwierdzonych przypadków zakażeń groźnym koronawirusem w Polsce. Koronawirus SARS-CoV-2, powodujący chorobę zakaźną COVID-19, wywołał już nie lada zamęt. Premier ogłosił stan zagrożenia epidemicznego, odwołane zostały zajęcia w szkołach, zamknięto instytucje kultury, restauracje, obiekty noclegowe i galerie handlowe. Przywrócona została także częściowa kontrola na przejściach granicznych. Równocześnie Polacy rzucili się na wykupywanie najpotrzebniejszych produktów ze sklepów. Jednym słowem życie w Polsce uległo wywróceniu do góry nogami. Choć wirus z Wuhan nie objął swoim zasięgiem jeszcze całego kraju, to zdecydowanie wpłynął już na życie milionów Polaków. Obecnie walka z epidemią koronawirusa jest tematem numer 1 niemal na cały świecie.

Poniżej zamieszczam interaktywną mapę prezentującą aktualne dane na temat zakażeń wirusem w Polsce. Mapa została przygotowana przez firmę Esri Polska. Jak firma firma na swoim blogu:

„Epidemia koronawirusa to obecnie jedno z największych wyzwań dla całego świata. To nie tylko problem zdrowotny, ale także społeczny, związany z niezrozumieniem skali problemu. Tutaj z pomocą przychodzą wizualizacje, prezentujące na cyfrowych mapach zasięg rozprzestrzeniania się wirusa. Ten rodzaj zobrazowania problemu ma tę zaletę, że jest łatwo zrozumiały dla wszystkich, nawet dla osób bez specjalistycznej wiedzy technicznej.”

Na mapie znajdziemy aktualną liczbę potwierdzonych przypadków z podziałem na województwa, a także odnotowane śmiertelne przypadki. Na mapie znajdziemy także zaznaczone oddziały zakaźne w szpitalach. W momencie pisania tego artykułu w Polsce potwierdzono 103 przypadki zakażenia koronawirusem, w tym 3 osoby zmarły. W skali całego świata odnotowano ponad 155 tys. zachorowań i 5,8 tys. zgonów. Wszyscy zdają sobie sprawę, że liczby te będą rosły. Pytanie tylko jak długo.

Aktualna mapa zakażeń koronawirusem w Polsce dostępna jest tutaj.

Polecam także zapoznać się z poniższym artykułem, który zamieściłem na początku lutego br.

Artykuł Aktualna mapa zakażeń koronawirusem w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.

Koronawirus – Mapa wraz z danymi nt. zakażeń, wyzdrowień i zgonów

Dziś na blogu temat budzący w ostatnich dniach wiele emocji. Koronawirus – to słowo nie schodzi ostatnio z nagłówków internetowych artykułów. Każdy zadaje sobie pytanie, jak groźny jest wirus z Chin i czy rzeczywiście zagraża nam światowa epidemia? Na to pytanie odpowiedzieć jednak nie mogę. Przedstawić mogę za to ciekawą mapę (link na końcu artykułu) prezentującą potwierdzone zakażenia koronawirusem, a także dane na temat ilości wyzdrowień i zgonów. Mapa prezentuje miejsca, gdzie potwierdzono przypadki zakażenia wirusem z Chin. Epicentrum znajduje się oczywiście w Chinach wraz z miastem Wuhan, gdzie rzekomo miało dojść do pierwszego zakażenia. Według informacji zamieszczonych na mapie, dane do stworzenia mapy pochodzą od WHO (Światowej Organizacji Zdrowia), CDC (amerykańskiej agencji Centers for Disease Control and Prevention), ECDC (Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób), a także chińskich agencji NHC i DXY. Więcej informacji na temat mapy znajduje się w tym anglojęzycznym artykule.

Mapa prezentuje także dane na temat ilości zakażeń, wyzdrowień i zgonów. W momencie pisania tego artykułu licznik zakażeń wskazywał 11 374 osoby, zgonów 259, a wyzdrowień 252. Kwestią dyskusyjną jest wiarygodność danych, zwłaszcza pochodzących od strony chińskiej. Z tego co zauważyłem, mapa aktualizowana jest kilka razy w ciągu dnia, duża aktualizacja pojawia się w nocy. W prawym dolnym rogu znajduje się informacja o dacie i godzinie ostatniej aktualizacji.

Interaktywna mapa zakażeń dostępna jest pod tym linkiem.

Artykuł Światowa mapa zakażeń koronawirusem pochodzi z serwisu Eloblog.

Gdzie można legalnie biwakować w lesie?

Lasy Państwowe niedawno ogłosiły pilotażowy program obejmujący miejsca, w których można legalnie biwakować w lesie, czy też uprawiać popularny dziś bushcraft i survival. Jak podkreślają LP program jest w szczególności przeznaczony dla miłośników bushcraftu i survivalu. W ramach programu, w niektórych nadleśnictwach wyznaczono testowe obszary, gdzie można spędzić noc w lesie, uprawiając wspomniany już bushcraft/survival, czy też po prostu biwakować. Z testowych obszarów można korzystać całkowicie za darmo, wystarczy poinformować mailowo właściwe nadleśnictwo nie później niż w dniu noclegu. Program dopuszcza nocleg maksymalnie czterech osób przez nie dłużej niż dwie noce z rzędu, a w przypadku większej ilości osób wymagana jest zgoda właściwego nadleśniczego. Nie wolno też palić ognisk i używać otwartego ognia, z wyjątkiem miejsc specjalnie do tego przeznaczonych. O zachowaniu porządku po sobie wspominać chyba nie muszę. Całość programu opisana jest w regulaminie, zachęcam do zapoznania się z nim. LP przygotowały też specjalny artykuł z pytaniami i odpowiedziami dotyczącymi korzystania z wyznaczonych miejsc.

Mapa miejsc do biwakowania, bushcraftu i survivalu

Równolegle na portalu Bank Danych o Lasach opublikowano interaktywną mapę przedstawiającą testowe obszary do bushcraftu i survivalu. Na razie miejsc nie ma za dużo, ale myślę, że jak pilotażowy program przebiegnie pomyślnie, kolejne nadleśnictwa będą wyznaczały takie obszary.

Aby skorzystać z interaktywnej mapy wystarczy wejść w ten link.

Jeżeli mapa załadowała się bez omawianych obszarów, należy na dole (w dolnej belce) kliknąć „Mapy BDL” i wybrać opcję „Mapa zagospodarowania turystycznego”, a następnie w rozwijanej liście po prawej zaznaczyć pozycję „Obszary pilotażowe bushcraft-surwiwal”.

Artykuł Mapa miejsc w lasach, w których można legalnie biwakować pochodzi z serwisu Eloblog.

Jak sprawdzić wysokość n.p.m.?

Nowe narzędzie zostało udostępnione w serwisie mapowym Geoportal.gov.pl. Dzięki niemu możemy sprawdzić wysokość terenu w dowolnie wybranym punkcie na całym terytorium Polski. Wystarczy, że po otwarciu mapy w rozwijalnej liście „Zawartość mapy”, w katalogu „Rzeźba terenu”, zaznaczymy opcję „Numeryczny Model Terenu”. Dalej wystarczy kliknąć lewym przyciskiem myszy na mapę. Klikamy na punkt, którego wysokość chcemy uzyskać. Po kliknięciu powinno pojawić się okienko „WMS, Numeryczny Model Terenu”. Klikamy w to okno i voilà! Uzyskujemy wysokość wskazanego miejsca.

Główny Urząd Geodezji i Kartografii tak pisze o nowym narzędziu w poście opublikowanym 24 czerwca 2019 roku:

W serwisie www.geoportal.gov.pl w ramach grupy warstw „Rzeźba terenu” udostępniono warstwę „Numeryczny Model Terenu”, która oferuje możliwość odczytania wysokości terenu w dowolnym punkcie leżącym na terytorium Polski. Wysokość punktu wyznaczana jest na podstawie algorytmów interpolacyjnych przygotowanych w oparciu o NMT z siatką 1 m x 1 m. Klikając w dowolny obszar w Polsce, przy włączonej warstwie „Numeryczny Model Terenu” wyświetli się informacja, w której znajdziemy m. in: współrzędne prostokątne miejsca kliknięcia w układzie 1992 oraz wysokość terenu wyznaczoną w układzie wysokościowym PL-KRON86-NH.

Który szczyt jest najwyższy?

Dzięki usłudze udostępnionej przez GUGiK wreszcie mamy możliwość łatwego i szybkiego sprawdzenia wysokości dowolnego szczytu na terenie Polski. Ponadto możemy te dane traktować jako wiążące, bo uzyskane dzięki narzędziu opublikowanym przez rządową instytucję. Mając na uwadze jak wiele spornych najwyższych szczytów znajduje się w Sudetach, od razu przystąpiłem do testowania narzędzia. Sprawdziłem tylko kilka miejsc w kilku pasmach górskich. Nie sprawdzałem wszystkich szczytów po kolei. Tak więc jeżeli macie jakieś inne sporne miejsca zachęcam do samodzielnego testowania.

Najwyższy szczyt Gór Bardzkich

W przypadku Gór Bardzkich już od dawna nie było jasne, który ze szczytów jest najwyższy. Dawniej mówiło się, iż najwyższą kulminacją Gór Bardzkich jest Kłodzka Góra. Dziś już w przewodnikach podawana jest Szeroka Góra. A co pokazują wyniki?

• Szeroka Góra – 765,7 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 765,0 m)
• Kłodzka Góra – 756,3 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 762,7 m, mapa turystyczna ExpressMap 765 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Bardzkich jest Szeroka Góra.

Najwyższy szczyt Gór Kaczawskich

Również wiele niejasności jest w przypadku Gór Kaczawskich. Kwestionowane jest to, czy Skopiec jest rzeczywiście wyższy niż położony tuż obok Baraniec. Kilka lat temu niektórzy sugerowali, że najwyższym szczytem Gór Kaczawskich może być Folwarczna, czasem na mapach podpisana jako Maślak.

• Maślak (Folwarczna) – 722,8 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 721 m)
• Baraniec – 719,1 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 720,3 m, mapa turystyczna ExpressMap 720 m)
• Skopiec – 717,9 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 718,6 m, mapa turystyczna ExpressMap 724 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Kaczawskich jest Folwarczna (Maślak).

Najwyższy szczyt Gór Stołowych

Sprawa nie jest już tak jednoznaczna w przypadku Gór Stołowych. Powszechnie podaje się, że najwyższym szczytem jest popularny Szczeliniec Wielki. Czasem również możemy spotkać się z informacją o Skalniaku. Wyniki pozostają w wielu miejscach bardzo zbliżone, w granicach jednego metra. Dokonywałem kilkukrotnych pomiarów. Mimo wszystko jednak częściej wyższym szczytem okazywał się Szczeliniec Wielki. W przypadku Szczelińca starałem się zmierzyć wysokość na skale Fotel Pradziada, czyli najwyższym jego punkcie. Ku mojemu zaskoczeniu uzyskałem wynik o 3 metry wyższy niż powszechnie podawana wysokość (919 m). Poniżej zamieszczam najwyższe uzyskane wyniki.

• Szczeliniec Wielki – 921,6 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 919,0 m, mapa turystyczna ExpressMap 919 m)
• Skalniak – 919,2 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 915 m)

Artykuł Nowe narzędzie do pomiaru wysokości n.p.m. Kilka z najwyższych szczytów trzeba nauczyć się od nowa pochodzi z serwisu Eloblog.