Historia i rozwój myśliwców odrzutowych

Jeden z użytkowników niezastąpionego Reddita (o nicku numante) przygotował niezwykle ciekawe zestawienie przedstawiające historię i rozwój myśliwców odrzutowych na świecie. Zestawienie podzielone jest na trzy grafiki. Jedna grafika poświęcona jest myśliwcom odrzutowym w Stanach Zjednoczonych, druga w Związku Radzieckim (a po rozpadzie – Federacji Rosyjskiej), a trzecia ogólnie krajom Europy. Każda grafika przedstawia kolejne generacje maszyn wprowadzanych do uzbrojenia sił powietrznych tych krajów. Od pierwszych samolotów odrzutowych takich jak sowiecki Jak-15, amerykański P-59 czy brytyjski Gloster Meteor, poprzez samoloty, które królowały na niebie w czasach zimnej wojny, skończywszy na ostatniej piątej generacji maszyn. Nie mogło również zabraknąć pierwszego odrzutowego myśliwca, który brał udział w walkach powietrznych jeszcze w czasie II wojny światowej. Mam tu na myśli słynnego niemieckiego Messerschmitta Me 262, produkowanego na potrzeby Luftwaffe. Oczywiście najbardziej gwałtowny rozwój przypadł na okres tzw. zimnej wojny, kiedy to dwie strony intensywnie pracowały nad rozwojem swoich sił powietrznych. Ostatnia piąta generacja myśliwców odrzutowych to takie maszyny jak amerykański F-35 czy rosyjski Su-57. Na grafikach po kolei przechodzimy od najstarszych do najnowszych samolotów.

Historia i rozwój myśliwców w USA – Autor: numante/Reddit

Samoloty myśliwskie USA – Otwórz grafikę w dużej rozdzielczości → LINK

Historia i rozwój myśliwców w ZSRR (Rosja) – Autor: numante/Reddit

Samoloty myśliwskie ZSRR (Rosja) – Otwórz grafikę w dużej rozdzielczości → LINK

Historia i rozwój myśliwców w Europie – Autor: numante/Reddit

Samoloty myśliwskie Europa – Otwórz grafikę w dużej rozdzielczości → LINK

Artykuł Historia i rozwój myśliwców odrzutowych na kilku grafikach pochodzi z serwisu Eloblog.

Muzeum Lotnictwa w Krakowie

W te wakacje spełniłem jedno z moim dawnych dziecięcych marzeń. Odwiedziłem Muzeum Lotnictwa w Krakowie. Wiem, może marzenie nie było zbyt wygórowane, ale jako dzieciak interesujący się lotnictwem wojskowym zawsze chciałem tu przyjechać. Jako młody chłopak sklejałem modele, jeździłem na pokazy lotnicze, ale nigdy nie odwiedziłem muzeum, które tak de facto powinien odwiedzić każdy fan lotnictwa. A to ze względu na niezwykle bogate zbiory statków powietrznych jakie posiada w swojej kolekcji Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Truizmem byłoby pisać, że znajdują się tutaj samoloty warte odwiedzenia. Jedyny ocalały z pożogi wojennej myśliwiec PZL P.11 to nie tylko bezcenny eksponat, ale i również symbol samotnej walki polskich lotników z niemieckim najeźdźcą we wrześniu 1939 roku. Brytyjski samolot myśliwski Spitfire to wręcz legenda II wojny światowej. Takie właśnie rarytasy znajdziemy w krakowskim muzeum. W zbiorach Muzeum Lotnictwa w Krakowie znajdziemy również przykłady polskiej myśli technicznej, jak już wspomniany PZL P.11, czy powojenne konstrukcje TS-11 Iskra i PZL I-22 Iryda. Oprócz eksponatów przedwojennych znajdziemy również masę samolotów z okresu tzw. zimnej wojny. Głownie oczywiście produkcji radzieckiej, gdyż takie maszyny wykorzystywało polskie powojenne lotnictwo. Oprócz samolotów spod znaku czerwonej gwiazdy znajdziemy również kilka ciekawych zachodnich konstrukcji.

Wejście do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Przed wejściem do muzeum samoloty polskiej konstrukcji TS-11 Iskra

Polski samolot myśliwski PZL P.11c, symbol obrony polskiego nieba w kampanii wrześniowej 1939 roku

Samolot myśliwski Supermarine Spitfire LF Mk.XVIE w barwach polskiego 308. Krakowskiego Dywizjonu Myśliwskiego

Niemiecki myśliwiec Messerschmitt Bf 109G-6

Duża część wystaw poświęcona jest historii lotnictwa, a ta nieodłącznie związana jest z losami I i II wojny światowej – Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

N wystawach znajdziemy również dawne umundurowanie…

…jak i współczesne kombinezony pilota

Samolot Lockheed F-104 Starfighter

Oprócz zabytków techniki lotniczej zgromadzonych w hangarach muzeum lotnictwa posiada również bogatą ekspozycję zorganizowaną na zewnątrz.

Część ekspozycji samolotów znajduje się na zewnątrz – Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Muzeum lotnictwa zlokalizowane na terenach dawnego lotniska

Samolot rozpoznawczy produkcji szwedzkiej SAAB AJSF-37 Viggen

Francuski samolot Dassault Mirage 5 BA

Amerykański samolot myśliwsko-bombowy F-105D Thunderchief, którym latał Amerykanin polskiego pochodzenia Donald Kutyna

Brytyjski samolot szturmowy pionowego startu i lądowania Harrier

Samolot myśliwski Lim-2 (MiG-15 Bis) – Radziecki samolot produkowany w Polsce na licencji

Samolot myśliwski Lim-5 (MiG-17)

Samolot produkcji radzieckiej MiG-21 Bis – MiGi-21 stanowiły dawniej trzon polskiego lotnictwa myśliwskiego

Samolot myśliwski MiG-21 MF

Samolot myśliwski MiG-29 UB (wersja szkolno-bojowa)

Samolot myśliwsko-bombowy Su-22 M4

Samolot polskiej konstrukcji PZL I-22 Iryda

Amerykańska konstrukcja DC-3 produkowana w ZSRR jako Li-2

Niemiecki samolot transportowy Junkers Ju-52

Informacje na temat zwiedzania muzeum znajdują się na stronie www.muzeumlotnictwa.pl.

Mapa Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Artykuł Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie pochodzi z serwisu Eloblog.

Przedwojenne topograficzne mapy wojskowe

Mapy zostały wydane przez Wojskowy Instytut Geograficzny w latach 30. ubiegłego wieku. Zgodnie z adnotacją na skorowidzu prezentują stan na dzień 1 stycznia 1934 roku, choć na samych mapach można znaleźć również późniejsze daty. Najprawdopodobniej mapy obejmują zakres dat od 1931 do 1939 roku. Zgodnie ze skorowidzem mapy wojskowe pokrywają całe terytorium dawnej II RP, ale nie sprawdzałem wszystkich plików po kolei. Cały zbiór 485 map został opublikowany przez Jagiellońską Bibliotekę Cyfrową. Mapy podzielone są pasami, dlatego najpierw na skorowidzu należy wybrać interesujący na fragment Polski, a dopiero później odnaleźć go na liście.

Skorowidz wojskowych map topograficznych – Źródło: Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa

Mapy są kolorowe, opracowane dokładnie, wraz z pełną legendą objaśniającą skróty i nazwy. Same skany map są również bardzo wyraźne, dlatego bez problemu dostrzeżemy wszelkie detale wyrysowane na mapach. Wszystkie mapy opracowane są w skali 1:100000. Miłego przeglądania.

Zbiór zdigitalizowanych map dostępny jest pod link1 lub link2.

Przykładowa mapa okolic Wejherowa – Źródło: Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa

Zobacz także: Zbiory Cyfrowe – Gdzie szukać starych zdjęć i map?

Artykuł Zdigitalizowane przedwojenne topograficzne mapy wojskowe pochodzi z serwisu Eloblog.

„Sztuka Wojenna” Sun Zi – Recenzja

„Sztuka Wojenna”, czasem nazywana „Sztuką Wojny”, autorstwa Sun Zi to traktat, który ma już blisko 2500 lat. Wciąż jednak wydawany jest w kolejnych nowszych wersjach i opracowaniach. Wciąż inspiruje i uczy jak odnieść sukces, nie tylko na polu bitwy, ale i również w sytuacjach nie związanych bezpośrednio z prowadzeniem wojny. Dlatego powszechnie wykorzystywany jest także w innych dziedzinach, takich jak: zarządzanie firmą, biznes, gra na giełdzie, polityka, a nawet w sztuce uwodzenia. Jak pisze Robert Stiller, w istocie rzeczy Sun Zi był prekursorem, wynalazcą prakseologii, czyli nauki o skutecznym postępowaniu.

Bambusowe wydanie „Sztuki Wojennej” – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: vlasta2

Kim był Sun Zi? Niestety niewiele o nim wiadomo. Najprawdopodobniej był wodzem (dowódcą wojskowym) i pisarzem, który żył w IV wieku p.n.e., gdzieś pomiędzy rokiem 400 a 320. W tym właśnie okresie miał opublikować swój traktat pt. „Sztuka Wojenna”. Niektórzy uważają, iż Sun Zi żył 100 lat wcześniej. Rozbieżności pojawiają się także w sposobnie zapisu jego imienia i nazwiska. Sun Zi często pojawia się także jako Sun Tzu. Niektórzy uważają go za postać mityczną, wymyśloną, a jeszcze inni uważają, że kryje się pod jego imieniem i nazwiskiem dzieło zbiorowe kilku autorów. Jak było naprawdę? To już trudno ocenić. Grunt, że jego zbiór zasad i rad postępowania na wieki wpisał się w chińską tradycję. Myśli przekazane przez Sun Zi są uniwersalne i ponadczasowe. Dowodzi tego fakt, że jego traktat był wykorzystywany przez wieki, aż do czasów współczesnych. Swoje miejsce znalazł również poza Chinami, np. w Japonii, gdzie trafił tam najpóźniej w VIII wieku n.e. W Europie „Sztuka Wojenna” pojawiła się jako pierwsza w przekładzie francuskim już w XVIII wieku.

Sun Zi (Sun Tzu) – Autor „Sztuki Wojennej”

Istnieje bardzo wiele przekładów i tłumaczeń traktatu Sun Zi, również w języku polskim. Ja zakupiłem książkę w tłumaczeniu Roberta Stillera. Oprócz dzieła Sun Zi znajdziemy tam także komentarze innych chińskich wojskowych. A także jeszcze jeden traktat o tym samym tytule „Sztuka Wojenna” autorstwa Wu Qi oraz „Trzydzieści sześć podstępów” autorstwa Tan Daoji. W opracowaniu znajdziemy także kilka słów od Roberta Stillera na temat starożytnych Chin i kwestii różnic językowych. Książka przez to stała się bardziej bogata i ciekawsza.

Tytuł: Sztuka Wojenna
Autor: Sun Zi
Rok polskiego wydania: 2015
Moja ocena: ★★★★☆

„Sztuka Wojenna” Sun Zi

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Sztuka Wojenna” Sun Zi

Artykuł „Sztuka Wojenna” Sun Zi pochodzi z serwisu Eloblog.

Sowieckie mapy II wojny światowej

Poszukując ostatnio w Internecie różnego rodzaju rosyjskojęzycznych materiałów, natrafiłem na bardzo ciekawy zbiór sowieckich map. Mapy przedstawiają działania wojskowe na różnych frontach II wojny światowej. Zarówno w skali operacyjnej, jak i strategicznej. Najwięcej map jest oczywiście z frontu wschodniego, gdzie swój zasadniczy udział miała Armia Czerwona. Tam również mapy są najbardziej szczegółowe. Jednakże nie brak również map z zachodnioeuropejskiego teatru działań oraz Pacyfiku, a nawet Azji i wojny domowej w Hiszpanii. Ponieważ front wschodni przebiegał przez terytorium Polski, z polskiej perspektywy najciekawsze będą mapy obrazujące operacje właśnie na tych terenach. Zapraszam do przeglądania, gdyż mapy są naprawdę bardzo ciekawe. Dzięki nim można odtworzyć, jak przebiegały ruchy sowieckich wojsk na terenie Polski.

Przykładowa mapa przedstawiająca działania na terenie Dolnego Śląska w 1945 roku – Sowieckie mapy frontów II wojny światowej

Link do zbiorów map: militarymaps.narod.ru

Wyżej wymieniona strona i sowieckie mapy są opracowane w języku rosyjskim. Aby odszukać mapy obejmujące obszar Polski trzeba wczytać się w poszczególne opisy. Ponieważ mapy są uszeregowane chronologicznie, a nie terytorialnie. Myślę, że z pomocą translatora nie będzie to stanowiło większego problemu.

Kilka ciekawych przykładowych map

Front wschodni w 1941 roku

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Pozycje Wehrmachtu podczas podejścia pod Moskwę

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Oblężenie Stalingradu

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Bitwa na Łuku Kurskim

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Armia Czerwona zmierza w kierunku Warszawy

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Oblężenie Berlina

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Artykuł Sowieckie mapy frontów II wojny światowej pochodzi z serwisu Eloblog.

1. Szkopy

Popularne pogardliwe określenie stosowane wobec Niemców, zwłaszcza w czasie II wojny światowej. Słowo „szkop” prawdopodobnie zostało zaczerpnięte z języka czeskiego, gdzie występuje bardzo zbliżone słowo „skopčák”, również o tym samym znaczeniu. Czeski „skopčák” pochodzi od wyrażenia „s kopců”, co możemy przetłumaczyć, jako „z kopca”, czyli „z gór”. Rzeczywiście, jeżeli spojrzymy na historyczne Czechy, to dawniej górskie rejony Sudetów były zamieszkiwane głównie przez ludność niemiecką. Również same Niemcy są dla Czechów państwem zza gór. Niemcy przybywający do ludności czeskiej byli więc ludźmi, którzy przybyli z gór – „s kopců”.

Żołnierze Wehrmachtu popularnie nazywani byli szkopami

2. Pijany jak świnia

To popularne powiedzenie często odczytywane jest bardzo dosłownie, że ktoś się upił jak zwierzę, jak świnia. Historyczne pochodzenie tego powiedzenia nie odnosi się jednak do tego sympatycznego zwierzęcia, ale do zamieszkującego Dolny Śląsk rodu Świnków. Ród szlachecki Świnków, w języku niemieckim znany jako von Schweinichen, zamieszkiwał m.in. zamek w Świnach. Znany był on w regionie z organizowania częstych pijackich turniejów i licznych libacji alkoholowych, które odbywały się właśnie na zamku w Świnach. O suto zakrapianych imprezach było na tyle głośno, że przeszły one do historii w postaci powiedzenia „pijany jak świnia”.

Zamek w Świnach, w rogu herb rodu szlacheckiego Świnków ze świnią na tarczy – 10 słów i powiedzeń, o których pochodzeniu nie mieliście pojęcia

3. Kwarantanna

W czasie epidemii dżumy, tzw. czarnej śmierci, obawiano się szybkiego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania choroby. Obawę budziły na przykład statki, które przypływały do portu. Jeżeli załoga statku była zarażona, po zejściu na ląd mogła zarazić również mieszkańców miasta. Aby temu zapobiec w Wenecji statki zanim zostały dopuszczone do portu musiały odczekać 40 dni. Tak aby mieć pewność, że ich załoga jest zdrowa. Po włosku 40 oznacza „quaranta”. Stąd historyczne pochodzenie nazwy „kwarantanna”.

W Wenecji w czasie epidemii statki odczekiwały 40 dni, 40 po włosku quaranta, stąd kwarantanna

4. Spalić na panewce

„Spalić na panewce” oznacza powszechnie, że jakaś czynność bardzo szybko zakończyła się porażką, praktycznie już na samym początku. Bardzo ciekawe jest pochodzenie tego powiedzenia. Panewka to części znajdująca się w starych typach broni palnej. Jest to specjalne miejsce, na które sypano proch, który to po podpaleniu inicjował dalej wybuch właściwego ładunku miotającego kulę. Z powodu niedoskonałości ówczesnej broni palnej często proch zgromadzony na panewce nie inicjował wystrzału, po prostu wypalał się. Stąd powszechne powiedzenie, że coś się nie udało i spaliło na panewce.

Panewka w pistolecie skałkowym – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Rama

5. Pierwsze koty za płoty

Powiedzenie „pierwsze koty za płoty” należy do tych zwrotów, które kompletnie straciły na swoim pierwotnym znaczeniu. Współcześnie zwrot ten używany jest w kontekście, że coś zostało zrobione po raz pierwszy, że zostały poczynione pierwsze próby, pierwsze kroki i dalej będzie już łatwiej. Zazwyczaj powiedzenie to ma pozytywny wydźwięk. Tymczasem jest zdecydowanie odwrotnie, „pierwsze koty za płoty” oznaczają, że pierwsza próba jest zazwyczaj nieudana. Przysłowie wzięło się z stąd, że dawniej pierwsze z miotu młode kocięta uważano za słabsze, mniej wartościowe, dlatego wyrzucano je za płot.

6. Rynek

Rynek to element miejskiej przestrzeni obecny w większości polskich miast i miasteczek. Słowo „rynek” pochodzi od nimieckiego słowa „ring” oznaczającego „pierścień” lub „okrąg”. Ale ktoś mógłby stwierdzić, że przecież rynki nie zostały zbudowane na planie koła, ale raczej prostokątów. Skąd ta rozbieżność? Ring oznaczał dawniej specyficzny rodzaj rynku, z wewnętrzną środkową zabudową. Tak że obchodząc rynek chodziło się dookoła, niczym po pierścieniu. Takie rynki posiadają do dziś duże miasta, jak np. Wrocław, Kraków, czy Toruń. W języku niemieckim rynki bez wewnętrznej zabudowy nazywano zazwyczaj „marktplatz”, czyli miejscami do handlu. W Polsce słowo rynek zastąpiło jednocześnie wszystkie te rodzaje rynków.

Wrocławski Rynek to typowy przykład ringu

7. Bluetooth

Nazwa tej popularnej technologii bezprzewodowej komunikacji między urządzeniami również ma swój związek z historią. „Bluetooth” po angielsku oznacza dosłownie „niebieski ząb” i odnosi się bezpośrednio do postaci duńskiego króla Haralda Bluetootha, w Polsce znanego lepiej jako Harald Sinozęby. „Bluetooth” trzeba więc historycznie przetłumaczyć jako „Sinozęby”. Powstaje naturalne pytanie, jaki związek ma X-wieczny król Dani z XXI-wiecznymi nowoczesnymi technologiami? Otóż technologia Bluetooth została opracowana przez szwedzką firmę Ericsson, w domyśle miała ona łączyć różne urządzenia, tak samo jak Harald Sinozęby przyczynił się do zjednoczenia różnych skandynawskich plemion.

Harald Sinozęby i logo Bluetooth – 10 słów i powiedzeń, o których pochodzeniu nie mieliście pojęcia

8. Mauzoleum

Mauzoleum, miejsce pamięci i rodzaj monumentalnego grobowca, swoją nazwę zawdzięcza imieniu perskiego satrapy Mauzolosa. Po jego śmieci w 352 roku p.n.e. wzniesiono na jego cześć potężny grobowiec w Halikarnasie. Budowla była sporej wielkości, mierzyła bowiem około 45 metrów wysokości. Górna część ozdobiona została kolumnadą, a na jej szczycie umieszczono piramidę ze schodów, a na niej kwadrygę. Niestety to starożytne mauzoleum zostało zniszczone podczas trzęsienia ziemi. Dziś pozostały po nim tylko gruzy. Przetrwała ono jednak do naszych czasów w postaci słowa „mauzoleum”.

Mauzoleum w Halikarnasie, wzniesione na cześć Mauzolosa

9. Coś uszło komuś płazem

Jedno z popularnych powiedzeń mówiące o tym, że ktoś nie poniósł żadnych konsekwencji za swoje czyny. Podobnie jak w przypadku innych wyrażeń, również i tutaj źle zrozumiane jest jedno ze słów. „Płaz” nie odnosi się do grupy zwierząt płazów, ale do części białej broni. „Płaz” to boczna płaska część głowni np. miecza. Dla przykładu kat wykonujący egzekucję na skazańcu za pomocą ścięcia mieczem, mógł podczas uderzenia niefortunnie obrócić broń, tak że uderzyła ona w głowę ofiary płaską częścią – płazem. Tym samym nie raniąc go. Stąd powiedzenie mówiące o tym, że „coś uszło komuś płazem”.

Kat ścinający skazańca mieczem

10. Menel

Według prof. Jerzego Bralczyka pochodzenie słowa „menel” ma bardzo ciekawą historię. „Menel” to powszechnie taki obdartus, brudas, osoba ubrana niechlujnie, często w różne dziwne zestawy ubrań. Pochodzenie tego słowa związane jest z postacią cesarza Etiopii Menelika II, który rządził tym afrykańskim państwem na przełomie XIX i XX wieku. Dziwne i wyszukane szaty Menelika II budziły w Europie spore zaskoczenie. Na tyle duże, że w Polsce nietypowo ubrane osoby zaczęto nazywać właśnie „menelikami”, a później w skrócie „menelami”.

Cesarz Menelik II i jego dziwne ubranie

Artykuł 10 słów i powiedzeń, o których pochodzeniu nie mieliście pojęcia pochodzi z serwisu Eloblog.

Choć cały zestaw map opisany jest jako pochodzący z lat 1948-1991, to z pewnością muszą to być ich najnowsze wydania sporządzone w schyłkowej fazie istnienia Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Świadczą o tym już zaznaczone na mapach granice państwowe ukształtowane na początku lat 90-tych. Niestety dostępne są tylko duże mapy w skali 1:500 000. Nie widziałem, aby były zamieszczone również jakieś bardziej szczegółowe radzieckie mapy.

Aby przeglądać stare radzieckie wojskowe mapy należy skorzystać z poniższej legendy – podziałki na arkusze. Pokazuje ona, jakie konkretne arkusze (kwadraty) obejmują regiony Polski. Korzystając z numerów arkuszy wybieramy interesujący nas obszar, a następnie wybieramy go z listy arkuszy (kwadratów) na samym dole.

Rozpiska arkuszy radzieckich map z zaznaczonymi kwadratami obejmującymi terytorium Polski – Radzieckie wojskowe mapy Polski

Lista linków do dostępnych arkuszy sowieckich map. Należy wybrać odpowiedni interesujący nas numer na podstawie zamieszczonej podziałki arkuszy.

• Kwadrat N 33-1
• Kwadrat N 33-2
• Kwadrat N 33-3
• Kwadrat N 33-4

• Kwadrat N 34-1
• Kwadrat N 34-2
• Kwadrat N 34-3
• Kwadrat N 34-4

• Kwadrat M 33-1
• Kwadrat M 33-2

• Kwadrat M 34-1
• Kwadrat M 34-2
• Kwadrat M 34-3
• Kwadrat M 34-4

Artykuł Radzieckie wojskowe mapy Polski pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapy sztabowe Wojska Polskiego – Sztabówki

Poniższe wojskowe mapy topograficzne zostały opracowane przez Sztab Generalny Wojska Polskiego na użytek Sił Zbrojnych. Sztabówki pochodzą głównie z połowy lat 80. Dziś w dobie cyfrowej nie stanowią już one żadnej tajemnicy wojskowej. Pomimo, iż są to mapy stricte wojskowe, to nie znajdziemy na nich wielu utajnionych obiektów wojskowych – dziś już powszechnie znanych – np. lotnisk lub magazynów z bronią. Ze względu na upływ czasu, odwzorowanie obiektów pozawojskowych jest już też niedokładne. W ciągu ostatnich dekad pojawiły się nowe zabudowania, osiedla, drogi etc. Wciąż jednak mapy sztabowe stanowią ciekawostkę.

Przykładowa wojskowa mapa topograficzna Legnicy – Mapy sztabowe Wojska Polskiego

Ta sama wyżej pokazana przykładowa mapa sztabowa w pełnej rozdzielczości.

Mapy sztabowe WP dostępne są pod tym linkiem. Po kliknięciu w link powinna otworzyć się mapa Polski podzielona na kwadraty. Reprezentują one poszczególne arkusze map. Po kliknięciu w wybrany kwadrat otworzy nam się „chmurka” z dwoma linkami. Należy kliknąć na link zakończony .jpg – dalej  powinna się już otworzyć właściwa mapa.

Po otwarciu strony klikamy w interesujący nas kwadrat i wybieramy link z zakończeniem .jpg

Zbiór map hostowany jest na prywatnym serwerze, nie wiadomo więc ile będą utrzymane mapy. Sugeruję interesujące nas obszary pobrać na dysk komputera.

Zobacz także: Zbiory cyfrowe – Gdzie szukać starych zdjęć i map?

Artykuł Zdigitalizowane mapy sztabowe Wojska Polskiego pochodzi z serwisu Eloblog.

Śladami Odsieczy Wiedeńskiej i Jana III Sobieskiego

Odsiecz Wiedeńska to wydarzenie niezwykle ważne w dziejach Europy. Jest również jedną z najważniejszych bitew w historii polskiego oręża i wojskowości. Zarazem sukcesem, które na zawsze wyryło nazwisko polskiego króla Jana III Sobieskiego, na kartach historii i marmurowych pamiątkowych tablicach. Dziś zapraszam ze mną na wycieczkę po stolicy Austrii, w której szukałem śladów tamtych wydarzeń z 12 września 1683 roku.

Tulln nad Dunajem – Tulln an der Donau

Król Polski Jan III Sobieski realizując zawarte porozumienie z cesarzem Leopoldem I wyruszył na pomoc oblężonemu miastu. Wojska Rzeczypospolitej nie były jednak odosobnione. Do bitwy wyruszyły także wojska cesarskie (Kaiserliche Armee), oddziały z Saksonii, Bawarii, a także południowo-wschodnich księstw Szwabii i Frankonii. Łącznie około 74 tys. żołnierzy (dane niemiecka Wikipedia). Ponieważ wojska Rzeczypospolitej były najliczniejsze w tej grupie, główne dowództwo postanowiono powierzyć Sobieskiemu. Koncentracja wojsk chrześcijańskich nastąpiła na rozległych naddunajskich równinach w pobliżu miejscowości Tulln nad Dunajem. Tam nastąpiło również uzgodnienie planu natarcia na pozycje Osmanów. To pierwsze miejsce w naszej historycznej wycieczce śladami Odsieczy Wiedeńskiej.

Rozległe równiny nad Dunajem, panorama z punktu widokowego przy drodze

Las Wiedeński – Wienerwald

Wojska Rzeszy miały nacierać wzdłuż prawego brzegu Dunaju, wiążąc tym samym siły przeciwnika. Natomiast wojska Rzeczypospolitej miały przeprowadzić decydujące natarcie trochę bardziej za zachód, ze wzgórz Wienerwaldu. Las Wiedeński (Wienerwald) to gęsto zalesione wzgórza okalające Wiedeń od zachodu i południowego-zachodu. Dziś lasy stanowią miejsce, gdzie Austriacy chętnie odpoczywają od miejskiego zgiełku. Znajdują się tu liczne domki, wille i wioseczki. Po dziś dzień Las Wiedeński stanowi niezłą przeszkodę. Zwróćcie na niego uwagę, kiedy będziecie jechać do Wiednia samochodem lub autobusem. 300 lat temu teren ten był jeszcze bardziej niedostępny. Skryte przejście przez las ok. 25 tys. żołnierzy, w tym 14 tys. jazdy, stanowiło nie lada problem.

Las Wiedeński (Wienerwald) – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Przez tak gęste lasy Wienerwaldu musiały przedzierać się wojska Rzeczypospolitej

Wzgórze Kahlenberg

Bitwa rozpoczęła się rano 12 sierpnia 1683 roku. Zanim jeszcze dokonało się to, co miało przejść później do chwalebnej historii Polski, Jan III Sobieski o 4 nad ranem uczestniczył w mszy świętej w ruinach kościoła na wzgórzu Kahlenberg (484 m n.p.m.). Na początku bitwy Sobieski postanowił rozpoznać bojem zbocza Wienerwaldu, tak aby upewnić się o możliwości wykonania szarży przez polską jazdę. Decydująca szarża husarii miała miejsce tego samego dnia późnym popołudniem. Husarzy zwalili się ze wzgórz wiedeńskich lasów rozbijając druzgocąco siły tureckie, a samego wielkiego wezyra zmuszając do ucieczki. Tymczasem w rejonach wzgórza Kahlenberg posuwały się oddziały Rzeszy pod wodzą Karola V Lotaryńskiego i oddziały saskie pod wodzą Jana Jerzego III Saksońskiego. Dziś wzgórze Kahlenberg jest najważniejszym miejscem związanym z upamiętnieniem tamtych wydarzeń.

Widok na Wiedeń ze wzgórza Kahlenberg – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Widok ze wzgórza Kahlenberg na Wiedeński Las, z którego polska husaria nacierała na tureckie obozowiska

Obraz Bitwa pod Wiedniem – W lewym górnym rogu znajduje się Kahlenberg, u dołu oblężony Wiedeń – Autor: Franz Geffels

Obraz Jan III Sobieski na Kahlenbergu – Autor: Juliusz Kossak

Na Kahlenbergu znajduje się kościół pw. św. Józefa prowadzony przez polskich księży. Odbywają się w nim również msze święte w języku polskim. W środku umieszczona jest mała sala z ekspozycją na temat bitwy. Na wzgórzu znajduje się również kilka pamiątkowych tablic nawiązujących do Odsieczy Wiedeńskiej i roli jaką odegrał król Jan III Sobieski.

Kościół św. Józefa na Kahlenbergu – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Kościół św. Józefa na Kahlenbergu – Zwiedzanie Wiednia

Msze w kościele św. Józefa na Kahlenbergu są prowadzone również w języku polskim

Pamiątkowa tablica nad wejściem do kościoła św. Józefa – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Georges Jansoone

Pamiątkowa tablica poświęcona królowi Janowi III Sobieskiemu

Kahlenberg jest miejscem niezwykle popularnym wśród turystów odwiedzających Wiedeń. Nie tylko tych z Polski, ale również z innych regionów świata. Dzieje się tak, ponieważ z tego miejsca rozciąga się wspaniała panorama na Wiedeń. To jeden z najlepszych punktów widokowych na stolicę Austrii. Z oczywistych dodatkowych powodów dla polskich turystów stanowi również ważny punkt programu zwiedzania Wiednia. Będąc na miejscu i przyglądając się gęsto zalesionym zboczom Wienerwaldu, pomyślmy o tamtych zmaganiach Odsieczy Wiedeńskiej i polskim udziale w zwycięstwie nad Imperium Osmańskim.

Wiedeń ze wzgórza Kahlenberg – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Kahlenberg – Popularny punkt widokowy na Wiedeń – Zwiedzanie Wiednia

Kościół św. Augustyna – Augustinerkirche

Następnego dnia po wygranej bitwie król Jan III Sobieski uczestniczył w mszy świętej, która odbyła się w kościele św. Augustyna w Wiedniu (Augustinerkirche). Kościół znajduje się w samym centrum Wiednia, w bliskiej odległości pałacu cesarskiego Hofburg. W jego ścianie wmurowana jest tablica pamiątkowa z informacją o królu Janie III Sobieskim – głównodowodzącym wojsk sprzymierzonych. Warto się tam wybrać zwiedzając zabytkowe centrum stolicy Austrii.

Kościół św. Augustyna w Wiedniu (Augustinerkirche) – Zwiedzanie Wiednia

Tablica pamiątkowa na ścianie kościoła św. Augustyna w Wiedniu

Napis na tablicy głosi:

„Jan III. Sobieski, König von Polen, Oberbefehlshaber der Vereinigten Heere, besuchte hier am 13. September 1683 nach der Befreiung Wiens die Heilige Messe.”

„Jan III Sobieski, król Polski, naczelny dowódca wojsk sprzymierzonych, po wyzwoleniu Wiednia uczestniczył tutaj 13 września 1683 roku w mszy świętej.”

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Heeresgeschichtliches Museum

W wiedeńskim Muzeum Historii Wojska znajduje się sporo eksponatów związanych tureckim oblężeniem Wiednia i odsieczą miasta. W jednej z sal umieszczony jest duży obraz przedstawiający Bitwę pod Wiedniem autorstwa nieznanego autora. W jego centralnej części znajduje się król Jan III Sobieski. Przed obrazem znajdziemy plan bitwy z rozrysowanymi głównymi kierunkami natarcia chrześcijańskich wojsk sprzymierzonych. W tej samej sali znajdziemy również oryginalny turecki namiot, który był wykorzystywany przez wojska Imperium Osmańskiego.

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Heeresgeschichtliches Museum

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Zwiedzanie Wiednia

Ekspozycja wyposażenia wojsk Imperium Osmańskiego

Jeden ze zdobytych tureckich namiotów

Obraz przedstawiający Bitwę pod Wiedniem w 1683 roku – Autor: nieznany

Król Jan III Sobieski przedstawiony na wyżej pokazanym obrazie

Szyszak husarski

Ku pamięci Sobieskiego i Polaków

W Wiedniu znajdziemy również jeszcze inne miejsce nawiązujące bezpośrednio do roli polskiego króla i jego wojsk. Nie są to wielkie monumenty, ale raczej drobne i symboliczne gesty. Na pamiątkę dowódcy wojsk sprzymierzonych jego imieniem została nazwana jedna z wiedeńskich uliczek oraz pobliski plac. Jest to Sobieskigasse i przylegający do niej Sobieskiplatz.

Sobieskigasse – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Sobieskiplatz – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Sobieskiplatz – Nieduży plac w Wiedniu nazwany na część Jana III Sobieskiego

Trochę mniej znany jest jeden z pomników umieszczonych na elewacji pałacu cesarskiego w Wiedniu. Pałac Habsburgów Neue Hofburg należy do najważniejszych i najpiękniejszych budowli Wiednia. Znajduje się w centrum miasta, więc koniecznie trzeba go odwiedzić zwiedzając Wiedeń. Na jego półokrągłej elewacji znajduje się rząd kamiennych figur przedstawiających postacie z różnych epok. Przyjrzyjcie się uważnie. Jedną z nich jest postać polskiego żołnierza z 1683 roku.

Pałac Habsburgów Neue Hofburg w Wiedniu

Rząd kamiennych figur, drugi od prawej to polski żołnierz – Zwiedzanie Wiednia

Polski żołnierz z Odsieczy Wiedeńskiej z 1683 roku – Neue Hofburg

Ślady oblężenia Wiednia

W samym mieście znajdziemy również kilka miejsc związanych bezpośrednio z oblężeniem Wiednia. Pierwszym z nich jest Türkenschanzpark, czyli Park Turecki Szaniec. Jak sama nazwa wskazuje, w tym miejscu znajdowały się muzułmańskie umocnienia wojsk oblegających Wiedeń. Obecnie znajduje się tu park z licznymi ścieżkami, pięknymi drzewami i stawami. Park swoją nazwą nawiązuje bezpośrednio do historycznych wydarzeń, ale to nie wszystko. Pośród alejek i drzew postawiono dwa pomniki ukraińskich Kozaków, którzy to przybyli pod Wiedeń razem z Sobieskim. Przy jednym z nich umieszczona jest pamiątkowa tablica z inskrypcją w języku niemieckim i ukraińskim. Pomnik postawila ukraińska ambasada w porozumieniu z władzami Wiednia. Niestety próżno na niej szukać informacji i polskim królu, pod którego rozkazami walczyli…

Türkenschanzpark w Wiedniu – W 1683 roku w miejscu dzisiejszego parku znajdowały się tureckie umocnienia

Pomnik odpoczywającego Kozaka w Türkenschanzpark

Zbliżenie na tablice pamiątkową przy pomniku Kozaka

Zwiedzając Wiedeń możemy również spotkać ślady tureckiej artylerii w postaci zachowanych na pamiątkę kulu armatnich. Jedna z nich znajduje się na Sterngasse 3 druga przy Sieveringer Straße 101. Ta pierwsza znajduje się w centrum miasta, niedaleko najstarszego kościoła w Wiedniu – kościoła św. Ruprechta. Trzeba się uważnie rozglądać, bo można ja łatwo przegapić.

Kula armatnia na Sterngasse 3 w Wiedniu

Kula armatnia na Sterngasse – Ślady Oblężenia Wiednia

Natomiast na skrzyżowaniu ulic Heidenschuß i Strauchgasse znajduje się nieduża figura osmańskiego najeźdźcy na koniu. Umiejscowiona jest ona na rogu budynku, na wysokości pierwszego piętra. Figura nawiązuje do legendy, według której w tym miejscu Turcy próbowali wysadzić miejskie mury. Niektóre opisy podają, że dotyczy ona pierwszego oblężenia Wiednia z 1529 roku.

Figura osmańskiego najeźdźcy ulic Heidenschuß i Strauchgasse

Figura osmańskiego najeźdźcy – Zwiedzanie Wiednia

Pomnik króla Jana III Sobieskiego

Z tych wszystkich wymienionych miejsc niewątpliwie brakuje jeszcze jednej rzeczy. Pomnika samego głównodowodzącego wojsk sprzymierzonych Jana III Sobieskiego. Od kilku lat jego budowa jest przewidziana na wzgórzu Kahlenberg. Na razie na jego stworzenie zbierane są fundusze. Nie tak dawno temu na serwisie Polak Potrafi pojawiła się zbiórka pieniędzy na budowę w/w monumentu. Można ją wesprzeć pod tym linkiem. Myślę, że Kahlenberg do doskonałe miejsce na postawienie pomnika Sobieskiego. Turystyczna popularność tego miejsca sprawi, że będzie on widziany przez tysiące turystów odwiedzających Wiedeń i okolice.

W tym miejscu na wzgórzu Kahlenberg ma stanąć pomnik Jana III Sobieskiego, na jego budowę zbierane są pieniądze

Nie jest jednak prawdą, że Sobieski nigdy nie miał swojego pomnika w Wiedniu. W 1894 roku w katedrze św. Szczepana został odsłonięty pomnik poświęcony wiedeńskiej victorii. Tak zwany Türkendenkmal lub Türkenbefreiungsdenkmal. Na ogromnym pomniku znajdowały się liczne figury przedstawiające postacie ówczesnych uczestników starć z wojskami Imperium Osmańskiego. Wśród nich był m.in. cesarz Leopold I i papież Innocenty XI. Nie mogło zabraknąć również króla Jana III Sobieskiego. Niestety, prawie cały pomnik został zniszczony w 1945 roku w pożarze katedry. Po wojnie figury Matki Boskiej, papieża i cesarza zostały przywrócone. Pozostałych, w tym Sobieskiego, nie udało się uratować. Oto jedno z nielicznych archiwalnych zdjęć.

Türkendenkmal – Dawny pomnik w katedrze św. Szczepana w Wiedniu

Jan III Sobieski na Türkendenkmal

Mapa śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Zobacz także interaktywną mapę Bitwy pod Wiedniem.

Artykuł Śladami Odsieczy Wiedeńskiej – Zwiedzanie Wiednia pochodzi z serwisu Eloblog.

Festung Posen – Twierdza Poznań

Przypomnę, że Poznań w wyniku rozbiorów Rzeczypospolitej znalazł się w granicach Królestwa Prus. Pomysł budowy systemu fortów w mieście pojawił się po zakończeniu wojen napoleońskich. W wyniku nowego podziału terytorialnego pomiędzy mocarstwami, Poznań znalazł się bardzo blisko granicy Imperium Rosyjskiego (formalnie Królestwa Polskiego). Potencjalne zagrożenie ze wschodu, rosnące przez cały okres XIX wieku, było impulsem do silnego ufortyfikowania miasta.

Karl von Großmann – Inicjator budowy Festung Posen

Twierdza Poznań była przez lata rozbudowywana i modernizowana, tak aby nadążyć za rozwojem nowoczesnych środków ogniowych. Zwłaszcza rozwój artylerii wymuszał modernizację fortów, gdyż te okazywały się za mało odporne na nowe rodzaje broni. Taka sytuacja nie dotyczyła tylko twierdzy w Poznaniu, ale również innych twierdz w Prusach, a później Cesarstwie Niemieckim. Festung Posen miał jednak ciągle priorytet przy kolejnych zaplanowanych w kraju modernizacjach.

Mapa Twierdzy Poznań z zaznaczonym obiektami twierdzy poligonalnej (w środku) i fortowej (na zewnątrz) – Foto: zbiory Fort Va

Mapa w większej rozdzielczości (1800×1364) dostępna jest pod tym linkiem.

Podczas ostatniego majowego weekendu wybrałem się do Poznania, gdzie korzystając ze specjalnej oferty „Poznań za pół ceny” zwiedziłem kilka z udostępnionych fortów. Przez wiele lat po wojnie poznańskie fortyfikacje były traktowane po macoszemu, jako element spadku po pruskich zaborcach. Dziś jednak mieszkańcy Poznania zaczynają dostrzegać turystyczny potencjał opuszczonych miejsc. Część obiektów została już zagospodarowana na cele turystyczne i edukacyjne. Kompleks fortów jest naprawdę rozległy. Na ich zwiedzanie warto zaplanować kilka dni.

Fort Va Bonin

Fort Va został zbudowany w latach około 1887-1890. Należał do fortów pośrednich nowego typu. Zadaniem tego typu fortów było wspomaganie obrony w obszarze pomiędzy głównymi fortami. Ze względu na swoją pomocniczą funkcję wyposażony był tylko w kilka lekkich dział. Obiekt został wybudowany na planie trapezu i otoczony fosą głęboką na kilka metrów. Ciekawostką jest to, że Fort Va miał również swój obronny epizod podczas II Wojny Światowej. Zorganizowano w nim jedno z niemieckich stanowisk obrony. Z tego powodu obiekt posiada niewielkie zniszczenia.

Fort Va na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Makieta Fortu Va – Festung Posen

Zwischenwerk Bonin – Fort Pośredni Bonin

Obecnie Fortem Va opiekuje się Stowarzyszenie Miłośników Fortyfikacji „Kernwerk”, które zorganizowało w nim trasę turystyczną. Obiekt zwiedza się wraz z przewodnikiem ubranym w pruski mundur z minionej epoki Festung Posen. W trakcie pokonywania trasy odwiedzamy liczne z fortecznych pomieszczeń, przemieszczamy się fragmentem podziemnego korytarza, oglądamy również fort z zewnątrz. Całość w towarzystwie przewodnika-prusaka, który opowie również kilka ciekawostek o obiekcie.

Przewodnicy po Forcie Va w pruskich mundurach

Przewodnik po Forcie Va w pruskim mundurze

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Podziemia Fortu Va – Festung Posen

Fort Va – Twierdza Poznań

Fort Va – Twierdza Poznań

Stare fortyfikacje i współczesne blokowiska, taki jest właśnie Poznań

Fort Winiary – Cytadela

Fort Winiary, nazywany powszechnie Cytadelą, należał do jednego z czterech centralnych odcinków umocnień Festung Posen. Potężny obiekt został wybudowany w latach 1828-1842. Tuż obok śródmieścia, które zostało otoczone poligonalnym (wielobocznym) rdzeniem z sześcioma fortami. Fort Winiary, tak jak i inne obiekty z tego okresu, został zaprojektowany przez Johanna Leopolda von Brese.

Johann Leopold von Brese – Projektant Fortu WIniary

W II połowie XIX wieku, po wybudowaniu nowego pierścienia fortyfikacji wokół miasta, centralne umocnienia Festung Posen straciły na swoim militarnym znaczeniu. Poznań rozrastał się gwałtownie, tak samo, jak inne europejskie miasta tego okresu. Poligonalny rdzeń fortyfikacji został więc rozebrany, natomiast Fort Winiary przetrwał trochę dłużej. Uległ zniszczeniu dopiero podczas walk w czasie II Wojny Światowej w 1945 roku. Reszty dopełniła powojenna rozbiórka. Warto wspomnieć, że podczas wojny na Cytadeli znajdował się ostatni z niemieckich punktów oporu.

Stare lotnicze zdjęcie Fortu Winiary – Źródło: fotopolska.eu

Fort Winiary na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Park Cytadela zlokalizowany na miejscu dawnego Fortu Winiary

W parku zlokalizowany jest cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej

Pozostałości po Forcie Winiary – Festung Posen

Pozostałości po Forcie Winiary – Festung Posen

Pozostałości po Forcie Winiary – Festung Posen

Obecnie na terenie zajmowanym niegdyś przez Fort Winiary znajduje się Park Cytadela. W parku zlokalizowane są muzea, cmentarze i pomniki upamiętniające walki o Poznań. Szczególnie polecam odwiedzić dwa muzea znajdujące się w pozostałościach Fortu Winiary. Pierwszym z nich jest Muzeum Uzbrojenia, w którym można zobaczyć ciekawą i bogatą ekspozycję militariów. Od broni strzeleckiej, poprzez umundurowania, po czołgi i samoloty.

Muzeum Uzbrojenia na Cytadeli

Ekspozycje Muzeum Uzbrojenia

Ekspozycje Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu

Liczne ekspozycje broni pancernej – Muzeum Uzbrojenia Poznań

Samoloty bojowe to spora część naziemnej ekspozycji – Muzeum Uzbrojenia Poznań

Drugim jest Muzeum Armii Poznań, upamiętniające dzieje Armii Poznań pod dowództwem gen. Tadeusza Kutrzeby w czasie II Wojny Światowej. W tym jedną z najważniejszych bitew kampanii wrześniowej – Bitwę nad Bzurą.

Muzeum Armii Poznań na Cytadeli

Wystawa mundurów Wojska Polskiego z września ’39 – Muzeum Armii Poznań

Żołnierze Wojska Polskiego podczas Bitwy po Bzurą

Archiwalna prasa z września ’39 – wojenna propaganda

Fort VII Colomb

Fort VII powstał w latach 1876-1882. Obiekt należał do tzw. fortów głównych drugiego pierścienia fortyfikacji Poznania. Zbudowany został na planie sześcioboku. Zadaniem tego typu fortów było prowadzenie ostrzału artyleryjskiego przeciwnika za pomocą ciężkich dział. Forty na wyposażeniu posiadały także lekkie działa do osłony przedpola. Obecnie jest to jeden z najlepiej zachowanych fortów Festung Posen.

Fort VII na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Wejście do Fortu VII Colomb

Fort VII – Festung Posen

Fort VII – Festung Posen

Najsmutniejsza historia Fortu VII związana jest z okresem II Wojny Światowej. Bowiem w jego lochach Niemcy zorganizowali obóz koncentracyjny KL Posen, a później obóz zagłady działający pod nadzorem SS. Na terenie Fortu VII znajdowało się również więzienie tajne policji – Gestapo. Z tego powodu dzisiaj jest to szczególne miejsce związane z pamięcią o ofiarach Nazizmu. W tym celu na terenie obiektu zorganizowano ekspozycję poświęconą niemieckim zbrodniom II Wojny Światowej. Ekspozycję zwiedza się samodzielnie.

W czasie II Wojny Światowej mieścił się tu Konzentrationslager Posen

W środku ekspozycja Muzeum Martyrologii Wielkopolan

Ekspozycja Muzeum Martyrologii Wielkopolan

Pomnik więźniów – Muzeum Martyrologii Wielkopolan

Ściana egzekucji – Fort VII

Fort III Graf Kirchbach

Kolejny fort, który możemy zwiedzać, znajduje się na terenie poznańskiego Nowego Zoo. Fort III należy również do fortów głównych. Wzniesiono go w latach 1877-1881. Obecnie znajduje się pod opieką Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji. W Forcie III przygotowana jest trasa turystyczna obejmująca zarówno część podziemną i naziemną. Żeby zwiedzić fort, niezbędne jest również zakupienie biletu do Zoo. Zdjęcia pochodzą z 2013 roku.

Fort III na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Fort III na terenie Nowego Zoo – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Poznański Szlak Forteczny

Opisane powyżej miejsca to oczywiście nie jedyne forty, które można zobaczyć w Poznaniu. W styczniu 2016 roku został uruchomiony Poznański Szlak Forteczny, w ramach którego przed fortami Festung Posen zostały ustawione specjalne tablice informacyjne. Szlak obejmuje kilkadziesiąt obiektów. Nie wszystkie obiekty udostępnione są do zwiedzania w formie trasy turystycznej. Należy więc zachować odpowiednią ostrożność.

Poznański Szlak Forteczny

„Poznański Szlak Forteczny został wytyczony w oparciu o koncepcję przygotowaną przez Porozumienie dla Twierdzy Poznań i prace Zespołu ds. fortyfikacji poznańskich Urzędu Miasta Poznania. Tablice informacyjne oraz stronę internetową sfinansowano z Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego. W grudniu 2015 roku tablice informacyjne ustawiono przy najważniejszych obiektach XIX-wiecznej twierdzy, m.in. fortach, kilku grupach schronów oraz koło zachowanych obiektów twierdzy poligonalnej z pierwszej połowy XIX wieku.”

Dostępna jest również strona internetowa, na której na mapie zaznaczone są obiekty znajdujące się na szlaku.

Mapa Festung Posen – Twierdzy Poznań, z zaznaczonymi ciekawszymi obiektami.

Artykuł Festung Posen – Zwiedzanie Twierdzy Poznań pochodzi z serwisu Eloblog.