Powódź z 1997 roku

W publikacji pt. „Wyjątkowe zdarzenia przyrodnicze na Dolnym Śląsku i ich skutki” pod redakcją Piotra Migonia, tak oto czytamy o przyczynach i skali powodzi tysiąclecia:

„Bezpośrednią przyczyną powodzi w 1997 r. były opady deszczu w dniach 5-9 lipca w trakcie ogólnie wilgotnego lata. Miały one największą wydajność 6, 7 i 8 lipca, przekraczając lokalnie sumę 500 mm. Maksymalne opady dobowe zanotowano wtedy nad czeskimi dopływami Odry: 230 mm w Ńancach i 214 mm w Rejvízie i Zlatych Horach (Ciszewski, Dubicki 2008). Po stronie polskiej zanotowano 200 mm w Międzygórzu, 214 mm w Głuchołazach (poza granicami województwa dolnośląskiego), 176 mm w Kamienicy i 160 mm w Lądku Zdroju. W Karpaczu wynosiły one 121 mm, w Jakuszycach 105 mm, Kowarach 100 m, Boguszowie 123 mm.” [str. 127]

W wyniku powodzi podtopionych zostało wiele miejscowości położnych na terenach górskich, w tym szczególnie dotkliwie te leżące na Ziemi Kłodzkiej. Zalane zostały także duże miasta m.in. Opole i Wrocław. W skutek powodzi zginęło łącznie 55 osób, a straty w samym tylko dorzeczu Odry oszacowano na 5,6 mld zł.

20 lat od Powodzi Tysiąclecia

Wspólnie z portalem dolny-slask.org.pl, na rocznicę powodzi tysiąclecia, przygotowałem galerię zdjęć zalanych miejscowości. Pod każdą nazwą miejscowości znajduje się kilka zdjęć, a na dole link do pełnej galerii umieszczonej na w/w portalu. W przypadku niektórych miejscowości są to tylko 2-3 zdjęcia, w innych przypadkach członkom stowarzyszenia Wratislaviae Amici udało się zgromadzić całkiem pokaźną kolekcję. Zgromadzone zdjęcia stanowią bezcenną pamiątkę dokumentującą walkę z żywiołem i skalę niszczycielskiej powodzi z 1997 roku.

Wratislaviae Amici – dolny-slask.org.pl

Kłodzko

Miejscowości położone na Ziemi Kłodzkiej były jednymi z tych, które jako pierwsze odczuły niszczycielską moc żywiołu w lipcu 1997 roku.

Powódź w Kłodzku – Most na ul. A. Grottgera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Kłodzku – Ul. Łużycka – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Kłodzku – Widok na ul. A. Grottgera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Kłodzku – Ul. Zofii Stryjeńskiej – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ 

Ołdrzychowice Kłodzkie

Ołdrzychowice Kłodzkie – W tym miejscu była ulica i most – Źródło: dolny-slask.org.pl

Ołdrzychowice Kłodzkie – Ul. Kłodzka – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Lądek-Zdrój

Powódź w Lądku-Zdroju – Ul. Klonowa – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Lądku-Zdroju – Ul. Klonowa i Zamenhofa – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Lądku-Zdroju – Ul. Widok – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Nysa

W innych regionach nie było lepiej. W przypadku Nysy ponad 60% miasta znalazło się pod wodą.

Powódź w Nysie – Widok na rzekę z dachu kościoła św. Elżbiety – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Nysie – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Opole

Fala kulminacyjna dotarła do Opola 10 lipca. Na zalanych osiedlach ludzie koczowali na dachach i balkonach wieżowców.

Powódź w Opolu – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Opolu – Ul. Hallera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Opolu – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Wrocław

Tytaniczna walka z żywiołem rozegrała się o stolicę Śląska. Fala powodziowa dotarła do miasta 12 lipca. Zmobilizowani wrocławianie, słysząc o dramatycznych doniesieniach z innych miast, przystąpili do walki o ocalenie zabytkowej części Wrocławia.

Powódź we Wrocławiu – Skrzyżowanie ul. Świdnickiej i Piłsudskiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Skrzyżowanie ul. Św. Wincentego i Chrobrego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Ul. Pułaskiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Wyspa Piasek – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Kozanów – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Świebodzice

Powódź w Świebodzicach – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Świebodzicach – Dzielnica Pełcznica – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Świdnica

Powódź w Świdnicy – Most kolejowy na rzece Bystrzyca – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Bielawa

Powódź w Świdnicy – Most przy ul. 3 Maja – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Radwanice

Powódź w Radwanicach – Fotografia Bogdana Zdrojewskiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Stary Dwór

Powódź w Starym Dworze – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Starym Dworze – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Zdjęcia powodzi z 1997 roku z innych miejscowości:

• Burkatów
• Siechnice
• Pszenno
• Malczyce
• Trzebieszowice

Historia lubi się powtarzać

Zaskakujące jest to, że powódź tysiąclecia wystąpiła dokładnie 100 lat później, od innej katastrofalnej klęski – powodzi z 1897 roku. Wówczas powódź, która wystąpiła pod koniec XIX wieku, była impulsem do budowy systemu zapór wodnych w Sudetach. Te zapory wybudowane przez Niemców na początku XX wieku, pomogły w niektórych rejonach złagodzić skutki powodzi z 1997 roku. Kilka lat temu przygotowałem film na temat wspomnianej powodzi i historii budowy zapory w Pilchowicach.

Artykuł Rocznica Powodzi Tysiąclecia – Galeria zalanych miejscowości pochodzi z serwisu Eloblog.

Miasta 300 lat temu na Śląsku

Zaprezentowane archiwalne panoramy Śląska pochodzą z lat 30-tych XVIII wieku. Większość z nich opatrzona jest datą z lat pomiędzy 1737-1739. Autorem tych starych grafik jest śląski rysownik Friedrich Bernhard Werner, czasem występujący również pod swoim czeskim imieniem Bedřich. Warto wspomnieć, że w momencie tworzenia i publikowania tych rysunków, Śląsk znajdował się w przededniu ważnych wydarzeń – wybuchu wojen śląskich. Pierwsza z nich wybuchła w roku 1740, druga w roku 1744, a ostatnia w roku 1756. Dla Śląska wojny te były brzemienne w skutkach, gdyż oderwały tę krainę już na zawsze od Korony Czeskiej, tym samym rozpoczynając okres pruskiej dominacji i wpływów. Warto również zwrócić uwagę na to, że duża część z miast posiadała jeszcze mury miejskie, stanowiące niejako gorset, często uniemożliwiający rozwój miasta. Mury miejskie rozbierane były później, jak w przypadku Wrocławia stało się to dopiero na początku XIX wieku.

Ponieważ teren Górnego i Dolnego Śląska nie jest tożsamy z obecnym podziałem administracyjnym, zamieszczone grafiki podzieliłem współczesnymi województwami. W nawiasach zapisałem ówcześnie obowiązujące i podane nazwy miast. Zwracam uwagę, że mogą się one różnić od przedwojennych niemieckich nazw. Język, jak i nazwy miast, ewoluowały przez stulecia.

Województwo dolnośląskie

Wrocław (Breslau) – Rok 1737 – Tak wyglądały miasta 300 lat temu!

Wrocław od strony Odry – Rok 1737

Legnica (Liegnitz) – Rok 1738

Świdnica (Schweidnitz) – Rok 1738

Kamienna Góra (Landeshut) – Rok 1738

Oleśnica (Oles) – Rok 1737

Wołów (Wohlau) – Rok 1737

Środa Śląska (Neumarck) – Rok 1737

Ząbkowice Śląskie (Franckenstein) – Rok 1738

Ziębice (Münsterberg) – Rok 1738

Jelenia Góra (Hirschberg) – Rok 1739

Jawor (Jauer) – Rok 1739

Kowary (Schmiedeberg) – Rok 1739

Głogów (Glogau) – Rok 1739

Bardo (Warta) – Rok 1738

Oława (Olau) – Rok 1737

Twardogóra (Festenberg) – Rok 1737

Niemcza (Nimtsch) – Rok 1737

Strzelin (Streelen) – Rok 1737

Bierutów (Bernstadt) – Rok 1737

Trzebnica (Trebnitz) i Dobroszyce (Juliusburg) – Rok 1737

Ścinawa (Stignau) – Rok 1737

Wąsosz (Herrnstadt) – Rok 1737

Opactwo Cystersów w Lubiążu (Leubus) – 1737

Lubin (Lüben) – Rok 1738

Złotoryja (Goldberg) – Rok 1738

Prochowice (Parchwitz) – Rok 1738

Zamek Grodziec (Graditzberg) – Rok 1738

Świebodzice (Freyberg) – Rok 1738

Zamek Książ (Scloß Fürstentstein) – Rok 1738

Dzierżoniów (Reichenbach) – Rok 1738

Strzegom (Strigau) – Rok 1738

Sobótka (Zubten) i Ślęża – Rok 1738

Złoty Stok (Reichstein) – Rok 1738

Srebrna Góra (Silberberg) – Rok 1738

Góra (Gurau) – Rok 1739

Lubomierz (Liebethal) – Rok 1739

Cieplice Śląskie-Zdrój (Warmbad) – Rok 1739

Lwówek Śląski (Lemberg) – Rok 1739

Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Rok 1739

Bolesławiec (Buntzlau) – Rok 1739

Prusice (Prausnitz) – Rok 1739

Głębowice (Gros Strenz) – Rok 1737

Województwo opolskie

Opole (Oppeln) – Rok 1739

Brzeg (Brieg) – Rok 1737

Nysa (Neis) – Rok 1738

Namysłów (Namslau) – Rok 1737

Głubczyce (Leobschütz) – Rok 1737

Głogówek (Klein Glogau) – Rok 1739

Otmuchów (Ottmachau) – Rok 1738

Głuchołazy (Ziegenhals) – Rok 1738

Grodków (Grotkau) – Rok 1738

Paczków (Patschkau) – Rok 1738

Prudnik (Neustadt) – Rok 1739

Krapkowice (Krapitz) – Rok 1739

Koźle, Kędzierzyn-Koźle (Kosel) – Rok 1739

Województwo śląskie

Racibórz (Ratibor) – Rok 1739

Cieszyn (Teschen) – Rok 1738

Rudy (Rauden) – Rok 1737

Województwo lubuskie

Żagań (Sagan) – Rok 1737

Kożuchów (Freystad) – Rok 1739

Artykuł Tak wyglądały miasta 300 lat temu na Dolnym i Górnym Śląsku! pochodzi z serwisu Eloblog.

Polskie miasta na starych panoramach

Postanowiłem zebrać w jednym miejscu kilka panoram i starych rycin polskich miast. Również tych, które po wojnie znalazły się poza granicami kraju. Wszystkie odnalazłem w czeluściach Internetu, a dokładnie prawie wszystkie w Wikimediach. Ponieważ nie znam dokładnie topografii i historii każdego miasta, przy opisach posługiwałem się informacją znalezioną w Internecie. Z tego powodu mogły pojawić się pewne błędy. Jeżeli ktoś zamierza wykorzystać je w dalszej pracy, sugeruję ich ponowne dokładne zweryfikowanie.

Warszawa

Dwie panoramy Warszawy wykonane z Pragi w kierunku zachodnim. Pierwsza pochodzi z końca XVI wieku i jest jednym z najstarszych zachowanych widoków dzisiejszej stolicy Polski. Na obrazie widać Wisłę oraz most Zygmunta Augusta. Ciekawostka, jest to pierwszy stały drewniany warszawski most na Wiśle, który przetrwał tylko 30 lat. Druga panorama miasta pochodzi z połowy XVII wieku, wykonał ją szwedzki kartograf Erik Jönsson Dahlbergh. Stworzył ją na polecenie króla szwedzkiego, tuż przed bitwa pod Warszawą w roku 1656.

Warszawa na starych panoramach – rok 1589 lub 1586

Panorama Warszawy – rok 1656

Kraków

Trzy stare panoramy Krakowa. Pierwsza pochodzi z końca XV wieku. Została opublikowana w Liber Chronicarum wydanym w roku 1493. Dokładne datowanie drugiej panoramy nie jest znane, prawdopodobnie pochodzi z XVII lub XVIII wieku. Jej autorem jest holenderski grafik Peter Schenk. Ostatnia trzecia panorama dawnej stolicy Polski pochodzi z końca XVIII wieku.

Widok Krakowa w Liber Chronicarum – rok 1493

Kraków na starych panoramach – XVII lub XVIII wiek

Widok Krakowa – lata 1793-1798

Poznań

W przypadku Poznania znalazłem tylko widok perspektywiczny tego miasta. Rycina pochodzi z dzieła Civitates Orbis Terrarum, z tomu VI, wydanego przez Georga Brauna i Fransa Hogenberga. Widok przedstawia miasto od strony północnej. W prawej części ryciny widzimy Stare Miasto wraz z rynkiem oraz murami miejskimi, a lewej poznański Ostrów Tumski wraz z katedrą.

Widok perspektywiczny Poznania – rok 1617 lub 1618

Gdańsk

Pierwsza z zamieszczonych panoram Gdańska pochodzi z II połowy XVI wieku. Jedna z jej wersji została wydana w dziele Civitates Orbis Terrarum. Druga panorama pochodzi z roku 1687, jej autorem jest Peter Willer. Trzecia panorama to widok miasta z Biskupiej Górki i również pochodzi z tego samego wieku. Jej autorem jest Matthäus Merian.

Gdańsk na starych panoramach – około roku 1570

Panorama Gdańska – rok 1687

Panorama Gdańska – rok 1646 lub 1652

Wrocław

Trzy kolejne panoramy przedstawiają stolicę Śląska. Pierwsza to najstarsza panorama Wrocławia z końca XV wieku, drzeworyt autorstwa Hartmanna Schedla. Drugi obraz miasta pochodzi z połowy XVII wieku, autorstwa już wspomnianego wcześniej Matthäusa Meriana. Obie panoramy pochodzą z portalu dolny-slask.org.pl. Ostatnia panorama pochodzi z połowy XVIII wieku, prawdopodobnie wykonana na podstawie szkiców śląskiego rysownika Friedricha Bernharda Wernera.

Najstarsza panorama Wrocławia – rok 1493

Wrocław na starych panoramach – rok 1650 lub 1642

Panorama Wrocławia – rok 1736

Lublin

Jedyna panorama Lublina, jaką udało mi się odszukać. Obraz miasta autorstwa Hogenberga i Brauna pochodzi z I połowy XVII wieku.

Panorama Lublina – rok 1618

Toruń

Dwa archiwalne obrazy Torunia. Pierwszy pokazuje perspektywiczne ujęcie na zabudowania miasta oraz jego mury miejskie i umocnienia. Drugi przedstawia klasyczną panoramę miasta wykonaną od strony południowej z widoczną Wisłą i mostem. Obra archiwalne obrazy Torunia pochodzą z XVII wieku. Czasem do pierwszej panoramy podaje się rok 1500.

Toruń, mury miejskie i umocnienia – rok 1641

Panorama Torunia – rok 1500 lub 1684

Zamość

Kolejny obraz ze wspomnianego już dzieła Civitates Orbis Terrarum. Tym razem Zamość w ujęciu perspektywicznym z I połowy XVII wieku. Ciekawie pokazane są fortyfikacje miasta, zbudowane w latach 1579-1618 na zlecenie Jana Zamoyskiego. Obraz ze zbiorów Biblioteki Głównej UMCS.

Widok z perspektywy na Twierdzę Zamość – rok 1617

Opole

Pierwsza rycina przedstawia najstarszy obraz miasta, który został wykonany w I połowie XVI wieku. Widok miasta uchwycony jest z południowego wschodu. Drugi obraz przedstawia perspektywiczne ujęcie Opola z XVIII wieku, wykonany przez wspomnianego już Friedricha Bernharda Wernera. Na ostatniej rycinie widoczny jest już dziś nieistniejący zamek piastowski na Ostrówku.

Panorama Opola z południowego wschodu – rok 1535

Perspektywiczny widok Opola – XVIII wiek

Nysa

Panorama Nysy pochodząca z końca XV wieku. Została opublikowana w już wspominanym Liber Chronicarum.

Panorama Nysy – rok 1493

Przemyśl

Jedyny stary obraz Przemyśla, który udało mi się doszukać, pochodzi z I połowy XVII wieku. Rycina autorstwa Hogenberga i Brauna. Drugi jest o wiele nowszy, ponieważ pochodzi z połowy XIX wieku. Jego autorem jest Kajetan Jabłoński.

Przemyśl na starych panoramach – rok 1617

Przemyśl widok od północy – rok 1847

Lwów

Przepiękna stara panorama Lwowa pochodząca z I połowy XVII wieku. Pierwszy drukowany i znany wizerunek miasta. Rycina jest autorstwa Abrahama Hogenberga. Nad panoramą miasta góruje już nieistniejący Wysoki Zamek.

Panorama Lwowa – rok 1616

Grodno

Panorama Grodna nad Niemnem autorstwa Hogenberga i Brauna, pochodząca z II połowy XVI wieku.

Panorama Grodna nad Niemnem – rok 1575 lub później

Artykuł Polskie miasta na starych panoramach pochodzi z serwisu Eloblog.