„Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych” – Recenzja

„Podróżnicy w Górach Olbrzymich” to zbiór relacji podróżników odwiedzających w minionych wiekach Karkonosze i Góry Izerskie, niegdyś wspólnie nazywane Górami Olbrzymimi. Publikacja jest antologią wybranych tekstów źródłowych, przełożonych na język polski, pochodzących głównie z XVIII i XIX wieku. Najstarszy zamieszczony tekst pochodzi z końca XVII wieku, a najmłodszy z 1922 roku. Teksty zostały wybrane, przełożone i opatrzone przypisami przez Marcina Wawrzyńczaka. Książka zawiera blisko 40 relacji wędrowców przemierzających góry, odwiedzających górskie miejscowości i stykających się z ich mieszkańcami. Podróżnicy często w sposób barwny i zabawny opisują swoją drogę, perypetie, przemierzając jeszcze niezagospodarowane turystycznie i dzikie miejsca. Ich relacje oprócz opisów drogi i krajobrazów zawierają również opisy ówczesnych mieszkańców gór, ich zwyczaje, ubiór, wygląd domostw, a także stosunek do gości. Szczególnie ciekawe są opisy pasterskich bud (niem. Baude), które dały początek karkonoskim i izerskim schroniskom. Publikacja zawiera głównie relacje podróżników odwiedzających Góry Olbrzymie od strony śląskiej i łużyckie. Nie brak jednak opisów wędrowców zdobywających szczyty również od strony czeskiej. Razem zebrane teksty stanowią unikatowy kulturowy obraz Karkonoszy i Gór Izerskich z XVIII i XIX wieku.

Książkę „Podróżnicy w Górach Olbrzymich” szczególnie polecam osobom zainteresowanym Karkonoszami i Górami Izerskimi, ich historią, kulturą i zagospodarowaniem turystycznym. Publikacja jest również niezwykle cenną pozycją ze względu na wymianę ludności dokonaną po 1945 roku, zarówno po polskiej jak i czeskiej stronie gór, która zerwała kulturową i pokoleniową ciągłość mieszkańców tych terenów. Uważam, że książka może być szczególnie ciekawą pozycją dla osób zaznajomionych już z karkonoskimi i izerskimi szlakami. Czytając relacje ówczesnych podróżników możemy natrafić na miejsca nam doskonale znane. Na swój sposób czytanie „Podróżników w Górach Olbrzymich” to odwiedzanie na nowo tych samych i znanych już nam miejsc, z tą różnicą, że 200 czy 300 lat wcześniej. To swoista podróż w czasie do Gór Olbrzymich z XVIII i XIX wieku.

Tytuł: Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych
Wybór i przekład: Marcin Wawrzyńczak
Rok polskiego wydania: 2020
Moja ocena: ★★★★★

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych”

Artykuł „Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych” pochodzi z serwisu Eloblog.

Do przygotowania filmów wykorzystałem odnalezione archiwalne ujęcia filmowe. Pochodziły one z różnych zbiorów i publikacji. Najważniejsza i zarazem najtrudniejsza cześć pracy polegała na ich drobiazgowym sprawdzeniu. Chodziło o ich dopasowanie do aktualnych miejscowości. Czy dana panorama, dany budynek lub fragment ulicy z ludźmi, faktycznie należy do miasta na Dolnym Śląsku. A jeżeli tak, to do jakiego? Szacuję, że około 95% ujęć pokazanych w filmie zostały przeze mnie dokładnie sprawdzone i zweryfikowane.

Kadr z filmu – Legnica przed wojną

Przedwojenny Dolny Śląsk to wspaniała i sentymentalna podróż czasie. Historia tak zwanych Ziem Odzyskanych jest trudna. Przez lata polskiej obecności, zwłaszcza w okresie PRLu, próbowano zacierać wszelkie ślady niemieckości. Jednocześnie lansować własne cechy. Dlatego kiedy pierwszy raz zetknąłem się z archiwalnymi fotografiami i filmami byłem bardzo poruszony i zaciekawiony. To było, jak podróż w czasie, jak podróż na inną planetę. Przyglądając się starym fotografiom i filmom, rozpoznawałem ulice i miejsca mi znane. Jednocześnie ze względu na napisy i szyldy w innym języku, ubrania, stare samochody oraz ludzi z innego kręgu kulturowego, miejsca wydawały się jakby nieznane, obce. A przecież to te same miasta tylko cofnięte o 70-80 lat.

Zdjęcie Szczawno-Zdrój (Bad Salzbrunn) – Przedwojenny Dolny Śląsk

Chciałem, żeby mój dokument mogli także zobaczyć Niemcy. Dlatego film Przedwojenny Dolny Śląsk (Niederschlesien vor dem 2. Weltkrieg) otrzymał również plansze z tłumaczeniem w języku niemieckim.

Poniżej przedstawiam chronologicznie przedstawione miejscowości, wraz z ich niemieckim nazwani podanymi w nawiasach. Odpowiednio dla każdej z trzech części.

Część 1

1. Wrocław (Breslau)
2. Jelenia Góra (Hirschberg im Riesengebirge)
3. Cieplice Śląskie-Zdrój (Bad Warmbrunn)
4. Szklarska Poręba (Schreiberhau)
5. Wodospad Kamieńczyka (Zackelfall)
6. Karpacz (Krummhübel)
7. Świeradów-Zdrój (Bad Flinsberg)
8. Rybnica Leśna (Reimswaldau)

Część 2

1. Wałbrzych (Waldenburg)
2. Szczawno-Zdrój (Bad Salzbrunn)
3. Zamek Książ (Schloss Fürstenstein)
4. Karkonosze (Riesengebirge)
5. Śnieżka (Schneekoppe)
6. Schronisko Samotnia (Kleine Teichbaude)
7. Góry Izerskie (Isergebirge)
8. Rudawy Janowickie (Landeshuter Kamm)
9. Jezioro Bystrzyckie (Weistritztalsperre)
10. Zima w górach (Winter in den Bergen)

Część 3

1. Legnica (Liegnitz)
2. Świdnica (Schweidnitz)
3. Bolesławiec (Bunzlau)
4. Kudowa-Zdrój (Bad Kudowa)
5. Kłodzko (Glatz)
6. Bystrzyca Kłodzka (Habelschwerdt)
7. Lądek-Zdrój (Bad Landeck)
8. Kamienna Góra (Landeshut in Schlesien)
9. Krzeszów (Grüssau)
10. Lwówek Śląski (Löwenberg in Schlesien)
11. Lubań Śląski (Lauban)
12. Gryfów Śląski (Greiffenberg)
13. Nowa Ruda (Neurode)
14. Ząbkowice Śląskie (Frankenstein)

Artykuł Przedwojenny Dolny Śląsk na filmie pochodzi z serwisu Eloblog.