Zapomniany tunel kolejowy w Wałbrzychu

W 1837 roku, z inicjatywy Gustava Heinricha von Ruffera, powstał komitet budowy linii kolejowej z Wrocławia do Wałbrzycha. Budowa linii kolejowej miała przede wszystkim ułatwić przewóz towarów wytwarzanych w Wałbrzychu i okolicznych miejscowościach. W 1851 roku linię kolejową przedłużono do Wałbrzycha, a w 1867 roku ukończono cały projekt budowy linii aż do Zgorzelca. Linia kolejowa miała przebiegać m.in. przez masyw Brzezinki w Wałbrzychu, w tym celu zaprojektowano tunel kolejowy, którego budowę rozpoczęto w latach 60-tych XIX wieku. Z racji bliskiego sąsiedztwa kopalni węgla kamiennego, pojawiły się szkody górnicze na tyle duże, że konieczne było przeprowadzenie prac naprawczych.

Tunel kolejowy pod górą Brzezinka – Zapomniany tunel kolejowy w Wałbrzychu – Źródło: dolny-slask.org.pl

Jak donosi portal dolny-slask.org.pl, podjęto wówczas decyzję o skróceniu tunelu o 50 metrów od strony dzielnicy Podgórze. Prace ruszyły na wiosnę 1909 roku, a naprawy szkód górniczych podjęła się firma Grün & Bilfinger z Mannheim, zatrudniając przy tym około 200 Włochów z południowego Tyrolu. W trakcie prac naprawczych doszło do zawalenia się wschodniego portalu tunelu oraz całkowitego zawalenia prześwitu na długości 30 metrów. Początkowo prace naprawcze zaplanowane były na około pół roku, jednak zawał w tunelu przyczynił się do ich znacznego przedłużenia. Konieczne było wywiezienie około 100 tys. m³ skał z zawału i poszerzonego prześwitu tunelu. Szczęśliwie w tym samym czasie, przebudowywano linię kolejową z Wałbrzycha do Kłodzka, gdzie wykorzystano nadmiar materiału skalnego. Po roku pracy, w listopadzie 1910 roku zakończono naprawę tunelu, tym samym likwidując poważne utrudnienia komunikacyjne. 1 grudnia 1910 roku otwarto nowo wyremontowany tunel kolejowy. Nad portalem umieszczono napis „Gute fahtr immerdar” – „Zawsze dobrej podróży”.  W 1933 roku w tunelu powstały nowe kolejne spękania. Zapadła więc decyzja o zamknięciu obiektu, a następnie o jego całkowitej rozbiórce. W czasie prac rozbiórkowych wybrano około 450 tys. m³ materiału skalnego, a szlak kolejowy wyznaczono w sześćdziesięcio metrowym wykopie. W 1938 roku zakończono pracę rozbiórkowe, kończąc tym samym historię tunelu pod Brzezinką.

Pamiątkowe zdjęcie z otwarcia tunelu po remoncie, 1 grudnia 1909 roku – Źródło: dolny-slask.org.pl

Więcej zdjęć tunelu pod Brzezinką można zobaczyć na portalu dolny-slask.org.pl.

Kopalnia Friedrich Stollberg

Pole górnicze kopalni nadano 14 marca 1845 roku, na terenie góry Brzezinki (Birk-Berg), leżącej w obrębie administracyjnym Kuźnic Świdnickich (Fellhammer). Regularną eksploatację rozpoczęto dopiero w 1852 roku, wówczas kopalnia eksploatowała płytko zalegający węgiel w skałach porfirowych. W latach 1854, 1862 i 1865 wymieniono część obszaru górniczego z polami Beste i Ezechiel. Kilka lat później, 26 lutego 1858 roku utworzono pole górnicze Friedrich Stollberg Zubehör, które było częścią tej kopalni. W 1864 roku kopalnia zakończyła eksploatację, a 24 maja 1868 roku powiększono pole Friedrich Stollberg Zubehör. Kopalnię zlikwidowano, pozostawiając kilkukilometrową sieć chodników. Kopalnia należała do księcia pszczyńskiego, a od 1930 roku do Waldenburger Bergwerks. Część pola górniczego odstąpiono w latach 1921 i 1933 firmie Niederschlesische Bergbau A.G.

Lokalizacja byłego tunelu pod Brzezinką

Artykuł Zapomniany tunel kolejowy w Wałbrzychu pochodzi z serwisu Eloblog.

Lisia Sztolnia (Fuchsstollen)

Chyba najsłynniejsza z wałbrzyskich sztolni. Lisią Sztolnię wybudowano w latach 1791-1799 w obecnej dzielnicy Biały Kamień. Oficjalne otwarcie sztolni nastąpiło 18 września 1794 roku, które upamiętniono kamienną tablicą znajdującą się nieopodal wlotu. Sztolnia pełniła funkcję sztolni odwadniającej, a do 1854 roku również sztolni wydobywczej. Jej pierwotny wylot znajdował się pod jezdnią ulicy Armii Krajowej, natomiast obecne miejsce wylotu przy ul. Mikołaja Reja zostało wykonane na początku XX wieku. W późniejszym okresie sztolnię kilkukrotnie przedłużano, a w 1840 roku osiągnęła długość 1,7 km. Do 1854 roku sztolnią transportowano urobek w łodziach, potem wprowadzono transport kołowy przy użyciu koni jako siły pociągowej. W końcu na kopalni Fuchs urobek zaczęto wydobywać za pomocą szybów, a sztolnia została zaślepiona jako wyrobisko zbędne. W okresie powojennym sztolnia nie była wykorzystywana. W 1961 roku sztolnię wpisano do rejestru zabytków, a po utworzeniu Muzeum Przemysłu i Techniki w dawnej kopalni Julia turystom udostępniono 270 m sztolni.

Lisia Sztolnia (Fuchsstollen) – Wałbrzyskie sztolnie odwadniające

Sztolnia Fryderyk Wilhelm (Friedrich Wilhelm Stollen)

Historia tej sztolni rozpoczyna się w 1800 roku, kiedy to na potrzeby odwodnienia płytkich pokładów węgla założono sztolnię odwadniającą. Sztolnię zatwierdzono 26 kwietnia 1803 roku i należała ona do Consolidirte Fuchsgrube (kopalnia Thorez). Oprócz wspomnianej kopalni Fuchs, sztolnia odwadniała również płytko położone pokłady kopalni Morgen und Abendstern i okolice szybu Paweł (Paul Schacht). Sztolnię wentylował szyb Brade ulokowany na terenie dawnej fabryki porcelany (Porzellanmanufaktur Carl Tielsch). Szyb został zlikwidowany pod koniec XIX wieku, a w 1905 roku budynek nadszybia rozebrano w związku z rozbudową fabryki Tielscha. Wkrótce płytko położone wyrobiska zarzucono, a sztolnia straciła na znaczeniu. Dopiero w 1997 roku w związku z likwidacją wałbrzyskich kopalń, opracowany został system grawitacyjnego odprowadzenia nadmiaru wody z nieczynnych wyrobisk do rzeki Pełcznicy. Wykorzystano położenie szybu Chwalibóg (jest to najniżej położony szyb w Wałbrzychu) i bliskie sąsiedztwo dawnej sztolni odwadniającej. Wykonano przekop łączący szyb Chwalibóg ze sztolnią oraz sztolnią upadową której wylot znajduję się przy ul. Przywodnej, zaraz za dawnym hotelem Sudety. System odwadniający zaczął działać w 2002 roku. Wylot sztolni znajduję się przy Wydziale Techniczno-Inżynieryjnym Politechniki Wrocławskiej, na poziomie +391. Całkowita długość sztolni wynosi około 3,7 km. Sztolnia odprowadza około 22 m³/min wody dołowej do rzeki Pełcznicy.

Głęboka Sztolnia Szczęśliwa Pomoc (Thiefer Gliickhilf Stollen)

Sztolnia została wybudowana na początku XIX wieku. Należała do kopalni Schwester, która należała do gwarectwa Beste. Przed wybudowaniem szybów Siostrzanych pełniła rolę sztolni wydobywczej. Wylot sztolni zlokalizowany był przy ul. Wschodniej w dzielnicy Sobięcin, na poziomie +432. Po wybudowaniu szybów Siostrzanych i pogłębieniu wyrobisk, sztolnia stała się bezużyteczna i niedługo potem sztolnię zlikwidowano. Sztolnia miała 1,2 km długości, a obecnie w miejscu wlotu stoi kamienica.

Mapa górnicza dzielnicy Sobięcin – Wałbrzyskie sztolnie odwadniające

Głęboka Sztolnia Błogosławieństwo Boga (Thiefer Segen Gottes Stollen)

Sztolnia została wybudowana na początku XIX wieku. Odwadniała płytko położone chodniki kopalni Segen Gottes w Starym Zdroju. Sztolnię wentylował dalej położony szyb Feld. Sztolnia miała zaledwie 100 m długości, a obecnie wylot sztolni jest zamurowany.

Sztolnia Teresa (Theresien Stollen)

Sztolnia została wybudowana w XIX wieku. Leżała na polu o tej samej nazwie, które było częścią skonsolidowanej kopalni Błogosławieństwo Boże (Cons. Segen Gottes Grube). Sztolnia odwadniała płytkie pokłady kopalni Teresa oraz szyby Scharnhorst i Bianka. Wylot sztolni znajdował się przy ul. Starej w dzielnicy Nowe Miasto, a obecnie w miejscu wylotu stoi betonowa komórka. Sztolnia miała nieco ponad 1 km długości.

Mapa wałbrzyskich sztolni odwadniających

Artykuł Podziemny Wałbrzych – Wałbrzyskie sztolnie odwadniające pochodzi z serwisu Eloblog.