„Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” Paweł Wieczorkiewicz – Recenzja

„Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” to książka wybitnego polskiego historyka Pawła Wieczorkiewicza (1948–2009). Składa się ona z dwóch części wydanych poprzednio w osobnych tomach. W pierwszej części Wieczorkiewicz opisuje ostatnie lata II Rzeczypospolitej, od momentu śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego w 1935 roku aż do wybuchu II wojny światowej. Śmierć naczelnika państwa była momentem przełomowym w historii II RP. Brak wyrazistego sukcesora jego polityki sprawił, iż w obozie sanacyjnym zaczęły pojawiać się pierwsze pęknięcia. To w rękach takich polityków jak prezydent Ignacy Mościcki, premier Walery Sławek, generał Edward Rydz-Śmigły czy minister Józef Beck spoczął los Polski. Paweł Wieczorkiewicz przedstawia sylwetki głównych polskich polityków, analizując ich polityczne posunięcia. Tłem do wydarzeń polityki wewnętrznej stają się coraz bardziej skomplikowane stosunki z Niemcami. Początkowa współpraca, podpisanie paktu o nieagresję, udział przy rozbiorze Czechosłowacji, wiosną 1939 roku zamieniają się w stosunki otwarcie wrogie. Druga część książki opisuje wybuch wojny i przebieg kampanii wrześniowej. Kampania 1939 roku pogrzebała nadzieje Polaków na utrzymanie niepodległości kraju. W ciągu 5 tygodni walk armia broniąca terytorium Polski została doszczętnie rozbita. Wieczorkiewicz z właściwą sobie wnikliwością analizuje krok po kroku przebieg polsko-niemieckich walk. Autor szczególnie pochyla się nad sylwetkami polskich dowódców, których postawa w obliczu przeważających sił wroga, często bywała diametralnie odmienna. Najwyższego wojskowego kunsztu – dowodząc wojskiem z wielką rozwagą i unikając rozwiązań nader ryzykownych – dowiedli generałowie Antoni Szyling i Wiktor Thommée. W kampanii wrześniowej, za sprawą zwrotu zaczepnego nad Bzurą, złotymi zgłoskami zapisał się generał Tadeusz Kutrzeba, choć często brakowało mu stanowczości w jego działaniach. Na pochwały zasługują również dowódcy niższego szczebla, jak choćby pułkownik Stanisław Maczek, dowodząc jedyną polską dużą formacją pancerną. Wieczorkiewicz piętnuje także zgoła odmienne postawy polskich dowódców, których działania ocierały się często o skrajną niekompetencję, a czasem nawet tchórzostwo – jak generałowie Juliusz Rómmel czy Stefan Dąb-Biernacki. Publikacja Pawła Wieczorkiewicza jest więc próbą podsumowania końcowych lat II RP i kampanii wojennej, która zakończyła byt niepodległej Polski.

Tytuł: Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku
Autor: Paweł Wieczorkiewicz
Rok polskiego wydania: 1991/2001
Moja ocena: ★★★★★

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” Paweł Wieczorkiewicz

Artykuł „Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” Paweł Wieczorkiewicz pochodzi z serwisu Eloblog.

Muzeum Lotnictwa w Krakowie

W te wakacje spełniłem jedno z moim dawnych dziecięcych marzeń. Odwiedziłem Muzeum Lotnictwa w Krakowie. Wiem, może marzenie nie było zbyt wygórowane, ale jako dzieciak interesujący się lotnictwem wojskowym zawsze chciałem tu przyjechać. Jako młody chłopak sklejałem modele, jeździłem na pokazy lotnicze, ale nigdy nie odwiedziłem muzeum, które tak de facto powinien odwiedzić każdy fan lotnictwa. A to ze względu na niezwykle bogate zbiory statków powietrznych jakie posiada w swojej kolekcji Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Truizmem byłoby pisać, że znajdują się tutaj samoloty warte odwiedzenia. Jedyny ocalały z pożogi wojennej myśliwiec PZL P.11 to nie tylko bezcenny eksponat, ale i również symbol samotnej walki polskich lotników z niemieckim najeźdźcą we wrześniu 1939 roku. Brytyjski samolot myśliwski Spitfire to wręcz legenda II wojny światowej. Takie właśnie rarytasy znajdziemy w krakowskim muzeum. W zbiorach Muzeum Lotnictwa w Krakowie znajdziemy również przykłady polskiej myśli technicznej, jak już wspomniany PZL P.11, czy powojenne konstrukcje TS-11 Iskra i PZL I-22 Iryda. Oprócz eksponatów przedwojennych znajdziemy również masę samolotów z okresu tzw. zimnej wojny. Głownie oczywiście produkcji radzieckiej, gdyż takie maszyny wykorzystywało polskie powojenne lotnictwo. Oprócz samolotów spod znaku czerwonej gwiazdy znajdziemy również kilka ciekawych zachodnich konstrukcji.

Wejście do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Przed wejściem do muzeum samoloty polskiej konstrukcji TS-11 Iskra

Polski samolot myśliwski PZL P.11c, symbol obrony polskiego nieba w kampanii wrześniowej 1939 roku

Samolot myśliwski Supermarine Spitfire LF Mk.XVIE w barwach polskiego 308. Krakowskiego Dywizjonu Myśliwskiego

Niemiecki myśliwiec Messerschmitt Bf 109G-6

Duża część wystaw poświęcona jest historii lotnictwa, a ta nieodłącznie związana jest z losami I i II wojny światowej – Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

N wystawach znajdziemy również dawne umundurowanie…

…jak i współczesne kombinezony pilota

Samolot Lockheed F-104 Starfighter

Oprócz zabytków techniki lotniczej zgromadzonych w hangarach muzeum lotnictwa posiada również bogatą ekspozycję zorganizowaną na zewnątrz.

Część ekspozycji samolotów znajduje się na zewnątrz – Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Muzeum lotnictwa zlokalizowane na terenach dawnego lotniska

Samolot rozpoznawczy produkcji szwedzkiej SAAB AJSF-37 Viggen

Francuski samolot Dassault Mirage 5 BA

Amerykański samolot myśliwsko-bombowy F-105D Thunderchief, którym latał Amerykanin polskiego pochodzenia Donald Kutyna

Brytyjski samolot szturmowy pionowego startu i lądowania Harrier

Samolot myśliwski Lim-2 (MiG-15 Bis) – Radziecki samolot produkowany w Polsce na licencji

Samolot myśliwski Lim-5 (MiG-17)

Samolot produkcji radzieckiej MiG-21 Bis – MiGi-21 stanowiły dawniej trzon polskiego lotnictwa myśliwskiego

Samolot myśliwski MiG-21 MF

Samolot myśliwski MiG-29 UB (wersja szkolno-bojowa)

Samolot myśliwsko-bombowy Su-22 M4

Samolot polskiej konstrukcji PZL I-22 Iryda

Amerykańska konstrukcja DC-3 produkowana w ZSRR jako Li-2

Niemiecki samolot transportowy Junkers Ju-52

Informacje na temat zwiedzania muzeum znajdują się na stronie www.muzeumlotnictwa.pl.

Mapa Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Artykuł Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie pochodzi z serwisu Eloblog.

Szukamy dawnej granicy II RP

Dochodził już wieczór, kiedy z Adrianem i Panem Aleksandrem kręciliśmy się w okolicach Nieświeża. Prawie pół dnia zeszło nam na zwiedzaniu wspaniałego nieświeskiego zamku. W planach było jeszcze odwiedzenie zniszczonego katolickiego kościoła, położonego w małej wiosce kilka kilometrów od Nieświeża. Wtem przyszła nam do głowy pewna myśl, aby wykorzystać pozostały czas i spróbować odszukać dawną przedwojenną granicę II RP. Starą granicę pomiędzy Polską a Związkiem Sowieckim. Wiedzieliśmy, że owa granica przebiegała gdzieś niedaleko, kilka kilometrów na wschód od Nieświeża. Miasto te w dwudziestoleciu międzywojennym znajdowało się jeszcze w granicach Polski. Chcieliśmy pojechać dokładnie w to miejsce, gdzie jeszcze 78 lat temu kończyła się Polska…

Najpierw trzeba było ustalić przebieg dawnej granicy II RP. W tym celu niezwykle przydatny okazał się artykuł, który prawie rok temu opublikowałem na łamach Elobloga. Był to artykuł z naniesionymi dawnymi granicami II RP na współczesną mapę Google Maps. Korzystając z sieci WiFi w białoruskiej kawiarni, odpaliłem artykuł na moim smartfonie i ustaliłem przebieg granicy tuż za Nieświeżem. Niestety, choć mapa okazała się bardzo przydatna, to tylko z pewnym przybliżeniem wskazała nam przebieg dawnej granicy. A mi zależało na dokładnym, precyzyjnym wskazaniu miejsca, gdzie dawniej się znajdowała.

Przebieg dawnej granicy II RP w okolicach Nieświeża

Zbliżenie na skrzyżowanie przebiegu dawnej granicy z drogą P91, tam postanowiliśmy pojechać

Zdecydowaliśmy się pojechać na wschód drogą P91 (widać ją na powyższej mapie) i odnaleźć ten punkt, w którym granica dawniej przecinała szosę. Wtedy myślałem jeszcze, że w miejscu współczesnej drogi przed wojną również istniała droga. Po układzie pól na widoku satelitarnym Google Maps, wytypowałem trzy miejsca, licząc na to, że przy którymś z nich znajdziemy choćby drobny ślad potwierdzający przebieg dawnej granicy II RP. Oficjalnej tablicy informacyjnej raczej nikt z nas się nie spodziewał.

Pierwsze wytypowane miejsce okazało się również miejscem, gdzie współcześnie przebiegają granice białoruskich rejonów administracyjnych. Pobocze w tym miejscu rozszerzało się delikatnie, co umożliwiało wygodne zjechanie autem. Zatrzymaliśmy się. Szosa krzyżowała się w tym miejscu z polną drogą, obok stały białoruskie tablice informujące o granicach rejonów. Pomyśleliśmy z Adrianem, że to może być dobry trop, gdyż po zakończeniu wojny granica rejonów mogła być ustalona dokładnie w tym samym miejscu, gdzie dawniej przebiegała granica państwowa. Na pamiątkę wykonaliśmy kilka fotografii. Poszedłem kawałek tą polną drogą, wyobrażając sobie, jak dawniej mogła w tym miejscu wyglądać granica i czy w ogóle tu przebiegała. Jak była oznaczona? Gdzie stały strażnice pograniczników? Jak odbywała się kontrola? Wiele pytań bez odpowiedzi, w tym te najważniejsze; czy rzeczywiście dokładnie w tym miejscu, dokładnie tą polną drogą, biegła granica pomiędzy Polską a sowiecką Rosją? Na to pytanie odpowiedź przyszła później.

Pierwsze wytypowane miejsce, w którym się zatrzymaliśmy

Czy tu dawniej przebiegała przedwojenna polska granica? Jak się później okazało – tak!

Postanowiliśmy jechać dalej. Drugie i trzecie miejsca znajdowały się kilkaset metrów dalej. Jednak po dojechaniu i pobieżnych oględzinach nie rokowały one na dawne granice. Wtem zauważyliśmy, że niemalże pustą szosą jedzie samotnie rowerzysta. Postanowiliśmy zatrzymać go i zapytać się o przebieg przedwojennej granicy. Rowerzysta od razu poznał skąd pochodziliśmy: „O, Poliaki!” Przekazał nam, że granica znajdowała się wcześniej, czyli gdzieś w miejscu pierwszego postoju. To potwierdziło moje przypuszczenie. Na zakończenie rozmowy rowerzysta dodał, że chciałby, aby granica Polski znowu znajdowała się w tym samym miejscu! Za czym jest obiema rękami za! To zabawne stwierdzenie, pół żartem, pół serio, pokazuje dobitnie jak pozytywny stosunek mają mieszkańcy Białorusi do Polski i Polaków.

Czas na weryfikację

Po powrocie do Polski nastąpił czas na weryfikację naszych poszukiwań, gdyż do końca nie byliśmy pewni odwiedzonych miejsc. W tym celu przejrzałem przedwojenne mapy II Rzeczpospolitej, wydane w latach 30-tych przez Wojskowy Instytut Geograficzny. Arkusz starej mapy naniosłem na współczesne zdjęcie satelitarne. Rezultat był zaskakujący. Przedwojenna granica Polski znajdowała się dokładnie w pierwszym miejscu, gdzie się zatrzymaliśmy! Dokładnie tam, gdzie dziś biegną granice regionów. Okazało się także, że przed wojną w tym miejscu nie było jednak drogi. Oto rezultat prac z przedwojennymi mapami.

Arkusz starej mapy naniesiony na współczesne zdjęcie satelitarne – Czerwona strzałka wskazuje miejsce naszego zatrzymania, czerwona linia przedwojenną granicę

Zbliżenie na miejsce naszego zatrzymania

Porównanie starej mapy i współczesnego zdjęcia satelitarnego – Zatrzymaliśmy się dokładnie w miejscu wskazanym przez czerwoną strzałkę

W tym miejscu przed wojną przebiegała granica, dokładnie wzdłuż polnej drogi przecinającej szosę – Foto: Adrian Sitko

W tym miejscu przed wojną przebiegała granica II RP

Miejsce wykonania zdjęć – W tym miejscu przed wojną przebiegała granica II Rzeczpospolitej (przerywana linia)

Gdzie przebiegała przedwojenna granica?

Poniżej załączam linki, które mogą się przydać do odnajdywania dawnej polskiej granicy w okolicach Nieświeża i nie tylko. W większości są to przedwojenne mapy II RP opracowane przez Wojskowy Instytut Geograficzny w skali 1:25 000.

• Mapa (1934) arkusz JUSZEWICZE – link1 lub link2
• Mapa (1934) arkusz BUZUNY – link1 lub link2
• Mapa (1933 i 1934) arkusz NIEŚWIEŻ – link1 lub link2
• Skoroszyt geograficzny wszystkich arkuszy map WIG25 II RP – link
• Interaktywna mapa przedwojennych granic II RP – link

Fragment miejsca, w którym dawniej biegła polsko-sowiecka granica

Artykuł W poszukiwaniu dawnej granicy II RP na Białorusi pochodzi z serwisu Eloblog.

Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski

Na fanpage’u Kartografia Ekstremalna została umieszczona bardzo ciekawa mapa, informująca o czasie przez jaki dany obszar należał do państwa polskiego. Autorem tego opracowania jest Piotr Kwaczyński. Mapa wzbudziła spore zainteresowanie wśród internautów, dlatego umieszczam ją również na moim blogu. Od razu rzuca się w oczy brak obszarów należących dawniej do Wielkiego Księstwa Litewskiego, będącego przez długi czas w unii z Koroną Królestwa Polski. Na fanpage’u wywiązała się ciekawa dyskusja w tym temacie. Odrębność państw została oficjalnie zniesiona dopiero na mocy Konstytucji 3-go Maja.  Cóż, autor grafiki przyjął sobie takie, a nie inne kryteria opracowania swojej mapy. Osobiście uważam, że są one ciekawe, a być może nawet ciekawsze, gdyż możemy zobaczyć obszary należące dawniej do państwa polskiego z trochę innej perspektywy, niż z tej, którą pamiętamy ze szkolnych map.

Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski – Autor: Piotr Kwaczyński

Mapa w większej rozdzielczości (2048×1150) dostępna jest pod tym linkiem.

Zobacz także:

• Interaktywna mapa przedwojennych granic II Rzeczypospolitej
• Niezwykła stara mapa Polski z 1570 roku

Artykuł Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski pochodzi z serwisu Eloblog.

„Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino – Recenzja

Robert Citino w swojej publikacji opisuje sytuację oraz reorganizację niemieckich sił zbrojnych w pierwszej dekadzie po zakończeniu I wojny światowej. Uwzględnia on przede wszystkim potencjalny konflikt, który mógł wybuchnąć pomiędzy Polską a Niemcami. Nowe niemieckie siły zbrojne nazwane Reichswehrą, zostały skrępowane ustaleniami Traktatu Wersalskiego. Ograniczenia w posiadaniu broni, a także ustalenie limitu wielkości niemieckiej armii do ok. 100 tys. żołnierzy, było poważnym utrudnieniem. Według niemieckich generałów była to ilość niewystarczająca do obrony tak dużego kraju. Koniecznie było więc wypracowanie nowej taktyki i doktryny użycia sił zbrojny. To właśnie w tych zmianach możemy dostrzec zalążek czegoś, co później zostało ochrzczone mianem Blitzkriegu.

Niemcy w pierwszej dekadzie po zakończeniu wojny postrzegali zagrożenie ze strony Polski, jako całkiem realne. Szczególnie trudnym rejonem do obrony wydawały się Prusy Wschodnie, oderwane terytorialnie od pozostałej części kraju. Z drugiej strony podobne poczucie zagrożenia, tym razem ze strony Niemiec, żywili polscy generałowie. Obie armie przyjęły więc defensywne pozycje obawiając się wzajemnie ze swoje strony napaści. Robert Citino oprócz zmian w armii niemieckiej, opisuje również sytuację i przemiany w Wojsku Polskim, co jest szczególnie interesujące z perspektywy polskiego czytelnika. Szczególnie ciekawe są opisy stanu armii oczami zagranicznych obserwatorów, zarówno na temat Wojska Polskiego, jak i Reichswehry. Książka obala wiele z powszechnych przekonań, na temat słabości armii Republiki Weimarskiej. Zestawia ze sobą potencjał militarny obu krajów, a także czynniki, które mogły wpłynąć na przebieg konfliktu już po wybuchu nowej wojny. Książka stanowi na pewno świeże spojrzenie na bardzo burzliwy okres dwudziestolecia międzywojennego.

Tytuł: Niemcy bronią się przed Polską
Autor: Robert Citino
Rok polskiego wydania: 2010
Moja ocena: ★★★★☆

„Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino

Artykuł „Niemcy bronią się przed Polską” Robert Citino pochodzi z serwisu Eloblog.

Przedwojenne topograficzne mapy wojskowe

Mapy zostały wydane przez Wojskowy Instytut Geograficzny w latach 30. ubiegłego wieku. Zgodnie z adnotacją na skorowidzu prezentują stan na dzień 1 stycznia 1934 roku, choć na samych mapach można znaleźć również późniejsze daty. Najprawdopodobniej mapy obejmują zakres dat od 1931 do 1939 roku. Zgodnie ze skorowidzem mapy wojskowe pokrywają całe terytorium dawnej II RP, ale nie sprawdzałem wszystkich plików po kolei. Cały zbiór 485 map został opublikowany przez Jagiellońską Bibliotekę Cyfrową. Mapy podzielone są pasami, dlatego najpierw na skorowidzu należy wybrać interesujący na fragment Polski, a dopiero później odnaleźć go na liście.

Skorowidz wojskowych map topograficznych – Źródło: Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa

Mapy są kolorowe, opracowane dokładnie, wraz z pełną legendą objaśniającą skróty i nazwy. Same skany map są również bardzo wyraźne, dlatego bez problemu dostrzeżemy wszelkie detale wyrysowane na mapach. Wszystkie mapy opracowane są w skali 1:100000. Miłego przeglądania.

Zbiór zdigitalizowanych map dostępny jest pod link1 lub link2.

Przykładowa mapa okolic Wejherowa – Źródło: Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa

Zobacz także: Zbiory Cyfrowe – Gdzie szukać starych zdjęć i map?

Artykuł Zdigitalizowane przedwojenne topograficzne mapy wojskowe pochodzi z serwisu Eloblog.

Warszawa 1935 Wola

Film powstał przy udziale Polskiego Gazownictwa i Górnictwa Naftowego S.A., które jest spadkobiercą i opiekunem jednego z najważniejszych obiektów przemysłowej Woli – Gazowni Miejskiej. Rekonstrukcja powstała pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jak czytamy na YouTubie:

„Niezwykła rekonstrukcja przedwojennej warszawskiej dzielnicy. Zobacz odtworzone techniką cyfrową przedwojenne ulice i budowle tej szczególnej części Warszawy. Jako spadkobierca i opiekun jednego z najważniejszych obiektów przemysłowej Woli – Gazowni Warszawskiej, przyczyniamy się do zachowania pamięci o historii tej niezwykłej części miasta.”

W komentarzach pod filmem na YouTube ktoś zamieścił rozpiskę poszczególnych fragmentów dzielnicy zaprezentowanych na animacji. Cytuję ją bezpośrednio tutaj, bo może być bardzo przydatna. Poszczególne minuty przedstawiają:

• 0:27 – Ul. Wolska widziana w kierunku ul. Towarowej.
• 0:36 – Elewatory zbożowe przy ul. Bema.
• 0:49 – Gazownia przy ul. Dworskiej, obecnie ul. Kasprzaka.
• 0:53 – Chłodna widziana w kierunku ul. Towarowej.
• 1:00 – Ponownie Gazownia Miejska.
• 1:02 – Widok z ul. Okopowej na ul. Towarową poprzez rogatki wolskie.
• 1:09 – Kercelak (plac Kercelego plac w warszawskiej dzielnicy Wola oraz targowisko).
• 1:14 – Ul. Żytnia widziana na wschód, tuż przed skrzyżowaniem z ul. Okopową.
• 1:18 – Ul. Okopowa widziana w kierunku południowym, na pierwszym planie skrzyżowanie z ul. Żytnią.
• 1:28 – Zajezdnia tramwajowa przy ul. Młynarskiej.
• 1:40 – Tramwaj wyjeżdża na ul. Wolską z zajezdni przy ul. Młynarskiej.

Warszawa 1935 Wola – ul. Żytnia widziana na wschód, tuż przed skrzyżowaniem z ul. Okopową

Wola przed wojną i dziś

Podczas II wojny światowej Wola była dzielnicą, która uległa straszliwemu zniszczeniu. Bardzo dobrze widać to na porównaniach przedwojennych i powojennych zdjęć lotniczych.

Wola, Nowolipki

Zobacz także: Przedwojenna Warszawa na zdjęciach lotniczych z 1935 roku

Artykuł Animacja przedwojennej Warszawy – Warszawa 1935 Wola pochodzi z serwisu Eloblog.

Budujemy magistralę węglową

Koleje stały się oczkiem w głowie architektów międzywojennej Polski. Podobnie zresztą jak Gdynia, która aspirowała do roli jednego z najważniejszych graczy na Bałtyku. Ta druga nie mogła jednak stać się faktyczną dumą II Rzeczypospolitej bez rozwiniętej sieci kolejowej. Dla górniczej Polski, połączenie nowego portu z Górnym Śląskiem stało się więc priorytetem. Zwłaszcza w obliczu wojny celnej z Niemcami, która napędzała inwestycje mimo panującego kryzysu gospodarczego. Do budowy kolei dorzucili się Francuzi, którzy mimo niemal dziesięciu lat od zakończenia pierwszej wojny światowej wciąż upatrywali w Niemcach zagrożenie. Prace ruszyły w 1928 roku, a już pięć lat później pierwsze pociągi odjechały z Górnego Śląska nad Bałtyk.

Budowa wiaduktu na budowanym drugim torze magistrali węglowej w Tczewie, nad linią Tczew-Kustrin – Źródło: NAC

Luxtorpeda, czyli polskie Pendolino sprzed 80 lat

Młoda Polska odziedziczyła po zaborcach dość bogaty tabor kolejowy, jednak zarówno wagony, jak i lokomotywy okazały się przestarzałe wobec techniki idącej do przodu. Dostrzeżono więc potrzebę wymiany floty lokomotyw z parowej na spalinową, niestety przedstawiciel tej drugiej wersji był tylko jeden. Prace nad nową dumą kolei na dobre przyśpieszyły w latach 30, kiedy w zachodniej Europie czasy przejazdów pociągów prowadzonych przez spalinowe lokomotywy systematycznie się skracały. Dla budowniczych Drugiej Rzeczypospolitej, gdzie coraz intensywniej rozwijała się turystyka górska, priorytetem stało się skrócenie czasu podróży między Krakowem a Zakopanem. Skoro zachód potrafi budować szybkie koleje na nizinach, to my to zrobimy w górach – myślał zapewne niejeden inżynier kreślący plany podhalańskich szlaków. I to się udało w roku 1936, kiedy ruszająca spod Wawelu Luxtorpeda w niewiele ponad 2 godziny dojechała do stolicy Tatr. Ustanowiony w ten sposób rekord – wynoszący dokładnie 2 godziny i 18 minut – nie zaspokoił marzeń urzędników i inżynierów, którzy pragnęli czynić polską kolej coraz nowocześniejszą. Do wybuchu drugiej wojny światowej, w Krakowie stacjonowało 6 superszybkich lokomotyw.

Luxtorpeda – Polskie Koleje Państwowe – Źródło: NAC

Pierwszy polski elektrowóz

Aspirująca do europejskich wyżyn kolejowych Polska nie mogła pominąć kolejnego istotnego faktu – elektryfikacji, która w latach 30 XX-go wieku stała się w Europie zjawiskiem powszechnym. Kiedy wysłużone, pochodzące niekiedy jeszcze z XIX-go wieku parowozy powoli odchodziły na zasłużoną emeryturę, inżynierowie po raz kolejny usiedli do desek kreślarskich, pragnąc stworzyć pierwszy w Polsce zespół trakcyjny. Ta sztuka – podobnie jak konstruktorom Luxtorpedy – również udała się w 1936 roku, kiedy pierwsze elektrowozy wyjechały na trasę Otwock-Pruszków. Elektryczne zespoły trakcyjne początkowo miały obsługiwać Aglomeracje Warszawską, wybuch wojny pokrzyżował jednak plany ich rozwoju na całą Polskę. I choć złośliwi powiedzą zapewne, że ówczesne elektrowozy niewiele różnią się od obecnych to należy postawić sobie pytanie – czy teraz nasza kolej jest zacofana, czy raczej wtedy była nowatorska?

Elektryczny zespół trakcyjny EW51 – Źródło: NAC

Powojenne ćwierćwiecze

Druga wojna światowa przyniosła znaczne szkody dla sieci kolejowej. Dźwigająca się z wojennych gruzów Polska nie była w stanie kontynuować ambitnych planów przedwojennych władz. Mimo to, już w latach 50-tych podjęto elektryfikację kolejnych szlaków. 22 marca 1957 roku odtworzono Ministerstwo Komunikacji – instytucję o przedwojennych tradycjach – a w roku 1960 Polskie Koleje Państwowe zostały otoczone szczególną opieką państwa – założono, że nie mogą upaść! Mimo wszystko, skala inwestycji nie zadowalała Polaków, zwłaszcza że wskutek zmiany granicy z ZSRR w 1951 roku, nowowybudowana linia do Krystynopola znalazła się w granicach Wielkiego Brata. W latach 60-tych elektryfikacja kolei postępowała coraz bardziej, zbudowana została także nowa linia łącząca Rzeszów z Tarnobrzegiem.

Dekada Gierka

W latach 70-tych przedwojenną tradycję budowy polskich kolei postanowił wskrzesić Pierwszy Sekretarz Edward Gierek. Chyba nawet najmłodsi kojarzą Dworzec Centralny w Warszawie i Film „Czterdziestolatek”, gdzie inżynier Karwowski osobiście nadzorował jedną z ważniejszych inwestycji kolejowych Polski Ludowej. I tak w 1975 roku , po trzech latach od podjęcia decyzji o budowie, nowy warszawski dworzec otworzył swe podwoje dla pasażerów. Każdemu, kto choć raz odwiedził stolicę, trudno wyobrazić ją sobie bez niekwestionowanego symbolu epoki Gierka. Ale nie tylko dworce były obiektem zainteresowania człowieka, który dał Polakom Coca-Colę. W 1974 roku rozpoczęto budowę Centralnej Magistrali Kolejowej, na którą 40 lat później wyjechały składy Pendolino. Podobnie jak w przypadku „Gierkówki”, nowa linia kolejowa łączyła Mazowsze z Zagłębiem Dąbrowskim. Ekipa Gierka nie uniknęła jednak wpadek – po dziś dzień wspominany jest chaos na kolei, jaki nastąpił podczas zimy stulecia na przełomie 1978 i 1979 roku.

Warszawa Centralna w 1970 roku – Polskie Koleje Państwowe

Pierwsze lata wolnej Polski i wejście w XXI wiek

Lata 80 nie przyniosły PKP większych inwestycji. Zmiana ustroju nie sprzyjała zmianom na kolei, dopiero więc po upadku komunizmu Polskie Koleje Państwowe mogły zacząć przeżywać swoją trzecią młodość. Lata 90 to głównie okres wielkich planów, związanych także z… zakupem Pendolino. Pierwsze pomysły na sprowadzenie nad Wisłę szybkich pociągów pamiętają czasy prezydentury Lecha Wałęsy, ich wyjazd na polskie tory miał być symbolem wejścia kolei w XXI wiek. Niemniej w zubożałej Polsce brakowało pieniędzy na wielkie inwestycje taborowe i modernizacje. Także na początku tysiąclecia, kiedy Polaków musiały zadowolić jedynie modernizacje pojedynczych egzemplarzy. W tym samym czasie PKP dzieliły się na coraz liczniejsze spółki, co stało się jednym z podstawowych powodów do narzekania. Nadzieja pojawiła się po otrzymaniu przez Polskę i Ukrainę prawa do organizacji piłkarskich mistrzostw Europy w 2012. Plany były ambitne – z wykonaniem poszło już nieco gorzej, jednak wiele ze szlaków zostało zmodernizowanych i doprowadzonych do stanu pozwalającego na rozwijanie wyższych prędkości. To pozwoliło na to, co nastąpiło w ostatnich latach czyli intensywną wymianę taboru, zarówno podmiejskiego, jak i dalekobieżnego. Coraz rzadziej zdarza nam się jeździć pociągami, gdzie ponarzekać możemy na hałas czy drugiej czystości toaletę, a nawet jeśli trafimy na nie najlepszej jakości pociąg, zdajemy sobie sprawy, że zmiany na kolei, chociaż powolne cały czas zmierzają ku lepszemu.

Historia PKP to okres wzlotów i upadków – jak w każdym przedsiębiorstwie, zwłaszcza funkcjonującym tyle lat. Choć na kolei miały miejsce także wydarzenia tragiczne – jak na przykład katastrofa pod Otłoczynem, czy ostatnie zderzenie czołowe pociągów pod Szczekocinami, gdzie życie straciło 16 osób – pociągi wciąż pozostają znacznie bezpieczniejszym środkiem komunikacji niż samochody. Chcieli byśmy jednak, aby nasze pociągi były jeszcze bardziej bezpieczne, czyste, punktualne i wygodne, czego i sobie i kolejarzom – w dniu 90-tych urodzin Polskich Kolei Państwowych – serdecznie życzymy.

Artykuł Polskie Koleje Państwowe – 90. rocznica powstania PKP pochodzi z serwisu Eloblog.

Kampania wrześniowa z 1939 roku

Animowana mapa w formie GIFu przedstawia przebieg kampanii z 1939 roku dzień po dniu. Od 31 sierpnia, czyli dnia poprzedzającego wybuch wojny, aż do 13 października 1939 roku. Jest to już tydzień po symbolicznym zakończeniu kampanii wrześniowej, za które przyjmuje się kapitulację 6 października Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga. Były to oddziały, które stoczył bitwę pod Kockiem w dniach 2-6 października 1939 roku. Bitwę tę uznaje się powszechnie za ostatnią bitwę kampanii wrześniowej.

Kampania wrześniowa 1939 dzień po dniu – Autor: GrzegorzusLudi

Co ciekawe, w rejonie Tatr i Podhala są zaznaczone także oddziały słowackiej Armii Polowej „Bernolak”, które również brały udział wspólnie z wojskami III Rzeszy w ataku na Polskę. O tym wydarzeniu niestety często się zapomina. Choć ich rola z punktu widzenia militarnego była nieznacząca, to fakt pozostaje faktem. W zamian za wspólną agresję, po zakończeniu kampanii wrześniowej Słowacja otrzymała fragment terytorium Polski.

Mapa została pierwotnie umieszczona na Wikipedii. Jej autorem jest użytkownik o nicku GrzegorzusLudi. Jak sam pisze, mapa została opracowana własnoręcznie na podstawie dat zajęcia różnych miast oraz informacji o bitwach.

Artykuł Kampania wrześniowa 1939 dzień po dniu – Animowana mapa pochodzi z serwisu Eloblog.

Czy zastanawialiście się kiedyś, jak dokładnie przebiegała przedwojenna granica Polski? Nie chodzi mi tutaj o jej ogólny zarys, ale o szczegółowy przebieg. Osobiście z powodu braku dogodnych narzędzi często miałem z tym duży problem. Porównywanie starych przedwojennych map ze współczesnymi mapami, nie zawsze było łatwym zadaniem. Jednak ostatnio znalazłem interaktywną mapę z zaznaczonym dokładnym przebiegiem przedwojennych granic na mapach Google Maps. Ktoś wykonał kawał dobrej roboty, wytyczając jej bieg za pomocą linii naniesionych na współczesną mapę. Niestety autor tej mapy pozostaje mi nieznany. Wykonał kawał solidnej pracy, więc należą się mu podziękowania i słowa uznania.

Mapa przedwojennych granic Polski

Należy zaczekać chwilkę, aż mapa się załaduje.

Niestety nie jestem w stanie stwierdzić na ile powyższa mapa przedwojennych granic II RP jest poprawna. A także, z jaką dokładnością został naniesiony ich przebieg. O ile granice oparte na naturalnych przeszkodach typu rzeki, górskie granie itp. nie pozostawiają żadnych problemów z określeniem ich przebiegu, o tyle pozostałe mogą już sprawiać trochę problemów. Wydaje się jednak, że autor mapy poświęcił dużo czasu w rzetelne odwzorowanie jej linii. Jeżeli jednak zauważyliście jakiś błąd, proszę o sprostowanie w komentarzu.

Gdyby mapa z jakichś przyczyn nie działała, poniżej zamieszam zrzuty ekranu. Z powodu braku możliwości powiększania zrzutów, nie są one aż tak bardzo dokładne.

Granica Północna – Mapa przedwojennych granic II Rzeczypospolitej

Granica Południowo-Zachodnia

Granica Południowo-Wschodnia

Granica Wschodnia

Granica Wschodnia

Granica Północno-Wschodnia

Przebieg granicy Wolnego Miasta Gdańska

Artykuł Interaktywna mapa przedwojennych granic II Rzeczypospolitej pochodzi z serwisu Eloblog.