Granice państw w Europie

W sieci pojawił się kolejny ciekawy filmik warty obejrzenia. Tym razem ktoś pokusił się o wykonanie animowanej mapy Europy w formie filmu, która obrazowałaby zmiany, jakie zachodziły w granicach rok po roku. W ten sposób powstał blisko dwunastominutowy film obrazujący kształtowanie się granic poszczególnych państw Europy od 400 roku p.n.e. Oczywiście zakres opracowania jest niezwykle obszerny i skomplikowany, dlatego uniknięcie wszystkich błędów nie było możliwe. Przygotowanie filmu wymagało też pewnego uproszczenia. Na przykład, Polska w czasach rozbicia dzielnicowego była przedstawiona jako jedno państwo, choć tak de facto w wielu miejscach mieliśmy do czynienia z niezależnymi, odrębnymi państewkami. Podobnie wygląda sprawa w przypadku innych rozdrobnionych feudalnie obszarów.

Ciekawostka, obok mapy podana jest jeszcze rozpiska z ówczesną populacją poszczególnych państw.

Granice państw Europy w 1295 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1651 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1815 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie, 1934 rok – Źródło: youtube/Cottereau

Władcy państw Europy

Na kanale autora powyższego filmu został również zamieszczony jeszcze jeden film. Film wykonany w podobnej konwencji, ale tym razem zamiast nazw poszczególnych tworów politycznych na mapie zostali zaznaczeni władcy. Zamieszczam film poniżej, jako uzupełnienie.

Artykuł Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Polski z 1683 roku

Stara mapa Królestwa Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Dodatkowo na mapie naniesione są Prusy Książęce, Kurlandia i Semigalia (wówczas lenno Rzeczpospolitej) oraz sąsiednie przyległe tereny. Mapa została wydana 1683 roku w Londynie przez Williama Berry’ego (1639-1718). Pierwotnie opracowana została przez znanego francuskiego kartografa Nicolasa Sansona. Oprócz podziału administracyjnego na mapie naniesiona jest także rzeźba terenu wykonana metodą kopczykową.

Oryginalny angielski tytuł mapy: „Territories of the Crown of Poland subdivided into their severall palatinates which comprehends the Kingdom of Poland, the Great Dukedom of Lithuania, the Dukedoms of Prussia, Samogitia, Mazovia, the provinces of Volhynia, and of Podolia, in which is comprehended Ukrain or the country of Cosaques”.

Angielska stara mapa Polski z 1683 roku – Autor: William Berry / Nicolas Sanson

Mapa Polski z 1683 roku w innej wersji kolorystycznej – Autor: William Berry / Nicolas Sanson Źródło: Uniwersytet Yale

Mapa w pełnej rozdzielczości dostępna jest w dwóch źródłach:

• w zbiorach Biblioteki Narodowej na serwisie polona.pl
• w zdigitalizowanych zbiorach Uniwersytetu Yale

Oba wyżej wymienione zbiory przedstawiają tę samą mapę Polski, ale w różnych wersjach kolorystycznych. Istnieją też różnice w rozdzielczości skanów mapy. Mapa zamieszczona w zbiorach Uniwersytetu Yale posiada lepszą rozdzielczość i tym samym bardziej czytelne nazwy miejscowości.

Artykuł Angielska stara mapa Polski z 1683 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Szczegółowa mapa Polski przed rozbiorami

Mapa ta nie pochodzi z ówczesnych czasów przed rozbiorami, ale została wydana znacznie później, bowiem w roku 1895. Autorem tej mapy jest Jan Babirecki, a wydawcą Spółka Wydawnicza Polska z siedzibą w Krakowie. Pod zdjęciem umieszczam linki z dostępem do pełnej rozdzielczości mapy.

Mapa Polski w 1771 roku – Autor: Jan Babirecki Rok wydania: 1895

Szczegółowa mapa Polski dostępna jest w dużej rozdzielczości 13437×14880 pikseli (23,5 MB). Można ją pobrać ze stron mapywig.org, skorzystać z linku na MEGA albo pobrać z mojego serwera. Uwaga, mapa jest w bardzo dużej rozdzielczości i pobieranie na mapywig.org może zawiesić przeglądarkę. Jeżeli mapa nie będzie dostępna w obu tych linkach, to proszę o pozostawienie informacji w komentarzach, postaram się to naprawić.

Podział Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Mapa przedstawia klasyczny podział Rzeczypospolitej Obojga Narodów na dwie części – prowincje – Koronę (Polskę) i Litwę (Wielkie Księstwo Litewskie). Pod pojęciem Korony rozumiano tak de facto Wielkopolskę i Małopolskę. Prowincje Rzeczypospolitej Obojga Narodów były dalej podzielone na województwa, powiaty i ziemie. Szczegółowe podziały prowincji rozpisane są na podziałce na samym dole mapy. Przekopiowałem je również poniżej.

Podział Prowincji Małopolskiej

Podział Prowincji Wielkopolskiej

Podział Prowincji Litewskiej – Wielkie Księstwo Litewskie

Artykuł Szczegółowa mapa Polski z 1771 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

10 fascynujących historycznych map Polski

Zapraszam do mojego zestawienia 10 interesujących historycznych map przedstawiających Polskę w ciekawy sposób oraz w różnych okresach. Zestawienie uszeregowane chronologicznie. Większość map dostępna jest w dużej rozdzielczości.

1. Stara mapa Polski z 1570 roku

Zacznę od mapy, którą już kiedyś opublikowałem na moim blogu, a która to wzbudziła niemałe zainteresowanie. Mapa Polski z II połowy XVI wieku, autorstwa duchownego i kartografa Wacława Grodeckiego. W tamtych czasach była do najdokładniejsza mapa Królestwa Polskiego. Mapa jest bardzo szczegółowa i możemy dostrzec wiele współcześnie nam znanych miast i grodów, które już wtedy istniały. Sprawdź, czy Twoja miejscowość została również zaznaczona.

Więcej na temat mapy oraz jej wersja w pełnej rozdzielczości (5252×4156) dostępna jest w tym artykule.

Stara mapa Polski z 1570 roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

2. Mapa Rzeczpospolitej Obojga Narodów z 1715 roku

Archiwalna mapa Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego pochodząca z początków XVIII wieku. W tytule opis po łacińsku: „Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithuaniae”. Autorem tej mapy jest pochodzący z Norymbergi duchowny i kartograf Johann Baptiste Homann. Jej datowanie określa się na rok 1715. Mapa jest bardzo szczegółowa, tak więc zachęcam do jej przeglądania w pełnej rozdzielczości. Można dostrzec wiele miejscowości, również na tzw. dzisiejszych Ziemiach Odzyskanych.

Mapa w pełnej rozdzielczości (6330×5677) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa Rzeczpospolitej Obojga Narodów z 1715 roku – Źródło: polona.pl / Biblioteka Narodowa

3. Angielska mapa rozbiorów Polski z 1799 roku

Angielska mapa przedstawiająca podział i rozbiór Rzeczpospolitej Obojga Narodów dokonany w latach 1772-1795 przez Rosję, Prusy i Austrię. Mapa jest bardzo szczegółowa i można dostrzec wiele miast i miejscowości. Prezentowana mapa została wydana, jako II edycja w Londynie w roku 1799. Kolorem pomarańczowym zaznaczono ziemie przyłączone do Rosji, zielonym do Austrii, a żółtym plus Pomorze i Warmię – do Prus.

Mapa w pełnej rozdzielczości (6330×5677) dostępna jest pod tym linkiem.

Angielska mapa rozbiorów Polski z 1799 roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

4. Mapa ludności polskiej z 1916 roku

Mapa rozsiania ludności polskiej, sporządzona na podstawie spisu władz okupacyjnych w roku 1916. Niech Was nie zwiedzenie rok 1916 podany w nagłówku mapy, bowiem została ona sporządzona później, już po zakończeniu I wojny światowej. W objaśnieniu są przypisane granice okręgów wyborczych z Sejmu Ustawodawczego z grudnia 1918 roku. Po prostu wydawca oparł sporządzenie mapy na wcześniejszych danych. Sama mapa zapewne była przydatna w ustalaniu nowych granic odrodzonej po wojnie Rzeczypospolitej Polskiej.

Mapa w pełnej rozdzielczości (6000×5457) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa ludności polskiej z 1916 roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

5. Mapa zjednoczonej Polski z 1918 roku

Kolejna mapa pochodząca z okresu po zakończeniu I wojny światowej. Koncepcja wytyczenia granic państwowych, opracowana przez Wiktora Skargę-Dobrowolskiego. Nie wiem, na jakie polecenie została ona opracowana, ale ostatecznie państwo polskie uformowało swoje granice w nieco odmiennej formie. Polska na tej koncepcji jest znacznie mniejsza od faktycznych granic II RP, mniejsza o około 100 tys. km². Zwraca uwagę zachodnia granica Polski wytyczoną w głąb Śląska, Wielkopolski oraz Tatr.

Mapa w pełnej rozdzielczości (2214×3163) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa zjednoczonej Polski z 1918 roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

6. Mapa samochodowa Polski z 1936 roku

Kiedy już udało się wytyczyć nowe granice Polski, należało przystąpić do żmudnego procesu scalania ziem zaborczych, rozwiniętych gospodarczo w różnym stopniu. Jednym z elementów była również infrastruktura. Poniższa mapa prezentuje stan dróg po 18 latach od odzyskania niepodległości. Mapa została wydana przez Polski Touring Klub. Można zauważyć dość duże różnice pomiędzy wschodnimi i zachodnimi częściami kraju. W województwach wschodnich np. poleskim i wołyńskim prawie nie ma normalnych dróg, większość to tylko drogi gruntowe.

Mapa w pełnej rozdzielczości (10146×11580) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa samochodowa Polski z 1936 roku – Źródło: touringklub.pl

7. Mapa turystyczna przedwojennej Polski

Nie samą pracą człowiek żyje, czasem trzeba się wybrać na odpoczynek. Oto ciekawa mapa prezentująca wybrane – domniemywam, że te ważniejsze – atrakcje turystyczne II Rzeczypospolitej Polskiej. Głównie zabytki, ratusze, zamki oraz pomniki przyrody. Miejsca na obszarach, które po wojnie pozostały w granicach Polski, pokrywają się mniej więcej ze współczesnymi. Na szczególną uwagę za to zasługują atrakcje na Kresach Wschodnich. Dziś już trochę zapomniane i utracone. W prawym dolnym rogu rozpisane są dostępne połączenia lotnicze. Dokładne datowanie mapy nie jest znane.

Mapa w pełnej rozdzielczości (1964×2048) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa turystyczna przedwojennej Polski – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

8. Mapa kolejowa Polski z 1952 roku

Schemat sieci kolejowej PKP wydany przez Ministerstwo Kolei i dołączany do urzędowego rozkładu jazdy pociągów. Mapa przedstawia stan sieci kolejowej na rok 1952/1953. Od razu rzucają się w oczy różnicę w zagęszczeniu sieci pomiędzy wschodem i zachodem kraju. Różnice są tak wyraźne, że można dostrzec przebieg dawnych granic zaborów, głównie pomiędzy zaborem rosyjskim i pruski (niemieckim). To właśnie różny stopień rozwoju ziem zaborczych doprowadził do takich dysproporcji. Dziś wiele z tych połączeń wybudowanych na dawnych ziemiach Cesarstwa Niemieckiego zostało zlikwidowanych.

Mapa w pełnej rozdzielczości (1800×1900) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa kolejowa Polski z 1952 roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

9. Plany zagospodarowania Polski do 1990 roku

PRLowskie plany zagospodarowania i koncepcji rozwoju gospodarczego Polski do roku 1990. Tak oto wyglądała ciekawa i niezwykle ambitna wizja rozwoju Polski sporządzona w latach 70-tych przez władze Polski Ludowej. Plany przewidywały rozwój konkretnych gałęzi przemysłu dla poszczególnych regionów kraju, wydobycie surowców mineralnych, budowy elektrowni, autostrad etc. Szczególnie w oczy rzuca się powstanie ogromnych aglomeracji miejskich. Duży awans czekał Dolny Śląsk i powstanie trzeciej pod względem wielkości aglomeracji wałbrzyskiej. Zapewne na plany intensywnego rozwoju tego regionu miało wpływ podpisanie w roku 1970 układu z RFN normalizującego przebieg zachodniej granicy Polski. Do tego momentu władze PRLu nie były pewne losów Ziem Odzyskanych, w związku z tym nie planowano wcześniej ich rozwoju – raczej systematyczny wyzysk.

Mapa w pełnej rozdzielczości (1100×1638) dostępna jest pod tym linkiem.

Plany zagospodarowania Polski do 1990 roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

10. Plan udziału Polski w III wojnie światowej

Mapa przedstawia planowany udział i rolę Polski podczas wybuchu III wojny światowej. Została sporządzona przez Sztab Generalny LWP w ramach ćwiczeń, prawdopodobnie pod koniec lat 70-tych ubiegłego wieku. Plany takie zostały także wykradzione przez płk. Ryszarda Kuklińskiego i przekazane Amerykanom, w ramach jego działalności wywiadowczej na rzecz NATO. Mapa przedstawia użycie broni atomowej na terytorium państw Układu Warszawskiego, w tym również Polski. Szczególnie interesujący jest udział Ludowego Wojska Polskiego w natarciu w kierunku na północne Niemcy. Mapa przedstawia sytuację i położenie wojsk na dzień 18 od wybuch wojny.

Mapa w pełnej rozdzielczości (5000×4245) dostępna jest pod tym linkiem.

Plan udziału Polski w III wojnie światowej – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Zobacz także: Pierwsza powojenna mapa Polski z 1945 roku

Artykuł 10 fascynujących historycznych map Polski pochodzi z serwisu Eloblog.