Nieme znaki – Němé značky

Gwałtowny rozwój turystyki w Karkonoszach w XIX wieku wymusił wprowadzenie systemu oznakowania szlaków turystycznych, zarówno po śląskiej jak i czeskiej stronie Karkonoszy. Rozwiązań i pomysłów jak znakować karkonoskie szlaki było kilka. Montowano metalowe lub drewniane tabliczki z opisami szlaków, stawiano granitowe słupy z wyrytymi oznaczeniami, malowano znaki na drzewach i kamieniach, a także stawiano tablice informacyjne na najważniejszych skrzyżowaniach. Pracami znakarskimi zajmowały się ówczesne towarzystwa górskie. Po stronie czeskiej (austriackiej) było to Austriackie Towarzystwo Karkonoskie (niem. Österreichischer Riesengebirgsverein, w skrócie ÖRGV), a także Klub Czeskich Turystów (czes. Klub českých turistů, w skrócie KČT), a po stronie śląskiej (niemieckiej) Towarzystwo Karkonoskie (niem. Riesengebirgsverein, w skrócie RGV). Pewnym problemem po stronie czeskiej była kwestia języka w jakim miały być umieszczone informacje na tabliczkach. Czy miał być to język czeski czy niemiecki? Obszar zamieszkiwała ludność niemiecko- i czeskojęzyczna.

Po zakończeniu I wojny światowej w 1923 roku (już po powstaniu Czechosłowacji) w grzbietowych partiach czeskich Karkonoszy wprowadzono system tzw. niemych znaków (czes. Němé značky). Były to powycinane z blachy piktogramy, pomalowane na czerwono i zamontowane na tyczkach przy drodze. System piktogramów zaprojektował czeski malarz i ilustrator, a także zapalony narciarz Kamil Vladislav Muttich. Każdy z niemych znaków prowadził do jakiegoś konkretnego charakterystycznego miejsca – celu wędrówki. Tak więc nieme znaki prowadziły do najważniejszych szczytów, charakterystycznych elementów krajobrazu, schronisk górskich, miejscowości itd. Niektóre z niemych znaków prowadziły także do miejsc po śląskiej stronie gór.

Piktogramy zostały zaprojektowane przez Mutticha w taki sposób, aby każdy z nich posiadał indywidualny niepowtarzalny kształt. Domyślnie wprowadzony system znaków miał pomóc turystom i narciarzom przemierzającym karkonoskie szlaki w czasie trudnych warunków w zimę. Wycięte z blachy kształty nawet po oblepieniu śniegiem i szronem miały być łatwe do rozpoznania. Dodatkowo rozwiązywały wspomniany już wcześniej problem językowy. Czeskie nieme znaki zachowały się do dziś, choć niektóre zmieniły swój kształt. Aktualnie w czeskich Karkonoszach używa się 31 znaków.

Artykuł Co oznaczają te dziwne znaki w czeskich Karkonoszach? Nieme znaki pochodzi z serwisu Eloblog.

„Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych” – Recenzja

„Podróżnicy w Górach Olbrzymich” to zbiór relacji podróżników odwiedzających w minionych wiekach Karkonosze i Góry Izerskie, niegdyś wspólnie nazywane Górami Olbrzymimi. Publikacja jest antologią wybranych tekstów źródłowych, przełożonych na język polski, pochodzących głównie z XVIII i XIX wieku. Najstarszy zamieszczony tekst pochodzi z końca XVII wieku, a najmłodszy z 1922 roku. Teksty zostały wybrane, przełożone i opatrzone przypisami przez Marcina Wawrzyńczaka. Książka zawiera blisko 40 relacji wędrowców przemierzających góry, odwiedzających górskie miejscowości i stykających się z ich mieszkańcami. Podróżnicy często w sposób barwny i zabawny opisują swoją drogę, perypetie, przemierzając jeszcze niezagospodarowane turystycznie i dzikie miejsca. Ich relacje oprócz opisów drogi i krajobrazów zawierają również opisy ówczesnych mieszkańców gór, ich zwyczaje, ubiór, wygląd domostw, a także stosunek do gości. Szczególnie ciekawe są opisy pasterskich bud (niem. Baude), które dały początek karkonoskim i izerskim schroniskom. Publikacja zawiera głównie relacje podróżników odwiedzających Góry Olbrzymie od strony śląskiej i łużyckie. Nie brak jednak opisów wędrowców zdobywających szczyty również od strony czeskiej. Razem zebrane teksty stanowią unikatowy kulturowy obraz Karkonoszy i Gór Izerskich z XVIII i XIX wieku.

Książkę „Podróżnicy w Górach Olbrzymich” szczególnie polecam osobom zainteresowanym Karkonoszami i Górami Izerskimi, ich historią, kulturą i zagospodarowaniem turystycznym. Publikacja jest również niezwykle cenną pozycją ze względu na wymianę ludności dokonaną po 1945 roku, zarówno po polskiej jak i czeskiej stronie gór, która zerwała kulturową i pokoleniową ciągłość mieszkańców tych terenów. Uważam, że książka może być szczególnie ciekawą pozycją dla osób zaznajomionych już z karkonoskimi i izerskimi szlakami. Czytając relacje ówczesnych podróżników możemy natrafić na miejsca nam doskonale znane. Na swój sposób czytanie „Podróżników w Górach Olbrzymich” to odwiedzanie na nowo tych samych i znanych już nam miejsc, z tą różnicą, że 200 czy 300 lat wcześniej. To swoista podróż w czasie do Gór Olbrzymich z XVIII i XIX wieku.

Tytuł: Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych
Wybór i przekład: Marcin Wawrzyńczak
Rok polskiego wydania: 2020
Moja ocena: ★★★★★

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych”

Artykuł „Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych” pochodzi z serwisu Eloblog.

Darmowe e-książki o Dolnym Śląsku

Postanowiłem stworzyć w jednym artykule zestawienie darmowych publikacji poświęconych Dolnemu Śląskowi. W trakcie poszukiwania materiałów związanych z regionem udało mi się natrafić na kilka darmowych i ciekawych pozycji. W większości są to książki związane z historią Dolnego Śląska, ale znalazły się również pozycje związane z innymi dziedzinami np. geologią. Większość z nich skupia się na konkretnym wybranym temacie. Wśród darmowych e-książek są publikacje zarówno popularnonaukowe, jak i publikacje stanowiące formę pracy naukowej. Z pewnością jednak pomogą one wzbogacić również ogólną wiedzę o Dolnym Śląsku.

Wszystkie niżej wzmiankowane darmowe e-książki zamieszczone są na innych serwisach. Podaję do nich tylko linki. Ufam, że wskazane pozycje zostały przez te serwisy udostępnione zgodnie z prawem i z poszanowaniem własności intelektualnych autorów tych publikacji.

Na razie zestawienie obejmuje tylko kilka pozycji. Z czasem, jeżeli pojawią się nowe darmowe publikacje, uzupełnię listę o nowe e-książki. Jeżeli posiadacie linki do innych darmowych publikacji zachęcam do pozostawienia informacji w komentarzu.

Lista publikacji:

Corona Silesiae: zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku

Publikacja poświęcona średniowiecznym zamkom wzniesionym na pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego.
Autor – Artur Boguszewicz
Link – www.bibliotekacyfrowa.pl

Corona Silesiae: zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku – Artur Boguszewicz

Schroniska turystyczne Karkonoszy i Gór Izerskich w Polsce oraz w Czechach

Publikacja poświęcona historii wybranych schronisk górskich w Karkonoszach i Górach Izerskich. Praca obejmuje zarówno znane i popularne schroniska jak np. Dom Śląski czy Strzechę Akademicką, jak i te schroniska, które już przestały istnieć.
Autor – praca zbiorowa, redakcja Ivo Łaborewicz
Link – docplayer.pl

Schroniska turystyczne Karkonoszy i Gór Izerskich w Polsce oraz w Czechach – Redakcja Ivo Łaborewicz

Przewodnik geoturystyczny po Karkonoskim Parku Narodowym

Przewodnik został wydany i opracowany przez Karkonoski Park Narodowy. W prosty i przystępny sposób opisuje historię geologiczną polskich Karkonoszy wraz w wybranymi geostanowiskami.
Autor – Roksana Knapik
Link – kpnmab.pl

Przewodnik geoturystyczny po Karkonoskim Parku Narodowym – Roksana Knapik

Karkonoski Park Narodowy

Monografia poświęcona Karkonoskiemu Parkowi Narodowemu. Rys historyczny, budowa geologiczna, klimat, świat zwierząt i roślin Karkonoszy.
Autor – Andrzej Raj, Roksana Knapik
Link – kpnmab.pl

Karkonoski Park Narodowy – Andrzej Raj, Roksana Knapik

Kamienne krzyże i kapliczki na Dolnym Śląsku

Katalog poznanych dotąd krzyży i kapliczek pokutnych w województwie dolnośląskim i przyległych obszarach województw lubuskiego i opolskiego. Publika została przygotowana w formie przewodnika po tych niezwykłych zabytkach dawanego prawa.
Autor – Witold Komorowski
Link – kamienne-krzyze.dwspit.pl

Kamienne krzyże i kapliczki na Dolnym Śląsku – Witold Komorowski

Wrocławska architektura spod znaku swastyki na tle budownictwa III Rzeszy

Książka, rozprawa habilitacyjna, poświęcona wrocławskim budynkom, które powstały według zasad lansowanych przez narodowy socjalizm. Katalog zawiera opisy obiektów istniejących, zniszczonych, a także pozostawionych w fazie planowania w czasach III Rzeszy. Publikacja odnosi się również do niektórych obiektów wybudowanych poza stolicą Dolnego Śląska.
Autor – Janusz L. Dobesz
Link – www.dbc.wroc.pl

Wrocławska architektura spod znaku swastyki na tle budownictwa III Rzeszy – Janusz L. Dobesz

Śmierć nieczysta na Śląsku

Studia nad obrządkiem pogrzebowym społeczeństwa przedindustrialnego. Autor publikacji omawia sposoby pochówku określonych grup osób, którym odmawiano pogrzebu w tradycyjny sposób, np. skazańcom, samobójcom, niechrzczonym, dzieciom, ofiarom zarazy. Publikacja prezentuje również wyniki badań archeologicznych.
Autor – Paweł Duma
Link – www.academia.edu

Śmierć nieczysta na Śląsku – Autor: Paweł Duma

Budynki i budowle dolnośląskich folwarków

Publikacja jest wynikiem wieloletnich obserwacji, jakie autorka prowadziła nad zabudowaniami wchodzącymi w skład dawnych założeń dworsko- oraz pałacowo-folwarcznych.
Autor – Renata Gubańska
Link – www.dbc.wroc.pl

Budynki i budowle dolnośląskich folwarków – Renata Gubańska

Architektura podziemi

Architektura podziemi, w tym również na podstawie wybranych obiektów na terenie Dolnego Śląska. Dawne kopalnie, grobowce, miejskie podziemia i obiekty o charakterze militarnym.
Autor – Marek W. Lorenc
Link – www.dbc.wroc.pl

Architektura podziemi – Marek W. Lorenc

Zwierzęta Karkonoszy

Świat zwierząt Karkonoszy charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem gatunkowym. Jest to związane z występowaniem pięter roślinnych o odmiennym klimacie i z różnorodną mozaiką zbiorowisk flory.
Autor – Roman Rąpała
Link – kpnmab.pl

Zwierzęta Karkonoszy – Roman Rąpała

Artykuł Darmowe e-książki, które pomogą lepiej poznać Dolny Śląsk pochodzi z serwisu Eloblog.

Najstarsze zdjęcia Dolnego Śląska

Prezentowane stare zdjęcia Dolnego Śląska pochodzą ze zbiorów Deutsche Fotothek. Wszystkie fotografie zostały wykonane przez Hermanna Krone, urodzonego we Wrocławiu niemieckiego fotografika. Swoje zdjęcia wykonywał on w technikach dagerotypii i kalotypii. Wśród jego prac znalazło się wiele znanych niemieckich i czeskich miejscowości. Na Dolnym Śląsku uwieczniony został m.in. Wrocław, Wałbrzych, Szczawno-Zdrój, Zagórze Śląskie, Karkonosze. Są to jedne z najstarszych obrazów Dolnego Śląska. Zapraszam do oglądania. To prawdziwa podróż w czasie!

Dwaj eleganccy panowie we Wrocławiu (ojciec i brat H. Krone), w tle prawdopodobnie wieże kościoła św. Marii Magdaleny – Hermann Krone, 1848 rok

Rynek i Stary Ratusz we Wrocławiu – Hermann Krone, 1865 rok

Południowa strona Rynku, pomnik Fryderyka Wilhelma III, w tle wieża kościoła św. Elżbiety – Hermann Krone, 1865 rok

Wyspa Piasek, w tle Ostrów Tumski, po prawej wieże archikatedry św. Jana Chrzciciela – Hermann Krone, 1865 rok

Zamek Książ – Hermann Krone, 1865 rok

Zamek Stary Książ – Hermann Krone, 1865 rok

Uzdrowisko Szczawno-Zdrój, dawna hala spacerowa – Hermann Krone, 1865 rok

Wieża widokowa i restauracja Belweder (nieistniejąca) na Wzgórzu Gedymina, Szczawno-Zdrój – Hermann Krone, ok. 1860 rok

Uzdrowisko Stary Zdrój, dziś dzielnica Wałbrzycha, dawny Dom Zdrojowy – Hermann Krone, ok. 1860 rok

Jedlina-Zdrój, zdjęcia Dolnego Śląska H. Krone objęły kilka miejscowości uzdrowiskowych – Hermann Krone, ok. 1860 rok

Zagórze Śląskie, w tle Zamek Grodno – Hermann Krone, 1865 rok

Śnieżka, w tle nieistniejące już schronisko Riesenbaude – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Śnieżka, po prawej schronisko Riesenbaude (nieistniejące) – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Szczyt Śnieżki, kaplica św. Wawrzyńca – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Wielki Staw, Karkonosze – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Mały Staw, Karkonosze – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Schronisko Strzecha Akademicka – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Śnieżne Kotły, Karkonosze – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Kaplica św. Anny na Grabowcu – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Wodospad Szklarki – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Wodospad Kamieńczyka – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Świątynia Wang – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Zobacz także:

• Pierwsze najstarsze zdjęcia Wrocławia sprzed ponad 150 lat
• Przedwojenny Lwów na starych zdjęciach

Artykuł Najstarsze zdjęcia Dolnego Śląska – Te fotografie mają 150 lat! pochodzi z serwisu Eloblog.