Spisz i zastaw spiski

Żeby nakreślić choć odrobinę losy Zamku Lubowla, nie można nie wspomnieć o Spiszu – historycznym regionie rozciągającym się w górnym dorzeczu Popradu i Hornadu. Dziś Spisz przedzielony jest granicą polsko-słowacką i w większości znajduje się na terenie Słowacji, a tylko jego mały fragment leży we współczesnych granicach Polski. To właśnie część Spisza, m.in. wraz z Zamkiem Lubowla, przez 360 lat znajdowała się w zastawie u polskich królów i zarządzali nią polscy starostowie. Jak do tego doszło?

W 1412 roku król polski Władysław Jagiełło wypłacił ówczesnemu królowi niemieckiemu i węgierskiemu Zygmuntowi Luksemburskiemu 37 tys. kop srebrnych groszy praskich. Wypłata ta, będąca de facto formą pożyczki, przekazana została na Zamku Dunajec w Niedzicy, również znajdującym się historycznie na Spiszu. Jako zabezpieczenie pożyczki Zygmunt Luksemburski przekazał stronie polskiej wydzielone fragmenty Spisza, obejmujące 16 miast wraz z przynależnymi dobrami. W ramach zastawu, który przeszedł do historii jako tzw. zastaw spiski, znalazły się m.in. miasta Lubowla, Podoliniec i Gniazda. Tereny przekazane polskiemu królowi nie miały zwartego charakteru, a raczej przybrały formę kilku porozrzucanych enklaw znajdujących się na obszarze Królestwa Węgierskiego. Pożyczka ta nigdy nie została jednak spłacona, a zastaw spiski formalnie wchodziły w obszar I Rzeczypospolitej aż do jej rozbiorów.

Zamek Lubowla – Zamek Lubowelski

Zamek Lubowla, zwany również lubowelskim zamkiem (słow. Ľubovniansky hrad), położony jest na słowackiej części Spiszu. Od wieków budowla góruje nad niżej położonym miastem Stara Lubowla (słow. Stará Ľubovňa). Zamek Lubowla został wybudowany na przełomie XIII/XIV wieku z polecenia króla węgierskiego Andrzeja III. Pierwsza pisemna wzmianka o warowni pochodzi z 1311 roku. Po przekazaniu królowi polskiemu zastawu spiskiego (od 1412 roku) zamek stał się siedzibą polskich starostów, którzy z zamku zarządzali całym zastawem. Od tego momentu rozpoczął się polski okres w historii warowni. Jednym z pierwszych starostów (od 1420 roku) był słynny rycerz z Garbowa Zawisza Czarny. Pod koniec XVI wieku, z polecenia króla polskiego Zygmunta II Augusta, zamek został przebudowany w stylu renesansowym. W 1591 roku starostą spiskim został Sebastian Lubomirski. Ród Lubomirskich przez cztery pokolenia zarządzał zamkiem i zastawem. W czasie potopu szwedzkiego na zamku były przechowywane polskie klejnoty koronacyjne, schowane przed najazdem szwedzkim. Wielokrotnie na zamku gościli polscy królowie, np. w czasie powrotu ze zwycięskiej odsieczy wiedeńskiej zatrzymał się tu król Jan III Sobieski.

Zamek Lubowla był siedzibą polskich starostów aż do I rozbioru Polski w 1772 roku, przez 360 lat. W wyniku rozbioru zamek jak i okoliczne tereny zostały włączone do ziem Habsburgów, a zastaw spiski został zniesiony. W 1825 roku zamek nabyła węgierska rodzina Raiszów, która posiadała obiekt do 1880 roku. Od 1882 roku Zamek Lubowla był własnością polskich magnatów Zamoyskich. W rękach Zamoyskich zamek pozostał aż do 1945 roku. Po zakończeniu II wojny światowej obiekt został przejęty przez rząd Czechosłowacji.

Zamek Lubowla udostępniony jest na co dzień do zwiedzania. Bardzo przychylnie nastawiony jest również do polskich turystów, których przyciąga nie tylko bliskie położenie od granicy, ale i również wspólna historia. W momencie, kiedy ja zwiedzałem zamek (lato 2020 roku), można go było zwiedzać swobodnie bez przewodnika z wydrukowanym w języku polskim planem i opisem. Na zwiedzanie zamku i skansenu spokojnie można poświęcić pół dnia.

Mapa Zamku Lubowla

Artykuł Zamek Lubowla na Spiszu – Słowacki zamek z polską historią pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa fortyfikacji, schronów i bunkrów w Czechach

Mapa obejmuje głównie obiekty budowane w latach 1935–1938 przez Czechosłowację. Były to umocnienia mające na celu bronić czechosłowackie państwo przed atakiem ze strony Niemiec. Dlatego, jak spojrzymy na rozkład obiektów, większość z nich znajduje się na obszarach graniczących z III Rzeszą. Kres budowy tych umocnień przyniósł zawarty we wrześniu 1938 roku Układ Monachijski, który zdusił w zarodku młode państwo. Budowane umocnienia nigdy nie zostały wykorzystane do obrony kraju. Jestem pod ogromnym wrażeniem szczegółowości tej czeskiej mapy. Zaznaczone są na niej różnego typu obiekty, od lekkich umocnień budowanych w latach 1936, 1937–1938, przez umocnienia ciężkie, grupy artyleryjskie, skończywszy na liniach łączności. Na mapie zaznaczone są zarówno obiekty wybudowane, jak i te pozostawione w trakcie budowy, a także planowane.

Mapa fortyfikacji, schronów i bunkrów w Czechach – Źródło: mapa.opevneni.cz

Mapa dostępna jest pod adresem – mapa.opevneni.cz

Aby zobaczyć schrony należy wybrać (zaznaczyć) z prawej strony interesujące nas grupy obiektów [1]. Jeżeli nie znamy języka czeskiego możemy przejść do polskojęzycznej wersji strony [2].

Co ciekawe, możemy również przejść do szczegółowych informacji na temat konkretnego schronu. Wystarczy kliknąć naniesiony na mapie obiekt, a następnie kliknąć w literkę „i” [3].

Wskazując na wybrany obiekt możemy również przejść do szczegółowych informacji na jego temat

Mapa czeskich schronów i fortyfikacji to również świetne rozwiązanie dla miłośników turystyki. Duża część z obiektów położona jest na terenach atrakcyjnych turystycznie np. pas umocnień w Sudetach. Niektóre z obiektów zostały więc zagospodarowane na atrakcje turystyczne. Przy innych znajdziemy znowu świetne punkty widokowe.

Udostępniony dla turystów schron „Březinka” w Náchodzie

Twierdza Stachelberg koło Trutnova, schron TS 73

Artykuł Mapa fortyfikacji, schronów i bunkrów w Czechach pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa Turystyczna – iOS i Android

Aplikacja Mapa Turystyczna to aplikacja webowego portalu o tej samej nazwie, działającego pod adresem mapa-turystyczna.pl. Podobnie jak w przypadku webowej wersji, tak i również w przypadku aplikacji mobilnej, idea jest bardzo prosta. Na znane i popularne mapy Google Maps naniesione są szlaki turystyczne. Opracowane są najważniejsze polskie pasma górskie, jak i również częściowo te znajdujące się przy granicy Polski po stronie czeskiej i słowackiej. Aplikacja mobilna Mapa Turystyczna nanosi szlaki turystyczne na warstwę map Google Maps i wyświetla nasze aktualne położenie za pomocą modułu GPS. Uważam, że jest to świetne uzupełnienie tradycyjnych papierowych map. Zwłaszcza w kombinacji z wersją map satelitarnych i terenowych. Oprócz funkcji związanych ze szlakami, aplikacja posiada również dodatkowe opcje związane z nagrywaniem tras i przeszukiwaniem punktów POI.

Aplikacja mobilna Mapa Turystyczna – Szlaki naniesione na warstwę map terenowych

Szlaki naniesione na warstwę map satelitarnych, w mojej opinii najlepsza kombinacja

Aplikacja posiada również opcję naniesienia szlaków na podstawową mapę Google Maps, ale w terenie nie jest ona zbytnio przydatna

Mapa Turystyczna offline

Oczywiście do działania warstw Google Maps niezbędny jest Internet, o co czasem trudno w górach. Dlatego deweloperzy aplikacji przygotowali dla nas również warstwę map działającą w trybie offline. Poszczególne obszary pobierane są do pamięci naszego urządzenia, dzięki czemu jesteśmy całkowicie niezależni od dostępu do Internetu i transferu danych sieci komórkowych. Doskonałe uzupełnienie. Opcja ta w przypadku Androida jest płatna, a w przypadku iOSa znajduje się już w zakupionym pakiecie.

Aplikacja Mapa Turystyczna i tryb warstw offline

Aplikację testowałem przez kilka tygodni i sprawdziła się dobrze, choć – co trzeba zaznaczyć – nie wszystkie szlaki naniesione są poprawnie. Aplikacja w wersji na iPhone’a jest płatna, w momencie kiedy piszę ten artykuł kosztuje 23,99 zł. Myślę, że jest to jednak kwota warta wydania, tym bardziej, że jest to opłata jednorazowa. Aplikacja na Androida jest darmowa, ale za to jej wersje map offline są płatne.

Linki do pobrania: Android i iOS

ZALETY:
– Szlaki naniesione są na znane i dobrze opracowane mapy Google Maps.
– Tryb wersji map offline, do pobrania do pamięci smartfona.
– Szlaki turystyczne opracowane są również w czeskich i słowackich pasmach górskich, przyległych do granicy z Polską.
– Oprócz szlaków naniesione są również szczyty górskie, schroniska, ważne punkty znajdujące się na trasie itp.
– Podstawowa wersja (bez trybu offline) na Androida jest darmowa.

WADY:
– Nie wszystkie szlaki opracowane są prawidłowo, pojawiają się drobne nieprawidłowości.
– Tryb map offline jest płatny na Androidzie i nie można wnieść opłaty jednorazowej (tylko czasową).

Zobacz także:

• 11 przydatnych aplikacji turystycznych na telefon
• Aplikacja „Ratunek” – Pomoc w górach i nad wodą

Artykuł Bez tej aplikacji nie ruszam w teren – Mapa Turystyczna pochodzi z serwisu Eloblog.

Kampania wrześniowa z 1939 roku

Animowana mapa w formie GIFu przedstawia przebieg kampanii z 1939 roku dzień po dniu. Od 31 sierpnia, czyli dnia poprzedzającego wybuch wojny, aż do 13 października 1939 roku. Jest to już tydzień po symbolicznym zakończeniu kampanii wrześniowej, za które przyjmuje się kapitulację 6 października Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga. Były to oddziały, które stoczył bitwę pod Kockiem w dniach 2-6 października 1939 roku. Bitwę tę uznaje się powszechnie za ostatnią bitwę kampanii wrześniowej.

Kampania wrześniowa 1939 dzień po dniu – Autor: GrzegorzusLudi

Co ciekawe, w rejonie Tatr i Podhala są zaznaczone także oddziały słowackiej Armii Polowej „Bernolak”, które również brały udział wspólnie z wojskami III Rzeszy w ataku na Polskę. O tym wydarzeniu niestety często się zapomina. Choć ich rola z punktu widzenia militarnego była nieznacząca, to fakt pozostaje faktem. W zamian za wspólną agresję, po zakończeniu kampanii wrześniowej Słowacja otrzymała fragment terytorium Polski.

Mapa została pierwotnie umieszczona na Wikipedii. Jej autorem jest użytkownik o nicku GrzegorzusLudi. Jak sam pisze, mapa została opracowana własnoręcznie na podstawie dat zajęcia różnych miast oraz informacji o bitwach.

Artykuł Kampania wrześniowa 1939 dzień po dniu – Animowana mapa pochodzi z serwisu Eloblog.

Zachwycające – Symfonia Nocy

Symfonia Nocy – zachwycające Tatry zostały wykonane techniką Timelapse. Autorem zdjęć i filmu jest Vladimír Šifra ze Słowacji, podkład do filmu stanowi utwór „Arrival of The Birds & Transformation” The Cinematic Orchestra.

Zachwycające Tatry – Symfonia Nocy – Źródło: vimeo.com

Słowacja, miejscowość Vernár – Kadr z filmu – Źródło: vimeo.com

Zapraszam również do odwiedzenia autora filmu na jego Fanpage’u na Facebooku. A także do strony www.fotoslovensko.sk, która w tym momencie przekierowuje do profilu autora na serwisie 500px. Jestem tam opublikowanych wiele pięknych zdjęć ze Słowacji i Tatr.

Artykuł Zachwycające Tatry na filmie – Symfonia Nocy pochodzi z serwisu Eloblog.