Współczesny zamek w Puszczy Noteckiej?

O ciekawym i dość intrygującym znalezisku donosi jeden z użytkowników portalu Wykop. We wpisie na tzw. mikroblogu pojawiła się informacja o budowie niecodziennego obiektu niedaleko Poznania. Na zdjęciach satelitarnych Google Maps została uchwycona budowa olbrzymiego obiektu na jeziorze w środku Puszczy Noteckiej. Więcej informacji na temat tego intrygującego obiektu przynosi analiza zdjęć satelitarnych pochodzących z różnych okresów. Na zdjęciu satelitarnym z 2014 roku widzimy samo jezioro. Natomiast na zdjęciu z 2017 roku widzimy już, że na jeziorze została usypana sztuczna wyspa, na której ruszyła budowa potężnego obiektu. Pomiary wykonane za pomocą narzędzi na dostępnych Geoportalu wskazują, że sztuczna wyspa ma około 300 m długości. Z tego co piszą internauci, teren jest ogrodzony i nie ma do niego swobodnego wstępu.

Link do Google Maps.

Czy ktoś buduje zamek w Puszczy Noteckiej? – Źródło: Google Maps

Porównanie zdjęć satelitarnych z 2014 i 2017 roku – Źródło: Google Earth

Trochę bardziej szczegółowe zdjęcia dostępne są na rządowym serwisie Geoportal. Choć obiekt jest w budowie wyraźnie widać jakąś formę murów wraz z osadzonymi na nich basztami.

Budowa zagadkowego obiektu w Puszczy Noteckiej – Źródło: Geoportal.gov.pl

Link do Geoportalu.

Nie tylko użytkownicy portalu Wykop dostrzegli tę dziwną budowę. Również na innych portalach możemy znaleźć komentarze osób zaintrygowanych tematem.

„Niewiele wiadomo na temat szczegółów tego przedsięwzięcia i czemu ten obiekt ma ostatecznie służyć. Budowa ta jest owiana mgłą tajemnicy. Nawet mieszkańcy Stobnicy tego nie wiedzą. Kiedy doszliśmy tam bliżej ujrzeliśmy wysoki płot z drutem kolczastym i górujące nad lasem zarośnięte zielskiem zwały ziemi wybranej z miejsca, gdzie powstaje sztuczny zbiornik wodny.”
Autor: Lech Źródło: www.goryszlaki.hekko.pl

Czym jest ta budowla? Komu ma służyć? Kto ją finansuje? Żeby nie zostać oskarżonym o rozsiewanie niesprawdzonych lub nieprawdziwych informacji nie będę przytaczał wypowiedzi zamieszczanych w sieci. Bez problemu możecie jednak sami odszukać o czym piszą internauci.

Artykuł Tajemnicza budowla w środku lasu – Ktoś buduje zamek w Puszczy Noteckiej? pochodzi z serwisu Eloblog.

Brama Poznania ICHOT

Poznański ICHOT to multimedialne centrum, które swoją działalność rozpoczęło w kwietniu 2014 roku. Nowocześnie przygotowana multimedialna ekspozycja prezentuje nam 1050 lat historii Ostrowa Tumskiego. Całość wystawy zwiedza się z audioprzewodnikiem na uszach. To jedna z najważniejszych i najlepszych atrakcji turystycznych w Poznaniu.

ICHOT – Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego w Poznaniu

ICHOT – Kładka nad Cybiną

Brama Poznania ICHOT

…tu się Polska zaczęła…

Multimedialne ekspozycje zwiedzamy z audioprzewodnikiem

Multimedialne ekspozycje zwiedzamy z audioprzewodnikiem

Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego w Poznaniu

Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego w Poznaniu

Książę piastowski Mieszko I i księżniczka czeska Dobrawa

Brama Poznania ICHOT nie ma być tylko miejscem opowiadającym o historii Ostrowa Tumskiego. Ma być również miejscem, gdzie można spędzić wolny czas. W trakcie zwiedzania obiektu, na dachu budynku możemy odpocząć na rozstawionych leżakach i przy okazji obejrzeć panoramę Poznania.

Widok na poznańską katedrę z dachu ICHOT

Informacje na temat zwiedzania ICHOT znajdują się pod adresem bramapoznania.pl.

Gdzie odbył się chrzest Polski?

Ostrów Tumski w Poznaniu jest jednym z miejsc branych pod uwagę, jako miejsce chrztu księcia Mieszka I, a tym samym chrztu Polski z 966 roku. W roku 1999 archeolodzy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza odkryli na Ostrowie Tumski pozostałości palatium, czyli budowli łączącej w sobie cechy siedziby władcy i cechy sakralne w postaci przypałacowej kaplicy. Dla Poznania było to przełomowe okrycie. Dawniej władcy państwa mieli zwyczaj osobistego objeżdżania kontrolowanych przez siebie terenów. W tym celu budowano w grodach książęce siedziby. Jedno z takich miejsc znajdowało się w Poznaniu. Obecnie pozostałości palatium zalegają 2 metry pod ziemią. Zlokalizowane są dokładnie tuż przy kościele Najświętszej Marii Panny.

Kościół Najświętszej Marii Panny na Ostrowie Tumskim – w tym miejscu ponad 1050 lat temu wybudowano palatium

Miejsce dawnej kaplicy pałacowej Mieszka I i Dobrawy 966 rok

Natomiast niedaleko palatium, w miejscu gdzie dziś znajduje się Katedra św. Piotra i św. Pawła, odnaleziono pozostałości zagadkowej budowli. Jej szczątki znajdują się w podziemiach świątyni. Jest to budowla w swojej formie przypominająca misę, której przeznaczenie do tej pory nie jest jednoznacznie określone. Jedni badacze twierdzą, że są to pozostałości baptysterium, czyli miejsca przeznaczonego do wykonywania obrzędu chrztu. Inni zaś uważają, że są to pozostałości misy służącej do mieszania zaprawy wykorzystywanej przy budowie świątyni. Spór wciąż trwa.

Makieta Ostrowa Tumskiego sprzed 1050 lat – Źródło: ICHOT – Zaznaczone jest położenie palatium i baptysterium

Hipotetyczna misa chrzcielna z podziemi katedry – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Radomil

Jeżeli hipoteza o baptysterium okazałaby się prawdziwa, mogłoby to świadczyć o dokonaniu historycznego chrztu Polski właśnie w tym miejscu.

Ostrów Tumski w Poznaniu – Czy to właśnie tutaj miał miejsce chrzest Polski?

O innym miejscu, które również brane jest pod uwagę, jako miejsce chrztu Polski, możecie przeczytać w artykule Wyspa Władców – Ostrów Lednicki.

Mapa Bramy Poznania ICHOT i Ostrowa Tumskiego

Artykuł Ostrów Tumski i Brama Poznania ICHOT – Tu się Polska zaczęła pochodzi z serwisu Eloblog.

Pałac w Rogalinie – Rys historyczny

Pałac w Rogalinie powstał w II połowie XVIII wieku, jako siedziba rodu Raczyńskich herbu Nałęcz. Budowę pałacu zawdzięczamy Kazimierzowi Raczyńskiemu, który był Marszałkiem Nadwornym Koronnym i późniejszym starostą generalnym Wielkopolski. Jego osoby raczej nie można oceniać zbyt pozytywnie, ze względu na prorosyjską postawę i udział w Konfederacji Targowickiej. Z drugiej jednak strony warto wspomnieć XX-wieczną działalność kolejnego z członków rodu – Edwarda Bernarda Raczyńskiego. Pełnił on funkcję Ministra Spraw Zagranicznych i Prezydenta RP na uchodźstwie. Edward Raczyński był ostatnim męskim potomkiem polskiej linii Raczyńskich.

Po lewej Kazimierz Raczyński, po prawej Edward Bernard Raczyński

Herb szlachecki Nałęcz – Symbol zawiązanej opaski możemy odnaleźć w wielu miejscach w rogalińskim pałacu

Barokowo-klasycystyczny pałac przetrwał do naszych czasów z niewielkimi zmianami. Na początku XXI wieku pozyskano środki finansowe na jego gruntowną rewaloryzację i konserwację. Podzielone na etapy prace trwały kilka lat. Ponownie dla ruchu turystycznego pałac został otwarty w 2015 roku. Dziś pięknie odrestaurowane pałacowe wnętrza oraz przylegający park, mogą być podziwiane przez turystów. Zespół pałacowo-parkowy w Rogalinie składa się z kilku elementów. Do poszczególnych atrakcji musimy wykupić osobne bilety lub całościowy karnet. Samo wejście do parku i ogrodów jest darmowe.

Pałac w Rogalinie – Wielkopolska Perła Architektury

Pałac w Rogalinie

Pałac Raczyńskich od strony rokokowych ogrodów

Pałac Raczyńskich od strony rokokowych ogrodów

Pałac Raczyńskich w Rogalinie

Wnętrza Pałacu Raczyńskich

Najważniejszym elementem wycieczki po zespole pałacowo-parkowym jest zwiedzanie wnętrz głównej części pałacu. Zabytkowe pomieszczenia zostały mozolnie odtworzone w kształcie, jaki nadawali im kolejni właściciele obiektu. Zwiedzanie historycznych wnętrz Pałacu w Rogalinie odbywa się z audioprzewodnikiem.

Wnętrza Pałacu Raczyńskich w Rogalinie

Wnętrza Pałacu Raczyńskich w Rogalinie

List…

Historyczne wnętrza Pałacu w Rogalinie

Historyczne wnętrza Pałacu w Rogalinie

Historyczne wnętrza Pałacu w Rogalinie

Zrekonstruowane i odnowione piękne pałacowe wnętrza – Rogalin

Telefon z dawnej epoki – Pałac Raczyńskich w Rogalinie

Zrekonstruowana biblioteka Raczyńskich

Zrekonstruowana biblioteka Raczyńskich

Zrekonstruowana biblioteka Raczyńskich

Wnętrza Pałacu Raczyńskich w Rogalinie

Na uzupełnienie eksponatami wciąż czeka rogalińska zbrojownia

Wystrój pałacowych wnętrz z zabytkowymi kaflowymi piecami

Wnętrza Pałacu Raczyńskich w Rogalinie

Sypialnia – Pałac w Rogalinie

Wnętrza Pałacu Raczyńskich w Rogalinie

Park w Rogalinie

Pałac Raczyńskich w Rogalinie otoczony jest przepięknym rokokowym ogrodem i parkiem. Jak już wspomniałem, wstęp do nich jest bezpłatny. W pobliżu parku płynie meandrująca Warta. Znajdują się tu również liczne pomniki przyrody, w tym popularne dęby: Lech, Czech i Rus. Swoją nazwą nawiązują one do legendy o trzech braciach, dających początek Polsce, Czechom i Rusi. Wiek zabytkowych dębów oszacowany jest na około 700 lat.

Zespół pałacowo-parkowy w Rogalinie

Zespół pałacowo-parkowy w Rogalinie

Rokokowe ogrody – Pałac w Rogalinie

Rokokowe ogrody – Pałac w Rogalinie

Park w Rogalinie

Trzy zabytkowe dęby – Lech, Czech i Rus

Trzy zabytkowe dęby – Lech, Czech i Rus

W pobliżu meandrującej Warty

W pobliżu meandrującej Warty

Dodatkowe atrakcje

Park i pałacowe wnętrza to nie jedyne atrakcje turystyczne. Osobno lub w ramach karnetu na całość możemy również zwiedzić galerię obrazów, powozownię oraz rekonstrukcję londyńskiego gabinetu Prezydenta RP na uchodźstwie Edwarda Raczyńskiego.

Rogalińska galeria obrazów – Pałac w Rogalinie

Ogromny obraz Jana Matejki „Dziewica Orleańska” – 47 mkw. powierzchni

Rogalińska powozownia

Rogalińska powozownia

Zwiedzanie Pałacu w Rogalinie

Zwiedzając Pałac w Rogalinie warto wybrać się wcześnie, gdyż ilość biletów na danych dzień jest niestety ograniczona. W popularny dzień może więc nas spotkać przykra niespodzianka braku biletów. Z drugiej strony wcześniejsza rezerwacja biletów dla turystów indywidualnych nie jest możliwa.

Więcej informacji na stronie rogalin.mnp.art.pl.

Mapa Pałac w Rogalinie

Artykuł Pałac w Rogalinie – Wielkopolska perła architektury pochodzi z serwisu Eloblog.

Festung Posen – Twierdza Poznań

Przypomnę, że Poznań w wyniku rozbiorów Rzeczypospolitej znalazł się w granicach Królestwa Prus. Pomysł budowy systemu fortów w mieście pojawił się po zakończeniu wojen napoleońskich. W wyniku nowego podziału terytorialnego pomiędzy mocarstwami, Poznań znalazł się bardzo blisko granicy Imperium Rosyjskiego (formalnie Królestwa Polskiego). Potencjalne zagrożenie ze wschodu, rosnące przez cały okres XIX wieku, było impulsem do silnego ufortyfikowania miasta.

Karl von Großmann – Inicjator budowy Festung Posen

Twierdza Poznań była przez lata rozbudowywana i modernizowana, tak aby nadążyć za rozwojem nowoczesnych środków ogniowych. Zwłaszcza rozwój artylerii wymuszał modernizację fortów, gdyż te okazywały się za mało odporne na nowe rodzaje broni. Taka sytuacja nie dotyczyła tylko twierdzy w Poznaniu, ale również innych twierdz w Prusach, a później Cesarstwie Niemieckim. Festung Posen miał jednak ciągle priorytet przy kolejnych zaplanowanych w kraju modernizacjach.

Mapa Twierdzy Poznań z zaznaczonym obiektami twierdzy poligonalnej (w środku) i fortowej (na zewnątrz) – Foto: zbiory Fort Va

Mapa w większej rozdzielczości (1800×1364) dostępna jest pod tym linkiem.

Podczas ostatniego majowego weekendu wybrałem się do Poznania, gdzie korzystając ze specjalnej oferty „Poznań za pół ceny” zwiedziłem kilka z udostępnionych fortów. Przez wiele lat po wojnie poznańskie fortyfikacje były traktowane po macoszemu, jako element spadku po pruskich zaborcach. Dziś jednak mieszkańcy Poznania zaczynają dostrzegać turystyczny potencjał opuszczonych miejsc. Część obiektów została już zagospodarowana na cele turystyczne i edukacyjne. Kompleks fortów jest naprawdę rozległy. Na ich zwiedzanie warto zaplanować kilka dni.

Fort Va Bonin

Fort Va został zbudowany w latach około 1887-1890. Należał do fortów pośrednich nowego typu. Zadaniem tego typu fortów było wspomaganie obrony w obszarze pomiędzy głównymi fortami. Ze względu na swoją pomocniczą funkcję wyposażony był tylko w kilka lekkich dział. Obiekt został wybudowany na planie trapezu i otoczony fosą głęboką na kilka metrów. Ciekawostką jest to, że Fort Va miał również swój obronny epizod podczas II Wojny Światowej. Zorganizowano w nim jedno z niemieckich stanowisk obrony. Z tego powodu obiekt posiada niewielkie zniszczenia.

Fort Va na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Makieta Fortu Va – Festung Posen

Zwischenwerk Bonin – Fort Pośredni Bonin

Obecnie Fortem Va opiekuje się Stowarzyszenie Miłośników Fortyfikacji „Kernwerk”, które zorganizowało w nim trasę turystyczną. Obiekt zwiedza się wraz z przewodnikiem ubranym w pruski mundur z minionej epoki Festung Posen. W trakcie pokonywania trasy odwiedzamy liczne z fortecznych pomieszczeń, przemieszczamy się fragmentem podziemnego korytarza, oglądamy również fort z zewnątrz. Całość w towarzystwie przewodnika-prusaka, który opowie również kilka ciekawostek o obiekcie.

Przewodnicy po Forcie Va w pruskich mundurach

Przewodnik po Forcie Va w pruskim mundurze

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Wnętrza Fortu Va w Poznaniu

Podziemia Fortu Va – Festung Posen

Fort Va – Twierdza Poznań

Fort Va – Twierdza Poznań

Stare fortyfikacje i współczesne blokowiska, taki jest właśnie Poznań

Fort Winiary – Cytadela

Fort Winiary, nazywany powszechnie Cytadelą, należał do jednego z czterech centralnych odcinków umocnień Festung Posen. Potężny obiekt został wybudowany w latach 1828-1842. Tuż obok śródmieścia, które zostało otoczone poligonalnym (wielobocznym) rdzeniem z sześcioma fortami. Fort Winiary, tak jak i inne obiekty z tego okresu, został zaprojektowany przez Johanna Leopolda von Brese.

Johann Leopold von Brese – Projektant Fortu WIniary

W II połowie XIX wieku, po wybudowaniu nowego pierścienia fortyfikacji wokół miasta, centralne umocnienia Festung Posen straciły na swoim militarnym znaczeniu. Poznań rozrastał się gwałtownie, tak samo, jak inne europejskie miasta tego okresu. Poligonalny rdzeń fortyfikacji został więc rozebrany, natomiast Fort Winiary przetrwał trochę dłużej. Uległ zniszczeniu dopiero podczas walk w czasie II Wojny Światowej w 1945 roku. Reszty dopełniła powojenna rozbiórka. Warto wspomnieć, że podczas wojny na Cytadeli znajdował się ostatni z niemieckich punktów oporu.

Stare lotnicze zdjęcie Fortu Winiary – Źródło: fotopolska.eu

Fort Winiary na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Park Cytadela zlokalizowany na miejscu dawnego Fortu Winiary

W parku zlokalizowany jest cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej

Pozostałości po Forcie Winiary – Festung Posen

Pozostałości po Forcie Winiary – Festung Posen

Pozostałości po Forcie Winiary – Festung Posen

Obecnie na terenie zajmowanym niegdyś przez Fort Winiary znajduje się Park Cytadela. W parku zlokalizowane są muzea, cmentarze i pomniki upamiętniające walki o Poznań. Szczególnie polecam odwiedzić dwa muzea znajdujące się w pozostałościach Fortu Winiary. Pierwszym z nich jest Muzeum Uzbrojenia, w którym można zobaczyć ciekawą i bogatą ekspozycję militariów. Od broni strzeleckiej, poprzez umundurowania, po czołgi i samoloty.

Muzeum Uzbrojenia na Cytadeli

Ekspozycje Muzeum Uzbrojenia

Ekspozycje Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu

Liczne ekspozycje broni pancernej – Muzeum Uzbrojenia Poznań

Samoloty bojowe to spora część naziemnej ekspozycji – Muzeum Uzbrojenia Poznań

Drugim jest Muzeum Armii Poznań, upamiętniające dzieje Armii Poznań pod dowództwem gen. Tadeusza Kutrzeby w czasie II Wojny Światowej. W tym jedną z najważniejszych bitew kampanii wrześniowej – Bitwę nad Bzurą.

Muzeum Armii Poznań na Cytadeli

Wystawa mundurów Wojska Polskiego z września ’39 – Muzeum Armii Poznań

Żołnierze Wojska Polskiego podczas Bitwy po Bzurą

Archiwalna prasa z września ’39 – wojenna propaganda

Fort VII Colomb

Fort VII powstał w latach 1876-1882. Obiekt należał do tzw. fortów głównych drugiego pierścienia fortyfikacji Poznania. Zbudowany został na planie sześcioboku. Zadaniem tego typu fortów było prowadzenie ostrzału artyleryjskiego przeciwnika za pomocą ciężkich dział. Forty na wyposażeniu posiadały także lekkie działa do osłony przedpola. Obecnie jest to jeden z najlepiej zachowanych fortów Festung Posen.

Fort VII na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Wejście do Fortu VII Colomb

Fort VII – Festung Posen

Fort VII – Festung Posen

Najsmutniejsza historia Fortu VII związana jest z okresem II Wojny Światowej. Bowiem w jego lochach Niemcy zorganizowali obóz koncentracyjny KL Posen, a później obóz zagłady działający pod nadzorem SS. Na terenie Fortu VII znajdowało się również więzienie tajne policji – Gestapo. Z tego powodu dzisiaj jest to szczególne miejsce związane z pamięcią o ofiarach Nazizmu. W tym celu na terenie obiektu zorganizowano ekspozycję poświęconą niemieckim zbrodniom II Wojny Światowej. Ekspozycję zwiedza się samodzielnie.

W czasie II Wojny Światowej mieścił się tu Konzentrationslager Posen

W środku ekspozycja Muzeum Martyrologii Wielkopolan

Ekspozycja Muzeum Martyrologii Wielkopolan

Pomnik więźniów – Muzeum Martyrologii Wielkopolan

Ściana egzekucji – Fort VII

Fort III Graf Kirchbach

Kolejny fort, który możemy zwiedzać, znajduje się na terenie poznańskiego Nowego Zoo. Fort III należy również do fortów głównych. Wzniesiono go w latach 1877-1881. Obecnie znajduje się pod opieką Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji. W Forcie III przygotowana jest trasa turystyczna obejmująca zarówno część podziemną i naziemną. Żeby zwiedzić fort, niezbędne jest również zakupienie biletu do Zoo. Zdjęcia pochodzą z 2013 roku.

Fort III na zdjęciu satelitarnym (na lewo) i obrazie LIDAR (na prawo) – Źródło: geoportal.gov.pl

Fort III na terenie Nowego Zoo – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Fort III – Festung Posen – Foto: Grzegorz Posała

Poznański Szlak Forteczny

Opisane powyżej miejsca to oczywiście nie jedyne forty, które można zobaczyć w Poznaniu. W styczniu 2016 roku został uruchomiony Poznański Szlak Forteczny, w ramach którego przed fortami Festung Posen zostały ustawione specjalne tablice informacyjne. Szlak obejmuje kilkadziesiąt obiektów. Nie wszystkie obiekty udostępnione są do zwiedzania w formie trasy turystycznej. Należy więc zachować odpowiednią ostrożność.

Poznański Szlak Forteczny

„Poznański Szlak Forteczny został wytyczony w oparciu o koncepcję przygotowaną przez Porozumienie dla Twierdzy Poznań i prace Zespołu ds. fortyfikacji poznańskich Urzędu Miasta Poznania. Tablice informacyjne oraz stronę internetową sfinansowano z Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego. W grudniu 2015 roku tablice informacyjne ustawiono przy najważniejszych obiektach XIX-wiecznej twierdzy, m.in. fortach, kilku grupach schronów oraz koło zachowanych obiektów twierdzy poligonalnej z pierwszej połowy XIX wieku.”

Dostępna jest również strona internetowa, na której na mapie zaznaczone są obiekty znajdujące się na szlaku.

Mapa Festung Posen – Twierdzy Poznań, z zaznaczonymi ciekawszymi obiektami.

Artykuł Festung Posen – Zwiedzanie Twierdzy Poznań pochodzi z serwisu Eloblog.

Ślady kosmicznej katastrofy w Poznaniu

Po raz pierwszy odkrycia meteorytu w tym miejscu dokonano w 1914 roku, kilka miesięcy po wybuchu wojny. Stało się to całkiem przypadkowo, bowiem w trakcie kopania umocnień przez niemieckich żołnierzy. Znaleziony okaz żelaznego meteorytu ważył 77,5 kg. To oczywiście nie jedyny przykład kosmicznego znaleziska, które zostało wykopane w tym miejscu. Największy z meteorytów został odnaleziony w roku 2012. Ważył aż 261,8 kg, a jego wymiary wynosiły 50 cm wysokości, 40 cm szerokości i 71 cm długości. To największy polski meteoryt.

Największy meteoryt (261,8 kg) odnaleziony w Morasku – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Chmee2

Łączna udokumentowana waga odnalezionych wszystkich meteorytów w Morasku przekroczyła już 1000 kg. Odkopane pozostałości meteoroidy należą do tzw. meteorytów żelaznych. Tym bardziej unikalne, gdyż tylko 4,4% spadających wszystkich obiektów zaliczanych jest do tej grupy.

Rezerwat przyrody Meteoryt Morasko

Meteoryty to oczywiście nie jedyne ślady tej kosmicznej katastrofy. Te najbardziej widoczne to 7 kraterów o różnych rozmiarach, od 18 m do 90 m średnicy. Ponieważ znajdują się one w rejonie odnalezienia wspomnianych meteorytów, powstanie kraterów powszechnie wiąże się z ich upadkiem. Najgłębszy z nich ma ponad 11 m głębokości. Niektóre z kraterów wypełnione są częściowo wodą. To one stanowią główną i najważniejszą atrakcję lasów Moraska.

Kratery na obrazie LIDAR (po lewej) i zdjęciu satelitarnym (po prawej) – Źródło: geoportal.gov.pl

Kratery Morasko zlokalizowane są na zalesionym terenie. Wokół miejsca utworzono specjalny Rezerwat Przyrody Meteoryt Morasko. Poprowadzono również ścieżkę dydaktyczną, która przebiega przy 3 kraterach. Niestety przy ścieżce nie znajdziemy odnalezionych tutaj meteorytów, gdyż te znajdują się w większości w placówkach muzealnych.

Ścieżka Dydaktyczna – Rezerwat Przyrody Meteoryt Morasko

Ścieżka Dydaktyczna – Rezerwat Przyrody Meteoryt Morasko

Krater po upadku meteorytu – Meteoryt Morasko

Krater po upadku meteorytu – Meteoryt Morasko

Największy z kraterów, 90 m średnicy – Meteoryt Morasko

Największy z kraterów, 90 m średnicy – Meteoryt Morasko

Meteorytowa – Pobliska ulica ma również stosowną nazwę

Meteoroidy, Meteory i Meteoryty – Znaczenie

Korzystając z okazji warto jeszcze wspomnieć o pewnej zawiłości językowej z nazwami określonych zjawisk. Ich podobieństwo do siebie może nastręczać pewnych problemów.

• Meteoroidem nazywamy fragment planetoidy lub komety, który wchodząc w ziemską atmosferę powoduje zjawisko meteoru. Fragmenty mogą mieć wymiary od kilku milimetrów do kilku metrów.
• Meteorem nazywamy zjawisko świetlne powstałe na skutek przechodzenia przez atmosferę w/w meteoroidu. Powszechnie określa się je mianem „spadających gwiazd”. Szczególnie jasne meteory nazywane są bolidami.
• Meteorytem nazywamy fragment meteoroidu, któremu udało się dotrzeć do powierzchni Ziemi. Tylko nielicznym obiektom się to udaje, gdyż większość z nich spala się w skutek przejścia przez atmosferę.

Zdjęcie meteoru z dnia 17 listopada 2009 roku – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Navicore

Mapa Meteoryt Morasko

Artykuł Meteoryt Morasko – Ślady kosmicznej katastrofy pochodzi z serwisu Eloblog.

Szczegółowa mapa Polski przed rozbiorami

Mapa ta nie pochodzi z ówczesnych czasów przed rozbiorami, ale została wydana znacznie później, bowiem w roku 1895. Autorem tej mapy jest Jan Babirecki, a wydawcą Spółka Wydawnicza Polska z siedzibą w Krakowie. Pod zdjęciem umieszczam linki z dostępem do pełnej rozdzielczości mapy.

Mapa Polski w 1771 roku – Autor: Jan Babirecki Rok wydania: 1895

Szczegółowa mapa Polski dostępna jest w dużej rozdzielczości 13437×14880 pikseli (23,5 MB). Można ją pobrać ze stron mapywig.org, skorzystać z linku na MEGA albo pobrać z mojego serwera. Uwaga, mapa jest w bardzo dużej rozdzielczości i pobieranie na mapywig.org może zawiesić przeglądarkę. Jeżeli mapa nie będzie dostępna w obu tych linkach, to proszę o pozostawienie informacji w komentarzach, postaram się to naprawić.

Podział Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Mapa przedstawia klasyczny podział Rzeczypospolitej Obojga Narodów na dwie części – prowincje – Koronę (Polskę) i Litwę (Wielkie Księstwo Litewskie). Pod pojęciem Korony rozumiano tak de facto Wielkopolskę i Małopolskę. Prowincje Rzeczypospolitej Obojga Narodów były dalej podzielone na województwa, powiaty i ziemie. Szczegółowe podziały prowincji rozpisane są na podziałce na samym dole mapy. Przekopiowałem je również poniżej.

Podział Prowincji Małopolskiej

Podział Prowincji Wielkopolskiej

Podział Prowincji Litewskiej – Wielkie Księstwo Litewskie

Artykuł Szczegółowa mapa Polski z 1771 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Umieściłem wywołane zdjęcie sprzed parudziesięciu lat (lata 50-70-te) w formacie 9×13 cm przed obiektyw swojego aparatu i udawałem się w miejsca, gdzie dane zdjęcie zostało wykonane. Poszukiwanie kadru, a tym bardziej kąta pod jakim zostały wykonane dawne zdjęcie wcale nie okazało się takie proste. Jedno ujęcie to próba parudziesięciu, a nawet setek zdjęć nie zawsze tego samego dnia. Wracałem w te miejsca parokrotnie w poszukiwaniu nie tylko tego samego kadru, ale także naświetlenia.

Sam projekt „Dawna Środa Wielkopolska Dziś” ma cel przeniesienie odbiorcy w czasy zrobienia tego zdjęcia tak, jak by było to dziś. Przechodzimy obok budowli miejsc, które wcześniej wyglądały całkiem inaczej. Piękniej? Cóż to już subiektywna ocena każdego odbiorcy. Ja chcę, aby te zdjęcia pokazały młodzieży, jak wyglądała ich miejscowość dawniej, a ludziom starszym pokazać zmieniającą się Środę Wielkopolską.

Cukrownia – Dawna Środa Wielkopolska Dziś – Foto: Grzegorz Posała

Poczta – Dawna Środa Wielkopolska Dziś – Foto: Grzegorz Posała

Rynek – Dawna Środa Wielkopolska Dziś – Foto: Grzegorz Posała

Cukiernia – Dawna Środa Wielkopolska Dziś – Foto: Grzegorz Posała

Projekt jest cały czas w fazie roboczej, gdyż zdjęć przybywa, a nie zawsze jest możliwe wykonanie tego samego ujęcia bez pomocy innych ludzi czy instytucji. Cześć zdjeć zrobiona jest z wysokości gdzie znajdują się dziś banki, sądy czy z wież kościelnych. Mam nadzieję jednak, że uda mi się przekonać te osoby i projekt będzie można zakończyć wystawą.

Kolejne zdjęcia, które uda się wykonać, będą systematycznie publikowane na fanpage’u Środa w Obiektywie.

Artykuł Projekt „Dawna Środa Wielkopolska Dziś” pochodzi z serwisu Eloblog.

Historia zatopionych miejsc w Polsce

Postanowiłem opisać historię kilku niezwykłych zatopionych miejsc w Polsce. Wybrałem cztery miejsca, których wspólnym mianownikiem było zalanie bądź zatopienie. Nie jest takich miejsc w Polsce dużo. Jeżeli znacie jeszcze jakieś podobne historie, zapraszam do pozostawienia komentarza. Pozdrowienia dla Moniki, która zainspirowała mnie do napisania tego artykułu. 🙂

Wineta – Słowiańska Atlantyda

Pierwsze z zatopionych miejsc związane jest z legendą o niezwykłym nadbałtyckim porcie. Według tych legend i rożnych źródeł, w rejonie ujścia Odry miał istnieć dawniej potężny i bogaty gród zwany Winetą. Gród ten położony był nad Bałtykiem, a dzięki portowi oraz dogodnej lokalizacji rozwijał handel i bogacił się już od najdawniejszych wieków. Tu krzyżowały się dwa ważne szlaki handlowe, odrzański i bałtycki. Według doniesień Wineta była zamieszkiwana przez Słowian – pogan, ale nie brakowało tu również innych ludów. Mieszkańcy Winety szybko się bogacili, a gród osiągnął spore rozmiary, jak na ówczesne standardy. Jego istnienie zostało przerwane nagle w wyniku jakiegoś wydarzenia lub kataklizmu. Według legend Winieta została zatopiona, być może na skutek gniewu bogów oburzonych przepychem i wystawnym życiem mieszkańców grodu. Podstawowe pytanie dotyczy położenia legendarnej Winety, gdyż współcześnie nie jest ono nam znane. Na mapie Pomorza z 1618 roku autorstwa niemieckiego kartografa Eilhardusa Lubinusa, znajduje się jakaś wyspa zaznaczona, jako Wineta.

Mapa Pomorza Eilhardusa Lubinusa – 1618 rok – Historia Zatopionych Miejsc

Mapa Pomorza Eilhardusa Lubinusa – Zbliżenie – Historia Zatopionych Miejsc

Dziś w tym miejscu już nie ma żadnej wyspy, ale też prawdopodobnie nie ma żadnych śladów, które mogłyby potwierdzać wcześniejsze jej istnienie. Kolejna z hipotez lokuje Winietę na wyspie Wolin. W trakcie prac archeologicznych prowadzonych na wyspie w rejonie cieśniny Dziwny odkryto wiele znalezisk. Wiele z nich posiada cechy sztuki skandynawskiej. Również w legendach wywodzących się od sag staroskandynawskich pojawia się informacja o legendarnej twierdzy Wikingów – Jomsborg. Położona miała być ona także na południowym wybrzeżu Bałtyku, w pobliżu ujścia Odry. Z biegiem czasu jej obecność zaczęto również łączyć z wyspą Wolin. Mogą to potwierdzać cechy znalezisk odnajdywanych na Wolinie. Czy zatem istniała tam legendarna Wineta? Czy jest ona także legendarną twierdzą Jomsborg z sag? Tego wciąż potwierdzić nie można.

Na temat Winety oraz odkryć na wyspie Wolin TVP Historia wyprodukowała film pod tytułem „Miasto Zatopionych Bogów”. Zachęcam do jego obejrzenia.

Możliwe miejsca położenia legendarnej WInety – Źródło: commons.wikimedia.org

Schlesiertal – Zatopiona osada górnicza

Kolejne z zatopionych miejsc w Polsce znajduje się na dnie Jeziora Lubachowskiego, zwanego też Bystrzyckim. Jeszcze w XIX wieku w miejscu, w którym łączą się Góry Wałbrzyskie i Góry Sowie, leżała górnicza wioska Schlesiertal. Nazwę wioski, czasem zapisaną „Schlesierthal”, a czasem „Schlesiertal”, możemy przetłumaczyć na „Śląską Dolinę”. Taka też potoczna nazwa utrzymała się do dnia dzisiejszego. Wioska znajdowała się w dolinie, która oddzielała dwa sudeckie pasma górskie od siebie. Dołem Śląskiej Doliny biegła rzeka Bystrzyca. Schlesiertal położona była niemalże u stóp Zamku Grodno, znajdującego się na szczycie pobliskiego wzgórza Choina. Pierwsze wzmianki o tej osadzie pochodzą już z roku 1548. Z dokumentów dowiadujemy się o specjalnej komisji wysłanej do wioski w celu zbadania stanu górnictwa w tym rejonie. W rejonie Schlesiertal bito sztolnie i prowadzono poszukiwania rud metali, jednak nie natrafiono na ich większe skupiska. Więcej na temat górnictwa w tym regionie możemy przeczytać w tym artykule. Osada posiadała swój własny kościół i aż 3 gospody. Prawdopodobnie życie w tej górniczej osadzie biegło spokojnie i powoli, aż do przełomu XIX i XX wieku, kiedy to podjęto znaczące decyzje dla regionu.

Schlesiertal i Zamek Grodno – Źródło dolny-slask.org.pl

Schlesiertal – Historia Zatopionych Miejsc – Źródło dolny-slask.org.pl

Pod koniec XIX wieku w lipcu 1897 roku doszło do jednej z największych w historii powodzi na Śląsku. Wielokrotnie o niej pisałem i mówiłem, między innymi w moim filmie o budowie zapory wodnej w Pilchowicach. Niemcy postanowili wdrożyć ambitny program przeciwpowodziowy w Sudetach, którego głównym elementem była budowa systemu zapór wodnych na rzekach, w tym na Bystrzycy. Budowę zapory rozpoczęto w roku 1911. W wyniku osadzenia zapory na Bystrzycy powstało sporej wielkości jezioro zaporowe o powierzchni około 50 ha. Zalaniu musiała ulec również Śląska Dolina i wioska Schlesiertal, które znajdowały się między wzgórzami, a które teraz stały się ścianami zbiornika. Częściowo rozebrana znalazła się bezpowrotnie pod wodą w roku 1914.

Więcej archiwalnych zdjęć tej wioski możemy zobaczyć na portalu dolny-slask.org.pl.

Jezioro Lubachowskie (Bystrzyckie) 2013 rok – Historia Zatopionych Miejsc

Stare Maniowy – Miejscowość na dnie jeziora

Podobna historia wydarzyła się 80 lat później podczas budowy zapory wodnej w Niedzicy. W jej wyniku została zalana wioska Maniowy. W momencie likwidacji posiadała 320 domów, w których żyło 1900 mieszkańców. Większa część z zabudowań została zrównana z ziemią, część obiektów zabytkowych została przeniesiona do muzeum-skansenu. Budowa zapory planowana była już w dwudziestoleciu międzywojennym, jednak nie doszło do jej realizacji z powodu wybuchu wojny. Ponownie do planów budowy zapory na Dunajcu powrócono w latach 60. Kiedy wiadome było już, że zapora powstanie, należało zastanowić się, co zrobić z wioską Maniowy. A w zasadzie, co zrobić z jej mieszkańcami, gdyż los wsi był przesądzony… Miała zostać zalana spiętrzonymi wodami Dunajca.

Maniowy na archiwalnym zdjęciu – Foto: Władysław Giełdczyński Źródło: www.nostalgia.maniowy.net

Mówiło się o przesiedleniu mieszkańców w Bieszczady. Ostatecznie jednak władze zdecydowały się na odbudowanie wioski w tym samym rejonie, tylko że kilka kilometrów dalej i wyżej. Tak, aby znalazła się poza wodami zbiornika. Jednocześnie władze widziały inne perspektywy rozwoju nowej odbudowanej miejscowości oraz całego regionu. Perspektywy rozwoju turystyki i rekreacji, które wykorzystałyby powstałe jezioro i pobliskie zamki. Prawdopodobnie z tego powodu władze nie zgodziły się na budowę przy nowych domach zabudowań gospodarczych i obór. To wywołało protesty mieszkańców, którzy w końcu całe życie spędzili na gospodarstwie. Budowa zapory w Niedzicy wywołała również protest środowisk anarchistycznych. Powstała nawet akcja „Tama Tamie”, która na początku lat 90 miała utrudnić budowę obiektu, poprzez blokady dróg. Jednak protesty i blokady nie mogły wpłynąć już na decyzję władz i budowę zapory dokończono. Napełnianie zbiornika rozpoczęto w roku 1995. Wkrótce po oddaniu zapory do użytku, nastąpił jej pierwszy poważny test. Katastrofalna powódź z roku 1997. Gdyby nie budowa zapory, prawdopodobnie tego roku większość naddunajeckich wiosek zostałaby zalana, w tym również Maniowy.

Więcej archiwalnych zdjęć polecam obejrzeć na portalu www.nostalgia.maniowy.net. Podziękowania za użyczenie zdjęć dla Pana Marka Wojtaszek z portalu maniowy.net.

Stare Maniowy – Źródło: www.nostalgia.maniowy.net

Nowe Maniowy przeniesione wyżej – Foto: Jerzy Opioła Źródło: commons.wikimedia.org

Maniowy Wczoraj i Dziś – Autor: Marek Wojtaszek Źródło: maniowy.net

Wapno – Zatopiona kopalnia soli

Ostatnie z zatopionych miejsc jest dość nietypowe. W roku 1977 doszło do jednej z największych katastrof górniczych w Polsce. Co prawda w wyniku katastrofy nikt nie poniósł śmierci, ale jej skala była ogromna i wyrządziła duże szkody na powierzchni. Powstanie kopalni soli w Wapnie sięga roku 1911. Przyczyną rozpoczęcia wydobycia było zatopienie kilka lat wcześniej dwóch innych kopalni soli w Inowrocławiu. W wyniku tych wcześniejszych wydarzeń pojawił się niedobór surowca. Kopalnia soli w Wapnie rozwijała się. W ostatnich latach funkcjonowania pracowało w niej 600 osób, a roczne wydobycie było na poziomie 460 tys. ton soli. Dużym zagrożeniem dla kopalń soli stanowi woda, która może wdzierać się do wyrobisk. Początkowo poprzez małe wycieki, które z czasem w wyniku rozpuszczania soli mogą się znacznie powiększać. Problemy z wodą w Wapnie występowały praktycznie od samego początku. Nad wysadem solnym znajdowała się bowiem mocno zawodniona czapa gipsowa. W jej rejonie stwierdzono występowanie podziemnych rowów wypełnionych ługiem.

Kopalnia Soli w Wapnie – Historia Zatopionych Miejsc – Źródło: marcusl.prv.pl

W sierpniu 1972 roku zauważono mały wyciek ługu, wydobywający się z jednego ze stropów. Na początku był on niewielki – rzędu 0,2 l/min. W 1973 roku podjęto nieskuteczną próbę jego zatamowania. Wzrost wycieku nastąpił w lecie 1976 roku, w sierpniu wynosił już 5,6 l/min. W kopalni przeprowadzono więc akcję ratowniczą, która to jednak nie doprowadziła do zahamowania wycieku. Rok później 1 lipca wyciek wynosił już 50-60 l/min, 18 lipca 127 l/min, a 3 sierpnia wzrósł do 530 l/min. Podjęto natychmiast decyzję o wstrzymaniu wydobycia w kopalni. Tempo wzrostu wycieku było ogromne. Wyciek liczono już w metrach sześciennych na minutę. W nocy z 4 na 5 sierpnia nastąpiło gwałtowne wdarcie się mas wody do wyrobisk górniczych. Oszacowano, że w ciągu 15 minut wdarło się 30000 m³ wody, to jest w tempie 2000 m³/min. W wyniku wdarcia się wody powstały puste przestrzenie pod ziemią, które zaczęły się zapadać. Na powierzchni pojawiły się zapadliska, które stanowiły zagrożenie dla ludzi i budynków. Rozpoczęto więc ewakuację ludności. Zniszczeniu ulegały budynki mieszkalne, garaże, pękały ściany murów. Ewakuowano łącznie 1402 osoby z 47 budynków. W akcji uczestniczyło również wojsko, a usuwanie szkód zajęło kilka lat. Zalanie kopalni oznaczało jej koniec. Przez 60 lat działalności wydobyto z niej 11 mln ton soli.

Więcej na temat tej katastrofy możemy przeczytać na stronie marcusl.prv.pl.

Zniszczenia zabudowań i zapadliska po katastrofie – Źródło: marcusl.prv.pl

Artykuł Historia 4 zatopionych miejsc w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.

Wyspa Władców – Ostrów Lednicki

Ostrów Lednicki to największa z wysp położonych na Jeziorze Lednica, 15 km na zachód od Gniezna. Miejsce niezmiernie ważne ze względów historycznych, którego dzieje związane są z najstarszą historią państwa polskiego. Odnalezione tam pozostałości kamiennych budowli i wałów obronnych są dowodami dawnej świetności wyspy oraz początków chrześcijaństwa na ziemiach polskich. Dziś miejsce udostępnione do zwiedzania, wraz ze zbiorami Muzeum Pierwszych Piastów, zaprasza odwiedzających do zgłębienia najstarszej historii państwa Piastów.

Wyspa Władców – Ostrów Lednicki

Ostrów Lednicki – Foto: W. Rączkowski – Za zgodą Muzeum Pierwszych Piastów

Jezioro Lednica położone jest w samym centrum Wielkopolski. Już we wczesnym średniowieczu tereny te były ważnym regionem ziem Polan. Na przełomie IX i X wieku na wyspie zostaje założony niewielki gród. Po rozbudowie w latach 60-tych X wieku, przemienia się w jeden z najważniejszych centrów piastowskiej władzy. Tak oto wyspa staje się rezydencją panującego księcia Mieszka I, a później jego syna Bolesława Chrobrego. Dla kształtującego się państwa Mieszka I, terytorium położone na osi Poznań-Gniezno pełniło istotną rolę. Wyspa położona była przy głównych drogach komunikacji wodnej i lądowej.

Mieszko I i Bolesław I Chrobry

Ostrów Lednicki i Polska za panowania Mieszka I – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Palatium i budowle sakralne

Na Ostrowie Lednickim zachowały się pozostałości dwóch budowli stanowiących zabytki najwcześniejszego kultu chrześcijaństwa na terenie Polski. Pierwszym i zarazem największym obiektem jest palatium. Składało się ono z dwóch części: książęcego pałacu oraz przypałacowej kaplicy. Powstanie palatium wiąże się z osobą księcia Mieszka I. Najwcześniejsze fazy budowli pochodzą już z roku 965.

Pozostałości przypałacowej kaplicy – Palatium na Ostrowie Lednickim

Pozostałości pałacu siedziby książęcej – Palatium na Ostrowie Lednickim

Model rekonstrukcji palatium – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Ciekawostką jest to, że w pozostałościach kaplicy odnaleziono dwa baseny chrzcielne tzw. baptysteria. Z tego powodu niektórzy badacze najdawniejszej historii Polski uważają, że Ostrów Lednicki był miejscem chrztu Polski i Mieszka I w 966 roku. Jednym z argumentów jest właśnie obecność basenów chrzcielnych. Jednak część historyków uważa, że bardziej prawdopodobnym miejscem chrztu było Gniezno lub Poznań. Muzeum Pierwszych Piastów przesłało nam taką oto odpowiedź:

„[…] w tym przypadku Gniezno praktycznie nie jest brane pod uwagę. Żadne badania archeologiczne niestety nie potwierdziły w Poznaniu istnienia basenów chrzcielnych i miejsca chrztu władcy, a brak jednoznacznych argumentów, brak wystarczającej ilości (ważnych) zabytków znalezionych na Ostrowie Tumskim nie pozwala archeologom potwierdzić jakoby w Poznaniu odbył się chrzest władcy. W przypadku Ostrowa Lednickiego, jak dowiodły ostatnie międzynarodowe konferencje naukowe argumenty m.in.: jedna z największych inwestycji tamtych czasów w tej części Europy – mosty, prawdopodobnie pierwsza kamienne palatium z kaplicą na ziemiach polskich, odkryta stauroteka oraz wiele zabytków związanych z odprawianiem liturgii, aż w końcu baseny chrzcielne symbolicznie wpisane w budowlę (kaplicę przypałacową) na rzucie krzyża równoramiennego skłaniają naukowców do potwierdzenia, że Ostrów Lednicki jest prawdopodobnym miejscem chrztu. […]”

Miejsca dwóch baptysteriów po lewej i prawej stronie kaplicy – Ostrów Lednicki

Drugim obiektem na wyspie władców był niewielki kościół grodowy. Była to budowla wolnostojąca, jednonawowa z prostokątnym prezbiterium. W jej obrębie dokonywano pochówków ówczesnych elit państwa pierwszych Piastów.

Pozostałości kościoła grodowego – Ostrów Lednicki

Model rekonstrukcji kościoła grodowego – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Wał grodowy

Najbardziej charakterystycznym obiektem na Ostrowie Lednickim, widocznym już z lotu ptaka, są pozostałości wału grodowego. Otaczał on palatium, kościół grodowy oraz pobliskie zabudowania. Umocnienia zostały zbudowane z dębowego drewna i ziemi, z zastosowaniem techniki przekładkowej. Wał mógł mieć nawet kilkanaście metrów wysokości. Po dziś dzień jego pozostałości są bardzo dobrze widoczne.

Widoczne pozostałości wału obronnego – Ostrów Lednicki

Zdjęcie satelitarne i obraz LIDAR z wyraźnie zaznaczonym wałem – Źródło: Geoportal

Model wału grodowego , w środku palatium, kośiół i zabudowania – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Przekrój i budowa wału grodowego na modelu – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Drewniane mosty

Aby była możliwa komunikacja pomiędzy wyspą a lądem, konieczne było wybudowanie przeprawy mostowej. Ostrów Lednicki był połączony z brzegami za pomocą dwóch imponujących mostów. Oprócz funkcji komunikacyjnej pełniły one również rolę militarną. W wodach jeziora odnaleziono relikty i pozostałości tych konstrukcji.

Model mostu z Ostrowa Lednickiego – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Model wyspy z zaznaczonymi mostami – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Pierwszy most (zachodni) zwany poznańskim, miał 440 m długości. To największy ze znanych nam mostów monarchii wczesnopiastowskiej. Badanie metodą dendrochronologiczną wykazało, iż drewno użyte do budowy mostu zostało ścięte w latach 963-964.

Lokalizacja przyczółka mostu zachodniego – Ostrów Lednicki

Drugi most (wschodni) zwany gnieźnieńskim, miał 170 m długości. Jego datowanie jest podobne, jak mostu zachodniego.

Lokalizacja przyczółka mostu wschodniego – Ostrów Lednicki

Skarby Wyspy Władców

Jeżeli mówimy o wyspie tak potężnych władców, nie mogło zabraknąć również skarbów. Podczas prac archeologicznych, naukowcy natrafili na wiele niezwykłych artefaktów. Znaleziska te mają niezwykłą wartość historyczną. I tak oto wraz z pozostałościami budowli sakralnych odkryto wiele przedmiotów związanych ze wczesnym kultem chrześcijaństwa. Najcenniejszym z nich jest tzw. stauroteka. Jest to specjalny rodzaj relikwiarza w kształcie krzyża, z pozłacanej blachy brązowej. Oprawiono go w gagat, czyli czarny bursztyn. Prawdopodobnie przechowywana była w nim relikwia w postaci fragmentu drzewa z krzyża Jezusa Chrystusa.

Stauroteka z Ostrowa Lednickiego – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Na wyspie władców nie zabrakło również monet, które dokumentują bogactwo ówczesnych elit i czasy świetności Ostrowa Lednickiego.

Brązowa moneta bizantyjskiego cesarza Bazylego II – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Monety z przypałacowego skarbu z II polowy XI wieku – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Jak już wspomniałem, wyspa posiadała również funkcje militarne. Możemy nawet mówić o wysokim poziomie militaryzacji tego miejsca, czego dowodem jest odnajdywanie licznego uzbrojenia. Zbiór odnalezionego wyposażenia to ponad 300 sztuk broni, pochodzących z różnych okresów, od połowy X wieku do XII wieku. Odnalezienie tego jednego z największych zbiorów wczesnośredniowiecznej broni w Europie, jest wynikiem wielu bitew, jakie miały miejsce na przełomie wieków na lednickich mostach.

Hełm odkuty z jednego kawałka żelaznej bryły – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Kolczuga zwinięta w rulon o wadze 8,5 kg – Zbiory Muzeum Pierwszych Piastów

Wyprawa na Wyspę Władców

Oprócz oglądania wspaniałych zbiorów Muzeum Pierwszych Piastów możliwe jest również zwiedzanie całej wyspy. Spacerując po wyspie czuje się „zapach historii” tego niezwykłego miejsca. Poza oglądaniem pozostałości piastowskich budowli, zorganizowane są również rekonstrukcje chat osady.

Rekonstrukcja domów osady na Ostrowie Lednickim.

Zrekonstruowane wnętrze domu Ostrowa Lednickiego.

Polska flaga zatknięta na pozostałościach wału grodowego.

Rzeźba króla Bolesława Chrobrego wraz z cesarzem Ottonem III i biskupem Gaudentym.

Na wyspę władców trzeba się dostać za pomocą barki.

Dal wszystkich, którzy chcieliby poznać lepiej historię tego niezwykłego miejsca, zapraszam do oglądania filmu Tajemnice początków Polski – Wyspa Władców.

Poniżej mapa z lokalizacją wyspy oraz linkami.

Artykuł Wyspa Władców – Ostrów Lednicki pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce

To już moje drugie zestawienie listy ukrytych i niezwykłych miejsc, które możemy dostrzec dzięki technologii lotniczego skaningu powierzchni ziemi. O technologii LIDAR pisałem w jednym z moich poprzednich artykułów po tytułem: Zostań odkrywcą zaginionych miejsc. Miejsca uszeregowane są chronologicznie, ze względu na czas powstania. Po lewej stronie znajduje się obraz LIDAR, po prawej to samo miejsce na zdjęciu satelitarnym lub lotniczym.

1. Wygasły wulkan Ostrzyca

Ostrzyca to wzniesienie o pochodzeniu wulkanicznym znajdujące się na Pogórzu Kaczawskim na Dolnym Śląsku. Ostrzyca, jak sama nazwa wskazuje, jest obiektem o charakterystycznym stożkowym kształcie, zakończonym szpiczastym wierzchołkiem. Wzniesienie wyraźnie góruje nad stosunkowo płaskim terenem, wznosząc się na wysokość 501 m n.p.m. Ostrzyca zbudowana jest ze skał pochodzenia wulkanicznego. Stanowi pozostałość wygasłego wulkanu tarczowego, którego aktywność możemy datować na Trzeciorzęd. Kształt Ostrzycy, który świadczy o pochodzeniu wulkanicznym, jest doskonale widoczny na mapach LIDAR. To, co widzimy, to tak de facto zachowany pień wulkanu. Ostrzyca, z powodu swojego wyglądu, nazywana jest również potocznie Śląską Fudżijamą.

Ostrzyca – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

2. Ślady kosmicznej katastrofy pod Poznaniem

Większość badaczy przychyla się do teorii, że zagłębienia w ziemi znajdujące się na Morasku, na północ od Poznania, to kratery powstałe po upadku meteoru. W tym miejscu naliczono 7 kraterów. Na mapach LIDAR zaznaczyłem tylko 6, ponieważ ostatni był bardzo słabo widoczny. Rozmieszczenie kraterów oszacowałem na podstawie danych ze strony wiki.meteoritica.pl. Największy z kraterów ma około 80-90 m szerokości i 11 m głębokości. Na stałe wypełniony jest wodą tworząc staw. Szacuje się, że meteor spadł w tym miejscu około 5 tys. lat temu. Pojawiają się również hipotezy, że mogło to być znacznie później. W pobliżu tego miejsca odnaleziono wiele znalezisk – meteorytów. Pierwszy z okazów odnalazł niemiecki żołnierz w 1914 roku. Natomiast 2012 roku odnaleziono rekordowy meteoryt o wadze 261 kg. Jest to największy meteoryt odnaleziony w Polsce. Obecnie teren ten jest rezerwatem przyrody Meteoryt Morasko, przez który przebiega również szlak turystyczny.

Meteoryt Morasko – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

3. Kamienne kręgi w Odrach

Na mapach LIDAR możemy dostrzec ślady niezwykłych kamiennych kręgów, wraz z cmentarzyskiem, położonych na terenie Borów Tucholskich, niedaleko wsi Odry. Regularne koła wyznaczone są przez wystające z ziemi duże głazy. Największy z tych kręgów ma 33 m średnicy. Obiekty powstały prawdopodobnie w I wieku naszej ery. Oprócz kamiennych kręgów w rezerwacie znajdujemy również 30 kurhanów. Powstanie tego niezwykłego miejsca przypisuje się skandynawskiemu plemieniu Gotów, które zajęło w tym czasie obszar Pomorza Gdańskiego. Same kamienne kręgi pełniły prawdopodobnie funkcje miejsca spotkań starszyzny plemiennej. Pojawiają się również kontrowersyjne teorie przypisujące kręgom rolę prehistorycznego obserwatorium astronomicznego. Na mapie poniżej zaznaczyłem kilka wyraźnie widocznych okręgów (nie wszystkie). Pozostałe liczne „wypukłe” elementy to kurhany. Teren objęty jest rezerwatem przyrody Kamienne Kręgi i udostępniony do zwiedzania.

Kamienne kręgi w Odrach – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

4. Wyspa władców – Ostrów Lednicki

Ostrów Lednicki to miejsce niezwykłe, kryjące wiele tajemnic związanych z pierwszymi władcami Polski. Znajduje się na największej z wysp jeziora Lednica, położonego między Poznaniem, a Gnieznem. Miejsce niezmiernie ważne dla historii Polski, związane z początkami państwa polskiego. Rozkwit przeżyło za panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Uważane jest za prawdopodobne miejsce chrztu Polski. Na mapach LIDAR widać wyraźne ślady po wysokim wale otaczającym gród na wyspie. Na terenie otoczonym przez wały, znajdują się pozostałości kamiennych budowli. Pierwotnie wyspa była połączona z brzegami jeziora mostem, którego fragmenty są odnajdywane na dnie jeziora. O historii tego niezwykłego miejsca opowiadam w moim artykule Wyspa Władców – Ostrów Lednicki.  Zachęcam do jego przeczytania. Obecnie na terenie wyspy znajduje się Muzeum Pierwszych Piastów, które udostępnia teren do zwiedzania.

Ostrów Lednicki – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

5. Ślady bombardowania fabryki benzyny w Policach

Liczne punkty widoczne na następnej mapie to leje po bombach i pozostałości po silnych alianckich bombardowaniach jednego ze strategicznych zakładów III Rzeszy. Mowa jest tu o fabryce benzyny syntetycznej w Policach koło Szczecina. Zakłady Hydrierwerke Pölitz AG, bo taką nazwę nosiły w języku niemieckim, należały do koncernu IG Farben. Produkowano w nich między innymi benzynę syntetyczną uzyskiwaną z węgla. Odbiorcą paliwa były siły zbrojne hitlerowskich Niemiec, Wehrmacht, Luftwaffe, Kriegsmarine. Z tego powodu już od 1940 roku fabryka stała się celem alianckich nalotów. Największa intensywność nalotów przypadła na rok 1944. W misjach brał również udział polski 300 Dywizjon Bombowy. Pomimo silnych nalotów fabryka produkowała paliwo niemal do końca wojny. Przy pozostałościach zakładów wytyczona jest ścieżka turystyczno-dydaktyczna, a w każdą sobotę organizowane są wycieczki z przewodnikiem. To co zaznaczyłem na mapie to leje po bombach, które zachowały się w lesie. Pozostałości fabryki znajdują się po drugiej stronie drogi. Zdjęcia lotnicze tego terenu, tuż po bombardowaniach, możemy zobaczyć pod tym linkiem.

Ślady po bombardowaniach fabryki w Policach – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

6. Stanowiska ogniowe tajnej broni V3

Vergeltungswaffe V3 to jedna z trzech tajnych odwetowych broni Hitlera, konstruowanych pod koniec II wojny światowej. V3 było działem wielokomorowym wystrzeliwującym pociski na duże odległości. Żeby nadać większą prędkość pocisku, wzdłuż długiej lufy zamontowane były dodatkowe komory z ładunkami wybuchowymi. Wybuchały one po kolei, jeden po drugim, w momencie kiedy były mijane przez pocisk. Niemcy prowadzili testy tej nowej broni miedzy innymi w Zalesiu na wyspie Wolin, niedaleko Międzyzdrojów. Próby z działami trwały od 1943 roku do lutego 1945 roku. Po testach pozostały trzy stanowiska ogniowe zlokalizowane na zboczu. Ze stanowisk zachowały się głównie betonowe podpory dział, ale na mapach LIDAR można zobaczyć ogólny zarys całej konstrukcji. Obiekt jest udostępniony do zwiedzania, a w pobliskim bunkrze zorganizowano ekspozycję militariów.

Stanowiska V3 w Zalesiu – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

7. Osówka i nazistowski Kompleks Riese

Kompleks Riese, z niemieckiego Olbrzym, to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Ten tajemniczy nazistowski kompleks militarny budowany był pod koniec II wojny światowej. Riese jest tak niezwykłe, ponieważ do dnia dzisiejszego nie znamy dokładnego celu budowy tego systemu podziemi. Zagadka Riese rozpala umysły i dyskusje między historykami i badaczami ostatniej wojny. Jednym z elementów kompleksu jest system podziemi wydrążony w górze Osówka w Górach Sowich. Poniżej tak oto Osówka prezentuje się na mapach LIDAR. Kompleks Osówka składa się z dwóch części: sztolni (podziemi) oraz naziemnych budowli. Dwie dolne strzałki wskazują wejścia do podziemi, które są udostępnione do zwiedzania. Kolejne dwie górne strzałki to tak zwane „Siłownia” i „Kasyno”. Przyjrzyjcie się szczególnie strzałce na samej górze, wskazuje ona żelbetową budowlę „Kasyno”. Na zdjęciu satelitarnym budowla jest kompletnie niewidoczna, ponieważ jej dach porastają drzewa i roślinność. Dzięki czemu byłaby trudna do zlokalizowania przez rozpoznanie lotnicze.

Kompleks Osówka Riese – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

8. Opuszczona miejscowość na końcu Polski

Dosłownie na końcu Polski w Bieszczadach znajdują się pozostałości po dawnej miejscowości Sianki. Przed II wojną światową miejscowość stanowiła ośrodek narciarski, ze schroniskami, pensjonatami i domami letniskowymi. Przebiegała przez nią rzeka San. Po 17 września 1939 roku Sianki zostały podzielone między III Rzeszę i Armię Czerwoną, które dokonały jednocześnie podziału całej Polski. Po zakończeniu wojny, nowa wschodnia granica państwa polskiego, została w tym miejscu oparta właśnie o rzekę San. Dzieląc tym samym miejscowość na dwie części. Od tego momentu, wioska po stronie polskiej jest trwale opuszczona. Prawie nic się z niej nie zachowało. Na mapach LIDAR możemy jeszcze dostrzec zarysy podziału pól uprawnych, oraz wgłębienia w ziemi, stanowiące prawdopodobnie pozostałości po piwnicach lub studniach. Na różowo zaznaczona jest również aktualna granica państwowa. Natomiast po stronie ukraińskiej uchowało się kilkadziesiąt zabudowań, które są dalej zamieszkane.

Opuszczona wieś Sianki – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

9. Nieudany eksperyment sadowniczy w Lubaszczu

To, co widać na zdjęciach LIDAR, które zamieszczam poniżej, to pozostałości po nieudanym eksperymencie w gospodarstwie Lubaszcz pod Nakłem. Te wijące się po zboczach równoległe linie są efektem tak zwanego tarasowania stoku. Metoda ta polega na specjalnym przekształceniu stromego zbocza, tak aby zamieniło się w szereg równoległych do siebie „schodów”. Taki zabieg przemienia nieużyteczne zbocza, w użyteczne grunty, na których można prowadzić uprawę roślin. Sztuczne tarasy w Lubaszczu mają długość 1,2 km. Powstały prawdopodobnie w latach 50-60-tych ubiegłego wieku. Uprawiano na nich drzewa owocowe i krzewy jagodowe. Jednak po kilku latach eksperymentu większość krzewów wyschła. Drzewa zaś zostały wycięte, ponieważ nie dawały żadnych plonów. Eksperyment zakończył się niepowodzeniem, po którym zostały tylko przekształcone zbocza. Więcej informacji fanpage’u miejscowości pod linkiem.

Tarasowane zbocza w Lubaszczu – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

10. Radziecka baza atomowa w Podborsku

Jedna z trzech radzieckich baz wojskowych na terenie Polski, w której była przechowywana broń jądrowa. Obiekt Specjalny nr 3001, zlokalizowany w pobliżu wsi Podborsko. Zbudowany został w ramach programu o kryptonimie „Wisła”, pod koniec lat 60-tych ubiegłego wieku. Według danych polskiej Wikipedii, na terenie Polski z przeznaczeniem dla Ludowego Wojska Polskiego, zmagazynowano od 178 do 250 sowieckich ładunków nuklearnych. Plan zakładał przekazanie tego uzbrojenia LWP w momencie wybuchu wojny. Baza w Podborsku znajdowała się pod kontrolą Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckich. Broń jądrową wycofano z terenu bazy jeszcze przed opuszczeniem Polski przez wojska radzieckie w roku 1993. Obraz LIDAR odkrywa nam zamaskowane w lesie fragmenty sowieckiego kompleksu atomowego. Po więcej informacji na temat tego obiektu zapraszam do mojego artykułu.

Radziecka baza w Podborsku – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

Poniżej zamieszczam całą listę 10 niezwykłych miejsc w Polsce, zaznaczonych na jednej mapie, wraz z linkami do Geoportalu.

Zobacz także:

• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 1
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 3

Artykuł 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 2 pochodzi z serwisu Eloblog.