Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? Któregoś dnia zadałem sobie takie pytanie, bawiąc się w generowanie obrazów za pomocą kreatora obrazów Bing. Zamiast złożonych promptów postanowiłem wpisywać proste hasła, głównie same nazwy miejscowości, tak aby sprawdzić jak Ai w swoich zasobach „widzi” nasze miejscowości. Wpisywałem same nazwy miejscowości np. „Wrocław” lub nazwy miejscowości z dodatkową informacją określającą lokalizację lub cechę charakterystyczną danego miejsca np. „Uzdrowisko Kudowa-Zdrój” albo „Karłów w Górach Stołowych”. Niektóre wyniki mogą być zaskakujące.

Do wygenerowania obrazów użyłem kreatora obrazów Bing, który bazuje na sztucznej inteligencji DALL·E 3. Jeżeli ktoś chciałby się sam pobawić w generowanie obrazów podsyłam link.

Wrocław

Legnica

Wałbrzych

Jelenia Góra

Głogów

Kowary

Karpacz

Kłodzko

Karłów

Kudowa-Zdrój

Kamienna Góra

Międzygórze

Złotoryja

Lwówek Śląski

Złoty Stok

Ząbkowice Śląskie

Świdnica

Zgorzelec

Bogatynia

Artykuł Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? pochodzi z serwisu Eloblog.

1. Gród na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu

Początki historii Wrocławia są nierozerwalnie związane z wyspą zwaną Ostrowem Tumskim. To właśnie tu na tej wyspie założono gród, który dał początek ponad 1000-letniej historii miasta. Dziś już ciężko powiedzieć, kiedy po raz pierwszy pojawiła się w tym miejscu jakaś osada. Z pewnością było to znacznie wcześniej, niż pierwsze pisemne wzmianki. Miejsce wyboru grodu nie było przypadkowe. Skrzyżowanie szlaków handlowych, dogodna przeprawa przez Odrę, to wszystko wpłynęło na wybór wyspy. Na politycznej mapie Europy gród pojawia się dopiero w 1000 roku, kiedy to książę Bolesław Chrobry i cesarz Otton III ustanawiają cztery biskupstwa, w tym jedno na grodzie zwanym Wrotizlą. Mijały kolejne wieki, a Ostrów Tumski zmienił się nie do poznania. Kolejne nowe budowle i kościoły zakryły całkowicie pierwotny gród, a w XIX wieku zasypano jedną z odnóg Odry, tym samym na zawsze łącząc grodową wyspę z resztą miasta. Gród na Ostrowie Tumskim należał do najstarszych budowli Dolnego Śląska.

Makieta grodu na Ostrowie Tumskim, II poł. XI / XII wiek

2. Zamek na szczycie Ślęży

Masyw Ślęży stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Dolnego Śląska. Ślęża, zwana również Śląskim Olimpem, już od wieków była miejscem kultu, którego pozostałości do dziś stanowią starożytne rzeźby. Dziś szczyt Ślęży stanowi również cel licznych wycieczek, zwłaszcza mieszkańców niedaleko położonego Wrocławia. Ciekawostką jest to, że dawniej na szczycie góry znajdował się piastowski zamek, po którym do dnia dzisiejszego pozostały tylko nieliczne fragmenty murów. Warownia została wzniesiona w XIV wieku, a jej budowę przypisuje się księciu świdnicko-jaworskiemu Bolkowi II Małemu. W czasie wojen husyckich zamek uległ częściowo zniszczeniu, w późniejszym czasie był również siedzibą rycerzy rozbójników. Ostatecznie przestał istnieć w XVI wieku. Dziś w miejscu dawnego zamku wybudowany jest Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. W środku świątyni, pod częściowo przeszkloną posadzką, możemy dostrzec relikty murów dawnego ślężańskiego zamku.

Wyobrażenie wyglądu zamku na szczycie Ślęży – Źródło: dolny-slask.org.pl

3. Kościół Pokoju w Głogowie

Wszyscy znamy dwa dolnośląskie Kościoły Pokoju wpisane na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jeden z kościołów znajduje się w Świdnicy, a drugi w Jaworze. Nie wszyscy jednak wiedzą, że dawniej istniał jeszcze trzeci kościół, wybudowany w Głogowie, który nie dotrwał do naszych czasów. Powstanie Kościołów Pokoju wiąże się z zawarciem tzw. pokoju westfalskiego w 1648 roku, kończącego niezwykle krwawą i niszczącą wojnę trzydziestoletnią. Pokój wymuszał na katolickim cesarzu budowę trzech ewangelickich świątyń, po jednym na terenie każdego z księstw dziedzicznych tj. w Świdnicy, Jaworze i Głogowie. Budowa Kościołów Pokoju była obarczona wieloma restrykcjami, które miały uprzykrzyć życie ewangelikom. Świątynie musiał być wykonane z nietrwałych materiałów, lokowane poza murami miasta, bez wież, dzwonnicy itd. To, co miało być ich wadą, po latach okazało się największą wartością. Niestety Kościół Pokoju w Głogowie nie dotrwał do naszych czasów, gdyż spłonął doszczętnie w czasie pożaru w 1758 roku. Nigdy nie został już odbudowany.

Nieistniejący już Kościół Pokoju w Głogowie – Źródło: dolny-slask.org.pl

4. Wielka Waga Miejska we Wrocławiu

Rynek we Wrocławiu to jeden z największych średniowiecznych placów targowych Europy. To tu przez kilka stuleci skupiało się życie handlowe miasta. Liczne kramy kupieckie, budy i stoiska handlowe funkcjonowały na Rynku aż do początków XX wieku. Dawniej na zachodniej stronie Rynku znajdowała się również tzw. Wielka Waga Miejska, która służyła do ważenia towarów. Była to budowla zbudowana na planie kwadratu, ustawiona na samym środku placu, w której środku dokonywano ważenia produktów. Obok niej odbywały się zwyczajowo targi wełny. Wrocławska Wielka Waga została wzniesiona w 1571 roku. Budowla zachowała się aż do połowy XIX wieku, kiedy to ostatecznie rozebrano ją w 1846 roku. Dziś pamiątkę po Wielkiej Wadze stanowi wmurowana w nawierzchnię Rynku pamiątkowa płyta. Oprócz płyty miejsce, gdzie stała Wielka Waga zaznaczone jest również innym kolorem kostki. Pamiątką po budowli są również liczne litografie i grafiki, na których możemy dostrzec budowlę w otoczeniu kupców handlujących swoimi towarami.

Zachodnia strona Rynku, po środku Wielka Waga Miejska w otoczeniu kupców handlujących wełną – Źródło: dolny-slask.org.pl

5. Nowa Synagoga we Wrocławiu

Nowa Synagoga we Wrocławiu była jedną z najbardziej niezwykłych budowli, która na zawsze zniknęła z krajobrazu stolicy Dolnego Śląska. Pomysł wzniesienia nowej okazałej świątyni pojawił się w II połowie XIX wieku, a jej budowę ostatecznie ukończono w 1872 roku. Nowa Synagoga we Wrocławiu była jedną z największych synagog w Niemczech, drugą pod względem wielkości po Nowej Synagodze w Berlinie. W 1933 roku narodowi socjaliści pod przywództwem Adolfa Hitlera dochodzą do władzy w Niemczech. Rozpoczyna się okres tzw. III Rzeszy. Początkowo nic nie wskazywało na krwawe rozwiązanie tzw. „kwestii żydowskiej”. Z roku na rok sytuacja Żydów w Niemczech ulegała jednak pogorszeniu. W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku naziści doprowadzili do rozruchów antyżydowskich, które przeszły do historii pod nazwą Nocy Kryształowej. Niszczono żydowskie sklepy, palono synagogi, bezczeszczono cmentarze. Tej nocy ulice Niemiec spłynęły krwią niewinnych ludzi. Jedną z ofiar rozruchów była Nowa Synagoga we Wrocławiu, która została podpalona przez nazistowskie bojówki. Wydarzenia Nocy Kryształowej były preludium do tego, co już wkrótce miało nastąpić w innych częściach Europy.

Nowa Synagoga we Wrocławiu – 10 niezwykłych budowli Dolnego Śląska, które już nie istnieją

6. Śląskie Muzeum Sztuk Pięknych

Budynek Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych to przykład budowli bezpowrotnie utraconej wskutek działań wojennych. Okazały klasycystyczny gmach muzeum został wzniesiony w latach 1875-1880. W swoim kształcie i formie budowla miała przypominać antyczną grecką świątynię. Wejście do muzeum poprzedzał portyk z 10 kolumnami, a w późniejszym czasie przed budynkiem ustawiono również konny pomnik cesarza Fryderyka III. W muzeum przechowywano dzieła sztuki sakralnej, zbiory malarstwa niemieckiego i zachodnioeuropejskiego. W czasie II wojny światowej budynek muzeum został zbombardowany i spłonął. Większość nieewakuowanych zbiorów uległa zniszczeniu lub została rozgrabiona. Ruiny Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych zostały rozebrane dopiero w 1964 roku.

Śląskie Muzeum Sztuk Pięknych – Źródło: dolny-slask.org.pl

7. Kolumna Bismarcka w Staniszowie

Dawna wieża (kolumna) Bismarcka w Staniszowie to przykład budowli, która została zniszczona po wojnie w myśl zasady: „bo była niemiecka”. Wieże i kolumny Bismarcka były specyficzną formą upamiętnienia kanclerza Otto von Bismarcka, zwanego Żelaznym Kanclerzem. Na całym świecie powstało około 240 tego typu obiektów. Jedna z takich wież została wybudowana w latach 1900-1901 na Górze Witosza koło Staniszowa. Budowla przetrwała okres II wojny światowej i miała się jeszcze dobrze w latach 50-tych. Jednak antypolski charakter polityki Bismarcka nie sprzyjał zachowaniu tego typu obiektów. Podjęto więc decyzję o zniszczeniu kolumny. Jak powiadają okoliczni mieszkańcy podjęto kilka prób zniszczenia wieży. Pierwsza próba wysadzenia obiektu – w zderzeniu z solidną niemiecką konstrukcją – okazała się nieskuteczna. Do kolejnej próby saperzy przyłożyli się już znacznie lepiej i budowla z hukiem została wysadzona w powietrze. Po dawnej wieży zachował się tylko cokół i liczne kamienne szczątki porozrzucane wokół wierzchołka góry.

Kolumna (wieża) Bismarcka w Staniszowie – Źródło: dolny-slask.org.pl

8. Pierwsze obserwatorium na Śnieżce

Wszyscy znamy sławne spodki ze szczytu Śnieżki. Charakterystyczne „kosmiczne” zabudowania Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego stały się już nieodłącznym elementem krajobrazu najwyższego szczytu Sudetów. Nie wszyscy jednak wiedzą, że dawniej na Śnieżce funkcjonowało jeszcze starsze obserwatorium. Pierwsze pomiary na Śnieżce były dokonywane w budynku już nieistniejącego schroniska. W latach 1899-1900 wzniesiono dedykowany do tego celu budynek obserwatorium. Jak podaje portal dolny-slask.org.pl, budowla powstała na potrzeby dwóch towarzystw naukowych: wrocławskiego i praskiego. Bryła starego obserwatorium miała formę drewnianej wieży o wysokości 16 m. W budynku pomiary były prowadzone do 1976 roku. Ostatecznie stare obserwatorium zostało rozebrane we wrześniu 1989 roku.

Po lewej stronie budynek pierwszego obserwatorium, po prawej do dziś istniejąca kaplica św. Wawrzyńca – Źródło: dolny-slask.org.pl

9. Stacja paliw na Rynku we Wrocławiu

Znów wracamy na wrocławski Rynek. Okazuje się, że dawniej na Rynku we Wrocławiu handlowano nie tylko wełną, słodyczami, drobiem czy rybami, ale i również bardziej współczesnymi towarami. Starsi mieszkańcy Wrocławia zapewne pamiętają jeszcze, jak na Rynku funkcjonowała stacja paliw. Nie ma się czemu dziwić, wszak dawniej Rynek był miejscem przeznaczonym dla ruchu samochodów. Zgiełk, liczne automobile, przejeżdżające tramwaje, parkingi, tak dawniej wyglądało życie na wrocławskim Rynku. W takim otoczeniu w 1930 roku na Rynku otworzono stację paliw. Na początku była ona własnością OLEX Deutsche Benzin und Petroleum, a po wojnie Centrali Produktów Naftowych CPN. Stacja paliw na Rynku funkcjonowała aż do 1973 roku, kiedy to władze Wrocławia zdecydowały się na jej likwidację.

Stacja paliw na Rynku we Wrocławiu – Foto: S. Arczyński Źródło: dolny-slask.org.pl

10. Biurowiec Poltegor

Dawniej najwyższy budynek we Wrocławiu, w pewnym sensie symbol powojennej historii tego miasta. Poltegor został wybudowany w latach 1974-1982. Obiekt pełnił funkcję biurowca, miał 25 kondygnacji i 92 m wysokości. Nazwa Poltegor była akronimem od nazwy przedsiębiorstwa Polska Technika Górnicza. Poltegor był przez 25 lat najwyższym budynkiem we Wrocławiu. W styczniu 2006 roku biurowiec wraz z otaczającą go działką został zakupiony przez wrocławskiego biznesmena Leszka Czarneckiego. Decyzją nowego właściciela było zburzenie Poltegoru i postawienie na jego miejscu nowego drapacza chmur. 2 czerwca 2007 roku rozpoczęła się rozbiórka obiektu. Krok po kroku, piętro po piętrze, dotychczasowy najwyższy budynek Wrocławia przechodził do historii. W jego miejscu zaś kilka lat później stanął Sky Tower. Poltegor kończy listę 10 już nieistniejących niezwykłych budowli Dolnego Śląska.

Biurowiec Poltegor – Fot: Bartosz Senderek / Creative Commons BY-SA-2.5 / Wikimedia Commons

Mapa z zaznaczoną lokalizacją 10 już nieistniejących budowli Dolnego Śląska.

Artykuł 10 niezwykłych budowli Dolnego Śląska, które już nie istnieją pochodzi z serwisu Eloblog.

Miasta 300 lat temu na Śląsku

Zaprezentowane archiwalne panoramy Śląska pochodzą z lat 30-tych XVIII wieku. Większość z nich opatrzona jest datą z lat pomiędzy 1737-1739. Autorem tych starych grafik jest śląski rysownik Friedrich Bernhard Werner, czasem występujący również pod swoim czeskim imieniem Bedřich. Warto wspomnieć, że w momencie tworzenia i publikowania tych rysunków, Śląsk znajdował się w przededniu ważnych wydarzeń – wybuchu wojen śląskich. Pierwsza z nich wybuchła w roku 1740, druga w roku 1744, a ostatnia w roku 1756. Dla Śląska wojny te były brzemienne w skutkach, gdyż oderwały tę krainę już na zawsze od Korony Czeskiej, tym samym rozpoczynając okres pruskiej dominacji i wpływów. Warto również zwrócić uwagę na to, że duża część z miast posiadała jeszcze mury miejskie, stanowiące niejako gorset, często uniemożliwiający rozwój miasta. Mury miejskie rozbierane były później, jak w przypadku Wrocławia stało się to dopiero na początku XIX wieku.

Ponieważ teren Górnego i Dolnego Śląska nie jest tożsamy z obecnym podziałem administracyjnym, zamieszczone grafiki podzieliłem współczesnymi województwami. W nawiasach zapisałem ówcześnie obowiązujące i podane nazwy miast. Zwracam uwagę, że mogą się one różnić od przedwojennych niemieckich nazw. Język, jak i nazwy miast, ewoluowały przez stulecia.

Województwo dolnośląskie

Wrocław (Breslau) – Rok 1737 – Tak wyglądały miasta 300 lat temu!

Wrocław od strony Odry – Rok 1737

Legnica (Liegnitz) – Rok 1738

Świdnica (Schweidnitz) – Rok 1738

Kamienna Góra (Landeshut) – Rok 1738

Oleśnica (Oles) – Rok 1737

Wołów (Wohlau) – Rok 1737

Środa Śląska (Neumarck) – Rok 1737

Ząbkowice Śląskie (Franckenstein) – Rok 1738

Ziębice (Münsterberg) – Rok 1738

Jelenia Góra (Hirschberg) – Rok 1739

Jawor (Jauer) – Rok 1739

Kowary (Schmiedeberg) – Rok 1739

Głogów (Glogau) – Rok 1739

Bardo (Warta) – Rok 1738

Oława (Olau) – Rok 1737

Twardogóra (Festenberg) – Rok 1737

Niemcza (Nimtsch) – Rok 1737

Strzelin (Streelen) – Rok 1737

Bierutów (Bernstadt) – Rok 1737

Trzebnica (Trebnitz) i Dobroszyce (Juliusburg) – Rok 1737

Ścinawa (Stignau) – Rok 1737

Wąsosz (Herrnstadt) – Rok 1737

Opactwo Cystersów w Lubiążu (Leubus) – 1737

Lubin (Lüben) – Rok 1738

Złotoryja (Goldberg) – Rok 1738

Prochowice (Parchwitz) – Rok 1738

Zamek Grodziec (Graditzberg) – Rok 1738

Świebodzice (Freyberg) – Rok 1738

Zamek Książ (Scloß Fürstentstein) – Rok 1738

Dzierżoniów (Reichenbach) – Rok 1738

Strzegom (Strigau) – Rok 1738

Sobótka (Zubten) i Ślęża – Rok 1738

Złoty Stok (Reichstein) – Rok 1738

Srebrna Góra (Silberberg) – Rok 1738

Góra (Gurau) – Rok 1739

Lubomierz (Liebethal) – Rok 1739

Cieplice Śląskie-Zdrój (Warmbad) – Rok 1739

Lwówek Śląski (Lemberg) – Rok 1739

Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Rok 1739

Bolesławiec (Buntzlau) – Rok 1739

Prusice (Prausnitz) – Rok 1739

Głębowice (Gros Strenz) – Rok 1737

Województwo opolskie

Opole (Oppeln) – Rok 1739

Brzeg (Brieg) – Rok 1737

Nysa (Neis) – Rok 1738

Namysłów (Namslau) – Rok 1737

Głubczyce (Leobschütz) – Rok 1737

Głogówek (Klein Glogau) – Rok 1739

Otmuchów (Ottmachau) – Rok 1738

Głuchołazy (Ziegenhals) – Rok 1738

Grodków (Grotkau) – Rok 1738

Paczków (Patschkau) – Rok 1738

Prudnik (Neustadt) – Rok 1739

Krapkowice (Krapitz) – Rok 1739

Koźle, Kędzierzyn-Koźle (Kosel) – Rok 1739

Województwo śląskie

Racibórz (Ratibor) – Rok 1739

Cieszyn (Teschen) – Rok 1738

Rudy (Rauden) – Rok 1737

Województwo lubuskie

Żagań (Sagan) – Rok 1737

Kożuchów (Freystad) – Rok 1739

Artykuł Tak wyglądały miasta 300 lat temu na Dolnym i Górnym Śląsku! pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Śląska w Koronie Czech

Mapa pochodzi z roku 1680 i została sporządzona przez holenderskiego kartografa Frederika de Wita. Frederik de Wit był autorem wielu map różnych regionów świata, planów miejskich oraz panoram miast. Poniższa mapa obejmuje trzy główne regiony z których składało się Królestwo Czech: Czechy Właściwe, Śląsk i Morawy. Znalazłem ją na stronie zdigitalizowanych zbiorów Biblioteki Publicznej w Bostonie. Dla nas oczywiście najbardziej interesujący jest Śląsk. Możemy zobaczyć na mapie, jak w XVII wieku ukształtowany był region. Ponieważ granice między regionami są słabo zaznaczone, strzałką wskazałem, gdzie należy szukać Śląska. Przeglądając tę starą mapę polecam zwrócić uwagę na nazwy miast, które w swojej formie mogą różnić się od niemieckich przedwojennych nazw miejscowości.

Stara mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku – Autor: Frederik de Wit

Mapę oczywiście należy przeglądać w dużej rozdzielczości, jest ona dostępna tutaj oraz tutaj.

A oto niektóre fragmenty Śląska i miasta, które możemy odnaleźć na tej starej mapie.

Wrocław (Breslaw) i okolice

Świdnica (Schweidnitz), Świebodzice (Freyberg) i Wałbrzych (Waldenberg)

Legnica (Lignitz), Jawor (Lawer) i Wołów (Wolaw)

Żagań (Sagan) i okolice

Racibórz (Ratibor), Opawa (Opawa) i Karniów (Karnow)

Opole (Oppelen) i okolice

Głogów (Glogaw) i okolice

Zobacz także: Niezwykła stara mapa Śląska z 1561 roku

Artykuł Mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku

Przedstawiam listę 10 zaniedbanych i opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku, którą przygotowałem wspólnie z Wiolettą Kozłowską. Te wszystkie wspaniałe zdjęcia, które zamieszczam poniżej, są jej autorstwa. Wioletta prowadzi fanpage’a na Facebooku, zachęcam do jego polubienia. Można również odwiedzić jej bloga pod adresem fotofakty.blogspot.com, a także zwiedzić wirtualnie kilka z opuszczonych miejsc, dzięki jej panoramom na panorames.keed.pl.

Na temat wielu z tych obiektów jest bardzo mało informacji w sieci. A nawet jeżeli już pojawiają się jakieś informacje, to często na rożnych stronach wzajemnie się wykluczają. Tak więc, w tych krótkich opisach mogą tkwić błędy, za co z góry przepraszam. Jak widać, czas pozostawił spory uszczerbek nie tylko na murach budynków, ale również w pamięci o nich samych. Tak, jak pisze Wioletta, należy je ocalić od zapomnienia… Kolejność obiektów nie ma znaczenia.

1. Pałac w Bełczu Wielkim (Schloss Oderbeltsch)

Okres powstania pałacu nie jest sprecyzowany. W Internecie pojawia się informacja o połowie XVIII wieku. Narodowy Instytut Dziedzictwa podaje II połowię XIX wieku. Należał kolejno do rodzin: Kalkreuth, Schönborn i Dürr. Po wojnie w pałacu znajdowała się szkoła rolnicza, a później ośrodek wychowawczy, który istniał do 1997 roku. Obecnie obiekt jest własnością prywatną.

Pałac w Bełczu Wielkim – Lista opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Bełczu Wielkim – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

2. Pałac w Jakubowie (Schloss Jakobskirch)

Początki dworu w Jakubowie sięgają XVI wieku. W 1850 roku przebudowano istniejący pałac w stylu neogotyku, który zachował się do II wojny światowej. Posiadłość należała kolejno do rodzin: Unwürde, Richter, Bomsdorff, Kayserlingk i Donnermarck. Pałac został splądrowany i spalony w trakcie ofensywy Armii Czerwonej. Nigdy już nie podniósł się z ruiny.

Pałac w Jakubowie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Jakubowie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

3. Pałac w Wojcieszowie Górnym (Schloss Stöckel-Kauffung)

Zespół pałacowy z XVII-XIX wieku. Pałac został zbudowany w obecnej formie w roku 1891. Następnie był strawiony przez pożar w roku 1930 i odbudowany w trochę zmienionej formie. Należał do rodziny Bergmannów. Po wojnie pałac przechodził „z rąk do rąk”, był między innymi w posiadaniu Państwowej Akademii Nauk i PGRu. Ostatecznie trafił w ręce prywatne. Przygotowywany był do remontu, lecz nigdy się go nie doczekał.

Pałac w Wojcieszowie – Lista opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Wojcieszowie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

4. Pałac w Ligocie (Schloss Ober-Ellguth)

Pałac w Ligocie wybudowano około 1870 roku. Na jego temat niestety wiadomo bardzo mało. Prawdopodobnie należał do rodziny von Röder i von Busche-Ippenburg. Choć tu nazwiska mogą być przekręcone, bo występują w sieci z różną pisownią. Pałac otoczony jest parkiem. Obiekt jeszcze nie dawno był zamieszkany i wystawiony na sprzedaż przez Agencje Nieruchomości Rolnych.

Pałac w Ligocie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Ligocie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

5. Pałac w Osłej (Schloss Aslau)

Pałac powstał około roku 1830, a następnie został rozbudowany w roku 1903. Ostatnim przedwojennym właścicielam majątku była rodzina Bobbertów. Po wojnie, jak wiele innych podobnych obiektów, także i ten trafił do PGRu. Od tego momentu rozpoczął się proces jego niszczenia. Trochę więcej informacji na temat tego pałacu jest na łamach Dolnośląskiego Podróżnika.

Pałac w Osłej – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Pałac w Osłej – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

6. Kościół Ewangelicki w Żeliszowie

Kościół ewangelicki zbudowany w latach 1796-1797. Architektem budowli był Carl Gotthard Langhans, projektant wielu obiektów na terenie Dolnego Śląska. Znany przede wszystkim ze słynnej Bramy Brandenburskiej w Berlinie. Kościół od 1945 roku jest nieużywany. Przez wiele lat popadał w ruinę, a od 2013 roku znaduje się pod opieką fundacji.

Kościół ewangelicki w Żeliszowie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Kościół ewangelicki w Żeliszowie – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

7. Kościół Ewangelicki w Kuźniczysku

Drewniany kościół ewangelicki zbudowany w roku 1709 lub 1764. Obecnie kościół rzymsko-katolicki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP. Konstrukcja zbudowana całkowicie z modrzewia. W Internecie pojawia się informacja, że po wojnie obiekt był remontowany. Obecnie kościół nie jest już użytkowany.

Kościół ewangelicki w Kuźniczysku – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Kościół ewangelicki w Kuźniczysku – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

8. Kościół Ewangelicki w Starych Jaroszowicach

Murowany kościół ewangelicki zbudowany w latach 1842-1844. Obiekt został opuszczony po roku 1945. Dach zapadł się do wnętrze, a schody uległy zawaleniu. Z tyłu znajduje się stary zdewastowany cmentarz ewangelicki.

Kościół ewangelicki w Starych Jaroszowicach – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Kościół ewangelicki w Starych Jaroszowicach – Wnętrze – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

9. Mauzoleum w Biechowie

Mauzoleum grobowe rodziny Hoffmeister. Został tu pochowany August Hoffmeister i jego małżonka Gertruda. Był on właścicielem przedwojennej fabryki pieców, płytek podłogowych i materiałów budowlanych. August zmarł w roku 1926, jego żona 7 lat później. Mauzoleum położone jest we wsi Biechów, którą ostatni mieszkańcy opuścili w 2003 roku.

Mauzoleum w Biechowie – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Mauzoleum w Biechowie – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ
PANORAMA

10. Święta Góra w Lubawce

Na Świętej Górze w Lubawce, położonej na wysokości 701 m n.p.m., znajdują się liczne figurki i kapliczki pochodzące z XVIII i XIX wieku. W tych okresach miejsce to było odwiedzane przez liczne pielgrzymki. Dziś wiele z tych sakralnych zabytków jest po prostu zdewastowanych. Straszą nie tylko mury nadszarpnięte przez upływ czasu, ale i współczesne graffiti, tym samym wystawiając nienajlepsze świadectwo swoim spadkobiercom.

Święta Góra w Lubawce – Lista opuszczonych miejsc – Foto: Wioletta Kozłowska

Święta Góra w Lubawce – Wnętrze i malowidła – Foto: Wioletta Kozłowska

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Poniżej wszystkie przedstawione miejsca zaznaczone są na jednej mapie.

Artykuł 10 opuszczonych miejsc na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.

Film o historii Piastów Śląskich

Śląska gałąź dynastii Piastów rządziła rozległym obszarem obejmującym dzisiejsze województwa dolnośląskie, opolskie, zachodnią część śląskiego oraz część lubuskiego. Obszar ich rządów obejmował także czasami ziemie położone dziś poza Polską. Na przykład Lubusz w Niemczech (część ziemi lubuskiej) albo Ostrawę, która też leży na Śląsku, ale po stronie Czeskiej.

Henryk II Pobożny Autor: Jan Matejko – Film o historii Piastów Śląskich

Poniżej załączam trzy moje mapy, które zostały pokazane w filmie. Przygotowałem je na podstawie danych i wizualizacji opublikowanych na Wikipedii. Mapy są nałożone na współczesne zdjęcia satelitarne. Na dwóch pierwszych są również zaznaczone aktualne granice państwowe. Od razu zaznaczam, że ich charakter jest tylko poglądowy, gdyż naniesione są „na oko”. Dokładne granice księstw mogą być trochę inne. Osobną kwestią jest sprawa dynamiki zmian ówczesnych granic, przez co ich dzisiejsze dokładne odwzorowanie może nastręczać dużo problemu.

Poglądowa Mapa Księstw Śląskich – Lata 1177-1185

Poglądowa Mapa Księstw Śląskich – Lata 1273-1277

Poglądowa Mapa Monarchii Henryków Śląskich – Na Podstawie: http://commons.wikimedia.org

Warto by jeszcze nadmienić tutaj, że współcześnie uległo rozjechaniu historyczne i administracyjne centrum Śląska. W przeświadczeniu dużej część osób, dzisiejszy Śląsk i jego centrum, związane jest z województwem śląskim, czyli Górnym Śląskiem. Jednak historyczne centrum Śląska znajduje się na Dolnym Śląsku, ze stolicą we Wrocławiu. Samo pojęcie i podział na Górny i Dolny Śląsk wykształciło się już po okresie rządów Piastów.

Wieża książęca w Siedlęcinie – Film o Historii Piastów Śląskich

Dzieje śląskiej gałęzi dynastii Piastów to okres burzliwych zmian politycznych, gospodarczych i społecznych, jakie zaszły na Dolnym Śląsku od XII do XIV wieku. Warto tylko przypomnieć, że w ich wyniku Śląsk odpadł z granic państwa polskiego. Przede wszystkim w filmie poruszony jest wątek zagranicznego osadnictwa na terenie śląskiej dzielnicy. Proces ten miał zasadniczy wpływ na zmiany, które nastąpiły w strukturze społecznej. Przełożył się także na zmianę granic i przynależności politycznej księstw.

Henryk I Brodaty Autor: Irena Bierwiaczonek Źródło: www.mzl.zgora.p

Mój film o historii Piastów Śląskich opowiada tylko o wybranych władcach z tego okresu. Ze względu na specyfikę długości filmu na YouTube, obszerność materiału historycznego, ilość osób oraz przedział czasowy, musiałem dokonać znacznej selekcji. Tak więc skupiłem się tylko na kilku osobach, między innymi na Władysławie Wygnańcu, Henryku Brodatym, Henryku Pobożnym, Bolesławie Rogatce i Henryku Głogowskim. O pozostałej części Piastów tylko wspominam. Pominiętych zostało wielu innych książąt w tym cała gałąź Piastów Opolskich. Poniżej załączam szkic drzewa genealogicznego, który przygotowałem na potrzeby filmu. W pełnej rozdzielczości dostępne jest pod tym linkiem.

Poglądowe Drzewo Genealogiczne Piastów Śląskich – Film o Historii Piastów Śląskich

Warto wspomnieć jeszcze o kwestii związanej z narodowością Piastów Śląskich. Była ona współcześnie wielokrotnie wykorzystywana do celów propagandowych i politycznych. Zarówno przez Niemców, jak i Polaków. Tak się akurat złożyło, że obie strony rościły sobie prawo do bycia spadkobiercami śląskiej dynastii Piastów. W skrócie, Polacy uważali ich za swoich, Niemcy za swoich. Warto tu wspomnieć, że ich dzieje były wykorzystywane przez stronę polską do propagandy związanej z Ziemiami Odzyskanymi. Strona niemiecka również wykorzystywała ich losy. Na przykład porównywała ofensywę Armii Czerwonej w 1945 roku do najazdu Mongołów z roku 1241. Zwłaszcza w kontekście walk o miasta położone na Dolnym Śląsku, na przykład Festung Breslau. Dziś przeważnie w kwestiach tych nie ma już sporów. Warto przy tym nadmienić jeszcze raz, że w ówczesnych czasach nie możemy mówić o narodowości. O narodowości w takim sensie, jaką pojmujemy ją dzisiaj, wykształconej w wiekach XIX i XX. Dlatego spory w tym obszarze, czy byli bardziej polscy, czy niemieccy, nie mają sensu.

Poniżej załączam mapę z miejscami, które pojawiają się na filmie.

Mam nadzieję, że mój film o historii Piastów Śląskich przypadł do gustu. Jeżeli tak, to zapraszam do subskrybowania naszego kanału na YouTube.

PODZIĘKOWANIA

Szczególne podziękowania za pomoc w realizacji filmu.

Panu Zenonowi Bernackiemu Kasztelanowi Zamku Grodziec
www.grodziec.com

Wieży Książęcej w Siedlęcinie
www.wiezasiedlecin.pl

Panu Jerzemu Serafinowi
Pani Kasi Ogrodnik Fujcik

BIBLIOGRAFIA

1. „Dolny Śląsk Monografia Historyczna” – pod redakcją Wojciecha Wrzesińskiego
2. „Mikrokosmos” – Norman Davies
3. „Wrocław Jakiego Nie Znacie” – Wojciech Chądzyński
4. „Wędrówki Po Dolnym Śląsku i Jego Stolicy” –  Wojciech Chądzyński
5. „Zamek Książ” – Alfons Szyperski

STRONY WWW, GRAFIKI, ZDJĘCIA

1. http://pl.wikipedia.org/wiki/Księstwa_śląskie
2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Władysław_II_Wygnaniec
3. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bolesław_I_Wysoki
4. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_I_Brodaty
5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_II_Pobożny
6. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bolesław_II_Rogatka
7. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_IV_Prawy
8. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_III_głogowski
9. http://www.morciniec.eu/18,jakimi_jezykami_wladali_pierwsi_piastowie_slascy
10. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bolko_I_Surowy
11. http://pl.wikipedia.org/wiki/Javorn%C3%ADk

PORTRETY KSIĄŻĄT

1. http://www.mzl.zgora.pl/index.php?url=galeria_piastowskich#do_gory

Zobacz także: Pytania i Odpowiedzi – Historia Piastów Śląskich

Artykuł Film o historii Piastów Śląskich pochodzi z serwisu Eloblog.