Film pojawił się dwa miesiące temu na kanale łódzkiej Wytwórni Filmów Oświatowych. Możemy na nim zobaczyć większość najważniejszych miejscowości regionu: Kłodzko, Bardo, Srebrną Górę, Nową Rudę, Wambierzyce, Bystrzycę Kłodzką, Międzylesie, Międzygórze, uzdrowiska Kudowę-Zdrój, Polanicę-Zdrój i Duszniki-Zdrój, a także Góry Stołowe ze Szczelińcem Wielkim oraz Śnieżnik. Film jest ciekawy przede wszystkim ze względu na archiwalne ujęcia filmowe wykonane w pierwszych latach po zakończeniu wojny. Okraszony jest jednak narracją charakterystyczną dla wszystkich tzw. Ziem Odzyskanych. Z tego powodu nie obyło się bez typowych dla tamtego okresu przeinaczeń i kłamstw historycznych. Zwracam uwagę na slogany typu: „ziemie te wróciły do Polski” lub „Polska odzyskała Kłodzko”. Typowych dla tamtego okresu sloganów mających na celu uargumentować „historyczną obecność” Polaków na tym terenie.

Film „Ziemia Kłodzka”
Reżyseria: Zbigniew Bochenek
Scenariusz: Antoni Wrzosek
Zdjęcia: Włodzimierz Puchalski
Produkcja: Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi

Artykuł Archiwalny film pt. „Ziemia Kłodzka” z 1948 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Jakie są współczesne najchętniej odwiedzane i najczęściej polecane do zobaczenia atrakcje ziemi kłodzkiej?

Mapa wszystkich opisywanych atrakcji ziemi kłodzkiej znajduje się na końcu artykułu.

Polecamy również przeczytać:

1. Kłodzko i Stare Miasto

Największe miasto całego regionu i oczywiście całej ziemi kłodzkiej, od którego wzięła ona swoją nazwę. W dawnych wiekach nazywane było „kluczem do śląska”, ponieważ przebiegał przez nie jeden z najważniejszych traktów handlowych z Czech. Najbardziej znanym obiektem w Kłodzku jest gotycki most na Młynówce, zwany też mostem św. Jana, określany często jako miniaturka Mostu Karola w Pradze. Konstrukcja pochodzi z XIII wieku, a przyczyną jego długowieczności jest prawdopodobnie zaprawa murarska z dodatkiem jajek. Na przełomie XVI i XVIII wieku mieszczanie ufundowali serię rzeźb, które przyozdobiły obydwie strony mostu. Wśród nich znalazł się rzecz jasna Jan Nepomucen – ulubiony święty kłodzczan. Najciekawszym obiektem sakralnym jest, bez dwóch zdań, Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Jest to jednocześnie jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych Śląska. Początek jej budowy sięga aż XIV wieku. Wnętrze bije w oczy przepychem i połyskuje złoceniami a drewniane elementy są misternie zdobione. Część wyposażenia świątyni wyszła spod dłuta wybitnego rzeźbiarza Michała Klahra Starszego, pochodzącego z okolic Lądka-Zdroju. Ciekawostką wartą zobaczenia są również nagrobki Arnosta z Pardubic – pierwszego arcybiskupa Pragi pochodzącego z Kłodzka.

Kłodzkie Stare Miasto zachowało oryginalny i kompletny średniowieczny układ urbanistyczny, czym może się dziś poszczycić. Był on ściśle dostosowany do uformowania terenu oraz obronnej roli zamku, a później Twierdzy Kłodzkiej. Warto wspomnieć również, że na kamienicach dookoła renesansowego ratusza pozostały jeszcze gdzieniegdzie emblematy z nazwami (np. Pod Jeleniem, Pod Czarnym Niedźwiedziem), mające zadanie podobne do dzisiejszego numerowania budynków. Czasem ściany zewnętrzne znakowano także rysunkami. Odwiedzając Kłodzko warto odwiedzić również atrakcje przygotowane specjalnie z myślą o turystach, do których należą między innymi: Muzeum Ziemi Kłodzkiej oraz Podziemna Trasa Turystyczna.

2. Twierdza Kłodzko

Na Górze Fortecznej, na której obecnie wznoszą się mury twierdzy, wcześniej stał zamek, a jeszcze wcześniej gród, wymieniony po raz pierwszy w kronice Kosmasa z XII wieku. Zwiedzający mogą wejść na teren twierdzy z przewodnikiem, który po kolei, w ramach zwiedzania, opowie o jej historii, wykorzystaniu jako więzienia (w XIX wieku podjęto decyzję o ograniczeniu militarnego znaczenia twierdzy) oraz jej funkcji w trakcie wojen. W skład całego kompleksu wchodzą również: fort pomocniczy na pobliskiej Owczej Górze oraz podziemna trasa-labirynt, służąca dawniej jako korytarze kontrminerskie (uwaga! w niektórych miejscach trzeba poruszać się ‘w kucki’). Ze szczytu twierdzy rozciąga się wspaniały widok na zarówno starą jak i nową zabudowę Kłodzka, Nysę Kłodzką, a na południu pasma gór okalających całą Kotlinę Kłodzką. Obecnie twierdza należy do najlepiej zachowanych systemów obronnych w całej Europie.

3. Kopalnia węgla kamiennego w Nowej Rudzie

Nowa Ruda słynie w szczególności z renesansowo-barokowego ratusza z XIX wieku, uważanego za jeden z najpiękniejszych w Polsce. W ciągu ostatnich lat miasto zaczęło się także coraz częściej pojawiać w produkcjach filmowych (np. serial „Znaki”). Jednak najbardziej Nowa Ruda znana jest ze złóż węgla kamiennego. Pierwsze wzmianki o kopalnictwie na terenie Nowej Rudy pochodzą z XV wieku. Głównym materiałem wydobywczym był węgiel kamienny, tzw. ‘czarne złoto’. W wielu legendach możemy przeczytać o tym, jak prawdopodobnie doszło do odkrycia złóż. Na początku lat 90. XX wieku kopalnię pozostawiono w stanie likwidacji. Kilka lat później postanowiono otworzyć Muzeum Górnictwa, obecnie przekształcone w Podziemną Trasę Turystyczną „Kopalnia Węgla Kamiennego w Nowej Rudzie”, oferującą przejazd autentyczną kolejką górniczą.

4. Zamek Sarny w Ścinawce Górnej

Z początku był to renesansowy dwór na granicy Gór Sowich i Stołowych wybudowany w XVI wieku przez Fabiana von Reichenbach. Jedną z najokazalszych rezydencji rodowych na ziemi kłodzkiej stał się natomiast dopiero w wieku XVIII dzięki hrabiom von Gotzen. Wtedy też na terenie kompleksu powstała kaplica św. Jana Nepomucena. Po II wojnie światowej Sarny podzieliły los wielu dworów i pałaców na Dolnym Śląsku – weszły w skład Skarbu Państwa i przejął je PGR. Dopiero od 2014 roku na zamku trwają prace remontowe prowadzone przez „Fundację Odbudowy Dworu Sarny”, chcącej utworzyć w jego wnętrzu instytucję kulturalną. Obecnie Sarny są jednym z najciekawszych architektonicznie historycznych kompleksów pałacowo-folwarcznych zachowanych na Dolnym Śląsku. Zamek i kaplica otwarte są do zwiedzania codziennie. W jego murach działają również kawiarnia i restauracja. Pieniądze i datki zarząd zamku przeznacza na dalszy remont obiektu.

5. Sanktuarium w Wambierzycach

Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w niewielkiej wiosce jaką są Wambierzyce sprawia wrażenie wielkiego pałacu górującego nad poddanym mu miasteczkiem. Powstanie Wambierzyc związane jest z legendą z XII wieku, mówiącą jakoby Jan z pobliskiego Ratna miał w miejscu późniejszego wybudowania bazyliki cudownie odzyskać wzrok. W budowie pierwszej kaplicy pomagali podobno sami aniołowie. Całe Wambierzyce zbudowane zostały na wzór Jerozolimy. Okoliczne wzgórza noszą nazwy takie jak Horeb, Syjon, Tabor, rzeka przepływająca przez miasteczko to Cedron. Między budynkami znajduje się 12 biblijnych bram, a naprzeciwko sanktuarium długie schody prowadzą do Kalwarii (jest to jedno z największych założeń kalwaryjnych w Europie). Liczba schodów do bazyliki również ma znaczenie biblijne – na początku jest 9 schodów (tyle, ile chórów anielskich), następnie 33 (lata życia Jezusa) a na koniec 15 (wiek Maryi, gdy poczęła Jezusa lub ilość tajemnic różańcowych). Obecna świątynia z XVIII wieku została podniesiona do rangi bazyliki mniejszej w roku 1936 przez papieża Piusa XI, natomiast kardynał Stefan Wyszyński w 1980 roku koronował figurkę Matki Boskiej z XIV wieku, nadając jej tytuł Wambierzyckiej Królowej Rodzin. Zwiedzając wnętrze bazyliki warto zwrócić uwagę na wspaniałe liczne obrazy na ścianach korytarzy oraz kamienny średniowieczny ołtarz. Z drugiej strony sanktuarium znajduje się plac z platformą widokową, która pozwala spojrzeć na świątynię w mniej ozdobnym i wyniosłym świetle. Po drugiej stronie ulicy pod wzniesieniami Kalwarii obejrzeć można własnoręcznie wykonaną ruchomą szopkę z XIX wieku. Ma ona opinię największej i najstarszej w Polsce.

6. Pałac w Gorzanowie

Pierwotny średniowieczny zamek zniszczony w XV wieku został zastąpiony w wieku XVI renesansowym dworem. Lata największej jego rozbudowy przypadają na połowę wieku XVII, kiedy to właścicielem Gorzanowa był Johann Friedrich von Herberstein. W konsekwencji szczegółowo i bogato rozplanowanych prac powstała najokazalsza na ziemi kłodzkiej rezydencja pałacowo-parkowa. Po II wojnie światowej, jak wiele podobnych obiektów na Dolnym Śląsku, pałac opuszczono. Dopiero w roku 2012 „Fundacja Pałac Gorzanów” rozpoczęła jego renowację. Zwiedzanie pałacu jest bezpłatne, jednakże bardzo mile widziane są dobrowolne datki na kontynuowanie prac konserwatorskich. Przed wizytą w Gorzanowie warto upewnić się, czy danego dnia będzie możliwość odwiedzenia pałacu. Odbywają się w nim bowiem dość często różnego rodzaju imprezy kulturalne.

7. Bystrzyca Kłodzka

Bystrzyca Kłodzka jest głównym miastem Rowu Górnej Nysy. Jest także centralnie położonym miastem ziemi kłodzkiej. Słynie ona ze swojej średniowiecznej zabudowy. Do dziś możemy oglądać zachowane w całości mury miejskie z trzema wieżami (Basztą Rycerską, Basztą Kłodzką oraz Bramą Wodną). Ze względu na tyle zachowanych oryginalnych części miasta, murów i starej zabudowy Bystrzycę Kłodzką często nazywa się ‘polskim Carcassonne’. Ta tarasowa zabudowa umiejscowiona jest w widłach Nysy Kłodzkiej i Bystrzycy Łomnickiej. Budowę pierwszych obwarowań zakończono w początkach XIV wieku. Za ich wzniesienie król Jan Luksemburski postawił Bystrzycę w rzędzie tzw. miast królewskich, do których na ziemi kłodzkiej należały jeszcze Kłodzko, Radków oraz Lądek-Zdrój. Na rynku, poza rzecz jasna ratuszem, po którego pierwowzorze pozostała tylko renesansowa wieża, wyróżnia się też pomnik Trójcy Świętej oraz bardzo charakterystyczny pręgierz z napisem Deus Impios Punit (Bóg karze niegodziwych). Ciekawostką jest kościół św. Michała Archanioła, który (wbrew tradycjom, by jako świątynia religijna znajdował się w pobliżu rynku) wybudowano w najwyższym punkcie miasta. Część jego murów datuje się na XIII wiek. Będąc w Bystrzycy Kłodzkiej warto odwiedzić także Aleję Gwiazd polskiego kina w parku miejskim oraz Muzeum Filumenistyczne, mieszczące się w budynkach dawnego kościoła ewangelickiego. Jest wyjątkowe, ponieważ jako jedyne w Polsce zajmuje się historią niecenia ognia.

8. Uzdrowisko Lądek-Zdrój

Lądek-Zdrój jest jednym z najstarszych uzdrowisk w Polsce, którego wody zdrojowe znano już jako lecznicze w końcu XV wieku. Historia samego miasta sięga natomiast nawet wieku XIII. Miasto składa się z dwóch wyraźnie wyodrębnionych części – miejskiej i zdrojowej. W części miejskiej na rynku, poza eklektycznym ratuszem oraz otaczającymi go barokowymi kamieniczkami, znaleźć można kolumnę wotywną Trójcy Świętej z 1745 roku – najwybitniejsze dzieło Michała Klahra Starszego. W kamienicy przy ul. Rynek 1 mieści się natomiast (na miejscu jego dawnej pracowni) Kawiarnia Artystyczna Dom Klahra. Most św. Jana, w XVI wieku wybudowany nad Białą Lądecką, jest najstarszym w pełni zachowanym obiektem miasta. Kolejnym natomiast mostem wartym odwiedzenia jest most kryty z początków XX wieku, wchodzący dawniej w skład Instytutu Sanatorium Lądeckiego. Największy gmach części uzdrowiskowej, Zakład Przyrodoleczniczy „Wojciech” powstał w XIX wieku na miejscu pierwotnego z wieku XVII. W swoim wnętrzu kryje marmurowy basen wzorowany na łaźni tureckiej w Budzie. Oprócz niego wzrok przykuwają także kamienne wanny do kąpieli leczniczych, natomiast pod kopułą budynku znajduje się pijalnia wód mineralnych („Zdzisław” oraz „Maria Skłodowska-Curie”). „Wojciech” jest uważany za jeden z najpiękniejszych obiektów uzdrowiskowych w Polsce. Uzdrowisko w Lądku-Zdroju oferuje trzy baseny termalne oraz stanowiska do hydroterapii i kąpieli leczniczych. Największym bogactwem kurortu są ciepłe źródła mineralne – termy o unikalnym na skalę europejską składzie chemicznym (siarczkowo-fluorkowym). Wody te mają wiele leczniczych właściwości, a Lądek-Zdrój to jedyne w Polsce uzdrowisko wykorzystujące je w procesie leczenia.

9. Kopalnia uranu w Kletnie

Po zakończeniu II wojny światowej, Związek Radziecki, który wkroczył na tereny Dolnego Śląska, poszukiwał złóż uranu potrzebnego do budowy bomby atomowej. Kopalnia w Kletnie zyskała wtedy pseudonim „Kopaliny”. Obejmowała aż 20 wyrobisk o łącznej długości 37 km. Poszukiwaczom udało się wydobyć 20 ton rudy uranu. Obecnie do zwiedzania udostępniona jest jedynie sztolnia numer 18. Turystom oferuje się zobaczenie wielu oświetlonych w kopalni kolorowych minerałów oraz wystawy – starych map i lamp górniczych oraz innego sprzętu pokazującego, jak pracowali górnicy od średniowiecza po czasy współczesne. Jedna z wystaw pokazuje również geologiczną historię Masywu Śnieżnika.

10. Jaskinia Niedźwiedzia

W 1966 roku w trakcie prac w kamieniołomie marmuru w pobliżu Kletna odkryto przez przypadek obecnie jedną z najdłuższych i najgłębszych jaskiń w Polsce. Już w 1983 roku kilka poziomów i długie na parę kilometrów korytarze udostępniono turystom. Najniższym poziomem prowadzi trasa ekstremalna. Ten, kto odważy się nią przejść, będzie miał jedyną w swoim rodzaju okazję zobaczyć, jak wygląda jaskinia oczami prawdziwego ‘grotołaza’. Poza stalaktytami, stalagmitami i stalagnatami przyuważyć można wiele innych fantazyjnych form skalnych i naciekowych. Dostrzec da się także rzadko spotykane perły jaskiniowe zwane pizoidami. W jaskini znaleziono wiele szczątków zwierzęcych, często już tych wymarłych. Najwięcej jednak odkryto kości Niedźwiedzia Jaskiniowego (ursus spelaelus) i właśnie z tego powodu nadano jaskini miano Niedźwiedziej.Podczas zwiedzania warto zapytać przewodnika o nietoperza zatopionego w kalcytowej szacie naciekowej, którego z roku na rok widać coraz słabiej.

11. Jaskinia Radochowska

Jedna z największych jaskiń w Sudetach (aczkolwiek nie dorównująca Jaskini Niedźwiedziej pod względem długości, ma bowiem jedynie 500 metrów), zlokalizowana w Górach Złotych. Znana była natomiast dużo wcześniej niż Niedźwiedzia – już w XVIII wieku. Największą atrakcją jaskini, poza różnorodną szatą naciekową, jest jeziorko, w którym żyją endemiczne gatunki skorupiaków (studniczki tatrzańskie). Jaskinia nie jest oświetlona i przystosowana dla większych grup turystów. Zwiedzanie odbywa się zawsze z przewodnikiem i z wyposażeniem składającym się na w latarkę i kask.

12. Międzygórze

Międzygórze najbardziej znane jest dzięki swojej dawnej właścicielce Mariannie Orańskiej. W XIX wieku właśnie dzięki niej ta niewielka wieś zaczęła przekształcać się w znane na ziemi kłodzkiej letnisko. Wtedy też miejscowość zaczęła zapełniać zabudowa w tradycyjnym stylu tyrolskim. Jest to na pewno aspekt mocno wyróżniający Międzygórze na tle innych pobliskich miejscowości. Jednym z najpiękniejszych obiektów wybudowanych w tym stylu są: budynek dawnego sanatorium dr. Jaenischa (obecnie Dom Wypoczynkowy „Gigant”) oraz dworek myśliwski księcia Albrechta (obecnie Ośrodek Wypoczynkowy „Sabat”). Podczas pobytu w Międzygórzu warto odwiedzić Ogród Bajek, założony w hołdzie wszystkim baśniom i Duchowi Gór. Już od stu lat w ogrodzie pojawiają się co jakiś czas nowe bajkowe postacie. Nie można zapomnieć także o Wodospadzie Wilczki. Jest on jednym z najwyższych w Sudetach (22 metry). Warto wspomnieć, że w XIX wieku poprowadzono prace upiększające, dzięki którym Wilczki stały się jeszcze wyższe (27 metrów). Obok karkonoskiego Kamieńczyka były wtedy najwyższe w całych Sudetach. Niestety podczas powodzi tysiąclecia w 1997 roku kamienny 5-metrowy próg nie wytrzymał naporu wody, tak też wodospad powrócił do swojej dawnej postaci.

13. Sanktuarium Maria Śnieżna na Iglicznej

Początek pielgrzymkowego charakteru tego miejsca sięga jeszcze XVIII wieku, kiedy to wójt pobliskiego Wilkanowa przywiózł figurkę Matki Boskiej z sanktuarium w Mariazell (miasto w Austrii). Początkowo została umieszczona pod konarem wielkiego buka na górze Igliczna. Lata później okazało się, że ocalała po przejściu w tamtym miejscu potężnej wichury. Uznano ją z tego powodu za cudowną. Początkowo na Iglicznej wybudowano kapliczkę, do której (z uwagi na ów cud) coraz liczniej zaczęli przybywać pielgrzymi. Z myślą o nich w XIX wieku powstał budynek schroniska. W 1983 roku cudowną figurkę koronował papież Jan Paweł II. Obecnie, na ołtarzu głównym (już nie kaplicy a sanktuarium) znajduje się jej kopia. Na Iglicznej warto zobaczyć także jedną z kilku na ziemi kłodzkiej wykonanych własnoręcznie ruchomych szopek.

14. Masyw Śnieżnika i Śnieżnik

Masyw Śnieżnika jest najwyższym pasmem polskiej części Sudetów Wschodnich. Jego najwyższym szczytem jest Śnieżnik, wznoszący się na wysokość 1426 m n.p.m. Przy dobrej pogodzie ze Śnieżnika da się dostrzec nawet Ślężę oraz Śnieżkę. Podobnie jak z Orlicy w Górach Orlickich tak i ze Śnieżnika modnym było podziwianie przez XIX-wiecznych turystów wschodów i zachodów słońca. W obrębie Masywu zapoczątkowała to królewna Marianna Orańska, do której dawniej należało wiele terenów ziemi kłodzkiej. Poleciła ona wybudować na Hali pod Śnieżnikiem pierwsze turystyczne schronisko, obecnie „Pod Śnieżnikiem”. Z czasem, ku podniesieniu atrakcyjności szczytu, z inicjatywy Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego wybudowano kamienną wieżę widokową. Po latach zaniedbaną, by zapobiec jej możliwemu zawaleniu, wysadzono ją w powietrze w roku 1973. W zeszłym roku udostępniono nowo wybudowaną wieżę widokową (której pierwsza wersja nie spodobała się miłośnikom Śnieżnika – na szczęście szare blachy zamieniono na kamienną obudowę). Wieża ma 34 m wysokości (czyli o 0,5 m więcej niż jej poprzedniczka), jest otwarta całą dobę a wejście na nią jest bezpłatne. Warto wspomnieć, że Śnieżnik jest górą graniczną. Jedna część jego wierzchołka należy do Polski, druga natomiast do Republiki Czeskiej. Czeskim symbolem Śnieżnika jest kamienna rzeźba słoniątka stojąca na szczycie już od 1932 roku. Wtedy też, w 10 rocznicę spotkań, ustawili ją członkowie pewnego niemieckiego zespołu artystów-poetów, chcących zniwelować różnice pomiędzy niemieckim a czeskim artyzmem. Nazwa grupy „Jescher” prawdopodobnie miała być inspiracją do wyboru na rzeźbę słonia – podobno bardzo podobny dźwięk wydają słonie podczas kichania.

15. Zamek w Międzylesiu

Zamek jaki możemy zwiedzać do dziś powstał jako siedziba rodu von Glaubitz. Nie zachował się niestety cały kompleks, ponieważ jego część została zniszczona podczas wojen husyckich w XV wieku. Najstarszym zachowanym reliktem jest tzw, „Czarna Wieża”, pozostałość gotyckiej części budowli obronnej jeszcze z XIV wieku. Kolejną częścią jest dobudowany do kompleksu pałac renesansowy z wewnętrznym dziedzińcem należący do rodu Tschirnhausów. Ostatnią częścią jest, tym razem barokowy, dwuskrzydłowy pałac wzniesiony dla hrabiego von Althann, którego ród posiadał dobra w Międzylesiu i pobliskim Wilkanowie aż do końca drugiej wojny światowej. Warto wspomnieć, że nazwisko von Althann pojawia się często w legendach o międzyleskim rejonie ziemi kłodzkiej. Obecnie jedno z barokowych skrzydeł pałacu zaadaptowano na restaurację i pokoje hotelowe dla turystów. Zamek w Międzylesiu można zwiedzać zarówno w dzień (w sezonie czynny poza poniedziałkami, poza sezonem lepiej umówić się telefonicznie) jak i w nocy (wymagane wcześniejsze grupowe umówienie terminu).

16. Autostrada Sudecka

Początki obecnej drogi wojewódzkiej nr 389 sięgają lat 30. XX wieku, kiedy to w ówczesnych Niemczech rozpoczęto planowanie budowy szosy biegnącej przez całe Sudety – od Zittau do Opavy (wtedy Czechosłowacja). Cała inwestycja była reklamowana jako ‘górska droga widokowa’, jednakże samo miejsce budowy i zbliżająca się II wojna światowa podają w wątpliwość jedynie turystyczne walory trasy. Za strategicznym przeznaczeniem Drogi czy też Autostrady Sudeckiej przemawia również jej położenie (równoległe do budowanych w Czechosłowacji granicznych fortyfikacji), a także bunkry. Część z nich znajduje się w pobliżu schroniska Jagodna na Przełęczy Spalona. Zamaskowane są w sposób przypominający przydrożne chaty. Kolejne znajdują się natomiast w rejonach Przełęczy nad Porębą. Dodatkowym aspektem militarnym trasy jest chodnik minowy, mający umożliwić wysadzenie kawałka drogi jeśli zaszłaby taka potrzeba. Tylko dwa fragmenty Autostrady Sudeckiej zostały oddane do użytku – zachodni w Karkonoszach oraz wschodni w Górach Orlickich i Bystrzyckich. Warto wspomnieć, że część wschodnia dzieli się na Drogę Sudecką i Drogę Orlicką – najwyżej położoną górską drogę w Polsce (zaczyna się na Przełęczy Polskie Wrota a kończy na Rozdrożu pod Hutniczą Kopą). Popularną dawniej nazwą była Droga Göringa – „wielkiego łowczego” III Rzeszy, który podobno przyjeżdżał w Góry Bystrzyckie i Orlickie na polowania. Dawniej, jadąc Autostradą Sudecką, podróżni mogli napawać się wspaniałymi widokami ziemi kłodzkiej i Masywu Śnieżnika. Teraz niestety zbocza górskie obrosły drzewami tak też widoki nie są już tak fascynujące jak kiedyś. Sama trasa biegnie natomiast przez wiele ciekawych miejsc takich jak: Zieleniec, Dolina Dzikiej Orlicy, ruiny zamku Szczerba czy Solna Jama.

17. Zieleniec

Zieleniec to niewielka wioska górująca nad Dusznikami-Zdrój, położona na zboczach Gór Orlickich. Zaraz obok, pomiędzy drzewami, kryje się unikatowy rezerwat przyrody „Torfowisko pod Zieleńcem”, który bywa porównywany do arktycznej tajgi i tundry. Najbardziej Zieleniec jest znany jednakże jako ośrodek sportów zimowych, a jego narciarskie tradycje sięgają aż XIX wieku. Zieleniec Ski Arena to jedna z największych w Polsce stacji narciarskich. Obejmuje 22 km tras o zróżnicowanym poziomie trudności, najdłuższa zaś liczy aż 2800 m. Cały stok posiada sztuczne oświetlenie, dzięki czemu jazda na nartach może trwać nawet do późnych godzin wieczornych. Dla turystów chcących wybrać się na narty na dłuższy czas, godnym polecenia obiektem noclegowym jest Schronisko PTTK „Orlica” – jeden z najstarszych budynków wybudowanych na terenie Zieleńca. Warto wspomnieć, że dawne schronisko na pobliskiej Orlicy (najwyższym szczycie polskiej części Gór Orlickich, 1084 m n.p.m.) prowadzone było przez Heinricha Rübartscha – pioniera turystyki górskiej i narciarstwa w Sudetach. To właśnie on, według podań, zostawił pierwsze ślady nart w Górach Orlickich.

18. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju

Mieści się ono w młynie papierniczym z przełomu XVI/XVII wieku. Jest to bezcenny zabytek techniki na skalę światową. Uznany został za pomnik historii, ponadto pod względem architektonicznym jest jednym z najciekawszych tego typu obiektów w Europie. Tematem wiodącym ekspozycji stałej jest historia papieru i sposobu jego wytwarzania na świecie, w Polsce i na Śląsku. Obecne są także wystawy dotyczące druku, metod produkcji oraz papierów o różnych właściwościach. Ponadto od niedawna w muzeum znajdują się wystawy o polskim pieniądzu papierowym oraz sztuce papieru. W postaci wystaw czasowych Muzeum Papiernictwa ma do zaoferowania swoim gościom również coś zupełnie nowego. Największą, zdaje się, atrakcją jest możliwość zobaczenia na własne oczy, jak wygląda proces czerpania papieru. Można nawet spróbować zrobić to samemu i zabrać wytworzony przez siebie papier na pamiątkę.

19. Ruiny zamku Homole

Ruiny zamku z czerwonego krzemienia zobaczyć można na szczycie wzgórza Gomoła. Góruje ona nad tzw. Polskimi Wrotami. Jest to część dawnego szlaku bursztynowego (obecnie drogi krajowej nr 8), którego Homole strzegło kiedyś przed rabusiami. Zamek powstał już w XIII wieku i stanowił centrum niewielkiego, istniejącego wtedy państewka homolskiego, które ówcześnie obejmowało tereny współcześnie i polskie i czeskie. W okresie wojen husyckich w XV wieku Homole przejęli rycerze rabusie. Zamek służył im aż do XVI wieku. Później niestety coraz szybciej przemieniał się w ruinę. Dziś na czubku bardzo stromego szczytu można podziwiać jedynie pozostałości w postaci śladów muru obwodowego i suchej fosy oraz wieży-donżonu. Już w XVIII wieku ruiny stały się celem wycieczek kuracjuszy z pobliskich Dusznik-Zdroju. Zaadaptowano wtedy wzgórze na ‘romantyczny zakątek’. W ostatnich latach postanowiono przywrócić Homoli dawną świetność, tym samym wybudowano schody na szczyt (na który wcześniej dość niebezpiecznie było się wdrapać) oraz drewnianą ścieżkę ułatwiającą przejście obok zdradliwych moczarów. Na trasie ustawiono również tablice informacyjne z ciekawostkami o historii zamku oraz faunie i florze okolicznego terenu.

20. Uzdrowisko Kudowa-Zdrój

Bad Kudowa – jedno z najbardziej znanych w XIX wieku niemieckich uzdrowisk. Obecnie poszczycić może się zachowaną typową starą uzdrowiskową zabudową. Niezmieniony pozostał także układ Parku Zdrojowego. Zaraz po wejściu na jego teren ukarze nam się okrągła hala mieszcząca płatną Pijalnię Wód Zdrojowych („Marchlewski” i „Śniadecki”). Dalej połączona jest ona z gmachem sali koncertowej. Z drugiej strony znajduje się natomiast sanatorium „Zameczek”, w którym to w roku 1813 zawarto konwencję pomiędzy Prusami, Austrią i Rosją, która była przedwstępem do Kongresu Wiedeńskiego. Drugie i o wiele większe sanatorium góruje nad parkiem z drugiej strony. Początkowo „Książęcy Dwór” obecnie „Polonia”, pojawił się w trzyodcinkowej produkcji pt. „Hotel Polanów i jego goście”. Za „Zameczkiem” wznosi się dość stromo Góra Parkowa, nosząca na swoim grzbiecie starą kaplicę ewangelicką, Altankę Miłości z widokiem na park i pobliskie Czechy oraz „Beatkę” – przekaźnik radiowo telewizyjny, górujący nad całą Kudową. Przechodząc obok muszli koncertowej i pod „Teatrem pod blachą” główną aleją dotrze się do Stawu Zdrojowego, na którego środku w ciepłe dni pojawia się niewielka fontanna. Zaraz obok alei znaleźć można tzw. „Pająka” – ujęcie wody zdrojowej „Moniuszko”. Jest to oczywiście odwołanie do Stanisława Moniuszki, ojca polskiej opery narodowej (Międzynarodowe Festiwale Moniuszkowskie odbywają się w Kudowie-Zdroju co roku w sierpniu już od ponad 60 lat), którego popiersie zobaczyć można w Ogrodzie Różanym nieopodal „Zameczka”. Woda „Moniuszko” jest dostępna za darmo, niektórzy jednak uważają, że jej zapach i smak nie są równie dobre, co „Marchlewskiego” i „Śniadeckiego”. Z myślą o najmłodszych, vis a vis „Pająka” postawiono się plac zabaw, natomiast po uliczkach parku jeździ „Ciuchcia Balbinka”, która zabiera na przejażdżki dzieci z rodzicami. Warto zwrócić uwagę na zastanawiające rzeźby ptaków zrobione z szarego podziurawionego materiału. Wyglądają dość przerażająco, a od czasu do czasu w okresie wakacyjnym zdarza im się zmieniać miejsce. Zazwyczaj widziane są nad stawem i na skwerku za muszlą koncertową. Już bliżej ulicy i końca parku znajdują się budynki sanatoryjne, mieszczące także bary i restauracje, sklepy z pamiątkami i nie tylko oraz warte odwiedzenia Muzeum Minerałów i Kamieni Szlachetnych. Jeśli komuś przypadnie do gustu smak wody zdrojowej i zapragnie napić się równie dobrej także poza Kudową, jest to jak najbardziej możliwe. W wielu sklepach w całej Polsce sprzedawana jest bowiem woda Kudowianka, pozyskiwana ze źródeł niedaleko uzdrowiska. Jest ona sprzedawana przez firmę Staropolanka, mającą swoją siedzibę w Polanicy-Zdroju.

21. Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju

W ścisłym centrum uzdrowiska, vis a vis parku i sanatorium „Polonia”, w niepozornym budynku, od 2002 roku działa Muzeum Zabawek. Może pochwalić się kilkutysięcznym, i tym samym największym w Polsce, zbiorem zabawek w każdej formie znanej od starożytności aż do teraz. Na wystawach obejrzeć można zarówno lalki, pluszaki oraz klocki jak i teatrzyki, zabawki z filmów, zabawki optyczne i wiele, wiele innych. Jest to miejsce szczególnie warte polecenia ze względu na, z jednej strony, możliwość powrotu do dzieciństwa, z drugiej natomiast, przekonania się, jak wyglądały zabawki wieki temu, także w innych krajach i na innych kontynentach.

22. Kaplica Czaszek w Kudowie-Zdroju

Znajduje się w Czermnej – części Kudowy, która jest starsza niż samo uzdrowisko. Jej nazwa wzięła się prawdopodobnie od występujących na jej terenie czerwonych ziem. W 1776 roku ówczesny proboszcz Vaclav Tomasek, przy pomocy kościelnego i grabarza, zgromadził około 24 tysięcy ludzkich czaszek i kości. Na wzór rzymskich katakumb powstała przykościelna kaplica, w której umieszczono wszystkie szczątki zmarłych po wojnie siedmioletniej i panującej wcześniej epidemii. Ściany wyłożone są czaszkami i kośćmi. Większość z nich zalega jednak pod kaplicą i z roku na rok ziemia pochłania je kawałek po kawałku. Sprawdzają się więc słowa „Z prochu powstałej i w proch się obrócisz”. Sam zamysł kaplicy ma bowiem na celu przypomnienie żyjącym o nieuchronności śmierci. Warto wspomnieć,że jest to jeden z trzech takich obiektów w Europie (pozostałe znajdują się w Rzymie i Czechach). Kaplicę zwiedza się w grupach około 10 osobowych, więc jeśli przychodzi się samemu, trzeba mieć na uwadze, że będzie musiało się poczekać na innych chętnych. Zwiedzanie trwa do 15/20 minut.

23. Szczeliniec Wielki

Jest najwyższym szczytem Gór Stołowych, jedynych w Polsce gór o rzeźbie płytowej. Jego szczyt pełen jest piaskowcowych form skalnych, które doczekały się fantazyjnych nazw. Większość z nich nadał im Franz Pabel, w XVIII/XIX wieku sołtys położonego u stóp Szczelińca Karłowa i pierwszy w historii licencjonowany przewodnik. To jemu pierwsi turyści zawdzięczali wytyczenie szlaku przez skalny labirynt i poprowadzenie schodów (z początku drewnianych, później kamiennych) ułatwiających dostanie się na szczyt. Na początku XIX wieku powstała pierwsza drewniana altana na szczycie Szczelińca. Turystów jednak z każdym rokiem przybywało, tak też, dzięki staraniom Franza Pabla, w 1845 roku powstało w jej miejscu schronisko „Na Szczelińcu”. Wybudowane zostało w stylu tyrolskim i potocznie nazwane „Szwajcarką”. Warto wspomnieć, że jest to najstarszy w całych Sudetach zachowany do dziś obiekt zbudowany w celach turystycznych. Jest to jednocześnie jedyne schronisko w Sudetach, do którego nie da się dojechać samochodem. Samo podejście schodami do schroniska nie jest jednak punktem kulminacyjnym Szczelińca. Aby dostać się na 919 m n.p.m. trzeba przebyć jeszcze część trasy skalnego labiryntu i wspiąć się na Fotel Pradziada, do którego prowadzą dodatkowe schody. Najciekawszą i jedną z największych szczelin w masywie Szczelińca jest tzw. Piekiełko. Panuje w nim specyficzny mikroklimat, poprzez który nawet w środku lata na dnie może jeszcze zalegać śnieg. Wilgotne ściany porastają natomiast mchy (niektóre z nich świecą się w nocy). Na samym końcu labiryntu wychodzi się na Tarasy Wschodnie, z których w pogony dzień da się dostrzec wzniesienia Masywu Śnieżnika. Dawniej istniał szlak powrotny do schroniska, dzięki któremu można było zobaczyć niedostępnie na dzisiejszej trasie skały. Niestety obecnie przejście labiryntu kończy się dla turystów powrotem do Karłowa. Zaraz obok Szczelińca Wielkiego skrywa się na jego tle Szczeliniec Mały, który nie jest niestety udostępniony turystom, z uwagi na ochronę tamtejszej flory i fauny. Obydwa kolosy widać natomiast bardzo wyraźnie z pobliskiego schroniska PTTK „Pasterka”, znajdującego się w pobliskiej Pasterce.

24. Błędne Skały

Jest to druga najchętniej odwiedzana atrakcja turystyczna w Górach Stołowych. W jej skład wchodzi kamienny labirynt złożony z fantazyjnych form skalnych. Swoje niecodzienne kształty zawdzięczają one wietrzeniu piaskowca ciosowego, z których są uformowane. W dawnych wiekach w miejscu obecnego skalnego labiryntu poganie wznosili modły do bóstw. Samo miejsce było zaś nazywane Wilczymi Dołami lub Borem (ta nazwa nadal funkcjonuje w języku czeskim). Na tę niedługą (około 30 minut) wyprawę, pośród wilgotnych i chłodnych czeluści, warto wybrać się wraz z mapą, wskazującą dokładne miejsce i nazwę wszystkich formacji skalnych. Dodatkową atrakcję sprawia bowiem próba odnalezienia w danej formie piaskowcowej tego, co rzekomo przedstawia. Niektóre nazwy skał sięgają początków turystyki na tym terenie, czyli XIX wieku. Zaraz za krańcem labiryntu na turystów czeka punkt widokowy zwany Skalnymi Czaszami. W dole rysuje się czeska wioska Machov, a przy dobrej pogodzie dostrzeże się nawet Karkonosze. W pobliżu znajduje się tzw. Głaz Trzech Krzyży – dawniej wyznaczający zbieg trzech ziemskich granic. Kilka lat temu przed Błędnymi Skałami zaadaptowano miejsce na parking. Wycięte ku temu drzewa ukazały kolejny piękny widok, tym razem na Kudowę-Zdrój i czeski Náchod. Warto pamiętać, że wjazd na Błędne Skały Drogą Aleksandra (odbiegającą od Szosy Stu Zakrętów) jest możliwy o pełnej godzinie, zjazd zaś w połowie godziny.

Mapa 24 atrakcji turystycznych ziemi kłodzkiej

Artykuł 24 atrakcje na ziemi kłodzkiej warte odwiedzenia pochodzi z serwisu Eloblog.

Jak sprawdzić wysokość n.p.m.?

Nowe narzędzie zostało udostępnione w serwisie mapowym Geoportal.gov.pl. Dzięki niemu możemy sprawdzić wysokość terenu w dowolnie wybranym punkcie na całym terytorium Polski. Wystarczy, że po otwarciu mapy w rozwijalnej liście „Zawartość mapy”, w katalogu „Rzeźba terenu”, zaznaczymy opcję „Numeryczny Model Terenu”. Dalej wystarczy kliknąć lewym przyciskiem myszy na mapę. Klikamy na punkt, którego wysokość chcemy uzyskać. Po kliknięciu powinno pojawić się okienko „WMS, Numeryczny Model Terenu”. Klikamy w to okno i voilà! Uzyskujemy wysokość wskazanego miejsca.

Główny Urząd Geodezji i Kartografii tak pisze o nowym narzędziu w poście opublikowanym 24 czerwca 2019 roku:

W serwisie www.geoportal.gov.pl w ramach grupy warstw „Rzeźba terenu” udostępniono warstwę „Numeryczny Model Terenu”, która oferuje możliwość odczytania wysokości terenu w dowolnym punkcie leżącym na terytorium Polski. Wysokość punktu wyznaczana jest na podstawie algorytmów interpolacyjnych przygotowanych w oparciu o NMT z siatką 1 m x 1 m. Klikając w dowolny obszar w Polsce, przy włączonej warstwie „Numeryczny Model Terenu” wyświetli się informacja, w której znajdziemy m. in: współrzędne prostokątne miejsca kliknięcia w układzie 1992 oraz wysokość terenu wyznaczoną w układzie wysokościowym PL-KRON86-NH.

Który szczyt jest najwyższy?

Dzięki usłudze udostępnionej przez GUGiK wreszcie mamy możliwość łatwego i szybkiego sprawdzenia wysokości dowolnego szczytu na terenie Polski. Ponadto możemy te dane traktować jako wiążące, bo uzyskane dzięki narzędziu opublikowanym przez rządową instytucję. Mając na uwadze jak wiele spornych najwyższych szczytów znajduje się w Sudetach, od razu przystąpiłem do testowania narzędzia. Sprawdziłem tylko kilka miejsc w kilku pasmach górskich. Nie sprawdzałem wszystkich szczytów po kolei. Tak więc jeżeli macie jakieś inne sporne miejsca zachęcam do samodzielnego testowania.

Najwyższy szczyt Gór Bardzkich

W przypadku Gór Bardzkich już od dawna nie było jasne, który ze szczytów jest najwyższy. Dawniej mówiło się, iż najwyższą kulminacją Gór Bardzkich jest Kłodzka Góra. Dziś już w przewodnikach podawana jest Szeroka Góra. A co pokazują wyniki?

• Szeroka Góra – 765,7 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 765,0 m)
• Kłodzka Góra – 756,3 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 762,7 m, mapa turystyczna ExpressMap 765 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Bardzkich jest Szeroka Góra.

Najwyższy szczyt Gór Kaczawskich

Również wiele niejasności jest w przypadku Gór Kaczawskich. Kwestionowane jest to, czy Skopiec jest rzeczywiście wyższy niż położony tuż obok Baraniec. Kilka lat temu niektórzy sugerowali, że najwyższym szczytem Gór Kaczawskich może być Folwarczna, czasem na mapach podpisana jako Maślak.

• Maślak (Folwarczna) – 722,8 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 721 m)
• Baraniec – 719,1 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 720,3 m, mapa turystyczna ExpressMap 720 m)
• Skopiec – 717,9 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 718,6 m, mapa turystyczna ExpressMap 724 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Kaczawskich jest Folwarczna (Maślak).

Najwyższy szczyt Gór Stołowych

Sprawa nie jest już tak jednoznaczna w przypadku Gór Stołowych. Powszechnie podaje się, że najwyższym szczytem jest popularny Szczeliniec Wielki. Czasem również możemy spotkać się z informacją o Skalniaku. Wyniki pozostają w wielu miejscach bardzo zbliżone, w granicach jednego metra. Dokonywałem kilkukrotnych pomiarów. Mimo wszystko jednak częściej wyższym szczytem okazywał się Szczeliniec Wielki. W przypadku Szczelińca starałem się zmierzyć wysokość na skale Fotel Pradziada, czyli najwyższym jego punkcie. Ku mojemu zaskoczeniu uzyskałem wynik o 3 metry wyższy niż powszechnie podawana wysokość (919 m). Poniżej zamieszczam najwyższe uzyskane wyniki.

• Szczeliniec Wielki – 921,6 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 919,0 m, mapa turystyczna ExpressMap 919 m)
• Skalniak – 919,2 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 915 m)

Artykuł Nowe narzędzie do pomiaru wysokości n.p.m. Kilka z najwyższych szczytów trzeba nauczyć się od nowa pochodzi z serwisu Eloblog.

Podział Sudetów

Korzystając z rozwiązań oferowanych przez Google Maps postanowiłem stworzyć dokładną mapę podziału Sudetów na poszczególne mezoregiony (w tym pasma górskie). Moją intencją było wytyczenie na interaktywnej mapie dokładnych granic pomiędzy poszczególnymi częściami Sudetów. Dotychczas dostępne w Internecie lub publikacjach podziały Sudetów były bardzo schematyczne. Podobnie wygląda sprawa na mapach turystycznych, gdzie nie zawsze granica pomiędzy pasmami górskimi jest jednoznacznie wytyczona. Oczywiście jest to również pokłosiem trwających dyskusji na temat sposobu podziału Sudetów i przebiegu poszczególnych mezoregionów.

Karkonosze, najwyższe pasmo górskie Sudetów

Spór o podział Sudetów

Zadanie wykonania mapy podziału Sudetów nie było łatwe. Sam podział jest dość umowny, a w wielu miejscach spór ma charakter czysto akademicki. Po pierwsze istnieje kilka sposobów podziału Sudetów, które różnią się od siebie poszczególnymi jednostkami mezoregionów. Ja na swojej mapie wykorzystałem podział zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego. Inny popularny podział to ten opracowany przez prof. Jerzego Kondrackiego, o którym pisałem już wcześniej w tym artykule. Po drugie, o ile już zgodzimy się co do istnienia danego pasma, mogą pojawić się spore wątpliwości w kwestii jego przebiegu. Często granice pomiędzy poszczególnymi pasmami (o ile nie są wyraźnie widoczne) są dość sztuczne i budzą spory. Na przykład niektórzy dany fragment gór zaliczają jeszcze do pasma X, inni już do pasma Y. Po trzecie Sudety są łańcuchem górskim położonym na terytorium aż trzech państw i istnieją również rozbieżności pomiędzy podziałami stosowanymi w danych krajach. Na przykład w Polsce często Góry Bialskie i Złote są uważane za odrębne pasma górskie. W Czechach jest to jedno pasmo o nazwie Rychlebské hory. Po czwarte, oprócz sporu w kwestii podziału wewnętrznego Sudetów istnieje również problem w kilku miejscach z wytyczeniem dokładnych granic tego łańcucha górskiego. Taki problem istnieje na styku Sudetów i tzw. Płyty Czeskiej. Innym problemem jest wyznaczenie zachodniej granicy Sudetów, która w terenie i na mapie może być „słabo wyczuwalna”.

Moją intencją było wykonanie podziału Sudetów jak najbardziej uniwersalnego i uwzględniającego w miarę możliwości kompromis pomiędzy poszczególnymi koncepcjami.

Podział Sudetów – Wersja mapy w formie statycznej, zrzut ekranu

Mapa podziału Sudetów

Budowę mojej interaktywnej mapy podziału Sudetów oparłem na koncepcji zaproponowanej przez prof. Jacka Potockiego. Tego podziału uczą się również przyszli przewodnicy sudeccy. Łańcuch górski Sudetów jest regionem fizycznogeograficznym w randze subprowincji i dzieli się na mniejsze części tzw. makroregiony. W Sudetach wyróżniamy cztery główne makroregiony: Sudety Zachodnie, Sudety Środkowe, Sudety Wschodnie i Przedgórze Sudeckie. Poszczególne makroregiony dzielą się na kolejne mniejsze części tzw. mezoregiony – będące np. pasmami górskimi, masywami lub kotlinami. Warto też napisać kilka słów z czego wynika podział na poszczególne pasma. Podział może być wynikiem różnej budowy geologicznej danych obszarów. Sudety są górami zrębowymi, skomplikowanymi i zróżnicowanymi w swojej budowie. Podział może mieć również uwarunkowania historyczne, wypracowane na przestrzeni wieków. Często granicami dla poszczególnych pasm górskich były rzeki, doliny, będące również naturalnymi drogami.

Jak już wspomniałem swoją mapę zbudowałem w oparciu o podział zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego, z tą różnicą, że dokonałem jego drobnej modyfikacji. Podzieliłem Góry Orlickie i Bystrzyckie na dwa odrębne pasma. Zarówno Potocki jak i Czesi określają oba te pasma jako jedne góry – Orlické hory. Tam, gdzie granica pomiędzy poszczególnymi pasmami nie była wyraźna, tam starałem się ją opierać na rzekach, drogach albo granicach lasów. Każda jednostka zaznaczona jest osobnym kolorem. Przy każdym pasmie górskim zaznaczyłem również dodatkowo najwyższy szczyt. Z boku po lewej stronie wysuwa się pasek z legendą i opisem wszystkich mezoregionów Sudetów. Po kliknięciu na wybrane pasmo również pojawia się informacja. W dodatkowym opisie do każdej jednostki dołączyłem jej językowy niemiecki lub czeski odpowiednik (o ile w ogóle istnieje). Dla Przedgórza Sudeckiego zaznaczyłem tylko jedną jednostkę – Masyw Ślęży, pozostałe dla uproszczenia i lepszej przejrzystości mapy pominąłem.

Aktualizacja mapy: 25.06.2019 r.

Zdaję sobie sprawę z tego, że mapa nie jest pozbawiona błędów. Jeżeli ktoś zauważył jakiś błąd proszę o pozostawienie informacji w komentarzu.

Podział Sudetów wg. J. Potockiego

Tak wygląda podział fizjograficzny Sudetów zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego, który był dla mnie podstawą i drogowskazem do budowy w/w mapy. Zamieszczam niżej fragment z publikacji pt. „Funkcje turystyki w kształtowaniu transgranicznego regionu górskiego Sudetów”. Link do całej publikacji znajduje się tutaj.

Podział Sudetów wg. prof. Jacka Potockiego – Źródło: „Funkcje turystyki w kształtowaniu transgranicznego regionu górskiego Sudetów” str. 59

Poniżej zamieszczam objaśnienie poszczególnych numerów.

I. Sudety Zachodnie – Západní Sudety

1. Pogórze Łużyckie – Šluknovská pahorkatina (w odniesieniu do strony niemieckiej Lužická vrchovina)
2. Góry Łużyckie – Lužické hory
3. Ještedsko-kozákovský hřbet
4. Kotlina Żytawska – Žitavská pánev
5. Góry Izerskie – Jizerské hory
6. Pogórze Izerskie – Frýdlantská pahorkatina (w odniesieniu do polskiej strony Jizerské podhůří)
7. Karkonosze – Krkonoše
8. Podgórze Karkonoskie – Krkonošské podhůří (potocznie także Podkrkonoší)
9. Rudawy Janowickie
10. Kotlina Jeleniogórska
11. Góry Kaczawskie – Kačavské hory
12. Pogórze Kaczawskie

II. Sudety Środkowe – Střední Sudety

1. Kotlina Kamiennogórska
2. Žacléřská vrchovina (Jestřebí hory)
3. Góry Kamienne – Vraní hory i Javoří hory
4. Góry Wałbrzyskie – Valbřišské hory
5. Pogórze Wałbrzyskie lub Bolkowsko-Wałbrzyskie
6. Obniżenie Ścinawki (Kotlina Broumovska) – Broumovská kotlina
7. Obniżenie Nowej Rudy
8. Góry Stołowe – Stolové hory
9. Góry Sowie – Soví hory
10. Góry Bardzkie
11. Kotlina Kłodzka – Kladská kotlina
12. Góry Orlickie i Bystrzyckie – Orlické hory
13. Pogórze Orlickie – Podorlická pahorkatina (potocznie także Podorlicko)
14. Rów Górnej Nysy – Kladská kotlina

III. Sudety Wschodnie – Východní Sudety

1. Góry Złote i Bialskie – Rychlebské hory
2. Masyw Śnieżnika – Králický Snìžník
3. Mohelnická brázda
4. Zábřežská vrchovina
5. Hanušovická vrchovina
6. Wysoki Jesionik – Hrubý Jeseník
7. Góry Opawskie – Zlatohorská vrchovina
8. Niski Jesionik – Nizký Jeseník

IV. Przedgórze Sudeckie – Sudetské Podhùří

1. Wzgórza Strzegomskie
2. Równina Świdnicka
3. Masyw Ślęży
4. Obniżenie Podsudeckie
5. Kotlina Dzierżoniowska
6. Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie
7. Obniżenie Otmuchowskie – Vidnavská nižína
8. Przedgórze Žulovskie (Paczkowskie) – Žulovská pahorkatina

Artykuł Podział Sudetów – Dokładna mapa przebiegu pasm górskich pochodzi z serwisu Eloblog.

Panorama Dolnego Śląska z 1937 roku

Przed wojną Niemcy lubili się w prezentowaniu gór i Dolnego Śląska w formie przerysowanych panoram. Na łamach mojego blogu prezentowałem już dwie tego typu grafiki: Panoramę Gór Sowich i Wałbrzyskich oraz Panoramę Karkonoszy. Teraz czas na grafikę przedstawiającą Dolny Śląsk. Poniższa panorama została wydana w formie składanej mapy, z jednej strony znajdował się plan miasta Wrocławia (Breslau), a z drugiej strony panorama Dolnego Śląska. Na grafice większość miast i miasteczek jest zaznaczona oraz opisana. Tak samo w przypadku pasm górskich i ważniejszych szczytów górskich. Na mapie znajdziemy również przebieg dróg i linii kolejowych. Oprócz miejscowości naniesione są także ważniejsze miejsca typu zamki, jeziora, zapory, stanowiące bądź co bądź atrakcje turystyczne. Mapa została wydane w 1937 roku.

Przedwojenna panorama Dolnego Śląska i Wrocławia z 1937 roku

Grafika panoramy Dolnego Śląska dostępna jest w dwóch źródłach:

• Na moim blogu pod tym linkiem
• Lub w lepszej jakości (rekomendowana) na serwisie dolny-slask.org.pl

Na portalu dolny-slask.org.pl dostępna jest również druga strona mapy prezentująca plan Wrocławia.

Artykuł Przedwojenna panorama Dolnego Śląska z 1937 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

Kolejna lista miejsc na Dolnym Śląsku, które warto odwiedzić. Tym razem przygotowałem zestawienie z miejscami ciekawymi, popularnymi, niezwykłymi, które przyciągają turystów. Duża część z tych miejsc znajduje się w Sudetach, które same w sobie, przez swoje walory przyrodnicze, stanowią niezwykłą atrakcję. Kilkanaście ciekawych miejsc jest opisanych, pozostałe wyszczególnione są na mapie na samym dole. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Karkonosze i Śnieżka

Karkonosze to najwyższe pasmo Sudetów i prawdopodobnie również najpopularniejsze miejsce górskich wypadów wśród przyjezdnych turystów. Pasmo górskie położone jest po stronie polskiej i czeskiej, a przez jego środek przebiega granica państwowa. W Karkonoszach odnajdziemy wiele ciekawych miejsc, jak popularną Śnieżkę (1602 m n.p.m.), najwyższy szczyt Sudetów i zarazem najwyższy szczyt Republiki Czeskiej. Podczas dobrej pogody Śnieżka przeżywa prawdziwe oblężenie turystów. Równie popularnymi miejscami są Śnieżne Kotły, Szrenica, liczne formacje skalne, punkty widokowe, wodospady, urokliwe schroniska, przełęcze i wiele innych miejsc. Karkonosze posiadają wiele walorów przyrodniczych, dlatego w części obszaru pasma górskiego znajduje się Karkonoski Park Narodowy. Zapewnia on ścisłą ochronę znajdującej się tam przyrody. U podnóża Karkonoszy, zwanymi też Górami Olbrzymimi, znajdują się dwie popularne turystyczne miejscowości: Karpacz i Szklarska Poręba.

Karkonosze i Śnieżka – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Rudawy Janowickie, Sokolik, Kolorowe Jeziorka

Kolejnym ciekawym miejscem, cieszącym się duża popularnością, są Rudawy Janowickie. To kolejne pasmo górskie Sudetów, znajdujące się w bliskiej odległości od Karkonoszy. Rudawy Janowickie są troszeczkę inne niż Karkonosze. Mniejsze, ale posiadają wiele licznych formacji skalnych, dzięki czemu cieszą się duża popularnością wśród wspinaczy i alpinistów. To właśnie w Rudawach Janowickich swoje pierwsze kroki we wspinaczce stawiała sławna polska himalaistka Wanda Rutkiewicz. Wśród ciekawych miejsc w Rudawach Janowickich należy wymienić szczyty i zarazem świetne punkty widokowe Sokolik, Krzyżna i Mała Ostra. Ciekawym miejscem są również ruiny Zamku Bolczów. Dużą popularnością w Rudawach Janowickich cieszą się urokliwe i niezwykłe Kolorowe Jeziorka.

Rudawy Janowickie, Sokolik – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Góry Izerskie i Hala Izerska

Góry Izerskie, zwane popularnie Izerami, to kolejne ważne pasmo górskie Sudetów. Położone jest na północny-zachód od Karkonoszy. Góry Izerskie w zimie stają się mekką narciarstwa biegowego. Organizowane są tutaj zawody narciarskie „Bieg Piastów”. W ciągu, lata kiedy stopnieją wszystkie śniegi, Izery stają się miejscem rowerowych i pieszych wycieczek. Choć góry nie są wysokie, panują tutaj specyficzne surowe warunki klimatyczne, które pozwalają na rozwój narciarstwa biegowego. Ważnym miejscem w Izerach jest Hala Izerska. Jest to stosunkowo płaska górska łąka, rozciągająca się na sporej powierzchni. To ciekawe miejsce jest specyficzne, ze względu na występujące tutaj ekstremalnie niskie temperatury, nie spotykane w innych częściach Sudetów. Więcej o nich możecie dowiedzieć się z mojego filmu. Na Hali Izerskiej przed wojną znajdowała się osada Gross-Iser. Dziś po osadzie pozostał tylko jeden budynek dawnej szkoły. Obecnie znajduje się w nim popularne schronisko Chatka Górzystów. Popularne szczyty to Wysoki Kamień, Wysoka Kopa i Izerski Stóg.

Śnieżne Góry Izerskie – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Góry Stołowe i Szczeliniec Wielki

Przenosimy się teraz do Ziemi Kłodzkiej, gdzie znajdują się Góry Stołowe. Nazwa tych gór wzięła się od rozległych płaskich płaszczyzn, które dominują ich krajobraz. Charakterystyczną cechą tych gór, jest występowanie licznych formacji skalnych, które jako ciekawe i niezwykłe miejsca, same w sobie przyciągają turystów. Najwyższym szczytem Gór Stołowych jest Szczeliniec Wielki położony na wysokości 919 m n.p.m. Jego charakterystycznie płaski wierzchołek jest łatwo rozpoznawalny na tle innych gór. Na szczyt prowadzą ciekawe trasy między formacjami skalnymi, a na samej górze znajduje się schronisko i punkt widokowy. Równie popularnym miejscem są Błędne Skały. Bez wątpienia są to miejsca warte zobaczenia. Góry Stołowe rozciągają się także po czeskiej stronie, gdzie duża popularnością cieszą się Teplickie Skalne Miasto oraz Broumowskie Ściany. Góry Stołowe były od zawsze ciekawym i przyciągającym turystów miejscem. Ciekawostką jest to, że w 1800 roku Szczeliniec Wielki odwiedził przyszły prezydent USA John Quincy Adams. Później wspominał i pisał o jego niezwykłym kształcie.

Góry Stołowe i Szczeliniec Wielki – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Góry Sowie i Wielka Sowa

O Górach Sowich zazwyczaj mówi się, jako o miejscu skrywającym niezwykłe tajemnice. Tak jest za sprawą zagadkowego nazistowskiego kompleksu Riese, budowanego w latach 1943-1945 w Górach Sowich. Po kompleksie Riese pozostało kilka kilometrów sztolni wydrążonych w zboczach gór. Trzy podziemne kompleksy udostępnione do zwiedzania to: Włodarz, Osówka i Rzeczka (Walim). Ale Góry Sowie to nie tylko podziemia kompleksu Riese. To także wspaniała przyroda. Najwyższym szczytem tego pasma górskiego jest Wielka Sowa położona na wysokości 1015 m n.p.m. To popularny cel górskich wędrówek. Na jej szczycie znajdują się wiaty turystyczne oraz piękna wieża widokowa, która jest otwarta dla turystów. Wieża ma 25 m wysokości i została wybudowana w 1886 roku, jako jedna z tak zwanych wież Bismarcka. Ciekawym miejscem i punktem widokowym jest także wieża widokowa na Kalenicy.

Góry Sowie i wieża na Wielkiej Sowie – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Wieża Książęca w Siedlęcinie

Wśród zabytków wartych odwiedzenia, oprócz popularnych w tym regionie zamków, jest kilka innych ciekawych budowli. Bez wątpienia jedną z nich jest wieża książęca w Siedlęcinie. Unikatowy w skali europejskiej zabytek średniowiecza. Wieża została zbudowana około roku 1314, ma ona 22 m wysokości. To jeden z najwyższych tego typu obiektów. Jej powstanie przypisuje się Piastowi Śląskiemu księciu Henrykowi I Jaworskiemu. Pełniła przede wszystkim funkcje mieszkalne. W jej wnętrzach na ścianach zachowały się malowidła. Są one unikalne, ponieważ ich tematyka jest świecka, a nie religijna, jak zazwyczaj to bywało. Nawiązują one do legendy o Lancelocie z Jeziora rycerza okrągłego stołu króla Artura.
Link: www.wiezasiedlecin.pl

Wieża Książęca w Siedlęcinie – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Krzywa Wieża w Ząbkowicach

Kolejna niezwykła wieża znajduje się w Ząbkowicach Śląskich. Jej wyjątkowość polega na tym, że jest krzywa… Stąd liczne odwołania i porównania do słynnej wieży we włoskiej Pizie. Jednak w przeciwieństwie do niej, ząbkowicka wieża jest naprawdę krzywa, a nie tylko pochylona. Ten niezwykły zabytek stał się prawdziwą wizytówką tego dolnośląskiego miasta. Wieża ma 34 m wysokości, a jej odchylenie od pionu wynosi ponad 2 m. Okoliczności budowy wieży nie są do końca poznane. Jedna z hipotez mówi, że wieża była częścią zniszczonego i już nieistniejącego zamku. Krzywa wieża w Ząbkowicach Śląskich jest udostępniona do zwiedzania przez turystów. Zabytek bez wątpienia jest warty zobaczenia.
Link: www.krzywawieza.eu

Krzywa Wieża w Ząbkowicach – Autor: Jacek Halicki Źródło: commons.wikimedia.org

Rynek we Wrocławiu

Śmiem twierdzić, że wrocławski rynek jest miejscem najczęściej odwiedzanym przez turystów na Dolnym Śląsku. Choć na potwierdzenie tego nie mam żadnych statystyk. Rynek we Wrocławiu doskonale wpisuje się w slogan miasta – „miasto spotkań”. Takim właśnie miejscem spotkań jest ten średniowieczny ogromny plac targowy. Jego wymiary są imponujące, wynoszą 213 m na 178 m. Na rynku znajdują się liczne kawiarnie i restauracje, których ogródki w dobrą pogodę wypełnione są po brzegi gośćmi. Ciekawymi obiektami na rynku są: szklana fontanna, pomnik Aleksandra Fredry, pręgierz, oraz przylegający do rynku Plac Solny. W północno zachodnim narożniku znajdują się kamieniczniki Jasia i Małgosi, a dalej w głębi kościół garnizonowy św. Elżbiety. Wieża kościoła jest udostępniona do zwiedzania, można więc na nią wejść i podziwiać panoramę miasta. Wrocławski rynek jest również miejscem imprez masowych, jak choćby sylwester, jarmarki świąteczne czy koncerty.

Rynek we Wrocławiu – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Ostrów Tumski we Wrocławiu

Kolejnym miejscem, które koniecznie trzeba odwiedzić we Wrocławiu, jest Ostrów Tumski. Historycznie jest to najważniejsze miejsce we Wrocławiu, ponieważ związane jest z jego najdawniejszą historią. Ostrów Tumski niegdyś był wyspą, od której zaczęła się historia miasta. To tutaj powstał zamek piastowski, to tutaj powstawały pierwsze śląskie kościoły. Ostrów Tumski był przez lata miejscem niezależnym od władzy miejskiej, w którym panowała tylko władza kościelna. Stąd tak liczne kościoły na tym terenie. Najważniejszym z nich jest Katedra św. Jana Chrzciciela. Możemy wjechać na wieże katedry i podziwiać panoramę Wrocławia. Tuż obok znajduje się najstarszy zachowany kościół Wrocławia pod wezwaniem św. Idziego. Obiekt pochodzi z połowy XIII wieku. Warto również odwiedzić Kolegiatę św. Krzyża i św. Bartłomieja. Przy wejściu na wyspę grodową znajduje się Most Tumski, zwany Mostem Zakochanych. Poznać go można po licznych zawieszonych kłódkach przez zakochane pary. Ostrów Tumski szczególnie imponująco i pięknie wygląda wieczorową porą, kiedy jego ulice rozświetlone są gazowymi lampami. Nadają one specyficzny ciepły klimat tej dawnej wrocławskiej wyspie.

Ostrów Tumski we Wrocławiu – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Zapora Wodna w Pilchowicach

Na Dolnym Śląsku znajduje się wiele ciekawych miejsc wartych odwiedzenia, związanych z realizowanym na początku XX wieku ambitnym programem przeciwpowodziowym. W wyniku jego realizacji powstało kilka zapór wodnych w dorzeczu Odry. Jedna z najważniejszych zapór znajduje się na rzece Bóbr w miejscowości Pilchowice. To druga, co do wielkości, zapora wodna w Polsce, po zaporze w Solinie. Jej wymiary odpowiadają prawie dokładnie wymiarom Titanica, ma 270 m długości korony i 62 m wysokości. Jej budowa trwała kilka lat i została wykończona w roku 1912. W wyniku jej osadzenia na rzece Bóbr, powstało sporych wielkości jezioro zaporowe, zwane Jeziorem Pilchowickim. Od tego momenty zapora w Pilchowicach stawia dzielnie czoła większym i mniejszym powodziom, zapewniając bezpieczeństwo mieszkańcom Doliny Bobru. Stanowi również popularną atrakcję turystyczną. Teren jest niezwykle urokliwy, przyroda otaczająca miejsce przepiękna, a konstrukcja imponująca. O budowie tej konstrukcji można posłuchać w moim filmie.

Zapora wodna w Pilchowicach – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Dolina Pałaców i Ogrodów

Doliną Pałaców i Ogrodów popularnie nazywany jest region Kotliny Jeleniogórskiej wraz z przylegającymi terenami. Bogaty w liczne zabytki, pałace, dwory i założenia parkowe. Zabytkowe obiekty położone są wśród malowniczych wzgórz, przy rzekach, stawach, otoczone przepiękną przyrodą. Już podczas panowania Habsburgów pojawiają się tutaj pierwsze założenia pałacowe, ale prawdziwy rozkwit następuje za czasów pruskich. Region Dolnego Śląska staje się popularnym miejscem inwestycji bogatych rodów i arystokracji europejskiej. Pojawiają się tutaj takie nazwiska jak: Habsburgowie, Hohelzollernowie, Schaffgotschowie, Zedlitzowie, Reussowie, Redenowie, Czartoryscy czy Radziłłowie. Po wojnie wiele z tych obiektów, w wyniku zaniedbań nowych polskich władz, popadło w ruinę. Dziś część z nich jest już wyremontowana, a dolina odzyskuje dawny blask.

Pałac Wojanów – Dolina Pałaców i Ogrodów – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Muzeum Obozu Koncentracyjnego Gross-Rosen

Oprócz wielu ciekawych miejsc i zabytków pozostawionych przez Niemców, są również te związane z najtragiczniejszą historią XX wieku. Tak jak obóz koncentracyjny Gross-Rose (Konzentrationslager Groß-Rosen). Dziś teren tego byłego obozu udostępniony jest do zwiedzania. Wejście jest bezpłatne. W budynku znajduje się ekspozycja poświęcona historii obozu. Po obozowych barakach pozostały tylko ślady fundamentów, ale muzeum podjęło się próby rekonstrukcji kilku obiektów. Obóz koncentracyjny Gross-Rose posiadał na terenie Dolnego Śląska ponad 100 filii. Część z więźniów była przymuszona do pracy przy budowie projektu Riese w Górach Sowich. Przez niemiecki obóz śmieci przewinęło się 125 tys. więźniów, z czego 40 tys. zginęło. To smutne, ale zarazem ciekawe miejsce pamięci na Dolnym Śląsku.

Obóz Koncentracyjny Gross-Rose – Miejsce Pamięci na Dolnym Śląsku

Schronisko PTTK Samotnia

Jest takie miejsce w Karkonoszach, które cieszy się ogromną popularnością. Nie jest to szczyt górski, wodospad, formacja skalna czy atrakcja turystyczna, ale urokliwe schronisko PTTK „Samotnia”. Czemu akurat to schronisko wybrałem z dziesiątek innych w Sudetach? To nie ja wybrałem, ale ludzie tak zdecydowali. Wystarczy spojrzeć na rankingi na portalach turystycznych. Ostatnio przeprowadzona ankieta na facebookowej grupie Tajemniczy Dolny Śląsk, również potwierdziła dużą popularność tego miejsca. Schronisko położone jest nad Małym Stawem, a pierwsze informacje o obiekcie zlokalizowanym w tym miejscu pochodzą już z roku 1670! Obecny kształt budynek uzyskał w XX wieku, po kilku przebudowach. Schronisko Samotnia położone jest przy niebieskim szlaku. Warto do niego zejść przemierzając główny grzbiet Karkonoszy lub schodząc ze Śnieżki. Usiąść, odpocząć, popodziwiać krajobrazy… Panorama schroniska.
Link: www.samotnia.com.pl

Schronisko PTTK „Samotnia” – Foto: Dolny Śląsk Fotografie

Wodospad Szklarki i Kamieńczyka

Jest wiele popularnych i ciekawych miejsc w górach na Dolnym Śląsku. Jednak na tle różnych miejsc, dwa z nich wyróżniają się w rankingach popularności. Mowa jest tutaj o wodospadach Szklarki i Kamieńczyka. Położenie w Karkonoszach, najpopularniejszym pasmie górskim, dało im szanse wspiąć się na wysokie miejsca popularności. Choć trzeba przyznać, że urokliwych wodospadów nie brakuje w innych partiach Sudetów. Zarówno po stronie polskiej, jak i czeskiej. Przepięknie położone, niezwykłe twory górskiej natury. Wodospad Kamieńczyka i Szklarki znajdują są w dwóch różnych miejscach. Zaznaczone są na mapie na samym dole. Warto odwiedzić przynajmniej jeden z tych wodospadów, zwiedzając tą część Dolnego Śląska.

Wodospad Kamieńczyka – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do Zobaczenia

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?
Mapa i lista – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

Artykuł Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia pochodzi z serwisu Eloblog.

Moje top 10 punktów widokowych na Dolnym Śląsku

Przedstawiam moją listę najlepszych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Chciałbym zaznaczyć, że jest to tylko moje subiektywne zestawienie. Starałem się wybrać 10 najlepszych miejsc, które zrobiły na mnie bardzo dobre wrażenie lub czymś się wyróżniły. Oczywiście ważnym kryterium przy wyborze punktów były ich walory widokowe. Z pewnością na Dolnym Śląsku znajduje się wiele dobrych punktów widokowych, których nie zdołałem ująć w moim zestawieniu. Jeżeli macie swoje propozycje lub ulubione punkty, piszcie w komentarzach.

1. Wieżowiec Sky Tower

Jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów we Wrocławiu, wieżowiec Sky Tower, posiada swój własny punkt widokowy zlokalizowany na 49 piętrze. Jesteśmy więc na wysokości około 200 m. Punkt widokowy jest udostępniony dla normalnego ruchu turystycznego. Widok ze Sky Towera rozpościera się na północno-wschodnią, północną, zachodnią i południową część miasta. W zasięgu widoczności znajduje się również Masyw Ślęży oraz Sudety. Przy dobrej pogodzie i widoczności można dostrzec również Śnieżkę oddaloną o 100 km. Wjazd na punkt odbywa się szybkobieżną windą, która porusza się z prędkością około 4 m/s. Jest to najwyżej położony punkt we Wrocławiu. Niestety, wadą tego punktu jest to, że obserwacji dokonujemy tylko przez szybkę.

Widok ze Sky Towera we Wrocławiu

Sky Tower we Wrocławiu – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

2. Platforma widokowa na Sokoliku

Sokolik to jeden z najwyższych szczytów Rudaw Janowickich. Jego zbocza oraz szczyt pokryte są różnymi skałkami i formacjami skalnymi. Na jego charakterystycznym szczycie, na skałach, zamontowana jest platforma widokowa. Rozciąga się z niej widok na Karkonosze, Góry Kaczawskie, Rudawy Janowickie i dolinę Bobru. Szczególnie urokliwe wyglądają położone w kotlinie małe domki, lasy, drogi i pola. Ta część gór to mekka wspinaczy, dlatego na skałkach Sokolika można spotkać trenujących wspinaczy. Same skały i platforma widokowa, choć nie są położone najwyżej (642 m n.p.m.), wyraźnie wychylają się ponad wierzchołki drzew. Dzięki temu widok z punktu nie jest niczym zasłonięty.

Widok z Sokolika na Karkonosze i Śnieżkę

Widok z Sokolika – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

3. Wieża ratuszowa w Świdnicy

Wieża ratusza na rynku w Świdnicy to kolejny punkt widokowy godny polecenia. Z jej platformy rozpościera się widok na Masyw Ślęży oraz Góry Wałbrzyskie i Góry Sowie. Dobre miejsce na wykonanie zdjęć jednego z najważniejszych zabytków Świdnicy – Katedry św. Stanisława i Wacława. Wieżę ratusza polecam odwiedzić szczególnie wieczorem, kiedy to ładnie widać oświetloną Świdnicę. Poziom tarasu widokowego znajduje się na wysokości 38 m. Na szczyt wieży można dostać się po schodach lub wjechać windą. Władze miasta postanowiły udostępnić wejście na wieżę za darmo, co jest ogromnym plusem tego miejsca i ukłonem w kierunku turystów. Idąc do góry schodami, na poszczególnych piętrach, oglądamy ekspozycję fotografii związanych z historią Świdnicy.

Panorama z Wieży Ratusza w Świdnicy

Masyw Ślęży i Katedra z Wieży Ratusza w Świdnicy

4. Góra Szybowcowa w Jeżowie Sudeckim

Nazwa góry związana jest z szybowiskiem wybudowanym na jej stoku w 1924 roku. Góra Szybowcowa jest częścią Gór Kaczawskich, położona jest na wysokości 561 m n.p.m. Choć nie jest to wysokość imponująca, to ze względu na jej gołe zbocze opadające w kierunku Jeleniej Góry, stanowi doskonały punkt widokowy. Przede wszystkim z tego miejsca rozciąga się widok na Jelenią Górę oraz grzbiet najważniejszego pasma Sudetów – Karkonoszy. Na szczycie Góry Szybowcowej znajduje się hangar Aeroklubu Jeleniogórskiego, a dojazd na samą górę możliwy jest autem. Na szczycie znajduje się również kamerka online, można więc podejrzeć aktualny widok.

Widok z Góry Szybowcowej na Karkonosze

Widok z Góry Szybowcowej – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

5. Punkt widokowy droga na Zieleniec

Ten punkt widokowy położony jest w Górach Orlickich. Znajduje się na drodze prowadzącej od Dusznik-Zdroju do Zieleńca. To kolejny z moich ulubionych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Może dlatego, że jest łatwo dostępny, ponieważ dojazd do niego umożliwia samochodowa droga. Przy punkcie znajduje się duży parking, więc można się bez problemu zatrzymać. W tym miejscu las odsłania nam spory fragment widoku, dzięki temu rozciąga się z niego niesamowita panorama na Góry Stołowe. Przy dobrej widoczności, można dostrzec również Śnieżkę. Punkt widokowy położony jest na wysokości 889 m n.p.m. Znajduje się na nim kilka wiat i ławek, na których można usiąść, odpocząć i podziwiać widoki. Jadąc do Zieleńca koniecznie musicie się przy nim zatrzymać!

Widok z Drogi na Zieleniec

Droga na Zieleniec – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

6. Wieża widokowa na Wielkiej Sowie

W czasach Cesarstwa Niemieckiego, przed wybuchem I wojny światowej, istniała tradycja wznoszenia wież ku czci kanclerza Otto von Bismarcka. Część z tych obiektów popadła w ruinę. Część została pięknie odrestaurowana i dziś zaprasza gości do odwiedzenia. Ta wieża widokowa to jedno z takich miejsc. Położona jest na Wielkiej Sowie (1015 m n.p.m.), najwyższym szczycie Gór Sowich. Kamienna wieża ma wysokość 25 m, została zbudowana w roku 1906. Wejście na nią jest płatne. Z platformy położonej na samej górze rozciąga się widok na Góry Sowie i inne okalające pasma górskie. Z wieży można też dostrzec Śnieżkę, o czym pisałem kiedyś artykuł.

Wieża Widokowa na Wielkiej Sowie

Widok z Wieży na Wielkiej Sowie

7. Szczyt Śnieżki

Może wydaje się to dość oczywiste, ale nie mogło zabraknąć najwyższego z punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Jak mawiają, królowa jest tylko jedna, przynajmniej w Karkonoszach. Śnieżka to najwyższy szczyt Sudetów i zarazem najwyższy szczyt Republiki Czeskiej. Zgodnie z najnowszymi czeskimi badaniami jej wysokość została oszacowana na 1603 m n.p.m. Na jej szczyt prowadzi kilka szlaków, zarówno od strony Polskiej, jak i Czeskiej. Ze Śnieżki można podziwiać widoki po obu stronach państw. Przy dobrej widoczność, można dostrzec naprawdę odległe obiekty, jak na przykład Wrocław. Na temat Śnieżki i jej historii przygotowałem kiedyś osoby film.

Panorama ze Szczytu Śnieżki

Widok na Równie pod Śnieżką

8. Wieża kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu

Punkt widokowy zlokalizowany jest na wieży kościoła św. Elżbiety, zwanego także kościołem Garnizonowym. Wieża liczy sobie 91 m wysokości, a na punkt widokowy prowadzi 300 stopni. Taras widokowy znajduje się na wysokości 75 m. Wejście jest płatne. Śmiem twierdzić, że jest to najczęściej i najliczniej odwiedzany punkt widokowy przez zagranicznych turystów. Ze względu na bliskość wrocławskiego rynku, który jest celem numer jeden zagranicznych gości. Mam do tego miejsca spory sentyment, ponieważ często odwiedzałem wieżę będąc na rynku. To również miejsce nieodłącznie związane z historią Wrocławia, którą niemal czuje się wchodząc po zabytkowych stopniach wieży.

Widok z Wieży Kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu

Panorama na Wrocław z Kościoła św. Elżbiety

9. Szczeliniec Wielki

W roku 1800 przyszły prezydent Stanów Zjednoczonych John Quincy Adams tak pisał o tym miejscu. „Ten szereg skał rozciąga się na osiem lub dziewięć mil angielskich. Zaczyna się i kończy tak nagle, że wygląda, jak korona na szczycie góry.” Mowa jest tutaj o Szczelińcu Wielkim, który jest najwyższym szczytem (919 m n.p.m.) w Górach Stołowych. Na jego szczycie znajdują się platformy widokowe, z których możemy podziwiać panoramę Sudetów. Jest również schronisko, w którym możemy się zatrzymać i napić coś ciepłego. Niewątpliwie do walorów turystycznych Szczelińca, oprócz widoków, należy również urokliwa trasa na jego szczyt. Prowadząca po kamiennych stopniach, między niezwykłymi formacjami skalnymi.

Widok z Platformy Widokowej na Szczelińcu

Panorama Góry Stołowe – Szczeliniec Wielki Po Lewej

10. Punkt widokowy dawna Kopalnia Kwarcu

Zastanawiałem się, jakie miejsce wybrać na ostatni 10 punkt widokowy. Decyzja nie była łatwa, bo spośród wielu punktów, które odwiedziłem, żaden nie wyróżniał się już na tle pozostałych. Oczywiście miałem do wyboru wiele świetnych punktów, ale żaden nie był w niczym wyjątkowy. Postanowiłem więc dodać ten mało znany punkt przy nieczynnej kopalni kwarcu w Górach Izerskich. Dlaczego on? Bo zachwycił mnie swoim rozmachem. Spójrzcie na zdjęcia poniżej. Z tego miejsca rozciąga się zapierający dech w piersiach widok na Karkonosze. Zalesiony obszar między nami stojącymi w Górach Izerskich, a odległymi Karkonoszami, daje poczucie ogromnej przestrzeni. Punkt widokowy umiejscowiony jest tak szczęśliwie, że prawie nie widać miejsc dotkniętych działalnością człowieka. Ta przestrzeń zalana lasami i górami sprawie wrażenie dzikiej i nieokiełznanej przyrody. Bez wątpienia miejsce warte odwiedzenia.

Widok z Gór Izerskich na Karkonosze

Widok z Gór Izerskich – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

Poniżej załączam mapę z przedstawionymi wszystkimi punktami widokowymi z artykułu.

To już koniec mojego zestawienia obejmującego top 10 najlepszych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Zapraszam serdecznie do dodawania w komentarzach swoich własnych propozycji i ulubionych punktów. Najlepiej razem ze zdjęciami.

Artykuł Top 10 punktów widokowych na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.