SIII „Olga” Jonastal

Obiekt o kryptonimie SIII „Olga” położony jest w środkowych Niemczech, w centralnej części Turyngii, kilka kilometrów na południowy zachód od miejscowości Arnstadt. Podziemi kompleksu zostały wydrążone w zboczach doliny Jona – stąd druga popularna nazwa obiektu Jonastal. Prace w dolinie Jonastal rozpoczęły się w listopadzie 1944 roku. W ciągu kilku miesięcy wydrążono w zboczach 25 sztolni o rożnej długości, od 14 do 176 m. Części sztolni połączono ze sobą poprzecznymi chodnikami. Łączna długość wszystkich wydrążonych chodników wyniosła około 3000 m. Prace w dolinie Jonastal prowadzone były aż do 3 kwietnia 1945 rok, do momentu ewakuacji placu budowy. Zaprezentowany tutaj rozkład podziemi kompleksu SIII opierają się przede wszystkim na inwentaryzacji sporządzonej w październiku 1945 roku.

Projekt realizowany w Jonastal otrzymał kryptonim SIII. W terminologii nadawania kryptonimów dla niemieckich podziemnych obiektów z czasów wojny litera „S” oznaczała Sonderbauvorhaben – budowle specjalne. W literaturze obiekt znany jest również pod drugim kryptonimem – „Olga”. Za realizację zadania odpowiedzialnym był między innymi wysokiej rangi oficer SS dr Hans Kammler, znany z udziału w programie zbrojeniowym sztabu myśliwskiego Jägerstab i koordynacji prac na nowoczesną bronią.

Największa zagwozdka związana z obiektem SIII dotyczy jego przeznaczenia. Do dziś nie zachowały się żadne plany budowlane związane z podziemiami w dolinie Jonastal. Powszechnie obiekt wiąże się z budową kolejnej „ostatniej” Kwatery Głównej Hitlera. Tym razem jednak zadanie nie było realizowane przez Organizację Todt, ale przez SS. Ta hipoteza związana z przeznaczeniem obiektu poddawana jest jednak w wątpliwość. Pojawiają się również hipotezy związane z budową podziemnego zakładu zbrojeniowego lub stanowiskami startowymi dla rakiet. Pikanterii dodaje fakt, że podziemia SIII zostały wydrążone na terenie poligonu wojskowego Ohrdruf. W kontekście poligonu po wojnie pojawiła się również relacja związana z tajemniczym wybuchem, który miał mieć miejsce w marcu 1945 rok. Autorem tych relacji była Cläre Werne, córka restauratorów na zamku Wachsenburg. Po wojnie Cläre Werne opowiadała o tajemniczym potężnym rozbłysku, który obserwowała na poligonie z wieży zamku Wachsenburg.

Poniżej zamieszczam kilka zdjęć placu budowy wykonanych tuż po zakończeniu wojny.

Podziękowania dla stowarzyszenia Jonastalverein e.V., w szczególności dla Georga Ribienskiego, za pomoc w realizacji filmu, opiekę merytoryczną i udzielone materiały.

Strona stowarzyszenia Jonastalverein e.V. – gtgj.de

Artykuł SIII Jonastal – Tajne projekty III Rzeszy pochodzi z serwisu Eloblog.

S3 Olga w Dolinie Jonastal

Pierwszym z nich jest kompleks S3 Olga drążony w dolinie Jonastal. Kompleks szykowany był przez SS na kwaterę Adolfa Hitlera. Prace nad Olgą rozpoczęto jesienią 1944 roku, obiekt nie został ukończony. Pomimo krótkiego okresu pracy wydrążono prawie 2 km chodników, to jest około ¼ długości Riese. Sporo, zważywszy na tak krótki czas.

S3 Olga w dolinie Jonastal

Fabryka zbrojeniowa Mittelwerk w Górach Harzu

Podziemny kompleks Mittelwerk, położony w Górach Harzu, to prawdziwy olbrzym zbrojeniowy. Zwany jest także mylnie kompleksem Dora, od pobliskiego Konzentrationslager Mittelbau-Dora. W podziemnej fabryce zbrojeniowej montowane były między innymi latające bomby V-1 oraz rakiety V-2. W Górach Harzu pod ziemią zaczęto lokować produkcję zbrojeniową po tym, jak zostały zbombardowane zakłady w Świnoujściu.

Latające bomby V-1 w fabryce Mittelwerk – Foto: Bundesarchiv

Podziemia Mittelwerk składają się z dwóch równoległych tuneli o długości około 1,9 km. Między nimi znajduje się 46 hal produkcyjnych. Nie mogłem doszukać się konkretnej i dokładnej łącznej długości podziemi, ale zauważyłem, że jest ona szacowana w Internecie na 15-20 km. Może ktoś ma dokładne dane?

Podziemny olbrzym zbrojeniowy – Kompleks Mittelwerk

Ostwall – Międzyrzecki Rejon Umocniony

Kolejnym kompleksem jest Ostwall – Międzyrzecki Rejon Umocniony, w skrócie MRU. To potężny kompleks umocnień budowanych głównie w latach 30 ubiegłego wieku. Obecnie MRU znajduje się na terenie Polski w okolicach Międzyrzecza. Kompleks MRU miał posłużyć, jako ochorna wschodnich granic III Rzeszy, w wypadku ewentualnego zagrożenia ze strony Polski lub ZSRR. W momencie kiedy naziści zaczęli planować ofensywę na ZSRR, kompleks utracił na znaczeniu i zaniechano jego rozbudowy. W 1944 roku wznowiono przy nim pracę, ale nie odegrał on żadnej kluczowej roli w obronie III Rzeszy.

Podziemia MRU – Foto: Shilton77 Źródło: commons.wikimedia.org

Podziemia MRU są naprawdę imponujące. Ich łączną długość szacuje się na około 32-35 km (dane z Wikipedii). Mapa w lepszej rozdzielczości dostępna jest pod tym linkiem.

Podziemny olbrzym – Ostwall MRU – Autor: Blackfish

Olbrzymy – Podsumowanie

Porównując kompleks Riese do trzech wyżej wymienionych obiektów podziemnych, wypada on zaskakująco słabo. Przede wszystkim w kontekście swojego kryptonimu – Olbrzym. Kompleks Riese jest znacznie mniejszy niż znajdujący się również w Polsce kompleks MRU. Riese jest większe od Olgi, ale za to wypada gorzej w relacji czas pracy – długość wydrążonych sztolni. Czy kompleks Riese okazał się klapą budowlaną niespełniającą ambicji nadanej nazwy? Czy też rzeczywiście nie znamy jeszcze jego pełnych rozmiarów? Poniżej załączam mapę ze wszystkimi wspomnianymi kompleksami.

WSPÓŁPRACA

Sztolnie Walimskie
www.sztolnie.pl

BIBLIOGRAFIA

1. Zagłada Riese – Romuald Owczarek
2. Podziemia w Górach Sowich i Zamku Książ – Piotr Kruszyński
3. Tajemnica Riese – Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Zbigniew Rekuć

ZDJĘCIA

1. ahojMEDIA
   www.ahojmedia.pl
2. Zdjęcia Archiwalne
   Das Bundesarchiv

Artykuł Ciekawostki o Riese – Prawdziwy olbrzym pochodzi z serwisu Eloblog.