„Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” Paweł Wieczorkiewicz – Recenzja

„Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” to książka wybitnego polskiego historyka Pawła Wieczorkiewicza (1948–2009). Składa się ona z dwóch części wydanych poprzednio w osobnych tomach. W pierwszej części Wieczorkiewicz opisuje ostatnie lata II Rzeczypospolitej, od momentu śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego w 1935 roku aż do wybuchu II wojny światowej. Śmierć naczelnika państwa była momentem przełomowym w historii II RP. Brak wyrazistego sukcesora jego polityki sprawił, iż w obozie sanacyjnym zaczęły pojawiać się pierwsze pęknięcia. To w rękach takich polityków jak prezydent Ignacy Mościcki, premier Walery Sławek, generał Edward Rydz-Śmigły czy minister Józef Beck spoczął los Polski. Paweł Wieczorkiewicz przedstawia sylwetki głównych polskich polityków, analizując ich polityczne posunięcia. Tłem do wydarzeń polityki wewnętrznej stają się coraz bardziej skomplikowane stosunki z Niemcami. Początkowa współpraca, podpisanie paktu o nieagresję, udział przy rozbiorze Czechosłowacji, wiosną 1939 roku zamieniają się w stosunki otwarcie wrogie. Druga część książki opisuje wybuch wojny i przebieg kampanii wrześniowej. Kampania 1939 roku pogrzebała nadzieje Polaków na utrzymanie niepodległości kraju. W ciągu 5 tygodni walk armia broniąca terytorium Polski została doszczętnie rozbita. Wieczorkiewicz z właściwą sobie wnikliwością analizuje krok po kroku przebieg polsko-niemieckich walk. Autor szczególnie pochyla się nad sylwetkami polskich dowódców, których postawa w obliczu przeważających sił wroga, często bywała diametralnie odmienna. Najwyższego wojskowego kunsztu – dowodząc wojskiem z wielką rozwagą i unikając rozwiązań nader ryzykownych – dowiedli generałowie Antoni Szyling i Wiktor Thommée. W kampanii wrześniowej, za sprawą zwrotu zaczepnego nad Bzurą, złotymi zgłoskami zapisał się generał Tadeusz Kutrzeba, choć często brakowało mu stanowczości w jego działaniach. Na pochwały zasługują również dowódcy niższego szczebla, jak choćby pułkownik Stanisław Maczek, dowodząc jedyną polską dużą formacją pancerną. Wieczorkiewicz piętnuje także zgoła odmienne postawy polskich dowódców, których działania ocierały się często o skrajną niekompetencję, a czasem nawet tchórzostwo – jak generałowie Juliusz Rómmel czy Stefan Dąb-Biernacki. Publikacja Pawła Wieczorkiewicza jest więc próbą podsumowania końcowych lat II RP i kampanii wojennej, która zakończyła byt niepodległej Polski.

Tytuł: Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku
Autor: Paweł Wieczorkiewicz
Rok polskiego wydania: 1991/2001
Moja ocena: ★★★★★

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” Paweł Wieczorkiewicz

Artykuł „Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku” Paweł Wieczorkiewicz pochodzi z serwisu Eloblog.

Kampania wrześniowa z 1939 roku

Animowana mapa w formie GIFu przedstawia przebieg kampanii z 1939 roku dzień po dniu. Od 31 sierpnia, czyli dnia poprzedzającego wybuch wojny, aż do 13 października 1939 roku. Jest to już tydzień po symbolicznym zakończeniu kampanii wrześniowej, za które przyjmuje się kapitulację 6 października Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga. Były to oddziały, które stoczył bitwę pod Kockiem w dniach 2-6 października 1939 roku. Bitwę tę uznaje się powszechnie za ostatnią bitwę kampanii wrześniowej.

Kampania wrześniowa 1939 dzień po dniu – Autor: GrzegorzusLudi

Co ciekawe, w rejonie Tatr i Podhala są zaznaczone także oddziały słowackiej Armii Polowej „Bernolak”, które również brały udział wspólnie z wojskami III Rzeszy w ataku na Polskę. O tym wydarzeniu niestety często się zapomina. Choć ich rola z punktu widzenia militarnego była nieznacząca, to fakt pozostaje faktem. W zamian za wspólną agresję, po zakończeniu kampanii wrześniowej Słowacja otrzymała fragment terytorium Polski.

Mapa została pierwotnie umieszczona na Wikipedii. Jej autorem jest użytkownik o nicku GrzegorzusLudi. Jak sam pisze, mapa została opracowana własnoręcznie na podstawie dat zajęcia różnych miast oraz informacji o bitwach.

Artykuł Kampania wrześniowa 1939 dzień po dniu – Animowana mapa pochodzi z serwisu Eloblog.

Armia Czerwona wkracza do Polski

Zapraszam do oglądania pierwszego odcinka z serii filmów poświęconych pobytowi na terenie Polski wojsk Armii Radzieckiej. Dziś po ponad 20 latach od opuszczenia Polski przez ostatniego rosyjskiego żołnierza, odkrywamy sekrety ich obecności. Zaskakujące jest to, jak mało wiemy na ten temat, pomimo ponad 50 lat stacjonowania w Polsce. Pobyt Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej był przez cały okres objęty ścisłą tajemnicą. Sowieci niechętnie przekazywali informacje o swojej działalności w Polsce. Do tego stopnia, że o ich aktywności nie były informowane nawet najważniejsze organy państwowe.

Armia Czerwona wkracza do Polski – Propagandowa sowiecka gazeta z 21 września 1939 roku – Źródło: mi3ch.livejournal.com

Celem tego filmu, jak i każdej opowiadanej historii, nie jest kolejny sąd nad „ruskimi”, ale próba zrozumienia historii i sytuacji w jakiej znalazła się Polska. Próba zrozumienia nas samych i (a może i przede wszystkim) naszych sąsiadów oraz wyciągnięcie z tej historii lekcji na przyszłość.

Północna Grupa Wojsk Armii Radzieckiej

Pierwsze wkroczenie Armii Czerwonej we wrześniu 1939 roku było związane z podpisanym w sierpniu Paktem Ribbentrop-Mołotow. Wkroczenie miało charakter agresji, pomimo że ZSRR nie wypowiedziało Polsce oficjalnie wojny. Kolejne, to jest drugie wkroczenie, było związane z działaniami na froncie wschodnim. Pierwsze oddziały Armii Czerwonej przekroczyły dawne granice Polski na początku roku 1944. Ich przemarsz odbył się przez całe terytorium Polski, aż do całkowitego wyzwolenia spod niemieckiej okupacji, jednocześnie wprowadzająć własną sowiecką strefę wpływów. W czerwcu 1945 roku na bazie przebywających głównie na terenie Polski związków operacyjnych 2. Frontu Białoruskiego powołano Północną Grupę Wojsk Armii Czerwonej. Grupa została później przemianowana na Północną Grupę Wojsk Armii Radzieckiej, w skrócie PGWAR lub PGW. Szacuje się, że na początku PGW mogła liczyć nawet 600 tys. żołnierzy.

Początkowy skład PGW – Znaki nie przedstawiają lokalizacji, tylko strukturę wojsk

Pierwszy Dowódca PGW marszałek Konstanty Rokossowski

ZDJĘCIA

ahojMEDIA
www.ahojmedia.pl

BIBLIOGRAFIA

1. Wojska Radzieckie w Polsce 1939-1993 – Red. S. Dąbrowski, K. Jaworska, W.W. Szetelnicki
2. Mikrokosmos – N. Davies
3. Dolny Śląsk Monografia Historyczna – Red. Wojciecha Wrzesińskiego
4. http://militera.lib.ru/research/meltyukhov2/03.html

Archiwalne Zdjęcia

1. Sowieckie mapy frontów II wojny światowej
2. http://mi3ch.livejournal.com/3410835.html

Artykuł Armia Czerwona – Wojska Radzieckie w Polsce cz. 1 pochodzi z serwisu Eloblog.

Porucznik Roman Skoraszewski

Te rodzinne pamiątki udostępniam na moim blogu, dzięki uprzejmości Pana Macieja Skoraszewskiego, którego poznałem na Facebooku. Właśnie poprzez opublikowane przez niego listy z Katynia, a w zasadzie Starobielska, gdzie był uwięziony jego krewny. To właśnie brat jego dziadka, porucznik Roman Skoraszewski, jest autorem poniższych listów. Maciej Skoraszewski tak o nim pisze:

Roman Skoraszewski był bratem mojego dziadka. Urodził się w 1900 roku we Wrześni. Brał czynny udział w walkach niepodległościowych, m.in. w Bitwie Warszawskiej, w zdobywaniu lotniska na Ławicy, czy też w walkach o fort Rocha. Był społecznikiem, harcerzem, patriotą. Zginął w Katyniu w marcu 1940 roku. Miesiąc później urodziła się jego druga córka…

Porucznik Roman Skoraszewski

Roman Skoraszewski (w mudnurze) – Zdjęcie po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku

Listy z Katynia

Porucznik Roman Skoraszewski przed wojną był zatrudniony w sądzie, w charakterze komornika sądowego. Jako oficer rezerwy został zmobilizowany 30 sierpnia 1939 roku i przydzielony do 58 Pułku Piechoty. Później w trakcie walk kampanii wrześniowej dostał się do niewoli rosyjskiej. Jak do niej trafił z 58 pp? Nie wiadomo. Udało mu się wysłać do swojej rodziny dwa listy ze Starobielska. Jeden list został wysłany do Czerlejenka, a drugi późniejszy do Poznania. Od ostatniego listu z lutego 1940 roku, słuch po nim zaginął. Przyszły tylko te dwie kartki, które są „żywym” dowodem okrutnej zbrodni katyńskiej, popełnionej na polskich oficerach, przez aparat bezpieczeństwa ZSRR.

Listy z Katynia – Front kartki z grudnia 1939 roku

Listy z Katynia – Tył kartki z grudnia 1939 roku

Treść z kartki:

Najdrożsi Moi!
Jestem w Sowietach i zdrów. Pisz Maryś jak najwięcej – chociaż ja będę rzadko pisał. Czy są wszyscy w domu i zdrowi? Czy Olka pozna Tatusia? A Tobie czy dopisuje zdrowie? Jeżeli uratowałaś mieszkanie, to ulokuj meble w Poznaniu lub w Czerlejenku. Aby nie zalegać z czynszem. Jeżeli jesteś w potrzebie to sprzedaj część rzeczy. Dzierżawca Grzesiak z Kościana winien jest 1/2 roczny czynsz za czas od 1/10 39 do 1/4 1940 czyli 6 ton 30 funtów żyta względnie równowartości w złotych. Ściskam Was serdecznie.
Roman

Listy z Katynia – Front kartki z lutego 1940 roku

Listy z Katynia – Tył kartki z lutego 1940 roku

Treść z kartki:

Najdrożsi Moi!
Pierwszą od Ciebie wiadomość odebrałem 15/II 40 i to pocztówkę z 14.I. Cieszę się niezmiernie, że jesteście zdrowi. Brak tylko wiadomości o Twoich rodzicach i Tadku. Władek Telesfor i Józef w domu? Zygmunt, Józiu i Tadek również? Pisz co utraciłaś – czy macie co jeść – czy Wam ciepło i jak wygląda w Kościanie dlaczego mieszkasz w Poznaniu a nie w Kościanie. Czy Jankowiak dr Tomkieiwcz i aplikant Ochla wrócili do domu. Skąd czerpiesz na utrzymanie? Otrzymujesz zapomogę w ogóle napisz bardzo obszernie o Poznaniu i Kościanie. Mieszkanie uratowałaś? Pilnuj tylko Twego i Olki zdrowia. Ściskam Was serdecznie i całuję. Dla innych pozdrowienia.
Roman 18.II.40

Po wojnie

Roman Skoraszewski został zamordowany prawdopodobnie pod Charkowem. Jego żona zmarła jeszcze podczas okupacji niemieckiej. Oboje pozostawili po sobie dwójkę małych dzieci. Trudności o charakterze politycznym, związane z ukrywaniem zbrodni katyńskiej, sprawiły przeszkodę w przyznaniu dzieciom zasiłku. Sam Skoraszewski został uznany za zmarłego dopiero równy rok po zakończeniu wojny. W związku z czym sieroty nie miały prawa do zasiłku po ojcu, który według prawa nie zginął w trakcie działań wojennych. W końcu przyznano dzieciom zasiłek tylko jako zwykłym sierotom.

Pismo do Centralnego Biura Poszukiwań Osób na terenie ZSRR

Zawsze się zastanawiam nad tym, jak opisuję takie rzeczy z przeszłości. Wrzucam na bloga w formie elektronicznej list człowieka, który miał jakieś plany, marzenia, obawy. Prawdopodobnie pisał go w wielkim strachu i niepewności, co do dalszego losu swojego i swojej rodziny. Być może w jakimś baraku, w którym przebywał wraz z innymi żołnierzami w ciężkich warunkach. Zastanawiam się, co czuł, jak kreślił swoją ręką litery na tym skrawku papieru. Pewnie by mu do głowy nie przyszło, że za 75 lat, ktoś to opublikuje, w jakimś Internecie.

Wszystkie dokumenty pochodzą ze zbiorów Pana Macieja Skoraszewskiego. Przesyłam podziękowania za udostępnienie i pomoc w przygotowaniu artykułu.

Artykuł Listy z Katynia – Niezwykłe wojenne pamiątki pochodzi z serwisu Eloblog.