Jak sprawdzić wysokość n.p.m.?

Nowe narzędzie zostało udostępnione w serwisie mapowym Geoportal.gov.pl. Dzięki niemu możemy sprawdzić wysokość terenu w dowolnie wybranym punkcie na całym terytorium Polski. Wystarczy, że po otwarciu mapy w rozwijalnej liście „Zawartość mapy”, w katalogu „Rzeźba terenu”, zaznaczymy opcję „Numeryczny Model Terenu”. Dalej wystarczy kliknąć lewym przyciskiem myszy na mapę. Klikamy na punkt, którego wysokość chcemy uzyskać. Po kliknięciu powinno pojawić się okienko „WMS, Numeryczny Model Terenu”. Klikamy w to okno i voilà! Uzyskujemy wysokość wskazanego miejsca.

Główny Urząd Geodezji i Kartografii tak pisze o nowym narzędziu w poście opublikowanym 24 czerwca 2019 roku:

W serwisie www.geoportal.gov.pl w ramach grupy warstw „Rzeźba terenu” udostępniono warstwę „Numeryczny Model Terenu”, która oferuje możliwość odczytania wysokości terenu w dowolnym punkcie leżącym na terytorium Polski. Wysokość punktu wyznaczana jest na podstawie algorytmów interpolacyjnych przygotowanych w oparciu o NMT z siatką 1 m x 1 m. Klikając w dowolny obszar w Polsce, przy włączonej warstwie „Numeryczny Model Terenu” wyświetli się informacja, w której znajdziemy m. in: współrzędne prostokątne miejsca kliknięcia w układzie 1992 oraz wysokość terenu wyznaczoną w układzie wysokościowym PL-KRON86-NH.

Który szczyt jest najwyższy?

Dzięki usłudze udostępnionej przez GUGiK wreszcie mamy możliwość łatwego i szybkiego sprawdzenia wysokości dowolnego szczytu na terenie Polski. Ponadto możemy te dane traktować jako wiążące, bo uzyskane dzięki narzędziu opublikowanym przez rządową instytucję. Mając na uwadze jak wiele spornych najwyższych szczytów znajduje się w Sudetach, od razu przystąpiłem do testowania narzędzia. Sprawdziłem tylko kilka miejsc w kilku pasmach górskich. Nie sprawdzałem wszystkich szczytów po kolei. Tak więc jeżeli macie jakieś inne sporne miejsca zachęcam do samodzielnego testowania.

Najwyższy szczyt Gór Bardzkich

W przypadku Gór Bardzkich już od dawna nie było jasne, który ze szczytów jest najwyższy. Dawniej mówiło się, iż najwyższą kulminacją Gór Bardzkich jest Kłodzka Góra. Dziś już w przewodnikach podawana jest Szeroka Góra. A co pokazują wyniki?

• Szeroka Góra – 765,7 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 765,0 m)
• Kłodzka Góra – 756,3 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 762,7 m, mapa turystyczna ExpressMap 765 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Bardzkich jest Szeroka Góra.

Najwyższy szczyt Gór Kaczawskich

Również wiele niejasności jest w przypadku Gór Kaczawskich. Kwestionowane jest to, czy Skopiec jest rzeczywiście wyższy niż położony tuż obok Baraniec. Kilka lat temu niektórzy sugerowali, że najwyższym szczytem Gór Kaczawskich może być Folwarczna, czasem na mapach podpisana jako Maślak.

• Maślak (Folwarczna) – 722,8 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 721 m)
• Baraniec – 719,1 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 720,3 m, mapa turystyczna ExpressMap 720 m)
• Skopiec – 717,9 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 718,6 m, mapa turystyczna ExpressMap 724 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Kaczawskich jest Folwarczna (Maślak).

Najwyższy szczyt Gór Stołowych

Sprawa nie jest już tak jednoznaczna w przypadku Gór Stołowych. Powszechnie podaje się, że najwyższym szczytem jest popularny Szczeliniec Wielki. Czasem również możemy spotkać się z informacją o Skalniaku. Wyniki pozostają w wielu miejscach bardzo zbliżone, w granicach jednego metra. Dokonywałem kilkukrotnych pomiarów. Mimo wszystko jednak częściej wyższym szczytem okazywał się Szczeliniec Wielki. W przypadku Szczelińca starałem się zmierzyć wysokość na skale Fotel Pradziada, czyli najwyższym jego punkcie. Ku mojemu zaskoczeniu uzyskałem wynik o 3 metry wyższy niż powszechnie podawana wysokość (919 m). Poniżej zamieszczam najwyższe uzyskane wyniki.

• Szczeliniec Wielki – 921,6 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 919,0 m, mapa turystyczna ExpressMap 919 m)
• Skalniak – 919,2 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 915 m)

Artykuł Nowe narzędzie do pomiaru wysokości n.p.m. Kilka z najwyższych szczytów trzeba nauczyć się od nowa pochodzi z serwisu Eloblog.

Zbiór starych map Europy

W ostatnich tygodniach dużą popularność w sieci zdobył serwis prezentujący XIX-wieczne mapy Europy na tle współczesnej mapy. Stare mapy prezentowane są w formie nakładki naniesionej na warstwę map OpenStreetMap. Domyślnie widzimy tylko archiwalne mapy, ale dzięki suwakowi Opacity możemy zmniejszać lub zwiększać przeźroczystość archiwalnych map. W ten sposób możemy porównać oba widoki, a ponieważ mapy naniesione są precyzyjnie, to możemy sprawdzić jak bardzo zmieniła się nasza okolica. Jeżeli zezwolimy serwis automatycznie wykryje naszą lokalizację. Oprócz warstwy OpenStreetMap możemy również wybrać zdjęcie satelitarne maps Here, ale w przypadku Polski są one dość ubogie.

Serwis dostępny jest pod adresem: mapire.eu

Obszar Polski złożony jest z trzech różnych zestawów map, zgodnie z ówczesnym podziałem terytorium na trzech zaborców – mapy Cesarstwa Niemieckiego (Królestwa Prus), Austro-Węgier i Imperium Rosyjskiego. Dla osób, które interesują się starymi mapami, prezentowane arkusze nie stanowią same w sobie nowości. Nowością jest tutaj ich forma prezentacji, umożliwiająca szybkie porównanie współczesnych i archiwalnych map.

Warto również podkreślić, że serwis posiada opcję porównywania map w dwóch oddzielnych oknach. Aby włączyć tę funkcję należy najpierw kliknąć w okno mapy (aby włączyć tryb opcji), a następnie w w zakładce Option, która powinna pojawić się pod mapą, należy wybrać opcję Synchronized view.

Zobacz także:

Artykuł Zbiór XIX-wiecznych starych map Europy pochodzi z serwisu Eloblog.

Dlaczego Dolny Śląsk jest dolny?

Ostatnio sprawdzając w sieci zapytania wpisywane przez internautów w wyszukiwarkę Google’a zauważyłem, że bardzo często pada pytanie: dlaczego Dolny Śląsk jest dolny? To z pozoru proste pytanie uświadomiło mi, że nie jest to sprawa dość oczywista i że warto byłoby ją wyjaśnić. Natchnęło mnie to do napisania tego artykułu.

Choć nazwa regionu Śląsk (i jej warianty) używana była już znacznie wcześniej, to po raz pierwszy Dolny Śląsk pojawia się dopiero w II połowie XVI wieku. Jak czytamy w monografii historycznej Dolnego Śląska:

„Nazwa Dolny Śląsk, używana dziś powszechnie do określenia obszaru rozciągającego się między pasmem Sudetów na południu a doliną Baryczy na północy oraz między Nysą Łużycką na zachodzie a Nysą Kłodzką na wschodzie, pojawiła się po raz pierwszy w wydanej w 1571 r. książce „Gentis Silesiae annales”, napisanej przez Joachima Cureusa. Terytorium to odpowiada historycznym granicom tzw. Śląska właściwego (dolnego i środkowego), oddzielonego przesieką, ciągnącą się wzdłuż Nysy Kłodzkiej i Stobrawy, od Opolszczyzny, przynależnej do Śląska w ujęciu geograficznym, a więc sięgającym na wschodzie niemal aż po Kraków. Od 1202 r. przesieka ta stała się linią rozgraniczającą władztwo terytorialne dwóch gałęzi Piastów śląskich – młodszej, wywodzącej się od Mieszka Laskonogiego […] oraz starszej pochodzącej od Bolesława Wysokiego […].”
Dolny Śląsk Monografia Historyczna pod red. W. Wrzesińskiego str. 59

„Gentis Silesiae annales” autorstwa J. Cureusa z 1571 roku – To tu po raz pierwszy pojawia się nazwa Dolny Śląsk

Natomiast internetowy słownik PWN podaje taką oto definicję Dolnego Śląska:

„Śląsk, Dolny, pojęcie geogr.-hist., którym dla odróżnienia od Śląska Górnego, określa się część Śląska nad środkową Odrą, między Wielkopolską a Sudetami oraz Nysą Łużycką a pasem średniow. przesieki w okolicach Brzegu;”

Tak więc współczesne określenie Dolny Śląsk odnosi się tak de facto do obszaru właściwego Śląska z historyczną stolicą we Wrocławiu. Późniejsze wykrystalizowanie się podziału na dwie części było wynikiem wcześniejszego podziału terytorium i władzy w łonie Piastów Śląskich. Nie tłumaczy to jednak skąd wzięły się określenia Górny i Dolny Śląsk, które na domiar tego są odwrotne do położenia na współczesnej mapie. W tym przypadku przyczynę określeń „górny” i „dolny” należy doszukiwać się w przebiegu najważniejszej śląskiej rzeki – Odry. Przebieg Odry, która przepływa przez środek Śląska, może być tutaj wskazówką. Obszar położony wokół górnego biegu Odry nazwany został Górnym Śląskiem, obszar położony wokół niższego biegu rzeki – Dolnym Śląskiem. Żeby lepiej zobrazować tę sytuację, należałoby mapę Śląska zorientować na południe, czyli tak żeby górna krawędź mapy wskazywała kierunek południowy. Współcześnie przyjęło się orientować mapę na północ, jednak dawniej nie zawsze było to regułą. Poniżej przedstawiam mapę Śląska autorstwa Martina Helwiga. Mapa powstała w 1561 roku, czyli 10 lat wcześniej przed wydaniem dzieła Joachima Cureusa, w którym pojawia się po raz pierwszy nazwa Dolny Śląsk. Spoglądając na tę XVI-wieczną mapę widzimy jak dawniej postrzegany był region. W takim położeniu podział Śląska na dolny i górny wydaje się znacznie bardziej klarowny.

Mapa Śląska autorstwa M. Helwiga z 1561 roku – Mapa zorientowana jest na południe, dzięki temu lepiej obrazuje sens określeń Górny i Dolny Śląsk

Mapa w dużej rozdzielczości (2388×1996) i bez napisów dostępna jest pod tym linkiem.

Artykuł Dlaczego Dolny Śląsk jest dolny? – Wyjaśnienie nazwy pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Królestwa Polskiego

Prezentowana mapa Królestwa Polskiego, przechowywana w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia, została poddana gruntownym pracom konserwatorskim. Prace objęły m.in. czyszczenie, dezynfekcję i uzupełnienie ubytków mapy. Po ich wykonaniu całość została zdigitalizowana i w formie cyfrowej udostępniona na stronie biblioteki.

Jak czytamy na łamach Biblioteki Uniwersyteckiej:

„Jest to pierwsza, pełna mapa przedstawiająca terytorium Królestwa Polskiego w granicach ustalonych na kongresie wiedeńskim w 1815 r. Utworzone tego roku Królestwo, związane unią personalną z Cesarstwem Rosyjskim, miało własną konstytucję zapewniającą mu odrębność państwową, własny sejm, sądownictwo i armię. […] Prace nad „Topograficzną kartą Królestwa Polskiego” rozpoczęto w 1822 r. […]”

Prezentowany arkusz mapy jest wydaniem IV, pochodzącym z około 1863 roku.

Mapa Królestwa Polskiego, wydanie z 1863 roku – Źródło: Biblioteka Uniwersytecka w Białymstoku

Zdigitalizowana mapa dostępna jest pod tym linkiem.

Po kliknięciu w link powinna wyświetlić się nowa strona z głównym skorowidzem mapy. Następnie na skorowidzu należy wybrać interesujący nas arkusz (prostokąt). Arkusze mapy wyświetlane są w formie webowej, ale istnieje również możliwość pobrania poszczególnych arkuszy w postaci pliku TIF. Plik taki można otworzyć np. za pomocą Photoshopa. Mapa udostępniona jest w tzw. domenie publicznej, w związku z tym można z niej do woli korzystać.

Przykładowy arkusz mapy z obszarem wokół Warszawy

Artykuł Stara mapa Królestwa Polskiego z 1863 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski

Na fanpage’u Kartografia Ekstremalna została umieszczona bardzo ciekawa mapa, informująca o czasie przez jaki dany obszar należał do państwa polskiego. Autorem tego opracowania jest Piotr Kwaczyński. Mapa wzbudziła spore zainteresowanie wśród internautów, dlatego umieszczam ją również na moim blogu. Od razu rzuca się w oczy brak obszarów należących dawniej do Wielkiego Księstwa Litewskiego, będącego przez długi czas w unii z Koroną Królestwa Polski. Na fanpage’u wywiązała się ciekawa dyskusja w tym temacie. Odrębność państw została oficjalnie zniesiona dopiero na mocy Konstytucji 3-go Maja.  Cóż, autor grafiki przyjął sobie takie, a nie inne kryteria opracowania swojej mapy. Osobiście uważam, że są one ciekawe, a być może nawet ciekawsze, gdyż możemy zobaczyć obszary należące dawniej do państwa polskiego z trochę innej perspektywy, niż z tej, którą pamiętamy ze szkolnych map.

Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski – Autor: Piotr Kwaczyński

Mapa w większej rozdzielczości (2048×1150) dostępna jest pod tym linkiem.

Zobacz także:

• Interaktywna mapa przedwojennych granic II Rzeczypospolitej
• Niezwykła stara mapa Polski z 1570 roku

Artykuł Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Polski z 1683 roku

Stara mapa Królestwa Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Dodatkowo na mapie naniesione są Prusy Książęce, Kurlandia i Semigalia (wówczas lenno Rzeczpospolitej) oraz sąsiednie przyległe tereny. Mapa została wydana 1683 roku w Londynie przez Williama Berry’ego (1639-1718). Pierwotnie opracowana została przez znanego francuskiego kartografa Nicolasa Sansona. Oprócz podziału administracyjnego na mapie naniesiona jest także rzeźba terenu wykonana metodą kopczykową.

Oryginalny angielski tytuł mapy: „Territories of the Crown of Poland subdivided into their severall palatinates which comprehends the Kingdom of Poland, the Great Dukedom of Lithuania, the Dukedoms of Prussia, Samogitia, Mazovia, the provinces of Volhynia, and of Podolia, in which is comprehended Ukrain or the country of Cosaques”.

Angielska stara mapa Polski z 1683 roku – Autor: William Berry / Nicolas Sanson

Mapa Polski z 1683 roku w innej wersji kolorystycznej – Autor: William Berry / Nicolas Sanson Źródło: Uniwersytet Yale

Mapa w pełnej rozdzielczości dostępna jest w dwóch źródłach:

• w zbiorach Biblioteki Narodowej na serwisie polona.pl
• w zdigitalizowanych zbiorach Uniwersytetu Yale

Oba wyżej wymienione zbiory przedstawiają tę samą mapę Polski, ale w różnych wersjach kolorystycznych. Istnieją też różnice w rozdzielczości skanów mapy. Mapa zamieszczona w zbiorach Uniwersytetu Yale posiada lepszą rozdzielczość i tym samym bardziej czytelne nazwy miejscowości.

Artykuł Angielska stara mapa Polski z 1683 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Kolorowa mapa Śląska z 1679 roku

Piękna kolorowa mapa Śląska autorstwa francuskiego kartografa i geografa Nicolasa Sansona (1600-1667). Mapa została wydana w Paryżu. W prawym górnym rogu, w kartuszu pod opisem mapy widnieje data 1679 rok. Mapa musiała być wydana już wcześniej, jeszcze za życia autora. Prawdopodobnie w 1654 lub 1675 roku ukazywała się już w atlasach Nicolasa Sansona. Mapa jest kolorowa, w ten sposób zostały wyznaczone granice obszarów administracyjnych. Na mapie zaznaczono ukształtowanie terenu, sieć rzeczną i lasy. Oczywiście naniesiono na nią również ważniejsze śląskie miasta, miejscowości, a także zamki. W lewym dolnym rogu widnieje dodatkowa mapa przedstawiająca Morawy.

Kolorowa mapa Śląska z 1679 roku – Źródło: Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych

Breslaw (Wrocław)

Schweidnitz (Świdnica)

Beuthen (Bytom Odrzański) i Glogau (Głogów)

Fürstenstein (Zamek Książ) i Königsberg (Zamek Grodno)

Mapa w pełnej rozdzielczości dostępna jest w zasobach Repozytorium Cyfrowego Instytutów Naukowych. Po wejściu na stronę klikamy „pokaż treść!”. Następnie (jak na niżej załączonym obrazku) w prawym dolnym rogu klikamy „więcej” [1], po czym wybieramy opcję „DjVU – HTML 5” [2] i dalej „pokaż”. W ten oto sposób nie trzeba instalować żadnego dodatkowego rozszerzenia, czy też wtyczek do przeglądarki. Polecam korzystać z przeglądarki Google Chrome.

Link do zasobów z mapą.

Przykład korzystanie z zasobów RCIN

Artykuł Kolorowa mapa Śląska z 1679 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa Prowincji Śląsk

Załączona mapa została wydana pod tytułem „General-Karte von der Königlich Preussischen Provinz Schlesien” – Główna Mapa Królewskiej Pruskiej Prowincji Śląsk. Jak czytamy w nagłówku mapy, opracowana została przez kpt. W. Liebenowa. Mapa została wydana w formie rozkładanej książeczki, stąd widoczny podział na małe prostokątne fragmenty. W kwestii granic samej prowincji Śląsk, należy się kilka słów wyjaśnienia. Jak możemy zauważyć na mapie, granice prowincji wychodzą daleko poza współczesną granicę polsko-niemiecką. Taki stan rzeczy był wynikiem zmian administracyjnych dokonanych w pierwszej połowie XIX wieku. Po wojnach napoleońskich północna część Królestwa Saksonii została włączona do Królestwa Prus, w efekcie czego po reformie administracyjnej część Górnych Łużyc została włączona do śląskiej prowincji. W taki oto sposób – że się tak wyrażę – została złamana historyczna zachodnia granica regionu, która pierwotnie (historycznie) była oparta na rzece Kwisa.

Na mapie zaznaczone są liczne miejscowości, ukształtowanie terenu, rzeki, jeziora, sieć kolejowa i drogowa. Ponadto na arkuszu mamy wyszczególnione dodatkowe obszary, które zostały wyrysowane z większą dokładnością. Są to obszary wokół Wrocławia (stolica prowincji), obszar górnośląskich kopalni węgla i pasmo Karkonoszy. Dodatkowo dołączona jest jeszcze jedna mapka z aktualnym stanem sieci kolejowej w zachodniej części Królestwa Prus.

Pruska mapa prowincji Śląsk z 1865 roku – Źródło: dolny-slask.org.pl / Zielonogórska Biblioteka Cyfrowa

Mapa w pełnej rozdzielczości dostępna jest w dwóch źródłach:

• Na portalu dolny-slask.org.pl
• Na stronie Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej

W przypadku korzystania ze zbiorów Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej polecam korzystać z przeglądarki Google Chrome. Po wejściu na stronę klikamy „pokaż treść”, następnie w prawym dolnym rogu klikamy „więcej” [1], a następnie wybieramy opcję „DjVU – HTML 5” [2]. W ten oto sposób nie trzeba instalować żadnego dodatkowego rozszerzenia, czy też wtyczek do przeglądarki.

Korzystanie z zasobów Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej

Artykuł Piękna pruska mapa prowincji Śląsk z 1865 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Warszawy z lat 1914–1918

Według informacji zawartych na portalu warszawawpigulce.pl, gdzie pierwotnie mapa została opublikowana, pochodzi ona z lat 1914–1918. Jednakże przy tytule mapy mamy zanotowaną ołówkiem datę 1915 (rok). Tytuł mapy „Pharus Plan Warszawy”, skala mapy 1:17500. Niemieckie wydawnictwo Lith.u.Druck d. Pharus Verlages G.m.b.H. w Berlinie. Ponieważ mapa została wykonana w Berlinie, prawdopodobnie powstała na zlecenie Niemców, którzy wkroczyli do Warszawy dopiero w 5 sierpniu 1915 roku. Jak słusznie zauważył jeden z internautów, na mapie do granic miasta nie ma przyłączonych jeszcze kilkunastu dzielnic m.in. Mokotów, Sielce, Powązki, Siekierki, Targówek itd. Ich przyłączenia dokonano dopiero w kwietniu 1916 roku, więc zawęża to nam okres powstania mapy od sierpnia 1915 do kwietnia roku następnego. Ten stary plan Warszawy pochodzi ze zbiorów Biblioteki Narodowej, obecnie znajduje się w tzw. domenie publicznej i można go dowolnie wykorzystywać.

Archiwalna mapa Warszawy z lat 1914-1918 – Plan Warszawy z czasów I wojny światowej

Mapa w dobrej rozdzielczości (9498×7702) dostępna jest pod tym linkiem.

Tę samą mapę możemy zobaczyć także na stronie www.landkartenarchiv.de, gdzie dostępna jest w formie zagnieżdżonego okna.

Artykuł Archiwalna mapa Warszawy z lat 1914–1918 pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Śląska w Koronie Czech

Mapa pochodzi z roku 1680 i została sporządzona przez holenderskiego kartografa Frederika de Wita. Frederik de Wit był autorem wielu map różnych regionów świata, planów miejskich oraz panoram miast. Poniższa mapa obejmuje trzy główne regiony z których składało się Królestwo Czech: Czechy Właściwe, Śląsk i Morawy. Znalazłem ją na stronie zdigitalizowanych zbiorów Biblioteki Publicznej w Bostonie. Dla nas oczywiście najbardziej interesujący jest Śląsk. Możemy zobaczyć na mapie, jak w XVII wieku ukształtowany był region. Ponieważ granice między regionami są słabo zaznaczone, strzałką wskazałem, gdzie należy szukać Śląska. Przeglądając tę starą mapę polecam zwrócić uwagę na nazwy miast, które w swojej formie mogą różnić się od niemieckich przedwojennych nazw miejscowości.

Stara mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku – Autor: Frederik de Wit

Mapę oczywiście należy przeglądać w dużej rozdzielczości, jest ona dostępna tutaj oraz tutaj.

A oto niektóre fragmenty Śląska i miasta, które możemy odnaleźć na tej starej mapie.

Wrocław (Breslaw) i okolice

Świdnica (Schweidnitz), Świebodzice (Freyberg) i Wałbrzych (Waldenberg)

Legnica (Lignitz), Jawor (Lawer) i Wołów (Wolaw)

Żagań (Sagan) i okolice

Racibórz (Ratibor), Opawa (Opawa) i Karniów (Karnow)

Opole (Oppelen) i okolice

Głogów (Glogaw) i okolice

Zobacz także: Niezwykła stara mapa Śląska z 1561 roku

Artykuł Mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku pochodzi z serwisu Eloblog.