Autostrada Wrocław-Wiedeń

W wyniku Anschlussu i zawarcia tzw. Układu Monachijskiego III Rzesza powiększyła swoje terytorium o nowe ziemie należące wcześniej do Austrii i Czechosłowacji. Z Czechosłowacji oderwany został tzw. Sudetenland, a z pozostałej jej części utworzono m.in. zależny od Niemiec Protektorat Czech i Moraw. Austria została wchłonięta w całości, a jej dawna stolica – Wiedeń – utraciła na swoim znaczeniu. Jednak wciąż Wiedeń był jednym z większych miast hitlerowskich Niemiec. Powiększenie terytorium Niemiec oznaczało także konieczność dalszej rozbudowy infrastruktury tego kraju. Scalenia go komunikacyjnie w jedną całość. W takich oto okolicznościach powstał plan wybudowania kolejnej nowej autostrady Hitlera. Autostrady, która miała połączyć Wrocław z Wiedniem (Reichsautobahn Breslau-Wien) i przebiegać wprost przez dawne terytorium Czechosłowacji.

Przebieg autostrady Wrocław-Wiedeń – Reichsautobahn Breslau-Wien – Zaginiona autostrada Hitlera

Model wiaduktu autostradowego, który miał przebiegać w pobliżu miejscowości Moravská Třebová

Budowa eksterytorialnej autostrady Breslau-Wien ruszyła 11 kwietnia 1939 roku. Za jej projekt i budowę odpowiedzialny był inżynier budownictwa drogowego Hans Lorenz. Przebieg autostrady został zaplanowany tak, aby wykorzystać walory widokowe Sudetów, Moraw i Dolnej Austrii. Skomunikowane miały być także inne ważne niemieckie miasta: Świdnica i Kłodzko. Nowa autostrada Hitlera miała również przebiegać w pobliżu Brna, dużego miasta na Morawach, które było zamieszkiwane również przez sporą mniejszość niemiecką. Autostrada była projektowana, jako wzorowa. Prace rozpoczęte jeszcze przed wojną i były kontynuowane w jej trakcie. Jednakże z powodów niepowodzeń na froncie wschodnim i problemów z materiałami, budowę przerwano 30 kwietnia 1942 roku.

Inż. Hans Lorenz (po lewej stronie)

Autostrada Hitlera – Hitlerova dálnice

Najbardziej zaawansowane prace prowadzone były na terenie Czech. Udało się ukończyć kilka odcinków autostrady w okolicach Brna, z których jeden po wojnie został przebudowany na lokalną drogę. Niemcy wybudowali także na terenie Czech liczne wiadukty, przejścia i elementy przyszłych mostów, a także rozpoczęli na niektórych odcinkach prace ziemne. Część z tych obiektów wciąż można zobaczyć u naszych południowych sąsiadów. Pozostawione w stanie nieukończonym odcinki autostrady nazywane są dziś przez Czechów „Hitlerova dálnice”, czyli autostradą Hitlera.

Fragment autostrady Hitlera w okolicach Brna, przerobiony po wojnie na zwykłą drogę – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Packa

Filar nieukończonego mostu w okolicach Brna – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Dezidor

Na niektórych odcinkach prace ziemne były na tyle zaawansowane, że nawet dziś po kilkudziesięciu latach na zdjęciach satelitarnych możemy doszukać się przebiegu planowanej autostrady. Tak jest w pobliżu czeskiej miejscowości Jevíčko.

Wyraźnie widoczny przebieg autostrady Hitlera (Hitlerova dálnice) w pobliżu miejscowości Jevíčko – Źródło: Google Maps

Ukończony wiadukt w pobliżu miejscowości Jevíčko – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Pudelek

Autostrada Hitlera na Dolnym Śląsku

Pozostaje odpowiedzieć na pytanie, jaki przebieg miała mieć Reichsautobahn Breslau-Wien na współczesnym terenie Polski, czyli na obszarze województwa dolnośląskiego. Nie znalazłem nigdzie informacji o prowadzonych pracach na Dolnym Śląsku w czasie wojny, więc na tym odcinku nowa autostrada pozostała tylko w fazie planów. Więcej światła na jej zaplanowany przebieg rzuca portal dolny-slask.org.pl. Publikuje on mapę przedstawiającą komunikację samochodową i kolejową na terenie śląskiej prowincji. Na niej możemy również zobaczyć zaplanowany przebieg (niebieska przerywana linia) autostrady Wrocław-Wiedeń na obszarze Dolnego Śląska. Ważna uwaga, granice na mapie zaznaczone są już z uwzględnieniem przyłączenia Sudetenlandu.

Zaplanowany przebieg autostrady Wrocław-Wiedeń na Dolnym Śląsku – Źródło: dolny-slask.org.pl

Mapa w większej rozdzielczości dostępna jest na stronie dolny-slask.org.pl.

Artykuł Zaginiona autostrada Hitlera – Autostrada Wrocław-Wiedeń pochodzi z serwisu Eloblog.

Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Zabójstwo habsburskiego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego żony czeskiej arystokratki Zofii von Chotek, wywróciło obowiązujący od blisko 100 lat układ równowagi w najpotężniejszym kontynencie świata – Europie. Przyczyniło się do wybuchu I wojny światowej, a w konsekwencji również II wojny światowej, która to była jej naturalną kontynuacją. W wyniku rozpętanych wojen miliony istnień ludzkich straciło życie na różnych frontach walki. Ginąc na morzach, w powietrzu i błotnistych okopach. Walcząc o skrawki ziemi porozrywanej przez artyleryjskie pociski, jeszcze nigdy w historii ludzkości tak wielu, nie umierało za tak niewiele. Ostatecznie Wielka Wojna obaliła same dynastie, które rządziły najpotężniejszymi państwami Europy od setek lat. Habsburgowie, Hohenzollernowie, Romanowowie, poszli w rozsypkę… Z kolei ich upadek był pożywką do narodzin XX-wiecznych totalitarnych systemów – Komunizmu i Faszyzmu, których to terror pochłonął kolejne setki milionów niewinnych istnień. Zniszczona Europa na zawsze utraciła swoją wiodącą pozycję. Europa po 28 czerwca 1914 roku już nigdy nie była taka sama, jak wcześniej. Ale tego dnia nikt jeszcze o tym nie wiedział.

Franciszek Ferdynand i Zofia von Chotek

Morderstwo bez znaczenia

Wszystko układałoby się w logiczną całość, gdyby nie to, że ich smierć była tak de facto bez znaczenia. Stanowiła zaledwie incydent, tylko lokalnie ważny z punktu politycznych rozgrywek wielonarodowego imperium Habsburgów. Nie była też czymś wyjątkowym. Już wcześniej w historii członkowie europejskich monarchii ginęli w zamachach lub niejasnych okolicznościach. Jednak żadne z tych wcześniejszych wydarzeń nie doprowadziło do tego, do czego doprowadziło morderstwo z Sarajewa. Myślę, że słowo „pretekst” – które często się przy tej okazji używa – nie jest tutaj odpowiednie. Wydarzenia z tego sierpniowego dnia były tylko jednym z elementów całej serii wydarzeń, które umożliwiły to, co europejskie narody szczerze pragnęły już od dłuższego czasu. Skoczyć sobie do gardeł.

Europa w roku 1914

28 czerwca 1914 roku

Tego dnia następca tronu Cesarstwa Austro-Węgier Franciszek Ferdynand wybrał się z wizytą do Sarajewa. Podróżował wraz ze swoją żoną Zofią. Bośnia była wówczas częścią wielonarodowego państwa Habsburgów. Franciszek Ferdynand zlekceważył ostrzeżenia i zdecydował się na podroż w czasie serbskiego święta narodowego – Dnia św. Wita. W pewnym sensie wyglądało to na prowokację, przynajmniej w oczach sąsiedniej Serbii, skonfliktowanej z Austro-Węgrami. Już rano tego dnia dokonano pierwszego zamachu, rzucając bombę w kierunku auta arcyksięcia, ale eksplozja nie spowodowała żadnych obrażeń. Goście pojechali więc dalej na obiad do miejskiego ratusza.

Franciszek Ferdynand i jego żona Zofia wychodzą z ratusza, 10 min później zostają zamordowani – Morderstwo, które zmieniło losy Europy

Zamach w Sarajewie

Po powrocie z ratusza Franciszek Ferdynand wraz z żoną Zofią udali się w dalszą drogę. Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności, kierujący ich autem szofer pomylił zakręty i skierował limuzynę Gräf & Stift prosto w objęcia kolejnego z serbskich spiskowców – młodego studenta Gavrilo Principa. Ten zaś nie marnując nadarzającej się okazji, oddał serię strzałów do cesarskiej pary. Strzały z bliskiej odległości okazały się śmiertelne.

Zamach w Sarajewie i zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda przedstawione na obrazie

Franciszek zdążył jeszcze wyszeptać:

„Sopherl! Sopherl! Sterbe nicht! Bleibe am Leben für unsere Kinder!”
(Zosiu! Zosiu! Nie umieraj! Żyj dla naszych dzieci!)

Ale Zofia już nie żyła. W chwili śmierci miała 46 lat. Franciszek zmarł później po kilkudziesięciu minutach. Miał 51 lat.

Zamachowiec „Czarnej Ręki”, 19-letni student Gavrilo Princip

Sytuacja po zamachu

Pierwsze tygodnie po morderstwie Franciszka Ferdynanda upłynęły spokojnie. Początkowo trochę napięta sytuacja nie wskazywała, aby zamach w Sarajewie mógł przerodzić się w coś znacznie bardziej poważniejszego. Światowa prasa pozostawała obojętna i zajęła się innymi sprawami. Aktualnie panujący cesarz Austro-Węgier Franciszek Józef I, przyjął śmierć swojego bratanka chłodno. Franciszek Ferdynand nie cieszył się popularnością z powodu poślubienia nisko urodzonej Czeszki. Zasłynął także, jako pedantyczny sadysta zamiłowany w polowaniach na dzikie zwierzęta. W swoim czeskim Zamku Konopiště arcyksiążę przechowywał niezliczone ilości zwierzęcych trofeów. Jego zamiłowanie do mordowania zwierząt i skrupulatnego konserwowania ich szczątków było conajmniej niestosowne, nawet jak na monarsze standardy. Podobno cesarz Franciszek Józef po jego śmierci miał odetchnąć z ulgą i powiedzieć:

„Bóg nie pozwala wyzywać losu – mruknął do swojego adiutanta – Najwyższe moce przywróciły porządek, którego ja sam już nie byłem w stanie utrzymać.”

Dalsze losy wydarzeń pozostawały w rękach nieroztropnej dyplomacji i butnych wojskowych. Austro-Węgry wystosowały stosowne ultimatum wobec Serbii, a ta ogłosiła częściową mobilizację. Zaniepokojone Imperium Rosyjskie udzieliło jej popracia, jednocześnie Rosjanie nie konsultowali tego z innymi swoimi sojusznikami – Francją i Wielką Brytanią. Miesiąc po zamachu Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, pomimo iż ta spełniła większość z punktów ultimatum. W odpowiedzi Rosja zaczęła mobilizację swoich własnych wojsk. To zaś skłoniło Cesarstwo Niemieckie na postawienie własnego ultimatum najpierw Rosjanom, a później Francji. Oba ultimata pozostały bez odpowiedzi, więc kajzer wypowiedział wojnę 1 sierpnia Rosji, a 2 sierpnia Francji. Przystąpienie do wojny Cesarstwa Niemieckiego oznaczało, że lokalny konflikt zamienił się w wojnę europejską. Jednocześnie niemieckie wojska przekroczyły granicę Belgii, a to sprowokowało Wielką Brytanie, która nie zamierzała pozostawać bierna. Przystąpienie do wojny Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii oznaczało, że europejski konflikt zamienił się w wojnę globalną.

Pamiątki po zamachu w Sarajewie

W wiedeńskim Heeresgeschichtliches Museum w Wiedniu (Muzeum Historii Wojska) przechowuje się do dziś ważne pamiątki z tamtego brzemiennego w skutki wydarzenia. Wystawione są one na stałej, ogólnodostępnej ekspozycji. Najważniejszy i największy z eksponatów to limuzyna marki Gräf & Stift, model z 1910 roku o mocy 28 KM. To właśnie w tym aucie została zamordowana cesarska para. Jest także mundur arcyksięcia Franciszka Ferdynanda z wyblakłymi śladami krwi i wyraźnie widocznymi dziurami na lewej piersi. Można również zobaczyć pistolet marki Browning, z którego Gavrilo Princip strzelał do Fanciszka i Zofi.

Limuzyna marki Gräf & Stift – Zamach w Sarajewie

To właśnie w tym aucie 28 czerwca 1914 roku został zamordowany arcyksiążę Franciszek Ferdynand i jego żona Zofia

Podziurawiony mundur arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Porozrywany mundur i wyblakłe ślady krwi – Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Pistolet marki Browning M1910 należący do zamachowca Gavrilo Principa

Mapa zamach w Sarajewie

Artykuł Zamach w Sarajewie – Morderstwo, które zmieniło Europę pochodzi z serwisu Eloblog.

Bitwa pod Wiedniem

Bitwa Wiedeńska była wydarzeniem niezwykle ważnym w dziejach Europy. Jej znaczenie możemy porównać do upadku Emiratu Grenady na Półwyspie Iberyjskim i hiszpańskiej Rekonkwisty, które to umożliwiły wyparcie Islamu z Hiszpanii. Historia Islamu cechowała niezwykle szybka ekspansja terytorialna. W ciągu jednego wieku od powstania religii, udało się jej osiągnąć tyle, ile Chrześcijaństwu zajęło sześć stuleci.

Upadek Konstantynopola w 1453 roku sprawił, że Islam mógł teraz rozpocząć ekspansję na wschodnią część kontynentu. Ostatecznie pod koniec XVII wieku zagrażając imperium Habsburgów i ich stolicy. Habsburgowie, lekceważąc poniekąd zagrożenie ze strony Osmanów, znaleźli się w nieciekawej sytuacji. W lipcu 1683 roku pod murami Wiednia znalazła się ogromna armia Imperium Osmańskiego pod wodzą wielkiego wezyra Kara Mustafy. Tym samym rozpoczynając oblężenie miasta. Dzięki polskiej interwencji udało się jednak Wiedeń oswobodzić, wypierając Osmanów i zatrzymując ostatecznie dalszą ekspansję Imperium Osmańskiego.

Wielki wezyr Kara Mustafa

Mapa Bitwy pod Wiedniem

Moją interaktywną mapę Odsieczy Wiedeńskiej przygotowałem na podstawie mapy z Muzeum Historii Wojska w Wiedniu (Heeresgeschichtliches Museum). Schemat ruchów poszczególnych wojsk, dowódcy, a także stany osobowe zostały zaczerpnięte bezpośrednio z mapy prezentowanej we wspomnianym muzeum. Następnie dane zostały naniesione na mapę Google Maps. Proszę zwrócić uwagę, że często opisując skład wojsk chrześcijańskich używane są przymiotniki „niemieckie” i „austriackie”. Są to określenia współczesne, które we współczesnym rozumieniu nie pasują do końca XVII wieku. Warto więc rozróżniać je na poszczególne księstwa wchodzące w skład niezwykle rozdrobnionego i podzielonego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, czyli tzw. I Rzeszy.

Poniżej oryginalna mapa umieszczona w wiedeńskim Heeresgeschichtliches Museum.

Mapa Bitwy pod Wiedniem – Źródło: Heeresgeschichtliches Museum Wien

Mapa z muzeum w większej rozdzielczości (3000×2029) dostępna jest pod tym linkiem.

Dowódcy bitwy

A oto bohaterowie tamtych wrześniowych wydarzeń – co by tu dużo nie pisać – bitwy, która odmieniła losy Europy.

Król Jan III Sobieski, hetman Stanisław Jan Jabłonowski i hetman Mikołaj Hieronim Sieniawski

Elektor Bawarii Maksymilian II Emanuel i książę Jerzy Fryderyk von Waldeck

Książę Lotaryngii Karol V Lotaryński i elektor Saksonii Jan Jerzy III Saksoński

Zobacz także turystyczny przewodnik Śladami Odsieczy Wiedeńskiej – Zwiedzanie Wiednia.

Artykuł Mapa Bitwy pod Wiedniem – Odsiecz Wiedeńska pochodzi z serwisu Eloblog.

Śladami Odsieczy Wiedeńskiej i Jana III Sobieskiego

Odsiecz Wiedeńska to wydarzenie niezwykle ważne w dziejach Europy. Jest również jedną z najważniejszych bitew w historii polskiego oręża i wojskowości. Zarazem sukcesem, które na zawsze wyryło nazwisko polskiego króla Jana III Sobieskiego, na kartach historii i marmurowych pamiątkowych tablicach. Dziś zapraszam ze mną na wycieczkę po stolicy Austrii, w której szukałem śladów tamtych wydarzeń z 12 września 1683 roku.

Tulln nad Dunajem – Tulln an der Donau

Król Polski Jan III Sobieski realizując zawarte porozumienie z cesarzem Leopoldem I wyruszył na pomoc oblężonemu miastu. Wojska Rzeczypospolitej nie były jednak odosobnione. Do bitwy wyruszyły także wojska cesarskie (Kaiserliche Armee), oddziały z Saksonii, Bawarii, a także południowo-wschodnich księstw Szwabii i Frankonii. Łącznie około 74 tys. żołnierzy (dane niemiecka Wikipedia). Ponieważ wojska Rzeczypospolitej były najliczniejsze w tej grupie, główne dowództwo postanowiono powierzyć Sobieskiemu. Koncentracja wojsk chrześcijańskich nastąpiła na rozległych naddunajskich równinach w pobliżu miejscowości Tulln nad Dunajem. Tam nastąpiło również uzgodnienie planu natarcia na pozycje Osmanów. To pierwsze miejsce w naszej historycznej wycieczce śladami Odsieczy Wiedeńskiej.

Rozległe równiny nad Dunajem, panorama z punktu widokowego przy drodze

Las Wiedeński – Wienerwald

Wojska Rzeszy miały nacierać wzdłuż prawego brzegu Dunaju, wiążąc tym samym siły przeciwnika. Natomiast wojska Rzeczypospolitej miały przeprowadzić decydujące natarcie trochę bardziej za zachód, ze wzgórz Wienerwaldu. Las Wiedeński (Wienerwald) to gęsto zalesione wzgórza okalające Wiedeń od zachodu i południowego-zachodu. Dziś lasy stanowią miejsce, gdzie Austriacy chętnie odpoczywają od miejskiego zgiełku. Znajdują się tu liczne domki, wille i wioseczki. Po dziś dzień Las Wiedeński stanowi niezłą przeszkodę. Zwróćcie na niego uwagę, kiedy będziecie jechać do Wiednia samochodem lub autobusem. 300 lat temu teren ten był jeszcze bardziej niedostępny. Skryte przejście przez las ok. 25 tys. żołnierzy, w tym 14 tys. jazdy, stanowiło nie lada problem.

Las Wiedeński (Wienerwald) – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Przez tak gęste lasy Wienerwaldu musiały przedzierać się wojska Rzeczypospolitej

Wzgórze Kahlenberg

Bitwa rozpoczęła się rano 12 sierpnia 1683 roku. Zanim jeszcze dokonało się to, co miało przejść później do chwalebnej historii Polski, Jan III Sobieski o 4 nad ranem uczestniczył w mszy świętej w ruinach kościoła na wzgórzu Kahlenberg (484 m n.p.m.). Na początku bitwy Sobieski postanowił rozpoznać bojem zbocza Wienerwaldu, tak aby upewnić się o możliwości wykonania szarży przez polską jazdę. Decydująca szarża husarii miała miejsce tego samego dnia późnym popołudniem. Husarzy zwalili się ze wzgórz wiedeńskich lasów rozbijając druzgocąco siły tureckie, a samego wielkiego wezyra zmuszając do ucieczki. Tymczasem w rejonach wzgórza Kahlenberg posuwały się oddziały Rzeszy pod wodzą Karola V Lotaryńskiego i oddziały saskie pod wodzą Jana Jerzego III Saksońskiego. Dziś wzgórze Kahlenberg jest najważniejszym miejscem związanym z upamiętnieniem tamtych wydarzeń.

Widok na Wiedeń ze wzgórza Kahlenberg – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Widok ze wzgórza Kahlenberg na Wiedeński Las, z którego polska husaria nacierała na tureckie obozowiska

Obraz Bitwa pod Wiedniem – W lewym górnym rogu znajduje się Kahlenberg, u dołu oblężony Wiedeń – Autor: Franz Geffels

Obraz Jan III Sobieski na Kahlenbergu – Autor: Juliusz Kossak

Na Kahlenbergu znajduje się kościół pw. św. Józefa prowadzony przez polskich księży. Odbywają się w nim również msze święte w języku polskim. W środku umieszczona jest mała sala z ekspozycją na temat bitwy. Na wzgórzu znajduje się również kilka pamiątkowych tablic nawiązujących do Odsieczy Wiedeńskiej i roli jaką odegrał król Jan III Sobieski.

Kościół św. Józefa na Kahlenbergu – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Kościół św. Józefa na Kahlenbergu – Zwiedzanie Wiednia

Msze w kościele św. Józefa na Kahlenbergu są prowadzone również w języku polskim

Pamiątkowa tablica nad wejściem do kościoła św. Józefa – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Georges Jansoone

Pamiątkowa tablica poświęcona królowi Janowi III Sobieskiemu

Kahlenberg jest miejscem niezwykle popularnym wśród turystów odwiedzających Wiedeń. Nie tylko tych z Polski, ale również z innych regionów świata. Dzieje się tak, ponieważ z tego miejsca rozciąga się wspaniała panorama na Wiedeń. To jeden z najlepszych punktów widokowych na stolicę Austrii. Z oczywistych dodatkowych powodów dla polskich turystów stanowi również ważny punkt programu zwiedzania Wiednia. Będąc na miejscu i przyglądając się gęsto zalesionym zboczom Wienerwaldu, pomyślmy o tamtych zmaganiach Odsieczy Wiedeńskiej i polskim udziale w zwycięstwie nad Imperium Osmańskim.

Wiedeń ze wzgórza Kahlenberg – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Kahlenberg – Popularny punkt widokowy na Wiedeń – Zwiedzanie Wiednia

Kościół św. Augustyna – Augustinerkirche

Następnego dnia po wygranej bitwie król Jan III Sobieski uczestniczył w mszy świętej, która odbyła się w kościele św. Augustyna w Wiedniu (Augustinerkirche). Kościół znajduje się w samym centrum Wiednia, w bliskiej odległości pałacu cesarskiego Hofburg. W jego ścianie wmurowana jest tablica pamiątkowa z informacją o królu Janie III Sobieskim – głównodowodzącym wojsk sprzymierzonych. Warto się tam wybrać zwiedzając zabytkowe centrum stolicy Austrii.

Kościół św. Augustyna w Wiedniu (Augustinerkirche) – Zwiedzanie Wiednia

Tablica pamiątkowa na ścianie kościoła św. Augustyna w Wiedniu

Napis na tablicy głosi:

„Jan III. Sobieski, König von Polen, Oberbefehlshaber der Vereinigten Heere, besuchte hier am 13. September 1683 nach der Befreiung Wiens die Heilige Messe.”

„Jan III Sobieski, król Polski, naczelny dowódca wojsk sprzymierzonych, po wyzwoleniu Wiednia uczestniczył tutaj 13 września 1683 roku w mszy świętej.”

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Heeresgeschichtliches Museum

W wiedeńskim Muzeum Historii Wojska znajduje się sporo eksponatów związanych tureckim oblężeniem Wiednia i odsieczą miasta. W jednej z sal umieszczony jest duży obraz przedstawiający Bitwę pod Wiedniem autorstwa nieznanego autora. W jego centralnej części znajduje się król Jan III Sobieski. Przed obrazem znajdziemy plan bitwy z rozrysowanymi głównymi kierunkami natarcia chrześcijańskich wojsk sprzymierzonych. W tej samej sali znajdziemy również oryginalny turecki namiot, który był wykorzystywany przez wojska Imperium Osmańskiego.

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Heeresgeschichtliches Museum

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Zwiedzanie Wiednia

Ekspozycja wyposażenia wojsk Imperium Osmańskiego

Jeden ze zdobytych tureckich namiotów

Obraz przedstawiający Bitwę pod Wiedniem w 1683 roku – Autor: nieznany

Król Jan III Sobieski przedstawiony na wyżej pokazanym obrazie

Szyszak husarski

Ku pamięci Sobieskiego i Polaków

W Wiedniu znajdziemy również jeszcze inne miejsce nawiązujące bezpośrednio do roli polskiego króla i jego wojsk. Nie są to wielkie monumenty, ale raczej drobne i symboliczne gesty. Na pamiątkę dowódcy wojsk sprzymierzonych jego imieniem została nazwana jedna z wiedeńskich uliczek oraz pobliski plac. Jest to Sobieskigasse i przylegający do niej Sobieskiplatz.

Sobieskigasse – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Sobieskiplatz – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Sobieskiplatz – Nieduży plac w Wiedniu nazwany na część Jana III Sobieskiego

Trochę mniej znany jest jeden z pomników umieszczonych na elewacji pałacu cesarskiego w Wiedniu. Pałac Habsburgów Neue Hofburg należy do najważniejszych i najpiękniejszych budowli Wiednia. Znajduje się w centrum miasta, więc koniecznie trzeba go odwiedzić zwiedzając Wiedeń. Na jego półokrągłej elewacji znajduje się rząd kamiennych figur przedstawiających postacie z różnych epok. Przyjrzyjcie się uważnie. Jedną z nich jest postać polskiego żołnierza z 1683 roku.

Pałac Habsburgów Neue Hofburg w Wiedniu

Rząd kamiennych figur, drugi od prawej to polski żołnierz – Zwiedzanie Wiednia

Polski żołnierz z Odsieczy Wiedeńskiej z 1683 roku – Neue Hofburg

Ślady oblężenia Wiednia

W samym mieście znajdziemy również kilka miejsc związanych bezpośrednio z oblężeniem Wiednia. Pierwszym z nich jest Türkenschanzpark, czyli Park Turecki Szaniec. Jak sama nazwa wskazuje, w tym miejscu znajdowały się muzułmańskie umocnienia wojsk oblegających Wiedeń. Obecnie znajduje się tu park z licznymi ścieżkami, pięknymi drzewami i stawami. Park swoją nazwą nawiązuje bezpośrednio do historycznych wydarzeń, ale to nie wszystko. Pośród alejek i drzew postawiono dwa pomniki ukraińskich Kozaków, którzy to przybyli pod Wiedeń razem z Sobieskim. Przy jednym z nich umieszczona jest pamiątkowa tablica z inskrypcją w języku niemieckim i ukraińskim. Pomnik postawila ukraińska ambasada w porozumieniu z władzami Wiednia. Niestety próżno na niej szukać informacji i polskim królu, pod którego rozkazami walczyli…

Türkenschanzpark w Wiedniu – W 1683 roku w miejscu dzisiejszego parku znajdowały się tureckie umocnienia

Pomnik odpoczywającego Kozaka w Türkenschanzpark

Zbliżenie na tablice pamiątkową przy pomniku Kozaka

Zwiedzając Wiedeń możemy również spotkać ślady tureckiej artylerii w postaci zachowanych na pamiątkę kulu armatnich. Jedna z nich znajduje się na Sterngasse 3 druga przy Sieveringer Straße 101. Ta pierwsza znajduje się w centrum miasta, niedaleko najstarszego kościoła w Wiedniu – kościoła św. Ruprechta. Trzeba się uważnie rozglądać, bo można ja łatwo przegapić.

Kula armatnia na Sterngasse 3 w Wiedniu

Kula armatnia na Sterngasse – Ślady Oblężenia Wiednia

Natomiast na skrzyżowaniu ulic Heidenschuß i Strauchgasse znajduje się nieduża figura osmańskiego najeźdźcy na koniu. Umiejscowiona jest ona na rogu budynku, na wysokości pierwszego piętra. Figura nawiązuje do legendy, według której w tym miejscu Turcy próbowali wysadzić miejskie mury. Niektóre opisy podają, że dotyczy ona pierwszego oblężenia Wiednia z 1529 roku.

Figura osmańskiego najeźdźcy ulic Heidenschuß i Strauchgasse

Figura osmańskiego najeźdźcy – Zwiedzanie Wiednia

Pomnik króla Jana III Sobieskiego

Z tych wszystkich wymienionych miejsc niewątpliwie brakuje jeszcze jednej rzeczy. Pomnika samego głównodowodzącego wojsk sprzymierzonych Jana III Sobieskiego. Od kilku lat jego budowa jest przewidziana na wzgórzu Kahlenberg. Na razie na jego stworzenie zbierane są fundusze. Nie tak dawno temu na serwisie Polak Potrafi pojawiła się zbiórka pieniędzy na budowę w/w monumentu. Można ją wesprzeć pod tym linkiem. Myślę, że Kahlenberg do doskonałe miejsce na postawienie pomnika Sobieskiego. Turystyczna popularność tego miejsca sprawi, że będzie on widziany przez tysiące turystów odwiedzających Wiedeń i okolice.

W tym miejscu na wzgórzu Kahlenberg ma stanąć pomnik Jana III Sobieskiego, na jego budowę zbierane są pieniądze

Nie jest jednak prawdą, że Sobieski nigdy nie miał swojego pomnika w Wiedniu. W 1894 roku w katedrze św. Szczepana został odsłonięty pomnik poświęcony wiedeńskiej victorii. Tak zwany Türkendenkmal lub Türkenbefreiungsdenkmal. Na ogromnym pomniku znajdowały się liczne figury przedstawiające postacie ówczesnych uczestników starć z wojskami Imperium Osmańskiego. Wśród nich był m.in. cesarz Leopold I i papież Innocenty XI. Nie mogło zabraknąć również króla Jana III Sobieskiego. Niestety, prawie cały pomnik został zniszczony w 1945 roku w pożarze katedry. Po wojnie figury Matki Boskiej, papieża i cesarza zostały przywrócone. Pozostałych, w tym Sobieskiego, nie udało się uratować. Oto jedno z nielicznych archiwalnych zdjęć.

Türkendenkmal – Dawny pomnik w katedrze św. Szczepana w Wiedniu

Jan III Sobieski na Türkendenkmal

Mapa śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Zobacz także interaktywną mapę Bitwy pod Wiedniem.

Artykuł Śladami Odsieczy Wiedeńskiej – Zwiedzanie Wiednia pochodzi z serwisu Eloblog.

Niby wydaje się to dość oczywiste, jak wyglądał świat 100 lat temu. Mamy przecież zachowane fotografie, znamy również jego obraz z filmów fabularnych. Jednak zobaczyć prawdziwy, autentyczny film z tamtego okresu, to coś innego. W dodatku kolorowy.

Obraz świata z 1900 roku

Wszyscy pokazani tam ludzie są tak bardzo inaczej ubrani. Zdecydowanie bardziej elegancko, stylowo, jednolicie. Dzieci i dorośli przyglądają się z ciekawością obiektywowi kamery. Urządzeniu, które dopiero wkraczało w swoją złotą epokę. Żołnierze maszerują, goście w kawiarni przeglądają menu. Część przechodniów żwawszym krokiem przemierza ulicę w pogoni za sprawami dnia codziennego. Kiedy oglądałem ten film po raz pierwszy, pierwsze co pomyślałem to: „oni jeszcze nie wiedzą…”. Oni wszyscy jeszcze nie wiedzą, że za kilkanaście lat wybuchnie jedna z największych wojen w historii ludzkości. Wojna, która pochłonie miliony istnień ludzkich, konflikt na skale wcześniej w historii nie spotykaną. Wojna, która wywrócić europejski porządek, obali monarchie, da początek nowym ideologiom, systemom politycznym i społecznym. Być może, część z pokazanych na filmie mężczyzn polegnie na froncie, a część kobiet straci swoich synów, mężów lub ojców. Oni tam wszyscy jeszcze tego nie wiedzą. Na razie z zaciekawieniem uśmiechają do nieznanego urządzenia. Żyją swoimi sprawami…

Pruscy żołnierze – Film z 1900 roku

Na zdrowie!

Film z 1900 roku pojawił się jakiś czas temu na YouTube, po raz pierwszy pod tytułem „Berlin 1900”. Rzeczywiście, większość ujęć pochodzi właśnie ze stolicy Niemiec, jednak część z nich była wykonana w innych europejskich miastach. Oto co udało się wychwycić.

Londyńskie czerwone autobusy

Trafalgar Square w Londynie

Monachium Feldherrnhalle

Wiedeń Pałac Hofburg

Plac Mariacki i Ratusz w Monachium

Artykuł Poruszający obraz świata, film z 1900 roku pochodzi z serwisu Eloblog.