Śmiertelność w Europie w czasie pandemii koronawirusa

Zachęcam do zapoznania się z ciekawymi danymi na temat śmiertelności w Europie. Prezentowane poniżej dane pochodzą z serwisu EuroMOMO, którego zadaniem jest wykrywanie i mierzenie nadmiernej liczby zgonów związanych z sezonową grypą, pandemiami i innymi zagrożeniami dla zdrowia publicznego. EuroMOMO nie prezentuje jednak danych ze wszystkich europejskich państw. Serwis prezentuje dane przesyłane przez 28 partnerów z 24 krajów współpracujących z siecią EuroMOMO, to jest z: Austrii, Belgii, Danii, Estonii, Finlandii, Francji, Niemiec (tylko land Hesja i Berlin), Grecji, Węgier, Irlandii, Włoch, Luksemburga, Malty, Holandii, Norwegii, Portugalii, Hiszpanii, Szwecji, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii (Anglii, Walii, Północnej Irlandii i Szkocji). Tak więc nie zawiera danych z Polski.

Poniższe wykresy przedstawiają skumulowane ilości zgonów od 2016 roku do 19. tygodnia 2020 roku.

Serwis EuroMOMO prezentuje również dane z podziałem na poszczególne kraje, a także informacje o nadmiernej śmiertelności, to jest odchyleń od oczekiwanego normalnego poziomu. Wszystkie dane znajdują się w linku poniżej.

Link do serwisu – EuroMOMO

Dotychczas mało znany przeciętnemu zjadaczowi chleba serwis EuroMOMO, w czasie pandemii koronawirusa przeżywał prawdziwą eksplozję zainteresowania. Do tego stopnia, iż twórcy serwisu postanowili odświeżyć jego formę, tak aby bardziej pasowała do współczesnych trendów tworzenia stron WWW.

Artykuł Wykres śmiertelności w Europie w czasie pandemii koronawirusa pochodzi z serwisu Eloblog.

Historia i rozwój myśliwców odrzutowych

Jeden z użytkowników niezastąpionego Reddita (o nicku numante) przygotował niezwykle ciekawe zestawienie przedstawiające historię i rozwój myśliwców odrzutowych na świecie. Zestawienie podzielone jest na trzy grafiki. Jedna grafika poświęcona jest myśliwcom odrzutowym w Stanach Zjednoczonych, druga w Związku Radzieckim (a po rozpadzie – Federacji Rosyjskiej), a trzecia ogólnie krajom Europy. Każda grafika przedstawia kolejne generacje maszyn wprowadzanych do uzbrojenia sił powietrznych tych krajów. Od pierwszych samolotów odrzutowych takich jak sowiecki Jak-15, amerykański P-59 czy brytyjski Gloster Meteor, poprzez samoloty, które królowały na niebie w czasach zimnej wojny, skończywszy na ostatniej piątej generacji maszyn. Nie mogło również zabraknąć pierwszego odrzutowego myśliwca, który brał udział w walkach powietrznych jeszcze w czasie II wojny światowej. Mam tu na myśli słynnego niemieckiego Messerschmitta Me 262, produkowanego na potrzeby Luftwaffe. Oczywiście najbardziej gwałtowny rozwój przypadł na okres tzw. zimnej wojny, kiedy to dwie strony intensywnie pracowały nad rozwojem swoich sił powietrznych. Ostatnia piąta generacja myśliwców odrzutowych to takie maszyny jak amerykański F-35 czy rosyjski Su-57. Na grafikach po kolei przechodzimy od najstarszych do najnowszych samolotów.

Historia i rozwój myśliwców w USA – Autor: numante/Reddit

Samoloty myśliwskie USA – Otwórz grafikę w dużej rozdzielczości → LINK

Historia i rozwój myśliwców w ZSRR (Rosja) – Autor: numante/Reddit

Samoloty myśliwskie ZSRR (Rosja) – Otwórz grafikę w dużej rozdzielczości → LINK

Historia i rozwój myśliwców w Europie – Autor: numante/Reddit

Samoloty myśliwskie Europa – Otwórz grafikę w dużej rozdzielczości → LINK

Artykuł Historia i rozwój myśliwców odrzutowych na kilku grafikach pochodzi z serwisu Eloblog.

Na zachodzie bez zmian

I wojna światowa nie bez przyczyny została okrzyknięta Wielką Wojną. Jeszcze nigdy, NIGDY, w historii ludzkości tak wielu nie walczyło o tak niewielkie skrawki terenu. Walki pod Verdun kosztowały życie 800 tys. istnień ludzkich, czterdzieści razy więcej niż wynosiła liczba mieszkańców tego francuskiego miasteczka. I wojna światowa miała być serią szybkich kampanii, a okazała się serią niewyobrażalnych porażek i gigantycznych strat. Wspomnienia takich bitew jak pod Verdun, Sommą czy Ypres stały się koszmarem dla kolejnych pokoleń. Jednak wśród szeregu okropieństw frontów I wojny światowej są i też takie wydarzenia, które napawają optymizmem. Momenty, które przywracają wiarę w ludzkość. Historie, które pokazują, że nawet w tak szaleńczych okolicznościach można odnaleźć cień człowieczeństwa. Bez wątpienia jednym z takich wydarzeń – dziś już niemalże symboli – był tzw. rozejm bożonarodzeniowy.

Rozejm Bożonarodzeniowy 1914 roku

Święta Bożego Narodzenia 1914 roku były pierwszymi świętami, jakie żołnierze mieli spędzić w swoich okopach. Na froncie zachodnim obie strony konfliktu zalegały już okopane na swoich pozycjach. Bliskość okopów, impas i często bezczynność, już wcześniej sporadycznie doprowadzały do kontaktów pomiędzy żołnierzami niemieckimi i alianckimi (brytyjskimi lub francuskimi). Zdarzały się przypadki wizyt obcych żołnierzy w okopach, czasowych zawieszeń broni, wymiany informacji czy wspólnego nawoływania się. Jednak do prawdziwie zdumiewających wydarzeń doszło w wigilię 1914 roku w pobliżu belgijskiego miasteczka Ypres.

Wszystko zaczęło się w czwartek 24 grudnia od udekorowania przez niemieckich żołnierzy swoich okopów. Na transzejach pojawiły się świeczki i bożonarodzeniowe drzewka. Żołnierze niemieccy zaczęli również śpiewać kolędy. Wszystko to nie pozostało bez uwagi przebywających po drugiej stronie brytyjskich żołnierzy, którzy odpowiedzieli śpiewaniem swoich własnych wersji kolęd. Po obu stronach wykrzykiwano wzajemnie świąteczne życzenia. Wkrótce doszło do sporadycznych odwiedzin pomiędzy żołnierzami obu stron, podczas których dochodziło do wymiany drobnych podarunków i składania bożonarodzeniowych życzeń. Chwilowe zawieszenie broni było również okazją do oddechu i zabrania ciał poległy żołnierzy z tzw. ziemi niczyjej. Doszło również do kontaktów pomiędzy oficerami, w trakcie których ustalono zawieszenie broni, które miało obowiązywać dnia następnego.

Wspólne zdjęcie żołnierzy niemieckich i brytyjskich – Źródło: commons.wikimedia.org

W Boże Narodzenie 25 grudnia również w wielu miejscach dalej obowiązywało nieformalne zawieszenie broni. Żołnierze obu stron wychodzili ze swoich okopów, aby spotkać się na ziemi niczyjej, porozmawiać, złożyć życzenia i wymienić się upominkami. Zazwyczaj podarowywano tytoń, papierosy, alkohol i drobne pamiątki, jak np. guziki od mundurów. Tego to również dnia na pasie ziemi niczyjej rozegrano mecz piłki nożnej pomiędzy niemieckimi i brytyjskimi żołnierzami. Sprawa meczu nie jest do końca jasna, gdyż część badaczy uważa, że doszło do rozegrania całkiem przypadkiem kilku meczów w różnych rejonach frontu. Inni zaś w ogóle kwestionują jego przebieg. Pewne jest jednak to, że był to prawdziwie niezwykły dzień w samym środku straszliwej wojny.

Zdjęcie żołnierzy brytyjskich i niemieckich wykonane na tzw. ziemi niczyjej, 25 grudnia 1914 roku – Źródło: commons.wikimedia.org

Niemieccy i brytyjscy oficerowie, 25 grudnia 1914 roku – Niezwykłe święta na froncie zachodnim – Źródło: Imperial War Museum

Bożonarodzeniowy mecz – To zdjęcie znajduje się w zasobach Wikimediów i również przypisane jest do wydarzeń z 25 grudnia 1914 roku, jednak mam sporo wątpliwości, czy faktycznie zostało wtedy wykonane – Źródło: commons.wikimedia.org

Fragment gazety The Daily Mirror ze zdjęciem grupowym brytyjskich i niemieckich żołnierzy – Źródło: commons.wikimedia.org

Artykuł o bożonarodzeniowym meczu pochodzący z nieznanej brytyjskiej gazety – Źródło: commons.wikimedia.org

Krótki pokój w straszliwej wojnie

Do podobnych wydarzeń dochodziło także w innych rejonach frontu. Anglojęzyczna Wikipedia podaje, że na froncie zachodnim w nieoficjalnych bożonarodzeniowych zawieszeniach broni brało udział około 100 tys. żołnierzy niemieckich i brytyjskich. Informacje o wydarzeniach Bożego Narodzenia szybko przedostały się na zewnątrz. Żołnierze w listach do swoich rodzin barwnie przekazywali relacje z tych niezwykłych świąt. Jako pierwsza napisała o nich prasa w Stanach Zjednoczonych, wówczas jeszcze niezaangażowanych w konflikt. Prasa aliancka i niemiecka w większości przemilczała ten fakt lub próbowała go zbagatelizować, albo wręcz krytykować. Dowództwo obu stron uznało bratanie się z wrogimi żołnierzami jako akt zdrady. Pewne jest jednak to, że wydarzenia Bożego Narodzenia 1914 roku przeszły do legendy. Z czasem motyw świątecznego rozejmu został wykorzystany w książkach, filmach, piosenkach, a nawet reklamach. W 2014 roku sieć sklepów Sainsbury’s wypuściła świąteczną reklamę wprost nawiązującą do tych niezwykłych wojennych wydarzeń. Zamieszczam ją poniżej.

Artykuł Tej nocy wydarzyło się coś niezwykłego na froncie zachodnim pochodzi z serwisu Eloblog.

„Lepiej przemilczeć” Daisy von Pless – Recenzja

Polscy czytelnicy już wcześniej mieli okazję zapoznać się z pamiętnikami księżnej Daisy von Pless, wydanymi jeszcze przed wojną pt. „Taniec na wulkanie”. Nowa pozycja pt. „Lepiej przemilczeć”, wydana w 2013 roku, jest wierniejszym tłumaczeniem pamiętników Daisy. W porównaniu do „Tańca na wulkanie” jest również bardziej kompletna, gdyż wspomnienia wydane jeszcze przed wojną zostały częściowo pozbawione fragmentów, które mogłyby urazić ówczesną socjetę. Nowa książka została wydana dzięki staraniom Zamku Książ i Fundacji księżnej Daisy von Pless.

Księżna Daisy Hochberg von Pless była jedną z najbardziej znanych arystokratek swoich czasów. Urodziła się w Ruthin w Wielkiej Brytanii. W wieku 18 lat wyszła za maż za dziedzica fortuny książąt pszczyńskich, Jana Henryka XV. Księżna Daisy von Pless została zapamiętana jako najsłynniejsza mieszkanka Zamku Książ, gdzie zamieszkała wraz ze swoim mężem po ślubie. Szczególnie w pamięci wałbrzyszan i okolicznych mieszkańców zapadła jej działalność charytatywna i reformatorska. W swoich pamiętnikach opisuje zarówno prywatne momenty ze swojego życia, jak i oficjalne spotkania z najważniejszymi monarchami ówczesnej Europy. Księżna Daisy opisuje swoje prywatne, często intymne chwile, spędzane z dziećmi, mężem i najbliższą rodziną. Jej życie przeplatane jest częstymi spotkaniami, bankietami i koncertami, gdzie spotyka się ze śmietanką towarzyską Europy. Często nie szczędząc gorzkich słów pod ich adresem. Bajeczne życie Daisy wypełnione jest też licznymi podróżami, w tym także do swojego rodzinnego domu w Newlands w Wielkiej Brytanii. Nie jest to jednak życie w pełni szczęśliwe, jakby się mogło wydawać, gdyż księżna Daisy daje odczuć czytelnikowi głęboki smutek przeszywający jej myśli. Nieszczęśliwe małżeństwo z o wiele starszym mężczyzną, utrata pierwszego dziecka (jej córka żyła tylko 2 tygodnie), życie w obcym państwie… Te czarne myśli nie dawały księżnej spokoju.

Księżna Daisy Hochberg von Pless

Choć wspomnienia księżnej Daisy wydaję się niewinne, wręcz czasem infantylne, to jednak są bezcennym świadectwem dawnych czasów. Po pierwsze dlatego, że księżna opisuje życie w Cesarstwie Niemieckiem, w Prusach, a także w samym Książu, z perspektywy osoby z zewnątrz. Dziwią i irytują ją sztywne pruskie zasady. Dostrzego to, co niedostrzegalne było dla pruskiej społeczności. Po drugie, księżna Daisy mając kontakty z arystokratycznymi rodami Europy, w tym z samym królem Wielkiej Brytanii i cesarzem Niemiec, opisuje relacje między europejskimi narodami. Daisy wydaje się dostrzegać już wtedy pewne rysy na wzajemnych stosunkach. W jej pamiętnikach już słychać pomruki przyszłej wielkiej wojny. Z perspektywy czasu, wiele z jej ówczesnych spostrzeżeń wydaje się zadziwiająco trafnych. Zachęcam do kupienia i lektury, nie tylko miłośników Zamku Książ.

Tytuł: Lepiej przemilczeć
Autor: Daisy von Pless
Tłumaczenie: Barbara Borkowy
Rok polskiego wydania: 2013
Moja ocena: ★★★★☆

„Lepiej przemilczeć” Daisy von Pless

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Lepiej przemilczeć” Daisy von Pless

Książka jest dostępna w sklepie internetowym Zamku Książ.

Artykuł „Lepiej przemilczeć” Daisy von Pless pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa nalotów przeprowadzonych przez RAF i UAAF w czasie ostatniej wojny światowej. Całość została zaprezentowana na kilkuminutowym filmie. Mam sporo wątpliwości, co do poprawności powyższej animacji. Na przykład, w którymś momencie na terenach północnej Francji możemy zobaczyć przeprowadzone naloty, w momencie kiedy tereny te zostały już wyzwolone spod niemieckiej okupacji. Według opisu z YouTube, dane uzyskane do stworzenia mapy zostały zaczerpnięte ze strony www.data.mil. Zapewne wszystkie naloty zostały naniesiony za pomocą skryptu, bez szczegółowego sprawdzania. To zawsze wpływa negatywnie na poprawność animacji. Odbiór psuje też trochę zaprezentowanie wszystkiego na mapie Europy ze współczesnym podziałem granic. Pomimo wszystko dodaję film, jako ciekawostkę wartą obejrzenia.

Jakiś czas temu spotkałem się z jeszcze jedną mapą nalotów przeprowadzonych przez RAF i USAAF. Dodaję ja poniżej, jako kolejną ciekawostkę. Mapa pojawiła się także na Reddicie. Dużo osób pisało w komentarzach w sieci, że nie uwzględnia ona nalotów, które miały miejsce w ich regionach. Do danych zaprezentowanych na poniższej interaktywnej mapie należy więc podchodzić z dużą ostrożnością. Podczas przeglądania może się również zacinać.

Mapa alianckich nalotów – Źródło: dlozeve.github.io/ww2-bombings

Powyższa interaktywna mapa alianckich nalotów jest dostępna pod tym linkiem.

Artykuł Animowana mapa alianckich nalotów z II wojny światowej pochodzi z serwisu Eloblog.

Koszmar I wojny światowej

I wojna światowa była pod każdym względem wyjątkowa. Skala konfliktu i ogromne straty po obu stronach okopów nie miały sobie równych. Bitwy takie, jak pod Verdun, pod Ypres, nad Sommą przeszły do historii wojskowości i szkolnych podręczników. Zaskakujące jest to, że pomimo ogromnych strat nie udało się przełamać impasu. Przynajmniej na froncie zachodnim, który okazał się wyjątkowo krwawy i zaciekły. Cechą charakterystyczną tego konfliktu były zacięte walki o zaskakująco małe fragmenty terenu. Bitwa pod Verdun pochłonęła 800 tys. ludzkich istnień – to jest 40 razy więcej, niż wynosiła liczba mieszkańców tego miasteczka… Gigantyczne i daremne ofiary.

Norman Davies w „Europie” tak opisuje walki o Fort Douaumont w czasie ofensywy pod Verdun:

„Gruzy i podziemne przejścia Douaumont, ostrzeliwane dniem i nocą, podminowane, wstrząsane bezustannymi eksplozjami, stanowiły scenerię walk wręcz i cmentarzysko dla całych kompanii grzebanych żywcem pod ruinami. Pociski bezustannie mieszały ten księżycowy krajobraz, aż zmienił się w zimny gulasz z błota, odłamków muru i szczątków ludzkich ciał.”

Fort Douaumont – Po lewej po bitwie, po prawej przed – Koszmar I wojny światowej

Nerwica wojenna

Długotrwały stres i przedłużające się walki w okopach odcisnęły straszliwe piętno na żołnierzach I wojny światowej, po obu stronach konfliktu. Dla wielu z nich urwanie ręki albo nogi w wyniku wybuchu pocisku artyleryjskiego, było niczym wybawienie od piekła okopów. Wojna pozostawiała ślad nie tylko na ciałach żołnierzy, ale i również w ich psychice. Pojawiły się nowe pojęcia, zjawiska w skali dotąd nieznanej. Zaburzenia dziś znane, jako syndrom stresu pola walki, dotknęły całe rzesze żołnierzy. Choć część z nich wracała do domu bez odniesionych ran, niebyli już tymi samymi ludźmi. Zmarnowane zostało całe pokolenie młodych ludzi.

Australijski żołnierz spod Ypres (lewy dolny róg) zdradza objawy szoku bojowego

Artykuł Koszmar I wojny światowej – Nerwica wojenna pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa upadek III Rzeszy

Prezentowana mapa pochodzi z opracowania US Army wydanego 15 sierpnia 1945 roku. Opracowanie pokazuje położenie wojsk alianckich na europejskim teatrze działań. Poniższa mapa prezentuje sytuację strategiczno-operacyjną na dzień 1 maja 1945 roku.

Upadek III Rzeszy – Mapa ostatnich dni nazistowskich Niemiec – Źródło: commons.wikimedia.org Autor: US Army

Mapa w większej rozdzielczości (1244×1215) dostępna jest pod tym linkiem.

Na prezentowanej mapie jest 1 maja 1945 roku. Dokładnie dzień wcześniej w swoim bunkrze pod budynkiem Kancelarii Rzeszy w Berlinie samobójstwo popełnił Adolf Hitler. Trwa zaciekłe oblężenie Berlina, na które Sowieci przenoszą główny ciężar wojskowy, kosztem innych frontów i odizolowanych punktów niemieckiego oporu. Amerykanie i Brytyjczycy mają już opanowaną całą Francję, półwysep Apeniński oraz większą część centralnej części III Rzeszy. Dotarli już do lini rzeki Łaby. Za 7 dni ma nastąpić bezwarunkowa kapitulacja Niemiec, podpisana przez feldmarszałka Wilhelma Keitla. Choć nie wszystkie wciąż walczące niemieckie oddziały będą chciały uznać podpisanie kapitulacji – zwłaszcza te na froncie wschodnim – będzie to oznaczało definitywny koniec 1000-letniej III Rzeszy.

Artykuł Upadek III Rzeszy – Mapa ostatnich dni nazistowskich Niemiec pochodzi z serwisu Eloblog.

Interaktywna mapa została przygotowana przez firmę TeleGeography. Jak podaje firma, przebieg kabli przedstawionych na mapie obejmuje wszystkie aktywne międzynarodowe i krajowe kable telekomunikacyjne. Wśród zaznaczonych na mapie są również te w trakcie budowy lub planowania, ale już na ukończeniu. Stan na grudzień 2015 roku. TeleGeography podkreśla, że przebieg sieci podmorskich kabli jest tylko stylizowany i nie pokazuje ich dokładnej fizycznej lokalizacji. Tak samo stylizowany jest podział politycznych granic państwowych.

Interaktywna mapa dostępna jest pod tym linkiem.

Interaktywna Mapa Sieci Podwodnych Kabli – Źródło: www.telegeography.com

Specjalistą w tej dziedzinie nie jestem, więc nie będę się rozpisywał na temat kabli i mapy. Trzeba się wczytać w informacje na niej przedstawione. Z zamieszczonych grafik wygląda na to, że najwięcej połączeń (69 par kabli) położonych jest na trasie transatlantyckiej, pomiędzy Europą i Ameryką Północną.

Ciekawostka historyczna. Pierwsze kablowe transatlantyckie połączenie uruchomiono już w roku 1858. Kabel położony został na trasie pomiędzy zachodnią Irlandią, a wschodnim wybrzem Nowej Fundlandii. Pierwszą wysłaną wiadomością pomiędzy Europą i Ameryką Ponocną, były gratulacje od królowej Victorii przesłane do prezydenta Stanów Zjednoczonych Jamesa Buchanana. Było to 16 sierpnia 1858 roku. Zrewolucjonizowało to sposób komunikacji między kontynentami, gdyż do tego momentu wiadomości można było przesłać tylko statkiem. A to trwało ponad tydzień. Pierwszy transatlantycki kabel zredukował ten czas od kilku minut.

Pierwszy transatlantycki kabel telekomunikacyjny

Artykuł Interaktywna mapa sieci podwodnych kabli pochodzi z serwisu Eloblog.

Kontynuując poprzedni artykuł, przedstawiam kolejne zestawienie 10 niezwykłych map, które udało mi się znaleźć w Internecie. Map szukałem głównie na anglojęzycznym portalu Reddit. Zapraszam do oglądania. 🙂

1. Tokio na tle Wysp Brytyjskich

Taki oto obszar ma metropolis Tokio (Greater Tokyo Area) na tle Wysp Brytyjskich. Obszar zaznaczony kolorem niebieskim składa się w głównego miasta Tokio City i przyległych do niego terenów. Obok na czerwono zaznaczony jest Londyn (Greater London).

Tokio na tle Wysp Brytyjskich – 10 ciekawych i zaskakujących map

2. Nierównomierne zaludnienie Australii

Tylko 2% z 23 mln Australijczyków mieszka na obszarze zaznaczonym żółtym kolorem. Australia jest bardzo nierównomiernie zaludniona, większość mieszkańców żyje na południowo-wchdonich obrzeżach kontynentu.

Nierównomierne zaludnienie Australii

3. Nierównomierne zaludnienie na Ziemi

Kolejny przykład obrazujący nierównomierne zaludnienie naszej planety. W zaznaczonym jajowatym obszarze żyje więcej ludzi niż poza nim.

Nierównomierne zaludnienie na Ziemi

4. Rozkład gęstości zaludnienia na Ziemi

Poniżej przedstawiony jest rozkład gęstości zaludnienia na naszej planecie. Im obszar jest bardziej czerwony, tym gęstość zaludnienia jest tam większa. Na tle pozostałych regionów planety wyraźnie wyróżniają się Indie i Chiny.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Rozkład gęstości zaludnienia na Ziemi – Źródło: Columbia University

5. Mapa religii na świecie

Mapa przedstawiająca obszar dominacji różnych religii na świecie. Warto tutaj zaznaczyć, że w przypadku chrześcijaństwa uwzględniony jest podział na trzy główne odłamy. W islamie nie ma natomiast pokazanych istniejących tam zasadniczych podziałów, przez to może wydawać się zbyt dominujący i jednorodny. A tak nie jest.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Mapa religii na świecie – Autor: Ryne Rohla

6. Różnice między czasem słonecznym a zegarowym

Bardzo ciekawa mapa przedstawiająca różnice pomiędzy czasem słonecznym i zegarowym. A dokładniej odchylenie czasu zegarowego przyjętego na jakimś terenie, od rzeczywistego czasu słonecznego opartego na pozycji Słońca.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Różnice między czasem słonecznym a zegarowym

7. Żegluga w XVIII/XIX wieku

Wizualizacja przedstawiająca na mapie główne kierunki żeglugi w XVIII i XIX wieku. Moim zdaniem warto tutaj zwrócić uwagę na duże zagęszczenie żeglugi wokół Ameryki Południowej. Przypomnę, że Kanał Panamski, który znacząco skrócił tą drogę, zbudowano dopiero na początku XX wieku. Podobnie sprawa wyglądała z Kanałem Sueskim, otwartym w 1869 roku. Poniżej mapa z II połowy XX wieku ukazuje znaczące zmiany kierunków, które nastąpiły w ciągu ponad 100 lat.

Żegluga w XVIII/XIX wieku

Żegluga w XX wieku

8. Europa – 100 lat różnicy

Mapa Europy przedstawiająca współczesne granice państwowe na tle podziału politycznego sprzed wybuchu I wojny światowej. Największe zmiany w ciągu ostatnich 100 lat zaszły w obrębie Europy Środkowej, Wschodniej i Bałkanów.

Europa i 100 lat różnicy – 10 ciekawych i zaskakujących map

9. Alternatywny plan podziału Niemiec po II wojnie światowej

Kiedyś natrafiłem w Internecie na taki oto powojenny plan podziału Niemiec, zgodnie z którym zamiast stref okupacyjnych poszczególne terytoria Niemiec zostałyby podzielone między państwa ościenne. Mapkę tą należy traktować tylko w kategoriach science fiction, gdyż takie rozważanie nigdy nie było brane pod uwagę przez aliantów. Z wielu powodów sprzymierzeni, a zwłaszcza USA i Wielka Brytania, nigdy nie zgodziliby się na takie potraktowanie Niemiec. Warto zwrócić uwagę na Dolny Śląsk, który został przekazany Czechom, zgodnie z ich ówczesnymi aspiracjami terytorialnymi.

Alternatywny plan podziału Niemiec po II wojnie światowej

10. Czas podróży z Londynu

Bardzo ciekawa mapa pokazująca czas podróży z Londynu do różnych miejsc na naszej planecie w roku 1914. Ilość dni potrzebnych na dotarcie do określonych rejonów. Poniżej pierwszej mapy zamieszczam kolejną podobną mapę, ale tym razem uwzględniającą sytuację w roku 2016. Różnica jest zasadnicza, także w kolorach. Na pierwszej mapie kolor najbardziej czerwony to „w ciagu 5 dni”, na drugiej „w ciągu pół dnia”.
Mapa w lepszej rozdzielczości – link.

Czas podróży z Londynu – rok 1914

Czas podróży z Londynu – rok 2016

Zobacz także: 10 ciekawych i zaskakujących map cz. 1

Artykuł 10 ciekawych i zaskakujących map cz. 2 pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista ciekawostek z frontów II wojny światowej

Zapraszam do mojej listy 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej, które wyszperałem w odmętach Internetu. Ciekawostki z polityki, wojska, służb specjalnych, życia żołnierzy i ludności cywilnej podczas ostatniej wojny światowej. Kolejność nie ma znaczenia.

1. Pervitin – Cudowne tabletki dla Wehrmachtu

Tabletki Pervitinu były powszechnie stosowaną substancją przez żołnierzy Wehrmachtu podczas wojny. Ich zadaniem było wspomaganie żołnierzy w trakcie walki, a także niwelowanie skutków zmęczenia. Czym więc był Pervitin? Substancją psychoaktywną w Polsce znaną, jako Metaamfetamina. Jej działanie pobudzało żołnierzy do walki, łagodziło ból, zwalczało senność i wyzwalało ukryte pokłady energii. Wszystko czego potrzebowała „niezwyciężona” armia III Rzeszy. Na front wysyłano dla żołnierzy dosłownie miliony tego typu tabletek. Niemcy chętnie wykorzystywali narkotyki w celach militarnych. Zresztą nie tylko oni…

Pervitin – Cudowne tabletki dla Wehrmachtu – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

2. Truppenfahrrad – Rower wojskowy

Zazwyczaj niemieckie oddziały z frontów II wojny światowej kojarzą nam się z szybko posuwającymi do przodu zagonami pancernymi. Oczywiście w myśl doktryny Blitzkriegu. Nie był to jednak jedyny środek lokomocji wykorzystywany przez Niemców. Jednym z tych mniej znanych był specjalny wojskowy rower – das Truppenfahrrad. Reorganizacja armii niemieckiej w latach 30-tych przewidywała wyposażenie w rowery jednego batalionu w pułkach piechoty. Rower wojskowy nie był czymś rzadko spotykanym w siłach zbrojnych III Rzeszy. W roku 1943 wyprodukowano go aż 1,2 mln egzemplarzy. Różne modele Truppenfahrrad były wyposażone w różne uchwyty do przenoszenia broni lub wyposażenia. Na przykład ten na zdjęciu poniżej ma przyczepiony karabin przeciwpancerny 7,9 mm Pz.B. 39. Więcej na temat tego roweru znajduje się w tym opracowaniu.

Truppenfahrrad – Rower wojskowy – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

3. Bilet do rozejmu – Japońska ulotka propagandowa

II wojna światowa to wojna totalna, a na takiej wojnie walki toczą się na każdym froncie. Również tym psychologicznym. Oto przykład specyficznej japońskiej ulotki propagandowej, rozrzucanej na obszarach walk o Pacyfik. Ulotka zatytułowana jest „Ticket to armistice”, czyli „Bilet do rozejmu” lub „Bilet do zawieszenia broni”. Miała ona trafić w ręce amerykańskiego żołnierza. W jej przygotowaniu zastosowano bardzo sprytny podstęp, albowiem na jednej stronie umieszczono zdjęcie nagiej kobiety. Zdjęcie to miało przyciągnąć wzrok amerykańskiego żołnierza i skłonić go do podniesienia ulotki z ziemi. A także zachowanie jej na później. W tekście ulotki czytamy, że jeżeli żołnierz zgłosi się z nią do japońskich oddziałów i podda się, tym samym uratuje swoje życie. Mogło to być szczególnie kuszącą propozycją w chwilach zwątpienia i osaczenia przez siły przeciwnika.

Bilet do rozejmu – Japońska ulotka propagandowa – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

4. Dmuchane czołgi – Armia duchów

Dezinformacja przeciwnika na polu walki to ważny element wojennej gry. W trakcie II wojny światowej Amerykanie stworzyli specjalną jednostkę, której celem była dezinformacja niemieckiej armii o ruchach alianckich wojsk. Jednostkę tą nazwano nieoficjalnie Ghost Army – Armią Duchów. Oficjalnie zaś była to 23. Jednostka Specjalna Kwatery Głównej. W swoim orężu dysponowała między innymi dmuchanymi makietami czołgów, samolotów, samochodów, artylerii etc. Na poniższym zdjęciu widzimy żołnierzy trzymających dmuchany amerykański czołg M4 Sherman. Kiedy przeciwnik przeprowadzał rozpocznie lotnicze, dmuchana armia rozstawiona w odpowiednim miejscu mogła zmylić go, co do położenia amerykańskich wojsk. W ten sposób zapewnić aliantom efekt zaskoczenia. Armia Duchów realizowała swoje zadania między innymi podczas lądowania aliantów w Normandii.

Dmuchane czołgi – Armia Duchów – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

5. Nuts!

W grudnia 1944 roku niemiecka armia przeprowadziła dużą ofensywę w Ardenach. Była to jedna z ostatnich większych tego typu operacji w tej wojnie. W jej wyniku w miejscowości Bastogne została otoczona amerykańska 101. Dywizja Powietrzno-Desantowa. Sytuacja, w jakiej znaleźli się otoczeni alianccy żołnierze, była nie do pozazdroszczenia. Szczególnie uciążliwy był ostrzał artyleryjski i sroga zima. W takich okolicznościach niemieckie dowództwo – licząc na złamanie woli walki Amerykanów – zdecydowało się na wystosowanie ultimatum. Do Amerykanów dostarczono więc stosowny wezwanie do honorowego poddania się. W tym czasie w zastępstwie 101. Dywizją dowodził gen. Anthony McAuliffe. Według relacji żołnierzy, kiedy generał przeczytał ultimatum miał krzyknąć „Nuts!”. Inni oficerowie stwierdzili, że to całkiem dobra odpowiedź i taką też napisali w oficjalnym piśmie do niemieckiego dowództwa. Nuts! A co to oznacza? Dosłownie słowo oznacza „Orzechy”, ale w mowie potocznej może oznaczać „Bzdura!” lub „Walcie się!”. Niemieckie dowództwo również nie wiedziało, jak rozumieć to słowo. W odpowiedzi na prośbę o wyjaśnienie usłyszeli „In plain English? Go to hell!”. Cały dokument dostępny jest pod tym linkiem.

Nuts! – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

6. Wybuchowa czekolada

W czasie wojny brytyjski służby bezpieczeństwa obawiały się, że Niemcy mogą przeprowadzić różnego rodzaju działania sabotażowe na terenie Wielkiej Brytanii. MI5 brało pod uwagę możliwość przemycenia na wyspy bomb ukrytych w różnych produktach. W tym celu zlecono pracującemu w MI5 artyście o kryptonimie Laurence Fish, przygotowanie serii grafik przedstawiających hipotetyczne konstrukcje na bazie uzyskiwanych informacji wywiadowczych. Były tam bomby ukryte w termosach, menażkach, butelkach oleju innych podobnych przedmiotach. Jedna z nich znajdowała się w tabliczce czekolady. Bomba miała być wykonana z kawałka stali otoczonej prawdziwą czekoladą. W momencie kiedy ktoś przełamywał pierwszy rząd kostek, pociągał za materiał, który znajdował się wewnątrz tabliczki. Tym samym uruchamiał zapalnik, który to doprowadzał ostatecznie do eksplozji w ciągu kilku sekund. Obawiano się, że taką wybuchającą czekoladę, lub inny podobny produkt, Niemcy mogliby użyć do precyzyjnej eliminacji któregoś z VIPów.

Wybuchowa czekolada – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

7. K-Racja – Amerykańskie racje żywnościowe

Skoro jesteśmy już przy jedzeniu warto wspomnieć coś o wyżywieniu żołnierzy. W trakcie II wojny światowej amerykańska armia wdrożyła na swoje wyposażenie indywidualne racje żywnościowe tzw. K-Racje. Racje te miały zastępować normalne polowe posiłki w momencie kiedy nie można ich było dostarczyć żołnierzom. Dlatego najpierw weszły na wyposażenie spadochroniarzy jednostek powietrzno-desantowych, którzy to zrzuceni na tyłach przeciwnika byli odcięcia od normalnego zaopatrzenia. K-Racja składała się z trzech posiłków: śniadania, obiadokolacji i uzupełnienia. Zapewniała żołnierzowi dziennie około 3000 kcal. Z czasem okazało się to jednak niewystarczające. Nazwa „K” została nadana od nazwiska jej pomysłodawcy dr. Ancela Keysa, który to próbował opracować rację żywnościową w oparciu o niedrogie produkty dostępne w markecie. Zestaw obiadowy zazwyczaj zawierał: puszkę z daniem głównym (przeważnie mięso lub ser), herbatniki, kostki glukozy, cukierki, napoje w proszku, sól, cukier, gumy do żucia, paczkę 4 papierosów i pudełko zapałek.

Amerykańska K-Racja – Obiad – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

8. Niemieckie kartki żywnościowe

Podczas obu wojen światowych Niemcy miały spore problemy z zaopatrzeniem swojej gospodarki w surowce i produkty. Nie chodziło tylko o paliwa, czy też metale potrzebne do produkcji uzbrojenia. Problem pojawiał się także z niedoborem podstawowych produktów dla ludności, przede wszystkim z żywnością. Trzeba więc było poddać ją stosownej reglamentacji. Pojawiły się w Niemczech tzw. kartki żywnościowe – Lebensmittelmarke. Poniżej znajduje się 5-dniowa kartka żywnościowa dla żołnierza przebywającego na urlopie. Kartka podzielona jest na poszczególne pola przeznaczone na konkretne produkty. Znajduje się na niej: 1,74 kg chleba, 200 g mięsa, 110 g masła, 50 g margaryny, 125 g marmolady, 150 g cukru, 40 g kawy, 30 g sera, 100 g innych produktów (Nährmittel). Oczywiście kartki żywnościowe nie dotyczyły tylko urlopowanych żołnierzy, dotyczyły ogółu Niemców. Jeżeli taka ilość urzędowo przydzielonego towaru nie wystarczała, bo np. dana osoba pracowała ciężko fizycznie jakimś ważnym zakładzie, należało wystąpić o zwiększenie przydziału.

Niemieckie kartki żywnościowe – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

9. Karbowanez – Waluta okupacyjna

Po rozpoczęciu Operacji Barbarossa Wehrmacht szybko zaczął zdobywać tereny jeszcze do niedawana zajęte przez ZSRR. Wojska posuwały się do przodu, a na zdobycznych obszarach konieczne było wprowadzenie własnej administracji. Planowanie podbojów i zdobywanie nowych terenów to trudne zadanie, nie tylko militarnie. Z dniem 1 września 1941 roku na terenie Ukrainy utworzono Komisariat Rzeszy Ukraina – Reichskommissariat Ukraine. Obszar komisariatu wykraczał daleko poza przedwojenne tereny II RP. Ustanowienie jakiejś nowej formy władzy wiąże się z wieloma problemami, w tym tak trywialnymi, jak to, czym mają płacić mieszkańcy takiego tworu. Na przykład w Generalnej Gubernii została zachowana polska złotówka. Natomiast w Komisariacie Ukrainy postanowiono wprowadzić stosowną nową walutę. Nazwaną nią „Karbowanez”, co oznaczało zniemczoną nazwę „Karbowanieców”. Poniżej widzimy przykład takiego banknotu z napisami w języku niemieckim i ukraińskim, oraz z nazistowską gapą. Widzimy także datę emisji banknotu 5 marca 1942 roku oraz przedwojenną polską miejscowość Równe, która to była stolicą ukraińskiego komisariatu. 10 Karbowanez równało się 1 Reichsmarce.

Karbowanez – Waluta okupacyjna – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

10. List gończy za Adolfem Hitlerem

Ostatnia z ciekawostek z frontów II wojny światowej. Wrzesień roku 1939, od ataku hitlerowskich Niemiec na Polskę rozpoczyna się II wojna światowa. Dwa dni później Wielka Brytania i Francja również przystępują do wojny, a następnego dnia brytyjska gazeta The Daily Mirror publikuje specyficzny artykuł. W zasadzie nie jest to artykuł, ale satyryczny list gończy za przywódcą III Rzeszy Adolfem Hitlerem. „Poszukiwany za morderstwo, za porwanie, za kradzież i za podpalenie Adolf Hitler”. Sarkastyczny list opublikowany został 4 września 1939 roku, a swoim stylem przypominał stare listy gończe, wyjęte niczym z dzikiego zachodu. Oczywiście list gończy nie miał żadnej mocy prawnej, był tylko próbą propagandowego oddziaływania na społeczeństwo, które wojny raczej nie chciało. A przynajmniej nie za jakąś Polskę. Prosty język i porównanie czynów Hitlera do pospolitych przestępstw miało oddziaływać na najmniej zorientowane w polityce warstwy społeczne. Cały artykuł dostępny jest pod tym linkiem.

List gończy za Adolfem Hitlerem – 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej

Artykuł 10 ciekawostek z frontów II wojny światowej pochodzi z serwisu Eloblog.