Fred Schwartz – Ocalały więzień AL RIESE Wolfsberg

Fred Schwartz urodził się w 1928 roku w miejscowości Kótaj na Węgrzech. Po zajęciu Węgier przez Niemcy w 1944 roku został przetransportowany do miejscowości Nyíregyháza, gdzie Niemcy utworzyli getto. Po dwóch tygodniach został zabrany do jakiegoś gospodarstwa do pracy, a następnie po kolejnych kilku tygodniach został przetransportowany do obozu KL Auschwitz-Birkenau wraz z prawie z całą swoją rodziną. Jak wspomina transport do obozu trwał trzy dni i odbył się przez miejscowość Koszyce na Słowacji. W Auschwitz-Birkenau w trakcie selekcji został oddzielony (wraz z bratem) od ojca i matki, a następnie po trzech dniach zostali obaj przewiezieni do obozu na Dolnym Śląsku. Trafili w Góry Sowie do AL Riese. Fred Schwartz miał wówczas 15 lat. W trakcie ewakuacji obozów AL Riese został przetransportowany do obozu KL Mauthausen-Gusen w Austrii. 6 maja 1945 roku wraz z obozem został wyzwolony przez wojska amerykańskie. W momencie wyzwolenie ważył około 30 kg. Jego ojciec zginął w Auschwitz, a matka zmarła cztery tygodnie po wyzwoleniu z obozu w Bergen-Belsen. Fred Schwartz po wojnie zamieszkał w Stanach Zjednoczonych.

Źródło nagrania: United States Holocaust Memorial Museum
Accession Number: 1990.384.1 | RG Number: RG-50.030.0208

Nagranie dostępne w całości → LINK

Wyjaśnienie niektórych pojęć i znaczeń

AL Riese – Arbeitslager Riese, system obozów pracy rozlokowanych w rejonie budowy kompleksu Riese, będących filiami obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen. W skład AL Riese wchodziło 13 obozów plus szpital obozowy. Szacuje się, że przez obozy AL Riese przeszło około 13 tys. więźniów.

Kapo – Więzień funkcyjny, który w obozowej strukturze sprawował nadzór nad innymi więźniami. Był więźniem uprzywilejowanym. Kapo często wykorzystywali swoją pozycję do znęcania się nad innymi więźniami.

Fińskie celty – Prowizoryczne zakwaterowanie w formie okrągłego namiotu, konstrukcja z drewna pokryta dyktą. Celty mogły być częściowo obsypane ziemią (przypominać ziemiankę).

Współpraca przy realizacji filmu

Film powstał we współpracy z Instytutem Piastów Śląskich

Artykuł Ocalały więzień AL RIESE Wolfsberg – Fred Schwartz pochodzi z serwisu Eloblog.

David Halivni – Ocalały więzień AL RIESE Wolfsberg

Prof. David Halivni urodził się w 1927 roku w Kobyłeckiej Polanie na terenie Czechosłowacji na Zakarpaciu. Teren ten został tuż przed wojną zajęty przez Węgry. W 1944 roku po zajęciu Węgier przez III Rzeszę trafił do getta, a następnie transportem kolejowym został przewieziony do KL Auschwitz-Birkenau, gdzie został oddzielony od rodziny w trakcie selekcji na rampie. Następnie po kilku dniach, jak wspomina na pewno mniej niż po tygodniu, został przewieziony transportem kolejowym w Góry Sowie. Trafił do KL Gross-Rosen, do filii obozów pracy AL Riese, konkretnie do obozu na Włodarzu, czyli AL Wolfsberg. Prawdopodobnie trafił bezpośrednio do AL Wolfsberg z pominięciem obozu macierzystego w Rogoźnicy. Jak wspomina nie miał nadanego numeru obozowego. Po ewakuacji obozów AL Riese został przewieziony do obozu KL Ebensee w Górnej Austrii, gdzie przebywał do zakończenia wojny. W maju 1945 roku został wyzwolony przez wojska amerykańskie.

Źródło nagrania: United States Holocaust Memorial Museum
Accession Number: 2014.62.1 | RG Number: RG-50.030.0753

Nagranie dostępne w całości → LINK

Wyjaśnienie niektórych pojęć i znaczeń

AL Riese – Arbeitslager Riese, system obozów pracy rozlokowanych w rejonie budowy kompleksu Riese, będących filiami obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen. W skład AL Riese wchodziło 13 obozów plus szpital obozowy. Szacuje się, że przez obozy AL Riese przeszło około 13 tys. więźniów.

Kapo – Więzień funkcyjny, który w obozowej strukturze sprawował nadzór nad innymi więźniami. Był więźniem uprzywilejowanym. Kapo często wykorzystywali swoją pozycję do znęcania się nad innymi więźniami.

Muzułman – Zniekształcona forma słowa muzułmanin, pochodząca od niemieckiego słowa Muselmann. Pogardliwa nazwa stosowana we wszystkich obozach wobec więźniów, których wygląd zewnętrzny wskazywał na bliską śmierć.

Bletl – Fragment Tory, w który obozowy strażnik zawinął swoje jedzenie.

Współpraca przy realizacji filmu

Film powstał we współpracy z Instytutem Piastów Śląskich

Artykuł Ocalały więzień AL RIESE Wolfsberg – David Halivni pochodzi z serwisu Eloblog.

„Za drutami śmierci” Abraham Kajzer – Recenzja

Abraham Kajzer był jednym z więźniów obozów pracy AL Riese, będących filiami KL Gross-Rosen. W Góry Sowie Kajzer trafił pod koniec sierpnia 1944 roku. Wcześniej po likwidacji łódzkiego getta przebywał w KL Auschwitz, gdzie został oddzielony od swojej rodziny (żony i syna). Pod nazwą AL Riese funkcjonowało 13 obozów pracy rozsianych w większości na obszarze Gór Sowich. Ich głównym celem był udział w realizacji zadania budowlanego o kryptonimie Riese (niem. Bauvorhaben Riese). Więźniowie wykonywali szereg różnego rodzaju prac, od początkowych prac przygotowawczych, poprzez budowę dróg, układanie kolejki wąskotorowej, plantowanie terenu, skończywszy na drążeniu sztolni w sowiogórskim masywie. Więźniowie wykorzystywani byli jako niewolnicza siła robocza również przez firmy, które otrzymywały zlecenia przy projekcie Riese. Praca była ciężka, wyniszczająca, wykonywana w nieludzkich warunkach, prawie zawsze przy głodowych racjach żywnościowych. W ciągu swojego pobytu w Górach Sowich Abraham Kajzer przebywał w 8 obozach: AL Kaltwasser, Zentralrevier Tannhausen, AL Wüstegiersdorf, AL Lärche, AL Marzbachtal, AL Wolfsberg, AL Schotterwerk, AL Dörnhau i AL Erlenbusch.

Książka „Za drutami śmierci” to zbiór wspomnień Abrahama Kajzera z pobytu w AL Riese. Autor książki notował swoje przeżycia na skrawkach papieru po workach z cementem. Oczywiście w ukryciu przed blokowymi i obozowymi strażnikami. Kajzer spisywał przeważnie swoje losy i odczucia, ale i również codzienne obozowe życie, relacje między więźniami, wykonywaną pracę. W ten sposób powstał swego rodzaju obozowy dziennik. Autor nie unikał również tematów najbardziej drastycznych, brutalności strażników, znęcania się więźniów funkcyjnych na współwięźniami, szerzących się chorób i wszechobecnej śmierci. Jego wspomnienia są przepełnione okrucieństwem jaki zgotował im system stworzony przez III Rzeszę. Pierwotnie wspomnienia Kajzera zostały wydane w 1962 roku. Jednak dzięki staraniom Muzeum Gross-Rosen udało się je wydać ponownie w 2008 roku. Niżej pokazana publikacja jest ich wznowionym wydaniem. Myślę, że książka ta jest doskonałą pozycją, nie tylko dla osób zainteresowanych tematem kompleksu Riese, ale i również dla wszystkich pasjonatów historii II wojny światowej.

Tytuł: Za drutami śmierci
Autor: Abraham Kajzer
Rok polskiego wydania: 2008
Moja ocena: ★★★★★

„Za drutami śmierci” Abraham Kajzer

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Za drutami śmierci” Abraham Kajzer

Książka dostępna jest w internetowej księgarni Muzeum Gross-Rosen – link.

Artykuł „Za drutami śmierci” Abraham Kajzer pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa niemieckich obozów śmierci

Znalazłem w sieci interaktywną mapę niemieckich obozów koncentracyjnych, obozów pracy i gett z czasów II wojny światowej. Mapa nie jest mojego autorstwa – co podkreślam – więc nie wiem, jaki jest jej stopień dokładnego odwzorowania. Błędy na pewno są, o czym napiszę niżej. Mapa została stworzona na podstawie danych z Jack, Joseph and Morton Mandel Center, które zajmuje się badaniami nad historią Holocaustu. Mapa sporządzona jest w formie interaktywnej nakładki. Kolorem ciemnoszarym zaznaczone są obozy koncentracyjne i obozy pracy, a także ich filie. Kolorem jasnoszarym zaznaczone są getta. Kolorem żółtym zaznaczone są wyróżnione miejsca pamięci np. Auschwitz i Buchenwald. Co Ciekawe, pomijając kwestie gett, terytorialnie większość obozów i i filii znajdowała się na terenie Niemiec, nawet uwzględniając już powojenną zmianę granic. Jeżeli się nie mylę, wynika to z dużej ilości filii różnego rodzaju obozów pracy. Niemcy w schyłkowej fazie wojny wykorzystywali na masową skalę niewolniczą siłę roboczą m.in. przy intensywnej produkcji zbrojeniowej. Warto również zwrócić uwagę na terytorium Austrii. Czasem zbytnio podkreślając niemieckość obozów, zapominamy o tym, że obozy były również tworzone na terytorium Austrii. Tak że obywatele Austrii brali również aktywny udział w funkcjonowaniu obozów śmierci, od szeregowych strażników, po takich nazistowskich prominentów jak Adolf Eichmann, który również był Austriakiem.

Mapa niemieckich obozów śmierci i gett w czasie II wojny światowej – Źródło: apps.frontline.org/camps

Interaktywna mapa dostępna jest pod adresem apps.frontline.org/camps

Podobozy Gross-Rosen

Rzut oka na obszar Dolnego Śląska, a w zasadzie na teren Gór Sowich i Pogórza Wałbrzyskiego, o którym mogę co nieco napisać, ze względu na zainteresowanie kompleksem Riese. Przy drążeniu podziemi w Górach Sowich byli wykorzystywani robotnicy przymusowi, jeńcy wojenni i więźniowie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Dla tych ostatnich utworzono na terenie Gór Sowich kilkanaście obozowych filii o nazwie AL Riese. Zostały one uwzględnione na omawianej mapie, ale ich dokładna lokalizacja nie jest wszędzie prawidłowo zaznaczona. Nie ma się czemu dziwić, również i współczesnym badaczom historii Riese lokalizacja niektórych podobozów nastręczała sporo problemów. Tak więc należy również brać możliwość pojawienia się podobnych błędów przy innych obozach i podobozach.

Mapa obozów na terenie Dolnego Śląska – Źródło: apps.frontline.org/camps

W Górach Sowich zostały uwzględnione podobozy AL Riese, ale ich lokalizacja nie wszędzie jest prawidłowa – Źródło: apps.frontline.org/camps

Artykuł Mapa niemieckich obozów śmierci w czasie II wojny światowej pochodzi z serwisu Eloblog.

Nazizm i faszyzm

Nazizm i faszyzm nie są pojęciami tożsamymi i nie powinniśmy ich używać zamiennie. Jeżeli chcemy być precyzyjni w mówieniu o historii XX wieku, trzeba dostrzec ich różnice. Przede wszystkim podstawowa różnica tkwi w pochodzeniu tych dwóch ideologii. Faszyzm panował we Włoszech, a nazizm był w Niemczech. Pochodzenie nie jest jedyną rozbieżnością. Niemiecki nazizm, co prawda wyewoluował do włoskiego faszyzmu, ale z tą różnicą, że na pierwszy plan wysunął kwestie rasowe i antysemickie. Przynajmniej do końca lat 30-tych kwestie te nie miały pierwszoplanowego znaczenia we Włoszech rządzonych przez Benito Mussoliniego. Warto wspomnieć, że w samym „Marszu na Rzym” brało udział (zgodnie z danymi podanymi przez polską Wikipedię) około 200 Żydów. Żydzi pełnili też ważne stanowiska w faszystowskich Włoszech, np. Aldo Finzi członek Wielkiej Rady Faszystowskiej i wiceminister spraw wewnętrznych. Później pod wpływem polityki III Rzeszy, również i we Włoszech zaczęły narastać nastroje antysemickie.

Benito Mussolini i Adolf Hitler – Faszyzm czy nazizm?

W Polsce powojenna propaganda doprowadziła do tego, że z czasem faszyzm został przypisany jednak do Niemiec. Retoryka PRLu opierała się w dużej mierze na straszeniu społeczeństwa powrotem III Rzeszy i rewizją nowych zachodnich granic. Tymczasem używanie słowa nazizm, wywodzącego się od niemieckiego słowa „Nationalsozialismus” oznaczającego narodowy socjalizm, nie było wygodne. Właśnie ze względu na socjalistyczne słowotwórcze pochodzenie nazizmu, nie wypadało go używać w nowej socjalistycznej Polsce. Stąd powszechne były odniesienia do pokrewnego faszyzmu. Nawiasem mówiąc, podobna retoryka była zastosowana w samym Związku Radzieckim.

Artykuł Nazizm czy faszyzm? Różnice i błędne używanie pochodzi z serwisu Eloblog.

Animację obozu koncentracyjnego przygotował pochodzący z Iranu Fereydoon Borouji. Autor włożył wiele pracy w stworzenie swojego modelu i animacji miejsca. Wszystkie ujęcia wykorzystane w filmie zostały wyrenderowane (stworzone) komputerowo w programie 3ds Max. Należy podkreślić, że żadne z ujeć – choć niektóre wydają się naprawdę bardzo realistyczne – nie jest prawdziwe.

Wygenerowana komputerowo wartownia i brama główna KL Auschwitz-Birkenau – Animacja obozu koncentracyjnego Auschwitz II

Temat obozów koncentracyjnych nie należy do najłatwiejszych. Obozy będące w przeszłości miejscami kaźni wielu niewinnych ludzi, do dziś budzą sporo emocji. Szczególnym przykładem – symbolem – jest tutaj zespół obozów w Auschwitz, dzisiejszym Oświęcimiu. To co widzimy na powyższym filmie to podobóz Konzentrationslager Auschwitz II, położony w pobliskiej wsi Brzezinka, dawniej Birkenau. Obóz w Birkenau był największym ze wszystkich podobozów. Budowę obozu rozpoczęto w październiku 1941 roku. Później miał on mieć swoje kluczowe znaczenie dla nazistowskiego programu masowej eksterminacji Żydów – tzw. ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. To tutaj została eksterminowana przeważająca liczba ofiar KL Auschwitz – około 1 mln ludzi.

Artykuł Realistyczna animacja obozu koncentracyjnego Auschwitz II pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce

Mirek Teterycz z aparatem w dłoni już od wielu lat przemierza Polskę w poszukiwaniu miejsc pięknych, urokliwych i tajemniczych. Szczególnie upodobał sobie przydrożne kapliczki, zabytkowe cmentarze, wiejskie urokliwe kościołki, drewniane cerkwie itd. Nieobce są mu skanseny, uroczyska, wiejskie zagrody. Przemierza różne rejony Polski w poszukiwaniu miejsc ze specyficznym klimatem. Często pozostającymi na uboczu, poza głównym nurtem turystycznych szlaków. Roztocze, Bieszczady, Beskid Niski, to miejsca które wielokrotnie przewijają się w jego fotorelacjach.

Mirek prowadzi również na Facebooku grupę o nazwie Polski Krajobraz Kulturowy, która zrzesza Internautów i fotografów z podobnymi zamiłowaniami. Warto się do niej zapisać.

Mirosław Teterycz

1. Uroczysko Belfont

Naszą podróż z Mirkiem rozpoczynamy od mokradeł i lasów Roztocza. Uroczysko Belfont położone jest w pobliżu Krasnobrodu w województwie lubelskim. Belfont to spolszczona nazwa pochodząca od francuskich słów „belle fontaine”, czyli piękne źródło. Dzikie lasy, piękna przyroda, urokliwe mokradła i źródełka to cechy rozpoznawcze tego miejsca. Na bazie uroczyska stworzono ścieżkę dydaktyczną, która rozciąga się w kierunku wsi Kaczórki i Bondyrz. Oprócz walorów przyrodniczych na trasie znajdują się m.in. pomnik-krzyż powstańców styczniowych, tama bobrów, stara karczma i inne urokliwe miejsca.

Uroczysko Belfont – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Uroczysko Belfont Roztocze – Foto: Mirosław Teterycz

Pomnik Powstańców Styczniowych – Foto: Mirosław Teterycz

2. Kirkut w Szczebrzeszynie

Kirkut to potoczne określenie stosowane wobec żydowskiego cmentarza. Ten ze Szczebrzeszyna został założony już z XVI wieku. Należy do jednych z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce. Najstarszy zachowany nagrobek tzw. macewa, pochodzi z roku 1545. Kirkut zajmuje powierzchnię około 1,8 ha. W trakcie II Wojny Światowej część z zabytkowych macew została zniszczona. Nekropolia była również świadkiem niemieckich zbrodni popełnianych na ukrywającej się tutaj ludności żydowskiej. Obecnie kirkut wpisany jest na listę zabytków.

Kirkut w Szczebrzeszynie – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Zabytkowy kirkut w Szczebrzeszynie – Foto: Mirosław Teterycz

Zabytkowy kirkut w Szczebrzeszynie – Foto: Mirosław Teterycz

3. Cerkiew w Kwiatoniu

Kolejnym niezwykłym miejscem jest zabytkowa drewniana cerkiew greckokatolicka, pochodząca z drugiej połowie XVII wieku. W przeszłości świątynia należała do Łemków, obecnie wykorzystywana jest przez kościół rzymskokatolicki. Cerkiew w Kwiatoniu to przykład wspaniałego zabytku drewnianej architektury sakralnej. Budowla została wzniesiona na planie trzech kwadratów w tzw. konstrukcji zrębowej. Zabytek wraz z innymi drewnianymi cerkwiami z południowo-wschodniej Polski i zachodniej Ukrainy został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Cerkiew w Kwiatoniu – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Wnętrze cerkwi w Kwiatoniu – Foto: Mirosław Teterycz

Wnętrze cerkwi w Kwiatoniu – Foto: Mirosław Teterycz

4. Kolejka Bieszczadzka

Kolej wąskotorowa została już w Polsce praktycznie zlikwidowana. Gdzieniegdzie jeszcze utrzymywane są trasy o charakterze turystycznym i krajoznawczym. Jedna z takich kolejek znajduje się w najbardziej dzikich i odludnych z polskich gór – Bieszczadach. Podróż kolejką w odkrytych drewnianych wagonach zaczynamy na stacji w Majdanie koło Cisnej. Wolno i swobodnie przemierzamy dzikie bieszczadzkie krjaobrazy, podziwiając przyrodę i piękno gór. Obowiązkowy punkt programu każdego wyjazdu w Bieszczady.

Kolejka Bieszczadzka – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Przejazd wąskotorową kolejką w Bieszczadach – Foto: Mirosław Teterycz

Przejazd wąskotorową kolejką w Bieszczadach – Foto: Mirosław Teterycz

5. Stawy Echo

Stawy Echo to kompleks kilku stawów położonych na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego. Stawy znajdują się dokładnie na Roztoczu Wschodnim w pobliżu miejscowości Zwierzyniec. To malowniczo położone miejsce o wyjątkowych walorach przyrodniczych. Kompleks stawów został założony w latach 1929-1934 i rozbudowany później w czasie wojny. Obecnie przy stawach wzdłuż wydm i na granicy lasu wybudowano kładki i platformy widokowe. Stawy Echo wciąż wykorzystywane są również w celach rekreacyjnych.

Stawy Echo – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Stawy Echo – Foto: Mirosław Teterycz

Stawy Echo – Foto: Mirosław Teterycz

6. Dawny ośrodek kamieniarski w Bruśnie

Dawno temu we wsi Brusno istniał prężnie działający ośrodek kamieniarski. Jego rzemieślnicy już od XVI wieku zajmowali się obróbką występującego tam piaskowca. Wytwarzano kamienie młyńskie, krzyże, nagrobki i inne porządane przedmioty. Podobno ośrodek był jednym z najprężniej działających na południu Polski. Po II Wojnie Światowej ludność mieszkająca w Starym Bruśnie została wysiedlona. Wieś zaczął więc pochłaniać las. Obecnie na terenie dawnej wsi Stare Brusno można odnaleźć zarośnięty stary cmenatrza z tamtejszymi nagrobkami oraz ruiny cerkwi.

Brusno Stare – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Brusno Stare – Dawny Ośrodek Kamieniarski – Foto: Mirosław Teterycz

Brusno Stare – Dawny Ośrodek Kamieniarski – Foto: Mirosław Teterycz

7. Kościół w Istebnej

Istebna to wieś położona na terenie Śląska Cieszyńskiego. Miejscowość cieszy się popularnością wśród turystów odwiedzających Beskid Śląski. Na terenie urokliwej wsi znajduje się kilka ciekawych miejsc wartych odwiedzenia m.in. Izba Pamięci Jerzego Kukuczki i Kościół Dobrego Pasterza. To właśnie z tej świątyni pochodzą poniższe zdjęcia. Kościół zbudowany został pod koniec XVIII wieku. W środku zaskakują bogato zdobione wnętrza nadające miejscu niepowtarzalny i magiczny klimat.

Kościół w Istebnej – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Kościół Dobrego Pasterza w Istebnej – Foto: Mirosław Teterycz

Kościół Dobrego Pasterza w Istebnej – Foto: Mirosław Teterycz

8. Kapliczka Sobieskiego

Kolejnym z urokliwych miejsc w Polsce jest kapliczka króla Jana III Sobieskiego, położona we wsi Nowiny Horynieckie. Owa kapliczka nazywana jest również „Kapliczką Turecką”. Jej powstanie wiąże się z pewnym epizodem wojny polsko-tureckiej zwanym „Wyprawą na czambuły”. Podczas tej kilkudniowej wyprawy hetmanowi Janowi Sobieskiemu udało się rozbić w brawurowym pościgu oddziały tureckiej armii, które oblegały okoliczne tereny. Wśród oswobodzonych wsi znalazły się również Nowiny Horynieckie. Na pamiątkę tych wydarzeń postanowiono wybudować kapliczkę i nazwać ją na cześć przyszłego króla.

Kapliczka Sobieskiego – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Kapliczka Jana III Sobieskiego – Foto: Mirosław Teterycz

Kapliczka Jana III Sobieskiego – Foto: Mirosław Teterycz

9. Zagroda żubrów w Wolisku

W Puszczy Boreckiej na Mazurach żyje stado około 100 żubrów. Zwierzęta pojawiły się w tych okolicach w roku 1956. Początkowo były hodowane w zamknięciu, ale obecnie żyją już na wolności. Żeby można było podziwiać te piękne i dostojne zwierzęta w okolicy Woliska w Ośrodku Hodowli Żubrów wybudowano specjalną zagrodę. Znajduje się w niej kilka osobników. Zagroda umożliwia podglądanie tych niezwykłych zwierząt ze specjalnej platformy widokowej. Obecnie populacja żubra żyjącego w polskich lasach szacowana jest na około 1,5 tys. osobników.

Zagroda Żubrów w Wolisku – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Zagroda Żubrów w Wolisku – Foto: Mirosław Teterycz

Żubry w Wolisku – Foto: Mirosław Teterycz

10. Kościół na Skałce w Krakowie

Zespół klasztorny Paulinów położony jest w Krakowie przy ulicy Skałecznej. Barokowy kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła i św. Stanisława Biskupa pochodzi z połowy XVIII wieku. W podziemiach świątyni znajduje się Krypta Zasłużonych na Skałce, w której znajdują się groby zasłużonych Polaków. Krypta powstała w roku 1880. Spoczywają tutaj m.in. kronikarz i historyk Jan Długosz, pisarz Józef Ignacy Kraszewski, poeci Adam Asnyk i Stanisław Wyspiański, a także Czesław Miłosz, który zmarł w roku 2004.

Kościół na Skałce w Krakowie – 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce – Foto: Mirosław Teterycz

Krypta Zasłużonych na Skałce – Foto: Mirosław Teterycz

Krypta Zasłużonych na Skałce – Foto: Mirosław Teterycz

Mapa 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce

Artykuł 10 baśniowych i urokliwych miejsc w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.

Polska przed II wojną światową

Postanowiłem zebrać kilka filmów archiwalnych z przedwojennej Polski i złączyć je razem w jeden film. To kolejna podróż w czasie do świata, którego już nie ma. Głównymi wątkami w filmie są miasta oraz ludzie. II Rzeczypospolita Polska była krajem targanym dużymi problemami społecznymi, politycznymi i ekonomicznymi. Pomimo sporych problemów gospodarczych z kilku ziem zaborczych udało się stworzyć jeden organizm. Symbolem II RP jest przedwojenna Warszawa, nowoczesna i elegancja, aspirowała do miana „Paryża Wschodu”. Choć to już rzecz dyskusyjna. Dla mnie osobiście symbolem Warszawy z tamtego okresu jest wieżowiec Prudential. W tamtym czasie najwyższy budynek (66 m) w Polsce i drugi w Europie.

Wieżowiec Prudential w Warszawie – Polska przed II wojną światową na starym filmie

Jeżeli mówimy o Polsce przed II wojną światową nie mogło zabraknąć Wilna i Lwowa.

Pomnik Jana III Sobieskiego we Lwowie

Plac Katedralny w Wilnie

Nie mogło zabraknąć także innych dużych polskich miast: Łodzi, Poznania i Krakowa. Jedynym mniejszym miastem ujętym na filmie jest Toruń.

Panorama przemysłowej Łodzi

Opera Poznańska

Trębacz na Wieży Mariackiej w Krakowie

Brama Mostowa w Toruniu

Osiągnięcia II Rzeczypospolitej Polskiej

Pomimo młodego wieku państwa, udało się przeprowadzić kilka odważnych projektów. Dlatego postarałem się, aby na filmie nie zabrakło jednej ze sztandarowych inwestycji – Gdyni. Impulsem do gwałtownego rozwoju miasta była budowa portu i bazy Marynarki Wojennej. Z małej wioski Gdynia szybko przekształciła się w sporej wielkości miasto. Na końcu artykułu podaję (na rok 1931) stan 30 tys. ludności, jednak już w roku 1939 Gdynię zamieszkiwało 127 tys. osób. Na filmie przy porcie pokazany jest transatlantyk (chyba) MS Batory. Polska przed II wojną światową posiadała dwie tego typu bliźniacze konstrukcje.

Dworzec Morski w Gdyni

Prestiżową inwestycją II RP była także budowa kolei linowej na Kasprowy Wierch. Symbol ówczesnej polskiej myśli technicznej.

Wagonik – Kolej linowa na Kasprowy Wierch

Wojsko Polskie

Polska przed II wojną światową inwestowała spore środki finansowe w rozwój sił zbrojnych, które miały być gwarantem suwerenności kraju. Inwestycje w wojsko, zwłaszcza w nowoczesną broń pancerną i lotnictwo, wymagały sporych nakładów finansowych. Dla mało zamożnego kraju było to duże obciążenie, dlatego wdrażanie nowego wyposażenia do służby było mocno ograniczone. Na filmie pokazanych jest kilka nowoczesnych rozwiązań, czołg 7TP oraz PZL P-37 Łoś. Na samym końcu w powietrze podrywane są już trochę przestarzałe samoloty myśliwskie PZL P.11.

Czołg 7TP

Lotnicy i PZL P-37 Łoś

Samolot myśliwski PZL P.11

Pokazane na filmie

Lista miast pokazanych w pierwszej połowie filmu. Przy miastach podałem liczbę ludności według stanu na rok 1931. Miasta pokazane według kolejności w filmie.

1. Warszawa – 1 178 914 ludności
2. Kraków – 221 260 ludności
3. Lwów – 316 177 ludności
4. Wilno – 196 383 ludności
5. Łódź – 605 467 ludności
6. Poznań – 246 698 ludności
7. Toruń – 45 235 ludności
8. Gdynia – 30 210 ludności

Dodatkowe wątki pokazane w drugiej połowie filmu.

1. Podhale
2. Tatry
3. Społeczność Żydowska
4. Wojsko Polskie
5. Marynarka Wojenna
6. Lotnictwo

Artykuł Polska przed II wojną światową na starym filmie pochodzi z serwisu Eloblog.