„Jak czytać zamki” Malcolm Hislop – Recenzja

„Jak czytać zamki” Malcolma Hislopa to ilustrowany przewodnik po zamkowej architekturze. Autor w swojej książce prowadzi czytelnika po meandrach architektury obronnej. Pozycja wydana jest w formie bogato ilustrowanego przewodnika. Podzielona jest na dwie główne części. Pierwsza część związana jest z podstawowymi informacjami o zamkach. Natomiast droga część zawiera liczne podrozdziały poświęcone głównym elementom średniowiecznych wartowni, takim jak: donżony, wieże, mury, barbakany itp. Liczne szkice, grafiki i przekroje mają pomóc czytelnikowi lepiej zrozumieć funkcje i sposób budowy poszczególnych elementów. A także to, jak zmieniały się one na przestrzeni wieków. W książce nie znajdziemy żadnych tradycyjnych zdjęć. Wszystko zilustrowane jest za pomocą specjalnie do tego celu przygotowanych rysunków.

Przykład jednej ze stron książki „Jak czytać zamki” Malcolma Hislopa

Autor książki skupia się na poszczególnych elementach z jakich zbudowany jest typowy średniowieczny zamek. Każdy zamek jest w zasadzie odrębną, niepowtarzającą się budowlą, jednak składającą się z pewnych powtarzalnych elementów. Zaczynając od tak podstawowych części jak zamkowe mury, wieże, budowle bramne, skończywszy na hurdycjach, krenelażach czy oknach strzelniczych. Malcolm Hislop opisuje te wszystkie elementy, wskazując ich przeznaczenie, a także to jak zmieniały się pod wpływem mody czy rozwoju sztuki wojennej. Wszystko to oczywiście podparte jest konkretnymi przykładami zachowanych do dziś obiektów. Jasno, przejrzyście i klarownie. Kiedy następnym razem będziemy zwiedzali kolejny zamek, będziemy w stanie wskazać niektóre z jego fragmentów,  nazwać je i określić ich konkretną funkcję. Zamkowe ruiny staną się dla nas trochę bardziej czytelne i zrozumiałe.

Jak wszystkie tego typu zachodnie publikacje autor przytacza głównie przykłady zachodnioeuropejskich zamków. W przeważającej większości są to obiekty z obszaru współczesnej Francji i Anglii. W przewodniku znajdziemy również warownie z Włoch, Niemiec czy Bliskiego Wschodu (tzw. zamki krzyżowców). Brak przykładów zamków z Polski (z wyjątkiem dwóch obiektów) sprawia, że książka może być trochę trudna w odbiorze dla polskiego czytelnika. Pomimo tego polecam ją każdemu miłośnikowi średniowiecznych warowni.

Tytuł: Jak czytać zamki. Krótki kurs wiedzy o fortyfikacjach
Autor: Malcolm Hislop
Rok polskiego wydania: 2018
Moja ocena: ★★★★☆

„Jak czytać zamki. Krótki kurs wiedzy o fortyfikacjach” Malcolm Hislop

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Jak czytać zamki” Malcolm Hislop

Artykuł „Jak czytać zamki” Malcolm Hislop pochodzi z serwisu Eloblog.

„Życie w średniowiecznym zamku” Frances Gies, Joseph Gies – Recenzja

Widzieliście ich zapewne wiele. Zamki, zamczyska, romantyczne ruiny. Na terenie Europy, a także Polski, zachowało się wiele średniowiecznych warowni. W różnym stanie. Niektóre przebudowywane, modernizowane, dotrwały do naszych czasów w dobrym stanie. Po inny zaś pozostały tylko nieliczne fragmenty murów. Ale jak tak naprawdę wyglądało codzienne życie na średniowiecznym zamku? Co było powodem jego budowy? Co było powinnością pana zamku, a co służby? Do czego służyły poszczególne pomieszczenia? I wreszcie, co doprowadziło do kresu funkcjonowania zamków na terenie Europy? Na te wszystkie pytania próbuje odpowiedzieć para amerykańskich historyków Frances i Joseph Gies. Autorzy książki w prosty i przystępny sposób tłumaczą jak dawniej toczyło się życie na prawdziwej średniowiecznej warowni.

Największym mankamentem książki jest jej geograficzne osadzenie w Europie Zachodniej. Autorzy opisują życie w zamku z perspektywy warowni budowanych w Anglii i Normandii. Głównym tłem do opowieści w książce jest Zamek Chepstow położony w południowo-wschodniej Walii. To sprawia, że ciężko odnieść niektóre wydarzenia i elementy do losów zamków na terenie Polski czy Niemiec. Mam tu na myśli kwestię anglosaskich miar, różnice w tytułach szlacheckich, czy choćby trendy w budownictwie obronnym, które do naszych terenów Europy docierały ze znacznym opóźnieniem. To sprawia, że książka dla polskiego odbiorcy może wydawać się oderwana od losów naszych zamków.

Tytuł: Życie w średniowiecznym zamku
Autor: Frances Gies, Joseph Gies
Rok polskiego wydania: 2017
Moja ocena: ★★★☆☆

„Życie w średniowiecznym zamku” Frances Gies, Joseph Gies

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Życie w średniowiecznym zamku” Frances Gies, Joseph Gies

Artykuł „Życie w średniowiecznym zamku” Frances Gies, Joseph Gies pochodzi z serwisu Eloblog.

Granice państw w Europie

W sieci pojawił się kolejny ciekawy filmik warty obejrzenia. Tym razem ktoś pokusił się o wykonanie animowanej mapy Europy w formie filmu, która obrazowałaby zmiany, jakie zachodziły w granicach rok po roku. W ten sposób powstał blisko dwunastominutowy film obrazujący kształtowanie się granic poszczególnych państw Europy od 400 roku p.n.e. Oczywiście zakres opracowania jest niezwykle obszerny i skomplikowany, dlatego uniknięcie wszystkich błędów nie było możliwe. Przygotowanie filmu wymagało też pewnego uproszczenia. Na przykład, Polska w czasach rozbicia dzielnicowego była przedstawiona jako jedno państwo, choć tak de facto w wielu miejscach mieliśmy do czynienia z niezależnymi, odrębnymi państewkami. Podobnie wygląda sprawa w przypadku innych rozdrobnionych feudalnie obszarów.

Ciekawostka, obok mapy podana jest jeszcze rozpiska z ówczesną populacją poszczególnych państw.

Granice państw Europy w 1295 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1651 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1815 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie, 1934 rok – Źródło: youtube/Cottereau

Władcy państw Europy

Na kanale autora powyższego filmu został również zamieszczony jeszcze jeden film. Film wykonany w podobnej konwencji, ale tym razem zamiast nazw poszczególnych tworów politycznych na mapie zostali zaznaczeni władcy. Zamieszczam film poniżej, jako uzupełnienie.

Artykuł Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa z Hereford

Tak zwana mapa z Hereford to jedna ze średniowiecznych map typu „mundi”. Ten rodzaj map charakteryzował się układem przedstawiającym cały znany ówcześnie świat w postaci koła otoczonego oceanem. W centralnej części map mundi znajdował się Bliski Wschód. Poniższa mapa pochodzi z roku około 1300. Została opracowana w Anglii, a jej autorstwo przypisuje się niejakiemu Richardowi z Haldingham i Lafford. Narysowana została na kawałku cielęcej skóry o wymiarach 158×138 cm. Jak cenny jest to zabytek świadczy o tym fakt, że została wpisana na listę Pamięci Świata UNESCO. Obecnie przechowywana jest w katedrze w angielskiej miejscowości Hereford, od której zresztą została zaczerpnięta jej nazwa.

Mapa z Hereford – Średniowieczna mapa świata z 1300 roku

Mapa z Hereford w pełnej rozdzielczości (4606×5355) dostępna jest pod tym linkiem.

Jak czytać mapę?

Przede wszystkim w odróżnieniu od współczesnych map, mapa z Hereford zorientowana jest na kierunek wschodni. Oznacz to, że u góry mapy mamy wschód, a nie jak zwykle północ. Dokładnie po środku mapy znajduje się Jerozolima. Kształty i proporcje kontynentów są mocno zaburzone, a ich przebieg należy traktować tylko schematycznie. Dobrze znane tereny wokół basenu Morza Śródziemnego są przesadnie wyolbrzymione, znowu zaś mniej znane obrzeża kontynentów spłaszczone lub pomięte. Dodatkowo na mapie możemy dostrzec liczne postacie przypominające bardziej stworzenia z mitologii, niż naukowy obraz świata. Oto schematyczny opis mapy po jej obróceniu w prawo.

Opis mapy z Hereford – Mapa obrócona tak, aby wskazywała kierunek północny na górze

Polska na mapie z Hereford

A oto fragment mapy, na którym znajduje się terytorium współczesnej Polski. Przypomnę, że w momencie tworzenia mapy państwo Piastów było w okresie tzw. rozbicia dzielnicowego. Nie znajdziemy o nim jednak zbyt wielu informacji. Trzeba podkreślić, że zawartość ówczesnych map pozostawiała wiele do życzenia. Przede wszystkim stan wiedzy zawartej na mapie odbiegał daleko od tego, którym faktycznie dysponowali ówcześnie żyjący ludzie. Innymi słowy, nie odwzorowywał go w pełni, a ówczesna wiedza na temat świta była z pewnością o wiele lepsza. Mapa zawiera sporo opisów. Niestety większość z nich jest dla mnie nieczytelna. Udało się jednak odczytać kilka słów. Jeżeli ktoś potrafi coś jeszcze odczytać, zachęcam do pozostawienia komentarza.

Fragment mapy z Hereford w miejscu gdzie znajduje się Polska

Obszar Europy Środkowej i Polski na mapie z Hereford – Niektóre ze słów i rysunków, które udało się odczytać

Artykuł Polska na mapie z 1300 roku – Mapa z Hereford pochodzi z serwisu Eloblog.

Zazwyczaj przy takich filmach staram się opisywać i nazywać miejsca, które rozpoznałem. Tutaj niestety sytuacja jest mocno utrudniona. Właściciel kanału na YouTube przy opisie filmu podaje tylko informację, że ostatnia cześć została nakręcona w miejscowości Cork w Irlandii. Samemu trudno mi coś więcej rozpoznać.

Prawdopodobnie miejscowość Cork w Irlandii

Na pewno pierwsze, co rzuca się w oczy to moda panująca na ówczesnych ulicach. Ogromna część dżentelmenów epoki edwardiańskiej nosi na głowie melonik. Jeżeli nie mają melonika to obowiązkowo jakieś inne nakrycie głowy. Kobiety chodzą w długich sukniach po kostki, na głowie również obowiązkowo kapelusz. Tłum na ulicach wygląda jednorodnie. Trochę, jak z balu.

Anglia na starym filmie z 1900 roku

Na drzwiach garażu widzimy napis „Rochet Cars”. Prawdopodobnie chodzi o firmę Rochet-Schneider, która na przełomie wieku XIX i XX zajmowała się produkcją pierwszych automobili.

Rochet Cars – Anglia na starym filmie

Cóż to za rodzina z epoki edwardiańskiej prezentuje się przed obiektywem kamery? Nie mam pojęcia…

Epoka edwardiańska – Anglia na starym filmie

W kwestii technicznej filmu pojawia się taka informacja. Właściciel kanału na YouTube pisze, że film został poprawiony przy użyciu współczesnych cyfrowych narzędzi. Kadr został ustabilizowany i udało się uzyskać rozdzielczość HD. Obraz został także spowolniony do prawidłowej prędkości.

Artykuł Anglia na starym filmie z 1900 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Niby wydaje się to dość oczywiste, jak wyglądał świat 100 lat temu. Mamy przecież zachowane fotografie, znamy również jego obraz z filmów fabularnych. Jednak zobaczyć prawdziwy, autentyczny film z tamtego okresu, to coś innego. W dodatku kolorowy.

Obraz świata z 1900 roku

Wszyscy pokazani tam ludzie są tak bardzo inaczej ubrani. Zdecydowanie bardziej elegancko, stylowo, jednolicie. Dzieci i dorośli przyglądają się z ciekawością obiektywowi kamery. Urządzeniu, które dopiero wkraczało w swoją złotą epokę. Żołnierze maszerują, goście w kawiarni przeglądają menu. Część przechodniów żwawszym krokiem przemierza ulicę w pogoni za sprawami dnia codziennego. Kiedy oglądałem ten film po raz pierwszy, pierwsze co pomyślałem to: „oni jeszcze nie wiedzą…”. Oni wszyscy jeszcze nie wiedzą, że za kilkanaście lat wybuchnie jedna z największych wojen w historii ludzkości. Wojna, która pochłonie miliony istnień ludzkich, konflikt na skale wcześniej w historii nie spotykaną. Wojna, która wywrócić europejski porządek, obali monarchie, da początek nowym ideologiom, systemom politycznym i społecznym. Być może, część z pokazanych na filmie mężczyzn polegnie na froncie, a część kobiet straci swoich synów, mężów lub ojców. Oni tam wszyscy jeszcze tego nie wiedzą. Na razie z zaciekawieniem uśmiechają do nieznanego urządzenia. Żyją swoimi sprawami…

Pruscy żołnierze – Film z 1900 roku

Na zdrowie!

Film z 1900 roku pojawił się jakiś czas temu na YouTube, po raz pierwszy pod tytułem „Berlin 1900”. Rzeczywiście, większość ujęć pochodzi właśnie ze stolicy Niemiec, jednak część z nich była wykonana w innych europejskich miastach. Oto co udało się wychwycić.

Londyńskie czerwone autobusy

Trafalgar Square w Londynie

Monachium Feldherrnhalle

Wiedeń Pałac Hofburg

Plac Mariacki i Ratusz w Monachium

Artykuł Poruszający obraz świata, film z 1900 roku pochodzi z serwisu Eloblog.