Historia

Polska na mapie z 1300 roku – Mapa z Hereford

Polska na mapie z 1300 roku – Mapa z Hereford
Grzegorz Sanik

Polska na unikalnej starej mapie pochodzącej z roku około 1300. Mapa z Hereford – oto jak wyglądał świat ponad 700 lat temu w pracach ówczesnych kartografów. Jakie ciekawe informacje kryje o naszym regionie ta średniowieczna mapa z Anglii? Gdzie jest umieszczona Polska na mapie z Hereford?

Mapa z Hereford

Tak zwana mapa z Hereford to jedna ze średniowiecznych map typu „mundi”. Ten rodzaj map charakteryzował się układem przedstawiającym cały znany ówcześnie świat w postaci koła otoczonego oceanem. W centralnej części map mundi znajdował się Bliski Wschód. Poniższa mapa pochodzi z roku około 1300. Została opracowana w Anglii, a jej autorstwo przypisuje się niejakiemu Richardowi z Haldingham i Lafford. Narysowana została na kawałku cielęcej skóry o wymiarach 158×138 cm. Jak cenny jest to zabytek świadczy o tym fakt, że została wpisana na listę Pamięci Świata UNESCO. Obecnie przechowywana jest w katedrze w angielskiej miejscowości Hereford, od której zresztą została zaczerpnięta jej nazwa.

Mapa z Hereford - Średniowieczna mapa świata z 1300 roku

Mapa z Hereford – Średniowieczna mapa świata z 1300 roku

Mapa z Hereford w pełnej rozdzielczości (4606×5355) dostępna jest pod tym linkiem.

Jak czytać mapę?

Przede wszystkim w odróżnieniu od współczesnych map, mapa z Hereford zorientowana jest na kierunek wschodni. Oznacz to, że u góry mapy mamy wschód, a nie jak zwykle północ. Dokładnie po środku mapy znajduje się Jerozolima. Kształty i proporcje kontynentów są mocno zaburzone, a ich przebieg należy traktować tylko schematycznie. Dobrze znane tereny wokół basenu Morza Śródziemnego są przesadnie wyolbrzymione, znowu zaś mniej znane obrzeża kontynentów spłaszczone lub pomięte. Dodatkowo na mapie możemy dostrzec liczne postacie przypominające bardziej stworzenia z mitologii, niż naukowy obraz świata. Oto schematyczny opis mapy po jej obróceniu w prawo.

Opis mapy z Hereford - Mapa obrócona tak, aby wskazywała kierunek północny na górze

Opis mapy z Hereford – Mapa obrócona tak, aby wskazywała kierunek północny na górze

Polska na Mapie z Hereford

A oto fragment mapy, na którym znajduje się terytorium współczesnej Polski. Przypomnę, że w momencie tworzenia mapy państwo Piastów było w okresie tzw. rozbicia dzielnicowego. Nie znajdziemy o nim jednak zbyt wielu informacji. Trzeba podkreślić, że zawartość ówczesnych map pozostawiała wiele do życzenia. Przede wszystkim stan wiedzy zawartej na mapie odbiegał daleko od tego, którym faktycznie dysponowali ówcześnie żyjący ludzie. Innymi słowy, nie odwzorowywał go w pełni, a ówczesna wiedza na temat świta była z pewnością o wiele lepsza. Mapa zawiera sporo opisów. Niestety większość z nich jest dla mnie nieczytelna. Udało się jednak odczytać kilka słów. Jeżeli ktoś potrafi coś jeszcze odczytać, zachęcam do pozostawienia komentarza.

Fragment mapy z Hereford w miejscu gdzie znajduje się Polska

Fragment mapy z Hereford w miejscu gdzie znajduje się Polska

Obszar Europy Środkowej i Polski na mapie z Hereford - Niektóre ze słów i rysunków, które udało się odczytać

Obszar Europy Środkowej i Polski na mapie z Hereford – Niektóre ze słów i rysunków, które udało się odczytać

  • Wiesław

    Myślę, że nie„Visus”, tylko „Ursus” czyli niedźwiedź – jak na rysunku.

    • Celna uwaga. Faktycznie Ursus będzie lepiej pasował.

  • Petro

    Przy Pradze w dolnym rzędzie: „polis boemanorum” – czyli „miasto czeskie”.

  • Petro

    W prawym górnym rogu ewidentnie i łatwo się domyślić, że „Bulgari”, ale ci Węgrzy, czyli „Hungari” w rejonie z grubsza Litwy – zdumiewający… Może to część tego długiego opisu..?

    • To może być część tego długiego opisu. Znajomy również dopatrzył się tam „Hungari”.

    • Max Preuss

      Hungaria Magna jest w tym miejscu również u Mercatora i Finaeusa. U nich wyraźnie widać, że określano w ten sposób północną część Euro-​azji, mniej więcej na wschód od Estonii. Skądinąd dość logicznie, bo to ojczyzna języków ugro-​fińskich.

  • Max Preuss

    Wisła moim zdaniem wypływa spod ogona niedźwiedzia i opisana jest jako fl.(flumen) Fistula. Dopływa do części określonej jako Germania (…) Gdanorum – chybaGdańsk.

  • Pingback: Podsumowanie historyczne #13 - RozBria()

Historia
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Od kilku lat piszę na Eloblogu artykuły o historii, turystyce i nowych technologiach. Od urodzenia związany jestem z Dolnym Śląskiem. Prowadzę także na YouTube kanał Podróżnik w czasie.

Więcej w kategorii Historia

Przedwojenna panorama Dolnego Śląska z 1937 roku

Grzegorz Sanik16 września 2017

Pierwsze najstarsze zdjęcia Wrocławia sprzed ponad 150 lat

Grzegorz Sanik6 września 2017

Najstarsze zdjęcia Dolnego Śląska – Te fotografie mają 150 lat!

Grzegorz Sanik4 września 2017

Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski

Grzegorz Sanik14 lipca 2017

Rocznica Powodzi Tysiąclecia – Galeria zalanych miejscowości

Grzegorz Sanik4 lipca 2017

Wizualizacja etapów rozbudowy Wieży Książęcej w Siedlęcinie

Grzegorz Sanik13 czerwca 2017

Wizualizacja etapów rozbudowy Zamku we Wleniu

Grzegorz Sanik13 czerwca 2017

Angielska stara mapa Polski z 1683 roku

Grzegorz Sanik4 czerwca 2017

Kolorowa mapa Śląska z 1679 roku

Grzegorz Sanik12 maja 2017