Hanna Reitsch – Pilotka z Jeleniej Góry

Hanna Reitsch urodziła się 29 marca 1912 roku w Jeleniej Górze (niem. Hirschberg), w mieście położonym na Dolnym Śląsku u stóp Karkonoszy. Młoda Hanna wieku 19 lat zapisała się na pierwszy kurs pilotażu organizowany w szkole szybowcowej w Jeżowie Sudeckim (niem. Grunau). Swoje pierwsze kroki w lotniczym fachu stawiała na pobliskiej Górze Szybowcowej. Tak w wielkim skrócie rozpoczyna się życiorys jednej z najsłynniejszych pilotek w historii lotnictwa. Hanna Reitsch bez wątpienia była postacią nietuzinkową. Ustanowiła ponad 40 rekordów wysokości i długości trwania lotu, zarówno za sterami szybowców jak i samolotów silnikowych. Jako pilot doświadczalny miała okazję latać na najnowocześniejszych konstrukcjach swojej epoki. Choć w swoim lotniczym życiu posiadała dziesiątki osiągnięć i rekordów, to do historii przeszła przede wszystkim za sprawą jednego lotu. 26 kwietnia 1945 roku, wraz z generałem Ritterem von Greim, udało jej się wylądować małym samolotem Fieseler Storch w centrum oblężonego Berlina, a stamtąd przedostać wprost do bunkra Adolfa Hitlera. Powody tego lotu do dziś stanowią dużą zagadkę. Jej niezwykłe oddanie nazizmowi i III Rzeszy stanowiło jej drugą naturę. Choć nigdy nie była członkiem NSDAP, nigdy nie zreflektowała się nad swoimi poczynaniami i fanatycznym oddaniem dla narodowego socjalizmu. Hanna Reitsch jeszcze przed wybuchem wojny, jako pilot instytutu DFS, zaangażowana była w rozwój niemieckiego lotnictwa. Po wybuchu wojny aktywnie włączyła się w prace przy konstrukcjach stricte wojskowych. Pracując jako pilot testowy przy rozwoju nowych broni, bezpośrednio wspierała niemiecki przemysł wojskowy, który później wykorzystywany był do realizacji zbrodniczych planów III Rzeszy. Odznaczona przez niemieckie władze, wyniesiona na piedestał, stała się jedną z ikon nazistowskich Niemiec.

Po wojnie Reitsch dostała się do amerykańskiej niewoli, gdzie była przetrzymywana przez 15 miesięcy. Do latania wróciła dopiero w latach 50., startując w kolejnych zawodach i odnosząc kolejne sukcesy. Nigdy nie wyszła za mąż, nie posiadała dzieci. Zmarła 24 sierpnia 1979 roku, pochowana została na cmentarzu w Salzburgu.

Współpraca i materiały

Lektor: Tomasz Sikora
Zdjęcia z powietrza: Michał Jabłoński
Zdjęcia archiwalne: polska-org.pl i Bundesarchiv

Fragmenty wspomnień Hanny Reitsch czytała Joanna Łukaszewska, na podstawie autobiografii pilotki pt. „Latanie –moje życie”.

Specjalne podziękowania dla podziemnej trasy turystycznej PROJEKT ARADO w Kamiennej Górze, za udostępnienie podziemi, w których kręcona była część scen.

W filmie zostały wykorzystane fragmenty trzech filmów, na podstawie prawa cytatu, obrazujące sposób przedstawienia Hanny Reitsch w filmach fabularnych: „Operacja Kusza” (1965), „Hitler – ostatnie 10 dni” (1973) i „Upadek” (2004).

Bibliografia:
„Latanie – moje życie”, Hanna Reitsch
„Podniebnie loty Hanny Reitsch”, Dennis Piszkiewicz

Artykuł Hanna Reitsch – Pilot doświadczalny III Rzeszy z Jeleniej Góry pochodzi z serwisu Eloblog.

Jak sprawdzić wysokość n.p.m.?

Nowe narzędzie zostało udostępnione w serwisie mapowym Geoportal.gov.pl. Dzięki niemu możemy sprawdzić wysokość terenu w dowolnie wybranym punkcie na całym terytorium Polski. Wystarczy, że po otwarciu mapy w rozwijalnej liście „Zawartość mapy”, w katalogu „Rzeźba terenu”, zaznaczymy opcję „Numeryczny Model Terenu”. Dalej wystarczy kliknąć lewym przyciskiem myszy na mapę. Klikamy na punkt, którego wysokość chcemy uzyskać. Po kliknięciu powinno pojawić się okienko „WMS, Numeryczny Model Terenu”. Klikamy w to okno i voilà! Uzyskujemy wysokość wskazanego miejsca.

Główny Urząd Geodezji i Kartografii tak pisze o nowym narzędziu w poście opublikowanym 24 czerwca 2019 roku:

W serwisie www.geoportal.gov.pl w ramach grupy warstw „Rzeźba terenu” udostępniono warstwę „Numeryczny Model Terenu”, która oferuje możliwość odczytania wysokości terenu w dowolnym punkcie leżącym na terytorium Polski. Wysokość punktu wyznaczana jest na podstawie algorytmów interpolacyjnych przygotowanych w oparciu o NMT z siatką 1 m x 1 m. Klikając w dowolny obszar w Polsce, przy włączonej warstwie „Numeryczny Model Terenu” wyświetli się informacja, w której znajdziemy m. in: współrzędne prostokątne miejsca kliknięcia w układzie 1992 oraz wysokość terenu wyznaczoną w układzie wysokościowym PL-KRON86-NH.

Który szczyt jest najwyższy?

Dzięki usłudze udostępnionej przez GUGiK wreszcie mamy możliwość łatwego i szybkiego sprawdzenia wysokości dowolnego szczytu na terenie Polski. Ponadto możemy te dane traktować jako wiążące, bo uzyskane dzięki narzędziu opublikowanym przez rządową instytucję. Mając na uwadze jak wiele spornych najwyższych szczytów znajduje się w Sudetach, od razu przystąpiłem do testowania narzędzia. Sprawdziłem tylko kilka miejsc w kilku pasmach górskich. Nie sprawdzałem wszystkich szczytów po kolei. Tak więc jeżeli macie jakieś inne sporne miejsca zachęcam do samodzielnego testowania.

Najwyższy szczyt Gór Bardzkich

W przypadku Gór Bardzkich już od dawna nie było jasne, który ze szczytów jest najwyższy. Dawniej mówiło się, iż najwyższą kulminacją Gór Bardzkich jest Kłodzka Góra. Dziś już w przewodnikach podawana jest Szeroka Góra. A co pokazują wyniki?

• Szeroka Góra – 765,7 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 765,0 m)
• Kłodzka Góra – 756,3 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 762,7 m, mapa turystyczna ExpressMap 765 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Bardzkich jest Szeroka Góra.

Najwyższy szczyt Gór Kaczawskich

Również wiele niejasności jest w przypadku Gór Kaczawskich. Kwestionowane jest to, czy Skopiec jest rzeczywiście wyższy niż położony tuż obok Baraniec. Kilka lat temu niektórzy sugerowali, że najwyższym szczytem Gór Kaczawskich może być Folwarczna, czasem na mapach podpisana jako Maślak.

• Maślak (Folwarczna) – 722,8 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 721 m)
• Baraniec – 719,1 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 720,3 m, mapa turystyczna ExpressMap 720 m)
• Skopiec – 717,9 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 718,6 m, mapa turystyczna ExpressMap 724 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Kaczawskich jest Folwarczna (Maślak).

Najwyższy szczyt Gór Stołowych

Sprawa nie jest już tak jednoznaczna w przypadku Gór Stołowych. Powszechnie podaje się, że najwyższym szczytem jest popularny Szczeliniec Wielki. Czasem również możemy spotkać się z informacją o Skalniaku. Wyniki pozostają w wielu miejscach bardzo zbliżone, w granicach jednego metra. Dokonywałem kilkukrotnych pomiarów. Mimo wszystko jednak częściej wyższym szczytem okazywał się Szczeliniec Wielki. W przypadku Szczelińca starałem się zmierzyć wysokość na skale Fotel Pradziada, czyli najwyższym jego punkcie. Ku mojemu zaskoczeniu uzyskałem wynik o 3 metry wyższy niż powszechnie podawana wysokość (919 m). Poniżej zamieszczam najwyższe uzyskane wyniki.

• Szczeliniec Wielki – 921,6 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 919,0 m, mapa turystyczna ExpressMap 919 m)
• Skalniak – 919,2 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 915 m)

Artykuł Nowe narzędzie do pomiaru wysokości n.p.m. Kilka z najwyższych szczytów trzeba nauczyć się od nowa pochodzi z serwisu Eloblog.

Podział Sudetów

Korzystając z rozwiązań oferowanych przez Google Maps postanowiłem stworzyć dokładną mapę podziału Sudetów na poszczególne mezoregiony (w tym pasma górskie). Moją intencją było wytyczenie na interaktywnej mapie dokładnych granic pomiędzy poszczególnymi częściami Sudetów. Dotychczas dostępne w Internecie lub publikacjach podziały Sudetów były bardzo schematyczne. Podobnie wygląda sprawa na mapach turystycznych, gdzie nie zawsze granica pomiędzy pasmami górskimi jest jednoznacznie wytyczona. Oczywiście jest to również pokłosiem trwających dyskusji na temat sposobu podziału Sudetów i przebiegu poszczególnych mezoregionów.

Karkonosze, najwyższe pasmo górskie Sudetów

Spór o podział Sudetów

Zadanie wykonania mapy podziału Sudetów nie było łatwe. Sam podział jest dość umowny, a w wielu miejscach spór ma charakter czysto akademicki. Po pierwsze istnieje kilka sposobów podziału Sudetów, które różnią się od siebie poszczególnymi jednostkami mezoregionów. Ja na swojej mapie wykorzystałem podział zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego. Inny popularny podział to ten opracowany przez prof. Jerzego Kondrackiego, o którym pisałem już wcześniej w tym artykule. Po drugie, o ile już zgodzimy się co do istnienia danego pasma, mogą pojawić się spore wątpliwości w kwestii jego przebiegu. Często granice pomiędzy poszczególnymi pasmami (o ile nie są wyraźnie widoczne) są dość sztuczne i budzą spory. Na przykład niektórzy dany fragment gór zaliczają jeszcze do pasma X, inni już do pasma Y. Po trzecie Sudety są łańcuchem górskim położonym na terytorium aż trzech państw i istnieją również rozbieżności pomiędzy podziałami stosowanymi w danych krajach. Na przykład w Polsce często Góry Bialskie i Złote są uważane za odrębne pasma górskie. W Czechach jest to jedno pasmo o nazwie Rychlebské hory. Po czwarte, oprócz sporu w kwestii podziału wewnętrznego Sudetów istnieje również problem w kilku miejscach z wytyczeniem dokładnych granic tego łańcucha górskiego. Taki problem istnieje na styku Sudetów i tzw. Płyty Czeskiej. Innym problemem jest wyznaczenie zachodniej granicy Sudetów, która w terenie i na mapie może być „słabo wyczuwalna”.

Moją intencją było wykonanie podziału Sudetów jak najbardziej uniwersalnego i uwzględniającego w miarę możliwości kompromis pomiędzy poszczególnymi koncepcjami.

Podział Sudetów – Wersja mapy w formie statycznej, zrzut ekranu

Mapa podziału Sudetów

Budowę mojej interaktywnej mapy podziału Sudetów oparłem na koncepcji zaproponowanej przez prof. Jacka Potockiego. Tego podziału uczą się również przyszli przewodnicy sudeccy. Łańcuch górski Sudetów jest regionem fizycznogeograficznym w randze subprowincji i dzieli się na mniejsze części tzw. makroregiony. W Sudetach wyróżniamy cztery główne makroregiony: Sudety Zachodnie, Sudety Środkowe, Sudety Wschodnie i Przedgórze Sudeckie. Poszczególne makroregiony dzielą się na kolejne mniejsze części tzw. mezoregiony – będące np. pasmami górskimi, masywami lub kotlinami. Warto też napisać kilka słów z czego wynika podział na poszczególne pasma. Podział może być wynikiem różnej budowy geologicznej danych obszarów. Sudety są górami zrębowymi, skomplikowanymi i zróżnicowanymi w swojej budowie. Podział może mieć również uwarunkowania historyczne, wypracowane na przestrzeni wieków. Często granicami dla poszczególnych pasm górskich były rzeki, doliny, będące również naturalnymi drogami.

Jak już wspomniałem swoją mapę zbudowałem w oparciu o podział zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego, z tą różnicą, że dokonałem jego drobnej modyfikacji. Podzieliłem Góry Orlickie i Bystrzyckie na dwa odrębne pasma. Zarówno Potocki jak i Czesi określają oba te pasma jako jedne góry – Orlické hory. Tam, gdzie granica pomiędzy poszczególnymi pasmami nie była wyraźna, tam starałem się ją opierać na rzekach, drogach albo granicach lasów. Każda jednostka zaznaczona jest osobnym kolorem. Przy każdym pasmie górskim zaznaczyłem również dodatkowo najwyższy szczyt. Z boku po lewej stronie wysuwa się pasek z legendą i opisem wszystkich mezoregionów Sudetów. Po kliknięciu na wybrane pasmo również pojawia się informacja. W dodatkowym opisie do każdej jednostki dołączyłem jej językowy niemiecki lub czeski odpowiednik (o ile w ogóle istnieje). Dla Przedgórza Sudeckiego zaznaczyłem tylko jedną jednostkę – Masyw Ślęży, pozostałe dla uproszczenia i lepszej przejrzystości mapy pominąłem.

Aktualizacja mapy: 25.06.2019 r.

Zdaję sobie sprawę z tego, że mapa nie jest pozbawiona błędów. Jeżeli ktoś zauważył jakiś błąd proszę o pozostawienie informacji w komentarzu.

Podział Sudetów wg. J. Potockiego

Tak wygląda podział fizjograficzny Sudetów zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego, który był dla mnie podstawą i drogowskazem do budowy w/w mapy. Zamieszczam niżej fragment z publikacji pt. „Funkcje turystyki w kształtowaniu transgranicznego regionu górskiego Sudetów”. Link do całej publikacji znajduje się tutaj.

Podział Sudetów wg. prof. Jacka Potockiego – Źródło: „Funkcje turystyki w kształtowaniu transgranicznego regionu górskiego Sudetów” str. 59

Poniżej zamieszczam objaśnienie poszczególnych numerów.

I. Sudety Zachodnie – Západní Sudety

1. Pogórze Łużyckie – Šluknovská pahorkatina (w odniesieniu do strony niemieckiej Lužická vrchovina)
2. Góry Łużyckie – Lužické hory
3. Ještedsko-kozákovský hřbet
4. Kotlina Żytawska – Žitavská pánev
5. Góry Izerskie – Jizerské hory
6. Pogórze Izerskie – Frýdlantská pahorkatina (w odniesieniu do polskiej strony Jizerské podhůří)
7. Karkonosze – Krkonoše
8. Podgórze Karkonoskie – Krkonošské podhůří (potocznie także Podkrkonoší)
9. Rudawy Janowickie
10. Kotlina Jeleniogórska
11. Góry Kaczawskie – Kačavské hory
12. Pogórze Kaczawskie

II. Sudety Środkowe – Střední Sudety

1. Kotlina Kamiennogórska
2. Žacléřská vrchovina (Jestřebí hory)
3. Góry Kamienne – Vraní hory i Javoří hory
4. Góry Wałbrzyskie – Valbřišské hory
5. Pogórze Wałbrzyskie lub Bolkowsko-Wałbrzyskie
6. Obniżenie Ścinawki (Kotlina Broumovska) – Broumovská kotlina
7. Obniżenie Nowej Rudy
8. Góry Stołowe – Stolové hory
9. Góry Sowie – Soví hory
10. Góry Bardzkie
11. Kotlina Kłodzka – Kladská kotlina
12. Góry Orlickie i Bystrzyckie – Orlické hory
13. Pogórze Orlickie – Podorlická pahorkatina (potocznie także Podorlicko)
14. Rów Górnej Nysy – Kladská kotlina

III. Sudety Wschodnie – Východní Sudety

1. Góry Złote i Bialskie – Rychlebské hory
2. Masyw Śnieżnika – Králický Snìžník
3. Mohelnická brázda
4. Zábřežská vrchovina
5. Hanušovická vrchovina
6. Wysoki Jesionik – Hrubý Jeseník
7. Góry Opawskie – Zlatohorská vrchovina
8. Niski Jesionik – Nizký Jeseník

IV. Przedgórze Sudeckie – Sudetské Podhùří

1. Wzgórza Strzegomskie
2. Równina Świdnicka
3. Masyw Ślęży
4. Obniżenie Podsudeckie
5. Kotlina Dzierżoniowska
6. Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie
7. Obniżenie Otmuchowskie – Vidnavská nižína
8. Przedgórze Žulovskie (Paczkowskie) – Žulovská pahorkatina

Artykuł Podział Sudetów – Dokładna mapa przebiegu pasm górskich pochodzi z serwisu Eloblog.

Szlak średniowiecznych malowideł

Malownicze Góry i Pogórze Kaczawskie zwane też Krainą Wygasłych Wulkanów leżą w północno-zachodniej części Sudetów. Oprócz licznie zachowanych form wulkanicznych występują tu, niemniej licznie, średniowieczne zamki i kościoły, we wnętrzach których zachowały się niejednokrotnie prawdziwe perły malarstwa romańskiego i gotyckiego. Od dłuższego czasu ich bezsprzeczna wartość historyczna rodzi pytania o konieczność otoczenia ich szczególną opieką oraz położenia specjalnego nacisku na ich popularyzację. Stąd pośród historyków sztuki i archeologów pomysł na utworzenie szlaku średniowiecznych malowideł ściennych. Planowany szlak miałby w całości biec na terenie Gór i Pogórza Kaczawskiego i w obecnym kształcie liczyć 125 km. Znalazłoby się na nim siedem kościołów, jeden kompleks klasztorny oraz jedna wieża mieszkalna. Ogółem dziewięć obiektów.

Spośród nich na szczególną uwagę zasługują malowidła zachowane w kościołach w Świerzawie i w Lubiechowej oraz cykl w Wielkiej Sali wieży mieszkalnej w Siedlęcinie nawiązujący swą tematyką do legend arturiańskich.

Kościół św. św. Jana Chrzciciela i Katarzyny Aleksandryjskiej w Świerzawie

W romańskim kościele pod wezwaniem św. św. Jana Chrzciciela i Katarzyny Aleksandryjskiej w Świerzawie, na ścianach i sklepieniu, zachowały się niezwykle cenne późnoromańskie (datowane na 2. ćwierć XIII wieku) przedstawienia związane z symboliką Drzewa Życia. Znajdziemy tu wyobrażenia zoomorficzne. Ptaki, ryby i czworonogi miejscami otoczone są wicią roślinną z motywem palmety. Na ścianach północnej, wschodniej i południowej zachowały się w postaci śladów bez warstw wykończeniowych sceny z legendy św. Katarzyny Aleksandryjskiej datowane na drugą połowę XIV wieku. Zostało tam ukazane w barwnych szczegółach jej życie, uwięzienie, męczeństwo i śmierć.

Kościół pod wezwaniem św. św. Jana Chrzciciela i Katarzyny Aleksandryjskiej w Świerzawie – Fot. Darek Sekuła sekulada.com

Żywot św. Katarzyny Aleksandryjskiej, kościół pod wezwaniem św. św. Jana Chrzciciela i Katarzyny Aleksandryjskiej w Świerzawie – Fot. Darek Sekuła sekulada.com

Kościół św. św. Piotra i Pawła w Lubiechowej

Z kolei w późnoromańskim kościele pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła w Lubiechowej, można zobaczyć jeden z najświetniejszych cyklów późnogotyckiego śląskiego malarstwa ściennego. Niemal cała dekoracja prezbiterium powstała w 2. ćwierci XV wieku, za wyjątkiem dwóch scen na ścianie północnej, w przęśle zachodnim, gdzie ukazana została walka św. Jerzego ze smokiem oraz pokłon Trzech Króli – tematy cieszące się niebywałą popularnością w późnogotyckiej sztuce śląskiej. Sklepienie prezbiterium to sceny przedstawiające Sąd Ostateczny, Chrystusa w mandorli z klęczącymi u jego stóp Marią i Janem Chrzcicielem, symbole czterech Ewangelistów oraz anioły z trąbami i narzędziami męki pańskiej. Obok malowideł w prezbiterium uwagę przyciąga ogromnych rozmiarów wizerunek św. Krzysztofa w nawie. Przedstawienie św. Jerzego i św. Krzysztofa powstały najprawdopodobniej w tym samym czasie, czyli, w odróżnieniu od pozostałych części dekoracji, w wieku XIV.

Kościół pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła w Lubiechowej – Fot. Jolanta Szczepańska medievalis.przewodnikwroclaw.eu

Sklepienie kościoła św. św. Piotra i Pawła w Lubiechowej – Fot. Jolanta Szczepańska medievalis.przewodnikwroclaw.eu

Malowidła przedstawiające walkę św. Jerzego ze smokiem – Fot. Jolanta Szczepańska medievalis.przewodnikwroclaw.eu

Wieża książęca w Siedlęcinie

Bezsprzecznie najcenniejsze malowidła na planowanym szlaku zachowały się w wieży mieszkalnej w Siedlęcinie koło Jeleniej Góry. Wieża, której powstanie najnowsze badania łączą z osobą Henryka I, księcia jaworskiego, jest dziś jednym z największych i najlepiej zachowanych obiektów tego typu w Europie Środkowej, z jednymi z najlepiej zachowanych w Polsce średniowiecznymi wnętrzami mieszkalnymi i najstarszymi stropami drewnianymi, datowanymi metodą dendrochronologiczną na lata 1313, 1314 i 1315. Jednak to, co stanowi o jej absolutnej wyjątkowości znajduje się na drugim piętrze, w dawnej Wielkiej Sali. Południową (i częściowo zachodnią) ścianę zdobi tu cykl malowideł ukazujących sceny z legendy o sir Lancelocie z Jeziora. Dekoracja owa powstała najprawdopodobniej w latach 1320-1330 i jest dziś jedynym na świecie, zachowanym in situ, ściennym przedstawieniem tego największego spośród rycerzy Okrągłego Stołu. Sceny przedstawiające historię Lancelota w połączeniu z wizerunkiem św. Krzysztofa oraz sceną określaną jako „Memento mori” mają wydźwięk symboliczny i moralizatorski. Św. Krzysztof, obok św. Jerzego i św. Marcina z Tours, jeden z głównych patronów rycerstwa średniowiecznego, ma przypominać o wierności Chrystusowi, tym samym wierności ideałom wyznawanym przez każdego rycerza chrześcijanina. Lancelot z kolei jest przykładem tego, który zawiódł i z powodu grzesznej miłości do żony swego suwerena wierności owej nie dochował. Postaci ukazane na malowidłach mają przestrzegać zapewne przed złym postępowaniem i jego konsekwencjami.

Wieża Książęca w Siedlęcinie – Szlak średniowiecznych malowideł Gór i Pogórza Kaczawskiego – Fot. Elżbieta Bojczuk

Wieża w Siedlęcinie, widok od zachodu – Fot. Darek Sekuła sekulada.com

Malowidła z Wieży Książęcej w Siedlęcinie – Fot. Artur Wosz

Pozostałe obiekty na szlaku

Pozostałe obiekty na planowanym szlaku to klasztor Bernardynów w Jaworze z XV wieku. Tu polichromie zachowały się nie tylko w kościele (sklepienne w prezbiterium i częściowo w nawie), ale także w części klasztornej. Malowidło na ścianie tęczowej ukazuje św. Bernarda głoszącego kazanie, cykl scen męki pańskiej. Przedstawione sceny rozgrywają się w autentycznym pejzażu Jawora. W Bolkowie i we Wleniu to kościoły pod wezwaniem św. Jadwigi śląskiej (w tym drugim malowidła z XV wieku zachowały się na ścianach zakrystii); w Małej Kamienicy kościół pod wezwaniem św. Barbary z cyklem malowideł przedstawiającym żywot świętej; w Pogwizdowie późnoromański kościół cmentarny pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego, w którym zachowały się unikatowe malowidła z XIII i XIV wieku (Koronacja Marii, trzy przedstawienia Chrystusa w mandorli, Narzędzia Męki); i wreszcie w Kondratowie kościół pod wezwaniem św. Jerzego z odkrytymi w 1990 roku malowidłami ze scenami pasyjnymi datowane na wiek XIV.

Najbliższe planowane działania przewidziane na rok 2018 to wydanie folderu informacyjnego.

Więcej zdjęć z obiektów ze Świerzawy, Siedlęcina i Lubiechowej – medievalis.przewodnikwroclaw.eu

Mapa Kaczawski Szlak Średniowiecznych Malowideł Ściennych

Artykuł Kaczawski Szlak Średniowiecznych Malowideł Ściennych pochodzi z serwisu Eloblog.

Moje top 10 punktów widokowych na Dolnym Śląsku

Przedstawiam moją listę najlepszych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Chciałbym zaznaczyć, że jest to tylko moje subiektywne zestawienie. Starałem się wybrać 10 najlepszych miejsc, które zrobiły na mnie bardzo dobre wrażenie lub czymś się wyróżniły. Oczywiście ważnym kryterium przy wyborze punktów były ich walory widokowe. Z pewnością na Dolnym Śląsku znajduje się wiele dobrych punktów widokowych, których nie zdołałem ująć w moim zestawieniu. Jeżeli macie swoje propozycje lub ulubione punkty, piszcie w komentarzach.

1. Wieżowiec Sky Tower

Jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów we Wrocławiu, wieżowiec Sky Tower, posiada swój własny punkt widokowy zlokalizowany na 49 piętrze. Jesteśmy więc na wysokości około 200 m. Punkt widokowy jest udostępniony dla normalnego ruchu turystycznego. Widok ze Sky Towera rozpościera się na północno-wschodnią, północną, zachodnią i południową część miasta. W zasięgu widoczności znajduje się również Masyw Ślęży oraz Sudety. Przy dobrej pogodzie i widoczności można dostrzec również Śnieżkę oddaloną o 100 km. Wjazd na punkt odbywa się szybkobieżną windą, która porusza się z prędkością około 4 m/s. Jest to najwyżej położony punkt we Wrocławiu. Niestety, wadą tego punktu jest to, że obserwacji dokonujemy tylko przez szybkę.

Widok ze Sky Towera we Wrocławiu

Sky Tower we Wrocławiu – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

2. Platforma widokowa na Sokoliku

Sokolik to jeden z najwyższych szczytów Rudaw Janowickich. Jego zbocza oraz szczyt pokryte są różnymi skałkami i formacjami skalnymi. Na jego charakterystycznym szczycie, na skałach, zamontowana jest platforma widokowa. Rozciąga się z niej widok na Karkonosze, Góry Kaczawskie, Rudawy Janowickie i dolinę Bobru. Szczególnie urokliwe wyglądają położone w kotlinie małe domki, lasy, drogi i pola. Ta część gór to mekka wspinaczy, dlatego na skałkach Sokolika można spotkać trenujących wspinaczy. Same skały i platforma widokowa, choć nie są położone najwyżej (642 m n.p.m.), wyraźnie wychylają się ponad wierzchołki drzew. Dzięki temu widok z punktu nie jest niczym zasłonięty.

Widok z Sokolika na Karkonosze i Śnieżkę

Widok z Sokolika – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

3. Wieża ratuszowa w Świdnicy

Wieża ratusza na rynku w Świdnicy to kolejny punkt widokowy godny polecenia. Z jej platformy rozpościera się widok na Masyw Ślęży oraz Góry Wałbrzyskie i Góry Sowie. Dobre miejsce na wykonanie zdjęć jednego z najważniejszych zabytków Świdnicy – Katedry św. Stanisława i Wacława. Wieżę ratusza polecam odwiedzić szczególnie wieczorem, kiedy to ładnie widać oświetloną Świdnicę. Poziom tarasu widokowego znajduje się na wysokości 38 m. Na szczyt wieży można dostać się po schodach lub wjechać windą. Władze miasta postanowiły udostępnić wejście na wieżę za darmo, co jest ogromnym plusem tego miejsca i ukłonem w kierunku turystów. Idąc do góry schodami, na poszczególnych piętrach, oglądamy ekspozycję fotografii związanych z historią Świdnicy.

Panorama z Wieży Ratusza w Świdnicy

Masyw Ślęży i Katedra z Wieży Ratusza w Świdnicy

4. Góra Szybowcowa w Jeżowie Sudeckim

Nazwa góry związana jest z szybowiskiem wybudowanym na jej stoku w 1924 roku. Góra Szybowcowa jest częścią Gór Kaczawskich, położona jest na wysokości 561 m n.p.m. Choć nie jest to wysokość imponująca, to ze względu na jej gołe zbocze opadające w kierunku Jeleniej Góry, stanowi doskonały punkt widokowy. Przede wszystkim z tego miejsca rozciąga się widok na Jelenią Górę oraz grzbiet najważniejszego pasma Sudetów – Karkonoszy. Na szczycie Góry Szybowcowej znajduje się hangar Aeroklubu Jeleniogórskiego, a dojazd na samą górę możliwy jest autem. Na szczycie znajduje się również kamerka online, można więc podejrzeć aktualny widok.

Widok z Góry Szybowcowej na Karkonosze

Widok z Góry Szybowcowej – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

5. Punkt widokowy droga na Zieleniec

Ten punkt widokowy położony jest w Górach Orlickich. Znajduje się na drodze prowadzącej od Dusznik-Zdroju do Zieleńca. To kolejny z moich ulubionych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Może dlatego, że jest łatwo dostępny, ponieważ dojazd do niego umożliwia samochodowa droga. Przy punkcie znajduje się duży parking, więc można się bez problemu zatrzymać. W tym miejscu las odsłania nam spory fragment widoku, dzięki temu rozciąga się z niego niesamowita panorama na Góry Stołowe. Przy dobrej widoczności, można dostrzec również Śnieżkę. Punkt widokowy położony jest na wysokości 889 m n.p.m. Znajduje się na nim kilka wiat i ławek, na których można usiąść, odpocząć i podziwiać widoki. Jadąc do Zieleńca koniecznie musicie się przy nim zatrzymać!

Widok z Drogi na Zieleniec

Droga na Zieleniec – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

6. Wieża widokowa na Wielkiej Sowie

W czasach Cesarstwa Niemieckiego, przed wybuchem I wojny światowej, istniała tradycja wznoszenia wież ku czci kanclerza Otto von Bismarcka. Część z tych obiektów popadła w ruinę. Część została pięknie odrestaurowana i dziś zaprasza gości do odwiedzenia. Ta wieża widokowa to jedno z takich miejsc. Położona jest na Wielkiej Sowie (1015 m n.p.m.), najwyższym szczycie Gór Sowich. Kamienna wieża ma wysokość 25 m, została zbudowana w roku 1906. Wejście na nią jest płatne. Z platformy położonej na samej górze rozciąga się widok na Góry Sowie i inne okalające pasma górskie. Z wieży można też dostrzec Śnieżkę, o czym pisałem kiedyś artykuł.

Wieża Widokowa na Wielkiej Sowie

Widok z Wieży na Wielkiej Sowie

7. Szczyt Śnieżki

Może wydaje się to dość oczywiste, ale nie mogło zabraknąć najwyższego z punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Jak mawiają, królowa jest tylko jedna, przynajmniej w Karkonoszach. Śnieżka to najwyższy szczyt Sudetów i zarazem najwyższy szczyt Republiki Czeskiej. Zgodnie z najnowszymi czeskimi badaniami jej wysokość została oszacowana na 1603 m n.p.m. Na jej szczyt prowadzi kilka szlaków, zarówno od strony Polskiej, jak i Czeskiej. Ze Śnieżki można podziwiać widoki po obu stronach państw. Przy dobrej widoczność, można dostrzec naprawdę odległe obiekty, jak na przykład Wrocław. Na temat Śnieżki i jej historii przygotowałem kiedyś osoby film.

Panorama ze Szczytu Śnieżki

Widok na Równie pod Śnieżką

8. Wieża kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu

Punkt widokowy zlokalizowany jest na wieży kościoła św. Elżbiety, zwanego także kościołem Garnizonowym. Wieża liczy sobie 91 m wysokości, a na punkt widokowy prowadzi 300 stopni. Taras widokowy znajduje się na wysokości 75 m. Wejście jest płatne. Śmiem twierdzić, że jest to najczęściej i najliczniej odwiedzany punkt widokowy przez zagranicznych turystów. Ze względu na bliskość wrocławskiego rynku, który jest celem numer jeden zagranicznych gości. Mam do tego miejsca spory sentyment, ponieważ często odwiedzałem wieżę będąc na rynku. To również miejsce nieodłącznie związane z historią Wrocławia, którą niemal czuje się wchodząc po zabytkowych stopniach wieży.

Widok z Wieży Kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu

Panorama na Wrocław z Kościoła św. Elżbiety

9. Szczeliniec Wielki

W roku 1800 przyszły prezydent Stanów Zjednoczonych John Quincy Adams tak pisał o tym miejscu. „Ten szereg skał rozciąga się na osiem lub dziewięć mil angielskich. Zaczyna się i kończy tak nagle, że wygląda, jak korona na szczycie góry.” Mowa jest tutaj o Szczelińcu Wielkim, który jest najwyższym szczytem (919 m n.p.m.) w Górach Stołowych. Na jego szczycie znajdują się platformy widokowe, z których możemy podziwiać panoramę Sudetów. Jest również schronisko, w którym możemy się zatrzymać i napić coś ciepłego. Niewątpliwie do walorów turystycznych Szczelińca, oprócz widoków, należy również urokliwa trasa na jego szczyt. Prowadząca po kamiennych stopniach, między niezwykłymi formacjami skalnymi.

Widok z Platformy Widokowej na Szczelińcu

Panorama Góry Stołowe – Szczeliniec Wielki Po Lewej

10. Punkt widokowy dawna Kopalnia Kwarcu

Zastanawiałem się, jakie miejsce wybrać na ostatni 10 punkt widokowy. Decyzja nie była łatwa, bo spośród wielu punktów, które odwiedziłem, żaden nie wyróżniał się już na tle pozostałych. Oczywiście miałem do wyboru wiele świetnych punktów, ale żaden nie był w niczym wyjątkowy. Postanowiłem więc dodać ten mało znany punkt przy nieczynnej kopalni kwarcu w Górach Izerskich. Dlaczego on? Bo zachwycił mnie swoim rozmachem. Spójrzcie na zdjęcia poniżej. Z tego miejsca rozciąga się zapierający dech w piersiach widok na Karkonosze. Zalesiony obszar między nami stojącymi w Górach Izerskich, a odległymi Karkonoszami, daje poczucie ogromnej przestrzeni. Punkt widokowy umiejscowiony jest tak szczęśliwie, że prawie nie widać miejsc dotkniętych działalnością człowieka. Ta przestrzeń zalana lasami i górami sprawie wrażenie dzikiej i nieokiełznanej przyrody. Bez wątpienia miejsce warte odwiedzenia.

Widok z Gór Izerskich na Karkonosze

Widok z Gór Izerskich – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

Poniżej załączam mapę z przedstawionymi wszystkimi punktami widokowymi z artykułu.

To już koniec mojego zestawienia obejmującego top 10 najlepszych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Zapraszam serdecznie do dodawania w komentarzach swoich własnych propozycji i ulubionych punktów. Najlepiej razem ze zdjęciami.

Artykuł Top 10 punktów widokowych na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.