Gdzie aktualnie jest śnieg?

Od piątku zaczęły napływać do Polski masy chłodnego powietrza pochodzenia arktycznego, przynosząc ze sobą znaczne ochłodzenie i opady śniegu. Po pierwszych miesiącach bezśnieżnej zimy wreszcie w połowie lutego w niektórych rejonach kraju zawitała prawdziwa zima. Warto więc w tym momencie zaprezentować bardzo ciekawą mapę prezentującą aktualny zasięg pokrywy śnieżnej. Mapa została opracowana przez Zakład Obserwacji Ziemi Centrum Badań Kosmicznych PAN. Obraz pokrywy śnieżnej powstał na podstawie danych dostarczonych przez satelity. O metodach obserwacji polecam przeczytać w artykule pt. jak satelita widzi śnieg.

Polecam sprawdzić samemu aktualny zasięg śniegu.

LINK: snieg.cbkpan.pl

Czy wszystko z tą mapą w porządku? U mnie pokazuje śnieg, a w rzeczywistości go nie ma. To często zadawane pytanie. Na stronie CBK PAN czytamy:

„Mapa powstaje w ramach amerykańskiego projektu IMS (The Interactive Multisensor Snow and Ice Mapping System). Jej opracowanie polega na manualnej interpretacji danych, zebranych w ciągu jednej doby przez wiele różnych satelitów. Zdecydowana większość z nich obserwuje śnieg w ciągu dnia, gdy powierzchnia Ziemi oświetlona jest przez Słońce. Przy bezchmurnym niebie widać wtedy wyraźnie, czy ląd lub woda są pokryte śniegiem lub lodem. Problem zaczyna się, gdy pojawiają się chmury. Przysłaniają one powierzchnię planety, uniemożliwiając określenie czy w danym miejscu jest śnieg, czy go nie ma. […] Przypuśćmy, że pewnego dnia jakiś piksel został oznaczony jako „śnieg”. Dane w drugim dniu również potwierdziły ten status. Jednak trzeciego dnia pojawiły się chmury, które uniemożliwiły obserwację powierzchni lądu. W takiej sytuacji analityk projektu IMS utrzymuje status „śnieg” aż do czasu, gdy w którymś z kolejnych dni chmur nie będzie i satelita ponownie przyjrzy się powierzchni lądu. Wtedy albo utrzyma status „śnieg”, albo zmieni go na „ląd bez śniegu”, jeśli pokrywa śnieżna zniknęła.”

Artykuł Gdzie aktualnie znajduje się śnieg? Mapa pochodzi z serwisu Eloblog.

Widmo Brockenu

Widmo Brockenu to jedno z najbardziej znanych i niezwykłych zjawisk, jakie możemy doświadczyć w górach. Jest to zjawisko optyczne, występujące przeważnie w wysokich partiach gór, polegające na obserwacji własnego powiększonego cienia rzuconego na znajdujące się naprzeciw nas lub poniżej nas chmury. Zjawisko Brockenu powstaje, kiedy obserwator znajduje się na linii pomiędzy słońcem a niżej położonymi chmurami. Samo zjawisko widma Brockenu jest tylko powiększonym cieniem, natomiast często wokół cienia pojawia również barwna tęczowa otoczka zwana glorią. Gloria może występować również bez widma Brockenu (cienia). Nazwa zjawiska pochodzi od nazwy szczytu Brocken w górach Harzu w Niemczech, gdzie w 1780 roku zostało po raz pierwszy opisane przez Johanna Silberschlaga.

Ze widmem Brockenu wiąże się również pewien górski przesąd. Powiadają, że jeżeli wędrowiec zobaczy widmo Brockenu czeka go w górach niechybna śmierć. Aby odwrócić swój los musi zobaczyć widmo po raz drugi i po raz trzeci. Wtedy rzucony na niego urok zostanie odwrócony, a wędrowca już po wsze czasy nie spotka w górach nic złego.

Więcej zdjęć widma Brockenu na Przełęczy pod Śnieżką można zobaczyć pod tym linkiem.

Halo

Halo to zjawisko optyczne przybierające formę pierścienia wokół słońca (czasem również wokół Księżyca). Aby zjawisko zaistniało muszą wystąpić odpowiednie warunki atmosferyczne. Halo powstaje poprzez załamanie promieni światła przechodzących przez zawieszone w powietrzu drobne kryształki lodu. Najczęściej halo widzimy na wysokich prześwitujących chmurach. Można je zobaczyć również podczas delikatnego zamglenia lub zamieci. Halo może przybierać różne formy, najpopularniejsze o nazwie halo 22° (tzw. małe halo) występuje w postaci jednego mniejszego okręgu o promieniu kątowym 22°. Czasem okrąg halo przecięty jest przez tzw. krąg parheliczny, wówczas na ich styku może powstać efekt tzw. słońca pobocznego. Bardziej rozbudowane formy halo zazwyczaj obserwujemy na zamgleniu przyziemnym przy bardzo niskich temperaturach.

Niekiedy w przypadku efektu halo może wytworzyć się wrażenie pojawienia się trzech krzyży (na styku kręgów), co w zamierzchłych czasach mogło być interpretowane przez osoby wierzące jako ukazanie się biblijnej Golgoty.

Ognie świętego Elma

Ognie świętego Elma to jedno z najbardziej zaskakujących zjawisk jakie możemy spotkać w górach. Jest to zjawisko optyczno-akustyczne polegające na małych, ciągłych i cichych wyładowaniach pojawiających się na krawędziach różnych przedmiotów. Przyczyną powstawania tych wyładowań (iskrzeń) jest duża różnica potencjałów elektrycznych występujących pomiędzy ziemią a warstwą chmur. Iskrzenia mogą pojawiać się na szpiczastych zakończeniach budowali, antenach, skałach, drzewach, a nawet na ludzkiej dłoni. Towarzyszyć im mogą syczące dźwięki. W dzień są całkowicie niewidzialne, ale za to słyszalne. W wysokich górach mogą powodować „stawanie dęba” włosów na głowie i rękach. Ognie świętego Elma pojawiają się zazwyczaj tuż przed burzą, ale mogą również towarzyszyć samej burzy. W trakcie burzy wyładowanie momentalnie je wycisza, ale mogą zaraz ponownie narastać.

Ognie świętego Elma są potencjalnie bardzo niebezpieczne. Wystawienie dłoni, aby je zobaczyć (usłyszeć), może sprowokować wyładowanie. Dla każdego wytrawnego wędrowca powinny być sygnałem, że należy natychmiast zacząć szukać schronienia!

Oprócz gór zjawisko to występuje również na morzu. To właśnie dzięki marynarzom otrzymało imię świętego Elma (Erazma z Formii), męczennika, świętego Kościoła katolickiego, patrona żeglarzy, który nie bał się piorunów.

Morze mgieł i morze chmur

Morze mgieł i morze chmur to zjawiska często spotykane w górach. Polegają ono na wytworzeniu się mgieł lub niskich chmur w obniżeniach terenu np. kotlinach. Zalegające mgły lub niskie chmury sięgają tylko do pewnej wysokości, a otaczające kotlinę grzbiety i szczyty wystają ponad nie. Obserwator pozostający na górze odnosi wrażenie, że szczyt, na którym stoi, otoczony jest jak samotna wyspa rozległym morzem. Morze mgieł występuje najczęściej późnym latem i jesienią (wieczorami i nad ranem). Natomiast morze chmur występuje najczęściej od jesieni do wiosny i może utrzymywać się całymi dniami. Morze chmur może zdarzyć się również w lecie, ale najczęściej krótkotrwałe.

Wytworzenie się morza mgieł bardzo często towarzyszy zjawisko tzw. inwersji termicznej, czyli wzrostu temperatury powietrza wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza. Wyżej jest wtedy cieplej niż niżej.

Ciekawostka. Zjawisko morza mgieł stało się tematem jednego z najbardziej rozpoznawalnych obrazów epoki romantyzmu. Obraz pt. Wędrowiec nad morzem mgły (niem. Der Wanderer über dem Nebelmeer), pędzla niemieckiego malarza Caspara Davida Friedricha, przedstawia wędrowca spoglądającego na rozległe morze mgły w Saksońskiej Szwajcarii.

Chmury Kelvina-Helmholtza

Chmury Kelvina-Helmholtza, fachowo nazywane chmurami Fluctus, swoim niezwykłym kształtem przypominają morskie fale zawieszone na niebie. Te niecodzienne struktury-chmury mogą niektórym przywodzić na myśl również jadący pociąg. Powstają dzięki zjawisku zwanemu niestabilnością Kelvina-Helmholtza, którego przyczyną jest przesuwaniu się względem siebie warstw powietrza o różnej prędkości i gęstości. Zjawisko to zostało nazwane na cześć fizyków lorda Kelvina i Hermanna von Helmholtza. Występuje niezwykle rzadko i krótko. Zazwyczaj nad obszarami górskim, gdzie pofałdowany teren stanowi przeszkodę dla swobodnie przemieszczających się mas powietrza.

Biała ciemność white-out

White-out, zwane również „białą ciemnością”, to zjawisko, które może nam przysporzyć w czasie górskiej wędrówki wiele problemów. Zjawisko polega na wystąpieniu gęstej mgły, ograniczającej widoczność do minimum, która w połączeniu z białym śniegiem sprawia, że całe otoczenie zlewa się w jedną białą masę. W takiej sytuacji zatarciu ulega również linia horyzontu. Otaczająca obserwatora biel, brak jakichkolwiek punktów odniesienia sprawia, że u niektórych ludzi mogą pojawić się zawroty głowy, dezorientacja, poczucie utraty kierunku, a nawet zaburzenia orientacji góra-dół (wariuje nasz błędnik). White-out jest zjawiskiem niebezpiecznym, gdyż może być przyczyną pobłądzeń i wypadków.

Artykuł Niezwykłe zjawiska, które możesz spotkać w górach pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa została stworzona przez startup Dark Sky, który specjalizuje się w zakresie przetwarzania i udostępniania danych pogodowych. Dark Sky stworzył mapę, dzięki której możemy zobaczyć, jaka temperatura panuje w danym miejscu na całym globie. Dodatkowo wszystkie temperatury rozróżnione są różnymi kolorami, dzięki czemu mapa jest bardzo czytelna i przejrzysta. Dodatkowo możemy sprawdzić również, jaka temperatura nastąpi za kilka lub kilkanaście godzin do przodu. Serwis działa więc także, jako prognoza pogody. Przypuszczalnie jest to jakiś rodzaj prognozy numerycznej, choć szczegółów nie mogłem się doczytać na ich stronie.

Przeglądając mapę proszę pamiętać, żeby przy pozycji „Temperature” zamienić wartość °F na °C. W przeciwnym wypadku mapa będzie wskazywała ciągle temperaturę w stopniach Fahrenheita. Na mapie oprócz wskazań temperatury możemy zobaczyć także temperaturę odczuwalną, ciśnienie atmosferyczne, prędkość wiatru, porywy wiatru i inne dane. Wystarczy w górnej belce zmienić typ interesujących nas zjawisk.

Mapa temperatury działa także w wersji webowej pod adresem: maps.darksky.net

Globalna mapa temperatury i innych zjawisk pogodowych – Źródło: maps.darksky.net

Wizualizacja 3D temperatury na Ziemi – Źródło: maps.darksky.net

Artykuł Globalna mapa temperatury i innych zjawisk pogodowych pochodzi z serwisu Eloblog.

Numeryczna prognoza pogody

Aplikacja webowa VentuSky została opracowana przez czeskich meteorologów z Pilzna. Za jej pomocą możemy monitorować rozwój pogody dla dowolnego miejsca na Ziemi. Aplikacja posiada kilka funkcji umożliwiających obrazowanie na mapie rożnych zjawisk. Do wyboru mamy temperaturę, zachmurzenie, prędkość wiatru, ciśnienie, pokrywę śnieżną i inne dane. Ponieważ jest to prognoza pogody, na samym dole mamy również oś czasu, na której wybieramy interesujący nas dzień oraz godzinę. W tym momencie widzę, że mapa prognozy pogody prezentuje symulacje na 10 dni do przodu.

VentuSky pozwala śledzić prognozę pogody w naszym najbliższym regionie – Interaktywna Mapa Prognozy Pogody

Możemy również śledzić numeryczną prognozę pogody w dowolnym innym miejscu na świecie – Interaktywna Mapa Prognozy Pogody

Link do aplikacji VentuSky.

VentuSky w ciekawy i przejrzysty sposób prezentuje dużą ilość danych z instytutów meteorologicznych w Niemczech, USA i Kanadzie. Pozwala to na zobrazowanie współzależności zjawisk pogodowych występujących na całym świecie w skali globalnej.

Inne mapy pogodowe

Powyższa mapa nie jest jedyną internetową aplikacją, która przedstawia numeryczne dane pogodowe na mapie. W podobny sposób prezentuje również prognozy strona www.windyty.com. Jej interfejs jest opisany w języku polskim.

Zobacz także:

• Rewelacyjne prognozy pogody ICM
• Śledzenie burz – Strony internetowe i aplikacje

Artykuł Interaktywna mapa prognozy pogody pochodzi z serwisu Eloblog.

Regionalny System Ostrzegania – Jak działa?

Regionalny System Ostrzegania w skrócie RSO to dzieło Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. Uruchomiono go jesienią 2013 roku we współpracy z Telewizją Polską. Dlaczego z nią? Bo z założenia komunikaty miały być dostarczane za pomocą naziemnej telewizji cyfrowej, w multipleksie cyfrowym, w programach regionalnych itp. Rozwój urządzeń mobilnych dał jednak dodatkową szansę na dostarczanie komunikatów bezpośrednio do kieszeni obywatela. Tak powstały aplikacje mobilne RSO.

Aplikacja Mobilna – Regionalny System Ostrzegania

Po zainstalowaniu aplikacji musimy wybrać odpowiednie województwo, które nas interesuje. Komunikaty i ostrzeżenia przygotowywane są dla każdego województwa osobno. W przypadku aplikacji mobilnej będziemy otrzymywali komunikaty w formie powiadomień push, właśnie dotyczące tego wybranego konkretnego województwa. W ustawieniach możemy również wybrać dodatkowe województwa. Oprócz krótkiej zajawki, w aplikacji pojawia się pełny tekst komunikatu. Skąd pochodzą informacje? Ostrzeżenia przygotowywane są przez wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego. Trafiają do rożnych kanałów, w tym do naszej aplikacji.

Link do pobrania: Android, iPhone i Windows.

O czym informuje aplikacja mobilna RSO?

W ustawieniach aplikacji wyszczególnione są 4 rodzaje ostrzeżeń: ogólne, meteorologiczne, hydrologiczne i stan wód. Testowałem aplikację przez kilka tygodni, akurat w czasie kiedy było wiele kryzysowych wydarzeń. Ekstremalne temperatury, zakazy wejścia do lasu, gwałtowne burze z gradem, limity w dostawach prądu i inne. Jednym słowem działo się, więc było co otrzymywać i sprawdzać. Oto komunikaty, jakie otrzymałem.

Ostrzeżenie o burzach z gradem – Notyfikacja i tekst komunikatu

Ostrzeżenie przed intensywnymi opadami deszczu – Notyfikacja i tekst komunikatu

Informacja o zakazie wstępu do lasu i upałach – Notyfikacja i komunikaty

Informacje o ograniczeniu energii elektrycznej oraz o utrudnieniach komunikacyjnych

Ważną funkcjonalnością aplikacji są powiadomienia meteorologiczne. Myślę, że to najbardziej wartościowe informacje. Oprócz nich aplikacja gromadzi również powiadomienia hydrologiczne oraz stan wód. Przez okres testowania, tych drugich nie otrzymywałem. Za to można zawsze w aplikacji podejrzeć aktualny stan wód na rzekach. Pomiary pokazywane są dla wybranych odcinków rzek. Dziwi mnie tylko, czemu tych punktów pomiarowych jest tak mało, ale zawsze to coś.

Ostrzeżenia meteorologiczne i stan wód – Regionalny System Ostrzegania

W sierpniu podczas długotrwałych upałów, zostały wprowadzone przez Polskie Sieci Energetyczne ograniczenia w dostarczaniu energii elektrycznej. Pierwsza powiadomiła mnie o tym aplikacja RSO, dopiero później zobaczyłem informacje w Internecie. Daje to szansę przypuszczać, że jest to bardzo szybkie źródło informacji. Uważam, że jeżeli system będzie dobrze zarządzany, a komunikaty będą szybko przekazywane, aplikacja będzie bardzo wartościowa. Myślę, że już teraz każdy powinien mieć ją zainstalowaną na swoim smartfonie.

Niestety nie sprawdzałem, jak duże obciążenie dla baterii urządzenia, stanowi ciągle włączona aplikacji. Na Androidzie jednak nie zanotowałem jakiś znaczących spadków. Przez okres kilku tygodni aplikacja pobrała może z 10 MB danych. Nie powinna być więc dużym obciążeniem dla transmisji danych w ramach sieci komórkowej.

ZALETY:

• Aplikacje na trzy platformy (Windows, Android i iOS).
• Szybkie informacje o bieżących kryzysowych wydarzeniach.
• Możliwość wyboru województw, które nas interesują.
• Komunikaty o utrudnieniach na drogach. Często się pojawiały.
• Komunikaty o możliwości wystąpienia burz z gradem. Dają szansę na ukrycie się i schowanie wartościowego mienia.

WADY:

• Mała liczba punktów pomiarowych na rzekach.
• Z powiadomień w notyfikacjach nie przenosi bezpośrednio do danego tekstu ostrzeżenia, tylko do menu.

Artykuł Regionalny System Ostrzegania – Test aplikacji pochodzi z serwisu Eloblog.

Sezon upałów i burz w pełni, postanowiłem więc sprawdzić, jakie narzędzia oferuje nam Internet. Przez ostatnich kilka dni testowałem dostępne strony internetowe i aplikacje mobilne, których zadaniem było śledzenie burz i wysyłanie komunikatów z ostrzeżeniami. Oto lista stron i aplikacji godnych polecenia, które mogą się przydać. Kolejność nie ma znaczenia.

Błyskawice – Foto: André Karwath Źródło: commons.wikimedia.org

Antistorm.eu – Radar i śledzenie burz

Antistorm obrazuje przebieg burzy na mapach Google Maps. Tworzy również prognozy na najbliższe 1-2 godziny. Istnieje również możliwość zarejestrowania się i otrzymywania powiadomień o interesujących nas zjawiskach, poprzez e-mail, GG lub Androida. Powiadomień nie testowałem. Strona internetowa posiada również swoją wersje mobilną.
Link: antistorm.eu.

Antistorm.eu – Radar i Śledzenie Burz

Blitzortung.org – Mapa wyładowań

Blitzortung to sieć stacji śledzących doziemne wyładowania atmosferyczne. Dane zarejestrowane przez społeczną sieć detektorów, przekazywane są w czasie rzeczywistym do głównego serwera projektu. Serwis prezentuje zebrane dane na swojej własnej mapie lub na mapach dynamicznych opartych na Google Maps.
Link: www.blitzortung.org.

Blitzortung.org – Mapa Wyładowań

Blitzortung posiada również darmową natywną aplikację mobilną na Androida, oraz nieoficjalną na iOSa.
Link do pobrania: Android i iPhone.

Aplikacja Mobilna Blitzortung – Śledzenie Burz

Lightningmaps.org – Mapa wyładowań

Lightningmaps to mapa obrazująca wyładowania atmosferyczne. Z tego co się doczytałem, serwis jest częścią projektu Blitzortung.org i prawdopodobnie z niego uzyskuje informacje. Różnica jest tylko taka, że Lightningmaps przedstawia dane na mapach Google Maps. Na serwisie widzimy uderzenia piorunów wraz z przypuszczalnym rozchodzeniem fal dźwiękowych. Testowałem podczas burzy. Niektóre zjawiska pokrywały się z danymi na mapie, inne już nie. W zależności od ustawień, widzimy także wyładowania, które odbyły się w ciągu ostatniej godziny lub minuty.
Link: www.lightningmaps.org.

Lightningmaps.org – Mapa Wyładowań

Burzowo.info – Aplikacja mobilna

Dwie aplikacje serwisu Burzowo.info dostępne na Androida i na iOS. Aplikacja mobilna przedstawia mapę burzową bazującą na Google Maps. Wykorzystuje dane Blitzortung oraz prognozy burzowe Estofex. Umożliwia śledzenie burz, a także wysyła powiadomienia push o wyładowaniach atmosferycznych w naszej najbliższej okolicy.
Link do pobrania: Android i iPhone.

Burzowo.info – Aplikacja Mobilna

Burze nad Polską i Europą – Aplikacja mobilna

Kolejna aplikacja, niestety dostępna tylko na Androida. Do obrazowania burz wykorzystuje mapy Google Maps i dane pogodowe z serwisu burze.dzis.net. Wysyła również powiadomienia push o wyładowaniach atmosferycznych w naszej najbliższej okolicy.
Link do pobrania: Android.

Burze nad Polską i Europą – Aplikacja Mobilna

Monitor Burz – Aplikacja mobilna

Aplikacja Monitor Burz to trochę taki „kombajn” prezentujący różne dane pochodzące z różnych serwisów. Niestety aplikacja nie wykorzystuje androidowego Google Maps API, przez co warstwa jej map jest mocno ograniczona. Oprócz map aplikacja prezentuje również aktualne komentarze i zdjęcia. Aplikacja nie wysyła powiadomień. Dostępna na Androida i na Windows Phone’a.
Link do pobrania: Android i Windows.

Monitor Burz – Aplikacja Mobilna

RSO – Aplikacja mobilna

Aplikacje mobilne Regionalnego Systemu Ostrzegania dostarczają nam różnego rodzaju komunikatów i informacji. W tym także o zagrożeniach związanych z burzami i możliwością występowania gradu. Aplikacja przesyłam nam powiadomienia push oraz umożliwia dostęp do komunikatów skierowanych dla odpowiednich województw.
Link do pobrania: Android, iPhone i Windows.

RSO Aplikacja Mobilna – Ostrzeżenie Przed Burzami z Gradem

Kto chce uzyskać dodatkowe dokładne informacje pogodowe, powinien zapoznać się również z prognozami ICM. Dostępne są one w wersji webowej oraz na nieoficjalnych natywnych aplikacjach mobilnych. Prognozy ICM są również w stanie dostarczyć nam informacji o przewidywanych opadach atmosferycznych, ich rodzaju oraz skali.

Artykuł Śledzenie burz – Strony internetowe i aplikacje pochodzi z serwisu Eloblog.

To nie jest tekst naukowy

Nie zamierzam tutaj pisać artykułu naukowego na temat zmian klimatycznych na Ziemi. Nie mam nawet ku temu stosownej wiedzy. Ogarnęła mnie tylko chwila refleksji i zastanawiam się nad tym wszystkim, co się dzieje.

Krótkie rozeznanie w sieci pokazuje, że dyskusja na temat zmian klimatu jest bardzo zażarta. Podstawowe pytanie brzmi. Czy działalność człowieka w ciągu ostatnich 100-200 lat faktycznie mogła doprowadzić do wzrostu średniej globalnej temperatury i tym samym doprowadzić do zmiany klimatu? Czy też sytuacja, którą obserwujemy, jest wynikiem normalnej zmiany cyklu, który już nie raz miał miejsce na naszej Ziemi? Zdecydowanie większość klimatologów przychyla się do tego pierwszego stwierdzenia. Na sytuację w świecie naukowców rzuca światło naukaoklimacie.pl, a także Wikipediia. Ciekawostka, w Polsce natomiast pojawiło się odmienne stanowisko KNG PAN.

Zmiany globalnej temperatury na przestrzeni ostatnich lat – Źródło: NASA/GISS

Ilość przedstawionych danych przez różne strony jest imponująca i obejmuje różne dziedziny nauki. Zwykłemu człowiekowi pozostała tylko wiara w tą lub inną interpretację zgromadzonych informacji…

CO2, a Globalne Ocieplenie?

Znalazłem ciekawy wykres przedstawiający koncentrację dwutlenku węgla w atmosferze, od czasów współczesnych do 800 tys. lat wstecz. Ocenę pozostawiam każdemu z osobna, ponieważ tak jak pisałem, spór ciągle trwa. Nie podejmuję się jego rozstrzygnięcia. Swoją drogą jeżeli chcecie wiedzieć kto jest największym emiterem CO2, zapraszam pod ten link.

Czerwiec 2015 najcieplejszy w historii?

Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez NASA, NOAA i Japońską Agencję Meteorologiczną, czerwiec 2015 roku był najcieplejszym czerwcem w historii. Informacje te przeanalizowane są również na łamach naukaoklimacie.pl. Nie tylko czerwiec był ciepły, sytuacja taka dotyczyła także całej I połowy 2015 roku.

Na samochodowym liczniku 36ºC, zanotowane w lipcu 2015 roku.

Ostatnie ciepłe zimy

Ostatnie dwie ciepłe i bezśnieżne zimy były dla mnie sporym zaskoczeniem. Pamiętam, jak jeszcze w 2010 roku opady śniegu były na tyle duże, że do Zamku Książ jeździłem przez las na nartach. Choć trasy u nas nigdy nie były ratrakowane, bez problemu można było spotkać osoby na nartach biegowych lub śladowych. W styczniu 2014 roku byłem w zawsze śnieżnych Górach Izerskich, jednak spotkało mnie zaskoczenie. W śnieżnej krainie, jaką znałem dotychczas, było zaskakująco mało śniegu. Zatrzymałem się wtedy w Chatce Górzystów. Pamiętam też, że na ten temat rozmawiałem z Państwem Polańskimi, gospodarzami schroniska, którzy również wyrazili zdziwienie i stwierdzili, że śniegu po prostu nie napadało. Z drugiej strony jeszcze 2 lata wcześniej, w styczniu i lutym 2012 roku zima była wyjątkowo sroga, a w Górach Izerskich zanotowano -35,9ºC. Czy to tylko lokalne i chwilowe fluktuacje?

Jadę na nartach przez okoliczne lasy do Książa – 2010 rok

Co pokazuje historia?

Ah gdzie te zimy, o których czytamy w przekazach historycznych. Gdzie się podziały ośnieżone po pas sudeckie szlaki? Zerknijmy sobie na średnie roczne temperatury występujące we Wrocławiu na przestrzeni ostatnich 130 lat. Analiza danych nie pozostawia wątpliwości. Jest cieplej. Wykres pokazuje wyraźny trend wzrostowy [źródło].

Średnie roczne temperatury we Wrocławiu – Źródło: NASA/GISS

Co się dzieje z naszą pogodą i klimatem?

Nie można oprzeć się wrażeniu, że coś się zmienia w klimacie. Wskazują na to także dane lokalne i globalne analizowane przez klimatologów oraz meteorologów. Spojrzenie wstecz na historię również potwierdza te przypuszczenia. Polskie rekordy zimna zanotowano w końcu wiele lat temu, w roku 1929 (-40,6ºC) i w roku 1940 (-41,0ºC). Rozmowy z osobami, które żyją trochę dłużej od nas, również dostarczają pewnych informacji. Osobiście słyszę, że mówią o dawniej częstszych mroźnych i śnieżnych zimach.

Odśnieżanie torów na trasie Tarnopol-Łanowce – Rok 1929 – Źródło: NAC Sygn: 1-G-6706

Natomiast rekord ciepła w Polsce został ustanowiony w roku 1921 (40,2ºC), drugie miejsce osiągnięto w roku 1959 (39,6ºC), a trzecie w roku 1994 (39,5ºC). Oprócz tego, że upały pojawiają się u nas coraz częściej, to wydłuża się również ich okres trwania. Podobno wczoraj we Wrocławiu zanotowano rekordowe 37ºC, byłby to jeden z najgorętszych dni w historii Wrocławia. Wysokie temperatury zanotowano również w innych polskich miastach. Czy zostaną pobite rekordy, zwłaszcza ten z 1929 roku? Zobaczymy, a raczej poczujemy…

Co się dzieje z naszą pogodą i klimatem?

Artykuł Co się dzieje z naszą pogodą i klimatem? pochodzi z serwisu Eloblog.

Prognozy pogody ICM

Zdecydowałem się na napisane tego artykułu, ponieważ często padały pytania o nietypowe prognozy, z których zazwyczaj korzystam. Prognozy pogody, o których mowa, przygotowywane są przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego. Prezentowane są one w postaci meteogramów dostępnych w dwóch modelach: UM i COAMPS. Jaka jest różnica między tymi dwoma modelami? Na stronach Centrum czytamy:

„Najbardziej widoczną, już na pierwszy rzut oka, różnicą między modelem UM a COAMPS jest krok siatki (ten parametr jest wymieniony, gdy decydujemy który model wybieramy). Z tego powodu UM może uwzględnić wiele drobnych szczegółów, które nie zostają odwzorowane na rzadszej siatce. […] Skutkuje to lepszą prognozą rodzajów chmur, ich grubością, zasięgiem pionowym i lepszym „punktem wyjścia” do prognozy opadu.”

Przykładowy Meteogram Prognozy Pogody ICM Źródło: http://www.meteo.pl

Prognozy pogody dostępne są w wersji webowej pod adresem www.meteo.pl, a także do pobrania jako aplikacja mobilna na Androida (Meteo.pl alternative lub Meteo ICM), iOS (UM Meteo lub ICM Meteo) oraz Windowsa. Aplikacje napisane są przez indywidualnych i niezależnych deweloperów, przez co mają trochę mankamentów. Uważam jednak, że jak na proste aplikacje z surowymi danymi w zupełności wystarczą.

Aplikacje Android i iOS – Prognozy Pogody ICM

Centrum posiada również swoją stronę webową przygotowaną pod kątem urządzeń mobilnych pod adresem m.meteo.pl. Aczkolwiek moim zdanie, w przypadku istnienia natywnych aplikacji, nie ma sensu korzystania z tej mobilnej wersji webowej.

Przewidywalność prognozy pogody

Jak już wspomniałem, od kilu lat używam głównie tych prognoz do sprawdzania pogody. Praktycznie porzuciłem wszystkie inne aplikacje pogodowe. Chyba bardziej od aplikacji z pięknym designem, ze słoneczkami i chmurkami, potrzebuję konkretniejszych i szczegółowych danych. W meteogramach najbardziej cenie sobie możliwość sprawdzania opadów atmosferycznych, ich przewidywany okres trwania (od której do której godziny) oraz stopień intensywności. Przydatne są również wartości przewidywanego zachmurzenia, na podstawie którego możemy oszacować jego wielkość i widoczność w terenie. Jest również zobrazowana przewidywana szybkość wiatru, co ma duże znaczenie w przypadku uprawienia niektórych sportów.

Oczywiście to wszystko są tylko prognozy, które mogą odbiegać od rzeczywistości. Jednak z mojego doświadczenia wiem, że ich sprawdzalność jest duża. Bardzo rzadko zdarzały się sytuacje, gdy na przykład był przewidywany opad atmosferyczny, a w rzeczywistości go nie było. Jeszcze raz polecam samemu przetestować.

Artykuł Rewelacyjne prognozy pogody ICM pochodzi z serwisu Eloblog.

Film o Górach Izerskich i rekordach zimna

Jednym z głównych wątków w filmie jest hipoteza, że Hala Izerska znajdująca się w Górach Izerskich, jest najzimniejszym miejscem w Polsce. Nie jest to twierdzenie ostatecznie zweryfikowane, ponieważ tak naprawdę nie wiemy, co możemy nazwać mianem „najzimniejszego miejsca”. Jakie parametry powinny być tutaj brane pod uwagę? Czy pojedynczy zanotowany rekord zimna, a może średnia temperatura? Jeżeli średnia temperatura, to mierzona z jakich miesięcy? Jak widać, kwestia oceny zależy od przyjętej metodologii.

Badania i pomiary temperatury prowadzone na Hali Izerskiej w latach 90-tych wykazywały przeważnie niższą temperaturę, niż w pozostałych rejonach Polski. Porównuję to z oficjalnymi rekordami zimna w Polsce zanotowanymi stosunkowo dawno, bo w latach 1929 i 1940 (-41°C). Wtedy Góry Izerskie leżały na terenie Niemiec. W samych Górach Izerskich pomiary nie były prowadzone, albo nie zachowały się ich wyniki po dzień dzisiejszy. Jest duże prawdopodobieństwo, że gdyby pomiary były prowadzone w trakcie tych najbardziej mroźnych zim, temperatura mogłaby być niższa od rekordów zanotowanych w Polsce. Według dr. Mieczysława Sobika, z którym konsultowałem materiał do tego filmu, mogłaby wynieść wtedy nawet -45°C.

Zdjęcie z klatki meteorologicznej – 1996 Rok

Za taką hipotezą przemawiają także badania prowadzone po czeskiej stronie gór. W sąsiedniej wsi Jizerce, położonej po czeskiej stronie Gór Izerskich, 7 stycznia 1985 roku zanotowano -41°C. Jak już wspomniałem badania na Hali Izerskiej nie były jeszcze wtedy prowadzone. Dziś wiemy, że temperatury mierzone w obu tych miejscach są do siebie bardzo zbliżone, więc i ten rekord mógł również wystąpić na halli.

Rzeka Izera i trasa narciarska

Poniżej przedstawiam jeszcze raz schemat nocnej radiacyjnej inwersji temperatury, która doprowadza do tworzenia się zastoisk chłodu.

Schemat nocnej radiacyjnej inwersji temperatury

A oto zdjęcie, które zrobiłem w Karkonoszach na Kopie, przy końcowej stacji wyciągu. zdjęcie przedstawia omawiane wyżej zjawisko atmosferyczne.

Inwersja temperatury w Kotlinie Jeleniogórskiej

Bibliografia:

1. „Wyjątkowe Zdarzenia Przyrodnicze na Dolnym Śląsku i Ich Skutki”
   Pod redakcją Piotr Migonia, Uniwersytet Wrocławski
2. „Szklarska Poręba-Orle w Górach Izerskich”
   Autor Przemysław Wiater

Strony www:

1. http://meteomodel.pl/BLOG/?p=2205
2. http://www.goryizerskie.pl/?file=art&art_id=562
3. http://www.chatkagorzystow.sudety.it/historia.htm
4. http://pl.wikipedia.org/wiki/Gro%C3%9F-Iser
5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Huta_szk%C5%82a_Carlstal
6. http://pl.wikipedia.org/wiki/Puchar_%C5%9Awiata_w_biegach_narciarskich_2013/2014

Czeskie fora metrologiczne:

1. http://diskuse.in-pocasi.cz/tema-11-2327-Vzpominky_na_krute_zimy.html
2. http://www.infomet.cz/index.php?id=read&idd=1328509090&pocatecni=1328547403

Szczególne podziękowania dla:
Pana dr. Mieczysława Sobika z Zakładu Klimatologii i Ochrony Atmosfery Uniwersytetu Wrocławskiego. Dla Państwa Wiesławy i Sławomira Polańskich z Chatki Górzystów oraz dla Pana Stanisława Kornafela ze Stacji Turystycznej Orle.

Zdjęcia Współczesne:
Remigiusz Podpora
Grzegorz Truchanowicz

Zdjęcia Archiwalne:
http://www.nac.gov.pl
http://dolny-slask.org.pl

Artykuł Film o Górach Izerskich i rekordach zimna pochodzi z serwisu Eloblog.