7 Cudów Starożytnego Świata

Pierwotnie lista starożytnych cudów świata została stworzona w II wieku p.n.e. przez Antypatra z Sydonu. Lista miała być swoistym ówczesnym przewodnikiem po popularnych celach turystycznych. Głównie znalazły się na niej arcydzieła greckiej architektury. Jej skład ugruntował się później w czasach starożytnych. Aż 5 z 7 obiektów na liście jest dziełem właśnie greckiej cywilizacji. Świadczy to o gwałtownym rozwoju świata starożytnego, który nastąpił w V i IV wieku p.n.e. Na samym dole jest mapa z zaznaczonymi wszystkimi miejscami. Kolejność budowli od najmłodszej do najstarszej.

1. Latarnia morska na Faros

Ta niezwykła budowla to najmłodszy z 7 cudów starożytnego świata. Latarnia morska została wzniesiona na wyspie Faros na Morzu Śródziemnym, tuż przy wejściu do portu w Aleksandrii. Być może pomysłodawcą jej budowy był sam Aleksander Wielki. Budowla wznosiła się na wysokość około 120 metrów i została wybudowa gdzieś pomiędzy rokiem 280, a 247 p.n.e. Ówcześnie, prawdopodobnie była to najwyższa budowla na świecie, zaraz po egipskich piramidach. Zapewne musiała robić ogromne wrażenie na żeglarzach wpływających do aleksandryjskiego portu. Na jej szczycie znajdował się nieduży, symboliczny pomnik greckiego boga mórz – Posejdona. W wyniku kilku trzęsień ziemi budowla została zniszczona. Jej ostateczny upadek datuje się na XV wiek. Obecnie w miejscu, w którym dawniej znajdowała się latarnia, zbudowany jest średniowieczny Fort Qaitbay.

Latarnia Morska na Faros – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XVIII w.

Fort Qaitbay na miejscu dawnej latarni – Foto: Delengar Źródło: commons.wikimedia.org

2. Kolos z Rodos

Kolos Rodyjski to olbrzymich rozmiarów posąg greckiego boga Słońca – Heliosa. Ustawiony został przy wejściu do portu Rodos, na greckiej wyspie o tej samej nazwie – Rodos, położonej na Morzu Egejskim. Posąg Heliosa miał około 30 metrów wysokości, co czyniło go jednym z największych posągów świata antycznego. Jego powstanie datuje się na lata 292-280 p.n.e. Kolos powstał dla upamiętnienia przegranej wojsk Demetriusza I, które oblegały wsypę. Jego powierzchnia miała być pokryta płytami z brązu i żelaza przetopionymi z broni pozostawionej przez wojska Demetriusza. Kolos z Rodos uległ zniszczeniu już po kilkudziesięciu latach, podczas trzęsienia ziemi w roku 226 p.n.e. Wyrocznia w Delfach odradziła jego odbudowy, więc powalony posąg Heliosa leżał przez wiele lat, stając się wówczas atrakcją samą w sobie. Ostatecznie po 800 latach jego szczątki zostały sprzedane przez Arabów żydowskiemu kupcowi z Emessy. Obecnie przy wejściu do portu znajdują się fortyfikacje wyspy. Jednak w zeszłym roku pojawiła się idea odbudowy tego niezwykłego monumentu.

Kolos z Rodos – 7 Cudów Starożytnego Świata

Współczesne wejście do portu i fortyfikacje wyspy – Foto: Jebulon Źródło: commons.wikimedia.org

3. Mauzoleum w Halikarnasie

Ten niezwykły grobowiec został wzniesiony dla Mauzolosa, perskiego satrapy Karii. Zbieżność imienia władcy z przyjętą nazwą „mauzoleum” określającą rodzaj grobowca, nie jest przypadkowa. To właśnie od jego imienia przyjęto później tak nazywać monumentalne budowle-grobowce. Mauzoleum zostało wzniesione około roku 350 p.n.e. Budowla była sporej wielkości, bowiem mierzyła około 45 metrów wysokości. Górna część ozdobiona została kolumnadą, a na szczycie mauzoleum umieszczono piramidę ze schodów, a na niej kwadrygę. Jak wiele tego typu innych budowli w regionie, ta również musiała się zmagać z niszczycielskimi trzęsieniami ziemi i wojnami. Ostatecznie po monumentalnym mauzoleum pozostała tylko kupa porozrzucanych kamieni. Pamięć o nim jednak przetrwała próbę czasu. Mauzoleum w Halikarnasie stało się inspiracją dla wielu nowych współczesnych budynków. Szczególnie dla instytucji rządowych w USA.

Mauzoleum w Halikarnasie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XIX w.

Widok na współczesne pozostałości mauzoleum, dziś w Bodrum w Turcji – Foto: Patrickneil Źródło: commons.wikimedia.org

Budynek House of the Temple w Waszyngtonie wzorowany na mauzoleum w Halikarnasie – Foto: AgnosticPreachersKid at English Wikipedia

4. Posąg Zeusa w Olimpii

Ogromny, jak na ówczesne czasy, posąg greckiego boga Zeusa został wzniesiony w świątyni Zeusa w Olimpii. Siedzący na tronie Zeus miał około 12-13 metrów wysokości. Jego powstanie przypisuje się greckiemu rzeźbiarzowi Fidiaszowi i datuje na około 435 rok p.n.e. Statua Zeusa miała być ozdobiona złotem, szlachetnymi kamieniami i słoniową kością. W prawej ręce Zeus trzymał posąg bogini zwycięstwa Nike, a lewej laskę, na której u szczytu siedział orzeł. Posąg przetrwał prawie 900 lat, kiedy to w roku 425 lub 475 n.e. został strawiony przez pożar. Dziś w przypuszczalnym miejscu jego lokalizacji znajdują się tylko ruiny świątyni wzniesione ku jego czci.

Posąg Zeusa w Olimpii – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XVIII w.

Przypuszczalne miejsce lokalizacji posągu – Foto: Alun Salt Źródło: flickr.com

5. Świątynia Artemidy w Efezie

Grecka świątynia poświęcona bogini łowów i zwierząt Artemidzie, której posąg miał się znajdować w środku budowli. Od jej imienia świątynia zwana jest także Artemizjonem. Budowla została wzniesiona około roku 550 p.n.e. na polecenia króla Krezusa, władcy Lidii. Najprawdopodobniej stanęła na miejscu innej świątyni, która wcześniej została zniszczona. Artemizjon został zbudowany na planie prostokąta, którego jeden bok miał około 115 metrów, drugi 50 metrów długości. Całość została otoczona kolumnadą wysoką na kilkanaście metrów. Budowla była kilkukrotnie niszczona. Sława jej była tak wielka, że w odbudowę świątyni zaangażował się sam król macedoński Aleksander Wielki. Odbudowana świątynia przetrwała kolejnych 600 lat, kiedy to w roku 226 n.e. została ostatecznie zniszczona podczas najazdu Gotów. Od tego czasu pozostały po niej tylko gruzy.

Świątynia Artemidy w Efezie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XIX w.

Miejsce ruin obok miasta Selçuk w Turcji – Foto: Adam Carr at the English language Wikipedia

6. Wiszące ogrody Semiramidy w Babilonie

Wiszące ogrody królowej Semiramidy miały zostać wzniesione w antycznym Babilonie na polecenie króla Nabuchodonozora II. Ich powstanie szacuje się gdzieś pomiędzy rokiem 605, a 562 p.n.e. Piszę „miały zostać”, gdyż kwestia ich istnienia wciąż jest dyskusyjna. Lokalizacja ogrodów jest tylko przypuszczalna i nigdy nie została ostatecznie potwierdzona. Pomimo tego zachowało się kilka relacji ze świata antycznego o istnieniu ogrodów, które wzbudzały powszechny podziw i zachwyt. Ogrody Semiramidy składały się ze specjalnych piętrowych tarasów, na których zasadzona była bujnie rosnąca roślinność. Konstrukcja była nawadniana wodami z rzeki Eufrat. Według relacji Nabuchodonozor II miał stworzyć rajski ogród w suchym klimacie Babilonu dla swojej żony Amytis. Ich zniszczenie jest równie tajemnicze, jak powstanie. Przyjmuje się, że przestały ostatecznie istnieć już w I wieku n.e.

Wiszące Ogrody Semiramidy w Babilonie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Wizualizacja z XIX w.

Kolejne z wyobrażeń Wiszących Ogrodów Semiramidy w Babilonie – Wizualizacja z XVIII w.

7. Wielka Piramida Cheopsa w Gizie

Najstarszy z 7 cudów starożytnego świata i, co najważniejsze, jedyny który przetrwał do naszych czasów. Budowę monumentalnej Piramidy Cheopsa datuje się na lata 2584-2561 p.n.e. Piramida przeznaczona została na grobowiec faraona Cheopsa. Obecnie po utracie końcówki budowla mierzy 138 metrów wysokości, pierwotnie mierzyła 146 metrów. Przez ponad 3800 lat pozostawała najwyższą budowlą stworzoną przez człowieka. Wraz z całym zespołem piramid i Sfinksem stanowi symbol starożytnego świata i współczesnego Egiptu, stając się atrakcją przyciągającą rzesze turystów. Ciekawostka, między budową najstarszego i najmłodszego z cudów starożytnego świata minęło mniej więcej tyle samo czasu, co między naszymi czaszami współczesnymi, a podbojami Aleksandra Wielkiego. Ogrom czasu.

Wielka Piramida Cheopsa w Gizie – 7 Cudów Starożytnego Świata – Rycina z XVIII w.

Piramida Cheopsa w Gizie – Foto: Nina at the Norwegian language Wikipedia

Mapa 7 Cudów Starożytnego Świata

Artykuł 7 Cudów Starożytnego Świata – Dawniej i dziś pochodzi z serwisu Eloblog.

Koszty budowy radioteleskopów

Radioteleskopy to bardzo drogie urządzenia. Oto bardzo ogólne koszty budowy niektórych z nich. Kosz budowy największego radioteleskopu w Polsce RT-4 wynosił około 5 mln $. Koszt budowy jego następcy, radioteleskopu RT-5, to już około 500 mln zł. Budowa nowego największego radioteleskopu na świecie FAST w Chinach szacowana jest na 100-120 mln $. Zastanawiają Was pewnie różnice między kosztami w Polsce (100 m konstrukcja), a w Chinach (500 m konstrukcji). Otóż kwoty podawane w stosunku do chińskiego radioteleskopu mogą być źle oszacowane lub zaniżone. Po drugie, mamy do czynienia z tak de facto różnymi konstrukcjami. No i po trzecie, koszty pracownicze i podwykonawców mogą być w Chinach znacznie niższe niż w Europie lub Polsce.

Radioteleskopy to drogie urządzenia – Radioteleskop RT-4 w Piwnicach

Radioteleskopy i zakłócenia fal radiowych

Poniżej przedstawiam nagranie, które nagrałem w Centrum Astronomii UMK w Piwnicach. Nagranie zostało zarejestrowane podczas próby obserwacji jednego z pulsarów. Oprócz ogólnego szumu tła, słychać w nim również systematycznie pojawiające się pikanie. To prawdopodobnie radar wojskowy albo cywilny. Radary również są przyczyną występowania zakłóceń.

Budowa największego radioteleskopu w Chinach

Od kilku lat trwa budowa największego radioteleskopu na świecie, który swoim rozmiarem ma zdetronizować dotychczasowego rekordzistę z Arecibo w Portoryko. Urządzenie budowane jest w górach w chińskiej prowincji Kuejczou, a jego średnica czaszy będzie wynosiła 500 m. Radioteleskop został oznaczony nazwą FAST, co jest skrótem od „Five hundred meter Aperture Spherical Telescope”. Zakończenie jego budowy przewidziane jest na rok 2016. Poniżej materiały, które znalazłem na jego temat. Strona chińskiego projektu znajduje się pod adresem fast.bao.ac.cn.

Radioteleskop FAST w Chinach – Źródło: fast.bao.ac.cn

STRONY WWW, GRAFIKI, ZDJĘCIA

1. Zdjęcie pulsara SXP 1062 – Autor: NASA Źródło: commons.wikimedia.org
2. Radioteleskop w Arecibo – Autor: Alessandro Cai Źródło: commons.wikimedia.org
3. Radioteleskop w Arecibo – Autor: H. Schweiker/WIYN and NOAO/AURA/NSF Źródło: commons.wikimedia.org
4. Radioteleskop FAST w Chinach – Źródło: fast.bao.ac.cn

Dla tych, co nie widzieli jeszcze filmu o największym w Polsce radioteleskopie, zamieszczam go poniżej.

Artykuł Pytania i odpowiedzi – Radioteleskopy pochodzi z serwisu Eloblog.

To nie jest tekst naukowy

Nie zamierzam tutaj pisać artykułu naukowego na temat zmian klimatycznych na Ziemi. Nie mam nawet ku temu stosownej wiedzy. Ogarnęła mnie tylko chwila refleksji i zastanawiam się nad tym wszystkim, co się dzieje.

Krótkie rozeznanie w sieci pokazuje, że dyskusja na temat zmian klimatu jest bardzo zażarta. Podstawowe pytanie brzmi. Czy działalność człowieka w ciągu ostatnich 100-200 lat faktycznie mogła doprowadzić do wzrostu średniej globalnej temperatury i tym samym doprowadzić do zmiany klimatu? Czy też sytuacja, którą obserwujemy, jest wynikiem normalnej zmiany cyklu, który już nie raz miał miejsce na naszej Ziemi? Zdecydowanie większość klimatologów przychyla się do tego pierwszego stwierdzenia. Na sytuację w świecie naukowców rzuca światło naukaoklimacie.pl, a także Wikipediia. Ciekawostka, w Polsce natomiast pojawiło się odmienne stanowisko KNG PAN.

Zmiany globalnej temperatury na przestrzeni ostatnich lat – Źródło: NASA/GISS

Ilość przedstawionych danych przez różne strony jest imponująca i obejmuje różne dziedziny nauki. Zwykłemu człowiekowi pozostała tylko wiara w tą lub inną interpretację zgromadzonych informacji…

CO2, a Globalne Ocieplenie?

Znalazłem ciekawy wykres przedstawiający koncentrację dwutlenku węgla w atmosferze, od czasów współczesnych do 800 tys. lat wstecz. Ocenę pozostawiam każdemu z osobna, ponieważ tak jak pisałem, spór ciągle trwa. Nie podejmuję się jego rozstrzygnięcia. Swoją drogą jeżeli chcecie wiedzieć kto jest największym emiterem CO2, zapraszam pod ten link.

Czerwiec 2015 najcieplejszy w historii?

Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez NASA, NOAA i Japońską Agencję Meteorologiczną, czerwiec 2015 roku był najcieplejszym czerwcem w historii. Informacje te przeanalizowane są również na łamach naukaoklimacie.pl. Nie tylko czerwiec był ciepły, sytuacja taka dotyczyła także całej I połowy 2015 roku.

Na samochodowym liczniku 36ºC, zanotowane w lipcu 2015 roku.

Ostatnie ciepłe zimy

Ostatnie dwie ciepłe i bezśnieżne zimy były dla mnie sporym zaskoczeniem. Pamiętam, jak jeszcze w 2010 roku opady śniegu były na tyle duże, że do Zamku Książ jeździłem przez las na nartach. Choć trasy u nas nigdy nie były ratrakowane, bez problemu można było spotkać osoby na nartach biegowych lub śladowych. W styczniu 2014 roku byłem w zawsze śnieżnych Górach Izerskich, jednak spotkało mnie zaskoczenie. W śnieżnej krainie, jaką znałem dotychczas, było zaskakująco mało śniegu. Zatrzymałem się wtedy w Chatce Górzystów. Pamiętam też, że na ten temat rozmawiałem z Państwem Polańskimi, gospodarzami schroniska, którzy również wyrazili zdziwienie i stwierdzili, że śniegu po prostu nie napadało. Z drugiej strony jeszcze 2 lata wcześniej, w styczniu i lutym 2012 roku zima była wyjątkowo sroga, a w Górach Izerskich zanotowano -35,9ºC. Czy to tylko lokalne i chwilowe fluktuacje?

Jadę na nartach przez okoliczne lasy do Książa – 2010 rok

Co pokazuje historia?

Ah gdzie te zimy, o których czytamy w przekazach historycznych. Gdzie się podziały ośnieżone po pas sudeckie szlaki? Zerknijmy sobie na średnie roczne temperatury występujące we Wrocławiu na przestrzeni ostatnich 130 lat. Analiza danych nie pozostawia wątpliwości. Jest cieplej. Wykres pokazuje wyraźny trend wzrostowy [źródło].

Średnie roczne temperatury we Wrocławiu – Źródło: NASA/GISS

Co się dzieje z naszą pogodą i klimatem?

Nie można oprzeć się wrażeniu, że coś się zmienia w klimacie. Wskazują na to także dane lokalne i globalne analizowane przez klimatologów oraz meteorologów. Spojrzenie wstecz na historię również potwierdza te przypuszczenia. Polskie rekordy zimna zanotowano w końcu wiele lat temu, w roku 1929 (-40,6ºC) i w roku 1940 (-41,0ºC). Rozmowy z osobami, które żyją trochę dłużej od nas, również dostarczają pewnych informacji. Osobiście słyszę, że mówią o dawniej częstszych mroźnych i śnieżnych zimach.

Odśnieżanie torów na trasie Tarnopol-Łanowce – Rok 1929 – Źródło: NAC Sygn: 1-G-6706

Natomiast rekord ciepła w Polsce został ustanowiony w roku 1921 (40,2ºC), drugie miejsce osiągnięto w roku 1959 (39,6ºC), a trzecie w roku 1994 (39,5ºC). Oprócz tego, że upały pojawiają się u nas coraz częściej, to wydłuża się również ich okres trwania. Podobno wczoraj we Wrocławiu zanotowano rekordowe 37ºC, byłby to jeden z najgorętszych dni w historii Wrocławia. Wysokie temperatury zanotowano również w innych polskich miastach. Czy zostaną pobite rekordy, zwłaszcza ten z 1929 roku? Zobaczymy, a raczej poczujemy…

Co się dzieje z naszą pogodą i klimatem?

Artykuł Co się dzieje z naszą pogodą i klimatem? pochodzi z serwisu Eloblog.

O radioteleskopie RT-4

Koncepcja budowy największego w Polsce radioteleskopu pojawiła się w połowie lat 80 XX wieku. Inicjatorami tego ambitnego planu byli pracownicy Katedry Radioastronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Przygotowanie podzespołów niezbędnych do realizacji zadania trwało ponad 10 lat. Prace montażowe ruszyły w roku 1991, a samo scalanie konstrukcji radioteleskopu trwało 3 lata. Pod koniec roku 1994 urządzenie wreszcie było gotowe.

Plan radioteleskopu RT-4 – Zbiory Centrum Astronomii UMK w Piwnicach

Plan radioteleskopu RT-4 – Zbiory Centrum Astronomii UMK w Piwnicach

Radioteleskop RT-4 w budowie – Zbiory Centrum Astronomii UMK w Piwnicach

Film o radioteleskopie RT-4 w Piwnicach

Wcześniejsze konstrukcje

Największy radioteleskop w Polsce, oznaczony nazwą RT-4 (czasem RT-32), o średnicy czaszy 32 m, nie jest pierwszym radioteleskopem w obserwatorium w Piwnicach. Mniejszy radioteleskop RT-3 został zbudowany wcześniej i posiada czaszę o średnicy 15 m. Jeszcze wcześniej, bo w latach 50 powstał radioteleskop RT-2, o średnicy czaszy 12 m. Ciekawostką jest to, że jego konstrukcja została zbudowana praktycznie z niczego. Do jego budowy użyto elementów starych stalowych łóżek, prawdopodobnie z powodu braków materiałowych.

Nieistniejący radioteleskop RT-1

Szkielet radioteleskopu RT-2

Radioteleskop RT-3

Starszy mniejszy radioteleskop RT-3 przy nowszym radioteleskopie RT-4

Badania fal radiowych

Aby zrozumieć, co badają radioteleskopy, trzeba powiedzieć kilka słów na temat promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez różne obiekty w kosmosie, które dociera do naszej Ziemi. Problem polega na tym, że ziemska atmosfera przepuszcza tylko cześć tego promieniowania.

Fale elektromagnetyczne i przepuszczalność ziemskiej atmosfery

I tak oto dociera do nas bardzo wąski przedział fal widzialnych, które są po prostu widzialne dla ludzkiego oka, a które astronomowie mogą obserwować i analizować za pomocą teleskopów optycznych. Oprócz przedziału fal widzialnych, dociera do nas również poszatkowany przedział fal podczerwonych oraz – najszerszy – przedział fal radiowych. I właśnie badaniem tego ostatniego przedziału promieniowania elektromagnetycznego zajmują się radioteleskopy.

Widmo (spektrum) fal elektromagnetycznych

Jednym z głównych badań prowadzonych przez obserwatorium w Piwnicach jest obserwacja fal radiowych emitowanych przez cząsteczki alkoholu – konkretnie metanolu. Badanie umożliwia podgląd tego, co dzieje się wokół powstających młodych masywnych gwiazdy. Obserwacja tych gwiazd jest ciekawa, gdyż to one zakończą swój żywot, jako supernowe lub czarne dziury. Obserwuje się dynamikę materii, jej fizyczne właściwości, gęstość, temperaturę. Inne fale, jak na przykład światło, nie są w stanie opuścić tak gęstego środowiska i udzielić nam informacji. Do głównych osiągnięć dokonanych radioteleskopem RT-4 zalicza się przegląd płaszczyzny Drogi Mlecznej na linii 6.7 GHz. Umożliwił on wyszukanie obszarów, gdzie powstaje emisja od cząsteczki metanolu, a zatem obszarów narodzin masywnych gwiazd.

Droga Mleczna – Autor: ESO/S. Brunier Źródło: The Milky Way Panorama

Plany na przyszłość

Centrum Astronomii UMK myśli już o budowie nowego, jeszcze większego urządzenia. Radioteleskopie RT-5, którego średnica czaszy wyniosłaby około 90-100 m. Jednak na razie plany jego budowy zostały wstrzymane z powodu braku środków finansowych.

Wizualizacja nowego i większego radioteleskopu RT-5

PODZIĘKOWANIA

Specjalne podziękowania za pomoc w realizacji filmu o radioteleskopie RT-4 dla Centrum Astronomii UMK w Piwnicach. W szczególności dla Pana dr Andrzeja Mareckiego i Pani dr Anny Bartkiewicz, za ocenę merytoryczną i pomoc w przygotowaniu scenariusza. A także za udostępnienie obserwatorium i pomieszczeń do wykonania ujęć filmowych.

BIBLIOGRAFIA

1. Astronomia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika (w 60-lecie istnienia UMK), pod redakcją prof. A.Woszczyk, prof. A.Kus.

STRONY WWW, GRAFIKI, ZDJĘCIA

1. Historia Radioastronomii lata 1983-1996 – Bernard Krygier
2. Zdjęcie OACDF – Autor: ESO Źródło: commons.wikimedia.org
3. Grafika wizualizacji supernowej – Autor: ESO/M. Kornmesser Źródło: commons.wikimedia.org
4. Zdjęcie pulsara SXP 1062 – Autor: NASA Źródło: commons.wikimedia.org
5. Zdjęcie lustra Cassegraina – Autor: Mike Peel Źródło: commons.wikimedia.org
6. Radioteleskop w Effelsbergu – Autor: Dr.G.Schmitz Źródło: commons.wikimedia.org
7. Radioteleskop w Arecibo – Autor: Alessandro Cai Źródło: commons.wikimedia.org
8. Radioteleskop w Arecibo – Autor: H. Schweiker/WIYN and NOAO/AURA/NSF Źródło: commons.wikimedia.org
9. Radioteleskop w Cambridge – Autor: Mike Peel Źródło: Jodrell Bank Centre for Astrophysics, University of Manchester
10. Zdjęcie lotnicze obserwatorium w Piwnicach – Autor: Andrzej Kus Źródło: commons.wikimedia.org

Poniżej mapa z lokalizacją Centrum Astronomii UMK w Piwnicach. Na zdjęciach satelitarnych widać wyraźnie radioteleskop RT-4.

Obserwatorium w Piwnicach pod Toruniem jest również miejscem udostępnionym dla turystów. Stanowi doskonałe uzupełnienie wycieczki do Torunia. Informacji proszę szukać na stronach.

Mam nadzieję, że mój film o radioteleskopie RT-4 przypadł do gustu. Jeżeli tak, to zapraszam do subskrybowania kanału!

Zobacz także: Pytania i odpowiedzi – Radioteleskopy

Artykuł Film o radioteleskopie RT-4 w Piwnicach pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista rekordowych budowli i konstrukcji w Polsce

Moja kolejna lista rekordowych budowli powstała na podobnej zasadzie, jak część 1. Obiekty musiały być rekordowe pod jakimś względem architektonicznym, gabarytowym itp. Musiałby być też atrakcją turystyczną lub być obiektem dostępnym do obejrzenia. Lista poszeregowana chronologicznie, od najstarszych do najmłodszych obiektów.

1. Zamek krzyżacki w Malborku

Największy zamek w Polsce. Gotycki zespół zamkowy zajmujący obszar o powierzchni około 20 ha. Najstarszy obiekt z rekordowych budowli na tej liście. Wznoszony był w kilku etapach, od końca XIII do XV wieku, przez Zakon Krzyżacki. Obiekt jest wpisany na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Na temat Malborka mówi się jeszcze, jako o największym zamku średniowiecznym na świecie, a także największej budowli z cegieł na świecie. Problem jednak w tym, że nie można nigdzie uzyskać żadnych konkretnych informacji. Po pierwsze, każdy chce być „tym największym”. Po drugie, nie wiadomo, jakie parametry uwzględniać do porównania. Kubaturę, obszar zajmowanej powierzchni, ilość metrów kwadratowych? Trudne pytanie. Zamek wraz z muzeum jest udostępniony do zwiedzania.

Zamek w Malborku – Autor: DerHexer Źródło: commons.wikimedia.org

2. Twierdza Modlin

Jedna z największych twierdz w Polsce wraz z najdłuższym budynkiem w Europie. Zespół umocnień położony jest u zbiegu rzek Wisły, Narwi i Wkry. Składa się z kilku elementów: cytadeli, umocnionych przedmieść i dwóch pierścieni fortów. Sam budynek kompleksu koszarów tzw. cytadeli ma 2 250 m długości. Budowa twierdzy rozpoczęła się na początku XIX wieku, wraz z decyzją Napoleona. W późniejszym okresie zostaje mocno rozbudowana przez Rosjan. Po I wojnie światowej zostaje przejęta przez Wojsko Polskie. W trakcie walk kampanii wrześniowej stanowi silny punkt obrony, podczas których ginie około 2 tys. polskich żołnierzy. Prawdziwy rozmiar Twierdzy Modlin możemy dostrzec dopiero na zdjęciach LIDAR, które zamieszam poniżej. Dodatkowo link do Geoportalu. Zgodnie z informacjami zawartymi na stronie, Twierdzę Modlin można zwiedzać na dwa sposoby. Samodzielnie w obwodzie zewnętrznym lub z przewodnikiem.

Twierdza Modlin – Autor: Lawenda25 Źródło: commons.wikimedia.org

Twierdza Modlin na mapach LIDAR – Źródło: Geoportal

3. Ulica Piotrkowska w Łodzi

Najdłuższy deptak w Polsce i jednocześnie najważniejsza łódzka ulica. Łódź jest miastem stosunkowo młodym, które wykształciło się dopiero w ciągu ostatnich 200 lat. Głównie za sprawą przemysłu. Ponieważ miasto rozwijało się inaczej niż średniowieczne lokacje, nie wykształciło się w nim ścisłe centrum, na przykład związane z grodem. Łódź rozwijała się więc wzdłuż Piotrkowskiej. Ulica ta ma łącznie długość około 4 km. Część wybrukowana to około 1,8 km. Link do pomiarów na Geoportalu. Gdyby ulica Piotrkowska była oficjalnie deptakiem, mogłaby powalczyć o tytuł najdłuższego w Europie. Miano najdłuższego deptaka w Europie przypisuje się ulicy Strøget w Kopenhadze. Jednak kopenhaski deptak liczy 1,1 km, czyli mniej niż wybrukowana część ulicy Piotrkowskiej. Przy ulicy znajdują się liczne sklepy i piękne kamienice dawnych fabrykantów. To najbardziej reprezentacyjne miejsce w Łodzi.

Ulica Piotrkowska – Autor: Tomasz Kapczyński

Ulica Piotrkowska – Autor: Tomasz Kapczyński

4. Latarnia morska w Świnoujściu

Najwyższa latarnia morska w Polsce i jedna z najwyższych na świecie. Budowla ma 65 m wysokości i jest wykonana w całości z cegły. Na jej szczyt prowadzi 300 schodów. Latarnia została uruchomiona w roku 1857, a jej budowa trwała 3 lata. Przetrwała ponad 150 lat i dwie wojny światowe. Jednak ciężkie warunki atmosferyczne panujące w Świnoujściu sprawiły, że obiekt trzeba było kilka razy poddać remontowi. Obecnie latarnia jest udostępniona do zwiedzania przez turystów. Ta ważna atrakcja turystyczna Świnoujścia wciąż pełni swoje pierwotne zadanie. Zapewnia bezpieczeństwo żeglugi w tej części Morza Bałtyckiego.

Latarnia w Świnoujściu – Autor: sebdok Źródło: commons.wikimedia.org

Widok z latarni na ujście Świny – Autor: Endymion2000 Źródło: commons.wikimedia.org

5. Mosty w Stańczykach

O mostach w Stańczykach mówi się jako o najwyższych mostach kolejowych w Polsce. Według różnych źródeł mają około 31-36 m wysokości i 180 m długości. Mosty często nazywane są również Akweduktami Puszczy Rominckiej, ze względu na swoje podobieństwo do kształtów rzymskich akweduktów. Oczywiście w sensie architektonicznym i pełnionej funkcji nie są akweduktami. Mosty budowano z odstępami w latach 1912-1918. To najbardziej zagadkowe z rekordowych budowli, ponieważ ich przeznaczenie wciąż nie jest do końca poznane. Wobec zmieniającej się sytuacji geopolitycznej w regionie po I wojnie światowej, linie kolejową położono tylko na jednym moście. W roku 1945 linia została rozebrana przez Armię Czerwoną. Od tego czasu mosty są tylko atrakcją turystyczną. Obecnie teren jest własnością prywatną, ale udostępniony jest do zwiedzania.

Mosty w Stańczykach – Autor: Honza Groh (Jagro) Źródło: commons.wikimedia.org

Mosty w Stańczykach – Autor: Honza Groh (Jagro) Źródło: commons.wikimedia.org

6. Międzyrzecki Rejon Umocniony

MRU to największy kompleks fortyfikacji i podziemi o pochodzeniu militarnym w Polsce. Ten ogromny system bunkrów budowany był przez Niemców głównie w latach 30-tych XX wieku. Planowany kompleks nigdy nie został ukończony. Podczas ofensywy Armii Czerwonej w 1945 roku nie odegrał żadnej znaczącej roli. Łączną długość podziemnych korytarzy szacuje się na około 32-35 km. Część naziemną tworzą liczne Panzerwerki, grupy warowne, kopuły strzeleckie, zapory przeciwpancerne itp. Niektóre naziemne bunkry połączone są z głównym systemem podziemi, inne umiejscowione są samodzielnie. Schemat centralnego odcinka MRU możemy zobaczyć pod tym linkiem. Część kompleksu udostępniona jest do zwiedzania. Trasy turystyczne MRU można zwiedzać koło miejscowości Pniewo oraz w okolicach tzw. Pętli Boryszyńskiej.

Schron bojowy PzW nr 715 – Autor: Maciej Hajnos Źródło: bunkrowo.pl

Kopuły, stanowiska bojowe MRU – Autor: Shilton77 Źródło: commons.wikimedia.org

7. Maszt radiowo-telewizyjny w Mysłowicach

Najwyższa budowla i konstrukcja w Polsce. Maszt RTCN Katowice/Kosztowy to konstrukcja o wysokości 358 m, zbudowana w roku 1973. Obecnie jest to numer jeden, pod względem wysokości, z rekordowych budowli w Polsce. Wcześniej tytuł ten posiadał maszt radiowy w Konstantynowie, który miał rekordowe 646 m wysokości. W momencie wybudowania maszt w Konstantynowie był najwyższą konstrukcją na świecie. Niestety uległ zawaleniu w roku 1991, a jego pozycję najwyższej budowli w Polsce przejął obiekt w Mysłowicach. Na maszcie RTCN Katowice/Kosztowy znajdują się między innymi nadajniki radiowe, telewizyjne i telefonii komórkowej. Terenu, na którym zamontowany jest maszt, nie można zwiedzać. Tym bardziej wspinać się na konstrukcję. Możliwe jest tylko obejrzenie masztu z daleka.

8. Pomnik Jezusa Chrystusa w Świebodzinie

Największy pomnik Jezusa Chrystusa na świecie. Sama figura ma wysokość 33 metrów, które mają symbolizować 33 lata życia Jezusa. Pomnik umieszczony jest na kopcu o wysokości 16 m, a głowa figury zakończona jest 3 m koroną. Łączna wysokość konstrukcji to ponad 52 m. Masę konstrukcji szacuje się na około 440 ton. Świebodzicki pomnik jest wyższy o 3 m od figury Chrystusa w Rio de Janeiro w Brazylii. Zakończenie budowy monumentalnego pomnika nastąpiło w roku 2010. Ta jedna z najbardziej kontrowersyjnych rekordowych budowli w Polsce, szybko stała się dużą atrakcją turystyczną. Pomnik wyraźnie góruje na Świebodzinem i jest łatwy do zauważania już z drogi. Wstęp na kopiec pod figurą jest wolny.

Pomnik Chrystusa Króla w Świebodzinie – Autor: Dolny Śląsk Fotografie

Pomnik Chrystusa w Świebodzinie – Autor: Halina Gniewkowska-Gniadek

9. Most autostradowy pod Grudziądzem

O tym moście autostradowym mówi się, jako o najdłuższym moście w Polsce. Choć to zależy od sposobu liczenia wymiarów. Most pod Grudziądzem jest częścią autostrady A1 i łączy on oba brzegi Wisły. Most główny posiada 400 m długości, a dwie estakady dojazdowe mają po 995 m i 563 m długości. Najdłuższe przęsło nad Wisłą ma wymiary 180 m. Razem długość przeprawy wynosi 1,9 km. Most zbudowano w latach 2009-2011. Początkowe plany przeprawy w tym miejscu, przewidywały budowę mostu podwieszanego z dwoma ogromnymi pylonami. Koncepcja ta została jednak odrzucona, ze względu na kwestię ochrony przelatujących ptaków. Wielkość przeprawy jest najlepiej widoczna z góry. Żeby zobaczyć ten obiekt, można pokonać trasę autostrady lub podejść w rejon brzegu Wisły.

Most autostradowy pod Grudziądzem – Autor: Dalu84 Źródło: commons.wikimedia.org

10. Afrykarium we Wrocławiu

Największe oceanarium i akwarium w Polsce. Łącznie w basenach, rurach, odstojnikach i filtrach zgromadzonych jest 15 mln litrów wody. To tyle ile mieści 6 basenów olimpijskich albo ponad 63 mln filiżanek kawy. Sama woda ma masę 15 tys. ton. Największe zbiorniki to basen kotików 3,6 mln litrów oraz basen rekinów 3,1 mln litrów. Niektóre zbiorniki wymagają specjalnego zasolenia. Do tego celu w basenie imitującym Morze Czerwone zużywa się 140 ton soli. Afrykarium należy do wrocławskiego zoo. Obiekt został otwarty jesienią 2014 roku, stając się szybko ogromnie popularną atrakcją. Budowa obiektu trwała 2 lata. To najmłodszy z rekordowych obiektów na mojej liście.

Podwodny tunel w Afrykarium – Autor: Lower Silesia Źródło: commons.wikimedia.org

Afrykarium we Wrocławiu – Lista rekordowych budowli w Polsce

Na koniec tej listy rekordowych budowli i konstrukcji w Polsce, zamieszczam jeszcze raz wszystkie obiekty na jednej mapie. Zachęcam do pozostawienia w komentarzach Waszych ulubionych rekordowych miejsc. Albo takich, których nie uwzględniłem na mojej liście, a które uważacie, że są godne uwagi.

Zobacz także: 10 rekordowych budowli w Polsce cz. 1

Artykuł 10 rekordowych budowli w Polsce cz. 2 pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa gęstości zaludnienia

Kiedy myślimy o gęsto zaludnionych obszarach, przychodzą nam do głowy takie państwa jak Chiny lub Indie. Tymczasem gęstość zaludnienia Chin (Chińskiej Republiki Ludowej) wynosi 142 osoby na km². To niewiele więcej, niż gęstość zaludnienia Polski, która obliczona jest na 123 osoby na km². A jednak mieszka tam według różnych obliczeń ponad 1,3 mld ludzi. Chiny są po prostu tak ogromnym krajem. Dodatkowo wpływ na ten paradoks ma duża nieregularność obszarów zaludnienia, która zobrazowana jest na poniższej mapie. Mapa w pełnej rozdzielczości (3600×1800) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa gęstości zaludnienia na Ziemi – Źródło: minus.com

Dysproporcje w zaludnieniu między poszczególnymi obszarami naszej planety są ogromne. Jak możemy zauważyć, faktycznie w rejonie Indii i Chin występuje duże zagęszczenie ludności. Na tle pozostałych obszarów wyróżniają się także Wyspy Japońskie i Jawa. Trochę mniej jest w Europie i na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. Zwiększone rejony zaludnienia to także Afryka Zachodnia i Bliski Wschód.

Tłum w Hong Kongu – Autor: Hamedog Źródło: commons.wikimedia.org

Jako ciekawostkę dodam jeszcze, że gęstość zaludnienia Indii wynosi 342 osoby na km² i jest mniejsza od gęstości zaludnienia w województwie śląskim, wynoszącym 374 osóby na km². Wszystkie dane o gęstości, które podałem, pochodzą z GUSu i Wikipedii.

Poniżej kolejna mapa gęstości zaludnienia na Ziemi, tym razem z uwzględnieniem średniej wartości dla danego kraju. Mapa przedstawia stan na rok 2006.

Mapa Gęstości Zaludnienia – Autor: Miguel Contreras Źródło: commons.wikimedia.org

Kolejna ciekawa mapa, również obrazująca gęstość zaludnienia, opracowana jest na podstawie ilości osób mieszkających w największych miastach. Na mapie zaznaczone są wszystkie miasta posiadające powyżej 100 tys. mieszkańców.

Ilu ludzi żyje na Ziemi?

Na Ziemi żyje już ponad 7 mld ludzi. Pierwszy miliard został przekroczony około roku 1820. Kolejny miliard pojawił się po 110 latach. Od tego momentu tempo wzrostu ludności gwałtownie wzrosło. Według danych uzyskanych z worldometers.info, w tym momencie, kiedy piszę ten artykuł na naszej planecie żyje już:

7 315 214 757 osób

Żeby ich wszystkich zobaczyć, zapraszam do odwiedzenia tej podstrony. Po kliknięciu w link powinna otworzyć się strona, na której zaznaczone są symbolicznie ludzikami, wszystkie osoby żyjące na Ziemi. Kolor ludzika oznacza kontynent, z którego pochodzi. Jest tego naprawdę sporo, ale żeby zobrazować prawdziwe tempo przyrostu ludności kliknijcie w przycisk „watch as we increase”. Zobaczymy wtedy pojawiające się nowe ludziki na ekranie, oznaczające średnio każdą nowo narodzoną osobę. Sprawdźcie o ile zwiększyła się liczba ludności, od momentu kiedy pisałem ten artykuł.

Wszyscy ludzie na jednym kontynencie

Oczywiście ponad 7 mld ludzi to bardzo dużo. Pojawia się więc pytanie, jak wielu ludzi hipotetycznie mogłoby żyć na Ziemi. Ile ludności jest w stanie pomieścić nasza planeta. Na to pytanie jest niezwykle trudno odpowiedzieć. Tak naprawdę kwestia przeludnienia Ziemi, to nie jest sprawa ogólnej liczby mieszkańców, ale bardziej możliwości dostępu do zasobów, umożliwiających normalne funkcjonowanie.

Na pewno nasza planeta jest w stanie przyjąć o wiele więcej ludzi, niż nam się wydaje. Żeby to zobrazować przeprowadźmy eksperyment. Umieśćmy wszystkich ludzi żyjących na świecie, na najmniejszym pod względem wielkości kontynencie – Australii. Żeby łatwiej się liczyło zaokrąglamy liczbę ludności do 7,5 mld. Przez tą wartość dzielimy powierzchnie lądu Australii, czyli około 7 682 300 km². To daje nam wynik 0,00102430666667 km² na jedną osobę, czyli około 1 024 m² na każdego człowieka żyjącego na Ziemi. Sporo. W naszym eksperymencie Australia uzyskałaby wtedy gęstość zaludnienia na poziomie 976 osób na km², czyli na poziomie zbliżonym do Rybnika.

Australia – Źródło: NASA

Oczywiście nie wszystkie tereny nadają się do zamieszkania. Część obszarów musi być również wydzielona do produkcji żywności, wytwarzania energii itd. To tylko teoretyczne rozważania mające na celu zobrazować stosunek liczby ludności do obszarów lądowych na Ziemi. Tymczasem według raportów ONZ, w ciągu najbliższych 12 lat ludność świata zwiększy się o kolejny miliard. ONZ przewiduje, że w roku 2050 naszą planetę będzie zamieszkiwało 9,6 mld ludzi.

Artykuł Mapa gęstości zaludnienia i przeludnienie Ziemi pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista rekordowych budowli w Polsce

Zapraszam do przeglądania kolejnej serii ciekawych miejsc i obiektów. Tym razem wybrałem 10 rekordowych budowli i konstrukcji z całej Polski. Przyjąłem dwa kryteria wyboru miejsc. Po pierwsze, obiekt lub konstrukcja musi być rekordowy pod względem wymiarów, co najmniej w skali Polski. Największy, najdłuższy, najwyższy itp. Po drugie, obiekt musi być w jakiś sposób udostępniony turystyczne lub po prostu swobodnie dostępny. Tak aby stał się atrakcją turystyczną wartą zobaczenia. Lista poszeregowana jest chronologicznie, biorąc pod uwagę moment zakończenia budowy. Od najstarszych do najmłodszych budowli.

1. Tunel kolejowy w Wałbrzychu

Najdłuższy tunel kolejowy w Polsce. Na temat tunelu pod Małym Wołowcem pisałem ostatnio w moim artykule o niezwykłych budowlach na Dolnym Śląsku. To najstarszy obiekt na tej liście rekordowych budowli w Polsce. Pomimo upływu czasu to wciąż najdłuższy wydrążony w górze tunel kolejowy w naszym kraju. Powstał jeszcze za czasów, kiedy Dolny Śląsk był częścią Cesarstwa Niemieckiego. Składa się z dwóch równoległych nitek (tuneli). Pierwsza ma długość 1560 m i została wydrążona w latach 1876-1879. Drugą, o rekordowej długości 1601 m, wydrążono w latach 1909-1911. Dłuższa nitka jest dalej używana w ruchu kolejowym. W krótszej nitce zostały zdemontowane tory i cały tunel można przejść pieszo z latarką.

Najdłuższy tunel kolejowy w Polsce – Lista rekordowych budowli w Polsce

Wyprawa do tunelu kolejowego pod Małym Wołowcem

2. Molo w Sopocie

Sopockie molo to jedna z największych atrakcji tego miasta i zarazem najdłuższe molo w Polsce oraz nad Morzem Bałtyckim. Czasem pojawia się również informacja, że jest najdłuższym molem w Europie, ale nie wiem czy jest to zgodne z prawdą. Sopockie molo ma długość 511 m, z czego 458 m wchodzi w głąb Zatoki Gdańskiej. Obecna konstrukcja powstała w roku 1928, wcześniej istniało tutaj molo pochodzące jeszcze z I połowy XIX wieku. Przebudowa pierwszej konstrukcji została zorganizowana z okazji 25 lecia miasta i 100 lecia starego mola. Molo w Sopocie to nie tylko atrakcja turystyczna, ale i również wizytówka miasta. W trakcie sezonu turystycznego wejście na molo jest biletowane.

Molo w Sopocie – Autor: Tomasz Kapczyński

Najdłuższe molo w Polsce Sopot – Autor: Tomasz Kapczyński

3. Obserwatorium meteorologiczne na Kasprowym Wierchu

To wysokogórskie obserwatorium meteorologiczne to najwyżej położony budynek w Polsce. Znajduje się na szczycie Kasprowego Wierchu w Tatrach, który wznosi się na wysokość 1987 m n.p.m. Wysokość stacji to 1991 m n.p.m. Budynek obserwatorium został wzniesiony jeszcze przed wojną, w latach 1936-1937. Początkowo nie był najwyżej położnym budynkiem w Polsce. Status ten przypadał obserwatorium Biały Słoń na szczycie Pop Iwana, na wysokości 2022 m n.p.m. Jednak w związku ze zmianą granic, tereny te przypadły Związkowi Radzieckiemu. Miejsce lidera zajął po nim właśnie budynek obserwatorium na Kasprowym Wierchu. Obiekt jest ciągle użytkowany i dostarcza ważnych informacji meteorologicznych. Na szczyt można wejść podążając szlakiem turystycznym lub wjechać koleją linową bezpośrednio na Kasprowy Wierch.

Budynek obserwatorium na Kasprowym Wierchu – Autor: Tomasz Kapczyński

4. Drewniana wieża radiostacji w Gliwicach

Największa na świecie konstrukcja zbudowana w całości z drewna. Gliwicka wieża ma 111 m wysokości. Radiostacja została zbudowana przez Niemców w latach 1935-1938. Wtedy Gliwice znajdowały się jeszcze w niemieckiej części Górnego Śląska. Jej zadaniem miała być retransmisja programów radiowych z wrocławskiej rozgłośni. Sama radiostacja zasłynęła podczas wybuchu II wojny światowej. Hitlerowska III Rzesza, by usprawiedliwić napad na Polskę, przeprowadziły tak zwaną prowokację gliwicką. Wieczorem 31 sierpnia 1939 roku, tuż przed wybuchem wojny, grupa Niemców przebranych za Polaków, sfingowała napad na radiostację. Obecnie przy wieży stworzone jest Muzeum Historii Radia i Sztuki Mediów, które udostępnione jest zwiedzającym.

Drewniana wieża radiostacji w Gliwicach – Autor: Halina Gniewkowska-Gniadek

Radiostacja w Gliwicach – Autor: Halina Gniewkowska-Gniadek

5. Pałac Kultury i Nauki w Warszawie

Na liście rekordowych budowli w Polsce nie mogło zabraknąć wciąż budzącego skrajne emocje Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. To wciąć najwyższy budynek w Polsce, biorąc po uwagę, jako kryterium całkowitą wysokość budowli. Budynek mierzy z iglicą 237 m wysokości. Jego budowa była darem „narodu radzieckiego”. Przez wielu uważany jest za symbol sowieckiej dominacji i zniewolenia narodu polskiego. Budowa trwała ponad 3 lata, a jego uroczyste otwarcie nastąpiło w lipcu 1955 roku. Dla turystów udostępniony jest taras widokowy na 30 piętrze budynku, położony na wysokości 114 m. Można z niego podziwiać panoramę Warszawy. Po PKiN oprowadzane są także wycieczki grupowe. Dziś budynek swoim rozmiarem dalej imponuje, ale z drugiej strony przygnębia mocno zabrudzoną szarą elewacją. Okazuje się, że kiedyś była ona śnieżno biała. Można ją zobaczyć na kolorowych fotografiach zachowanych z tego okresu.

Pałac Kultury i Nauki – Autor: DŚF

Tak wyglądał Pałac Kultury i Nauki po wybudowaniu – Prawdopodobnie 1958 rok

6. Zapora wodna w Solinie

Największa zapora wodna w Polsce. Ten kolosalny obiekt został wybudowany w latach 1961-1968. Zapora mierzy 82 m wysokości i 664 m długości. W wyniku osadzenia zapory na rzece San powstało największe w Polsce jezioro zaporowe o powierzchni około 22 km². Sam zbiornik mieści aż 472 mln m³ wody. Przy obiekcie znajduje się elektrownia wodna wykorzystująca potężną moc spiętrzonej wody. Wyposażona w 4 turbozespoły osiąga łączną moc 200 MW. Zapora w Solinie udostępniona jest dla ruchu turystycznego. Można wejść na jej koronę i przespacerować całą długość. To jedna z głównych atrakcji regionu. Według informacji podanych na stronach PGE możliwe jest również zwiedzanie wnętrza zapory. Jako imponujące dzieło hydrotechniki, ten obiekt również trafia na moją listę rekordowych budowli w Polsce.

Zapora Wodna Solina – Autor: Zuluanonymous Źródło: commons.wikimedia.org

Zapora Wodna Solina – Autor: Artur Łysik Źródło: commons.wikimedia.org

7. Elektrownia i kopalnia w Bełchatowie

Elektrownia Bełchatów jest największą w Polsce i w Europie elektrownią opalaną węglem brunatnym. Elektrownia została zbudowana przy pokładach węgla brunatnego. Tuż obok znajduje się ogromnych rozmiarów kopalnia odkrywkowa, która jest głównym dostawcą węgla brunatnego do bełchatowskiej elektrowni. Pierwszy prąd z tych obiektów popłynął do sieci w roku 1981, a pełną moc osiągnięto 7 lat później. Łączna moc uruchomionych tu bloków energetycznych wynosi 5298 MW. Chociaż na co dzień nie ma możliwości zwiedzania elektrowni, to możemy ją zobaczyć z kilku tarasów widokowych położonych przy kopalni. Z tarasu można oglądać widok ogromnego wyrobiska, kominów, chłodni i bloków energetycznych elektrowni. Wejście na taras jest swobodne. Dodatkowo sama kopalnia na swoich stronach informuje o możliwości dodatkowego zwiedzania, pod warunkiem wcześniejszej rezerwacji.

Widok na elektrownię z tarasu widokowego – Autor: Anna Tomaszewska

8. Radioteleskop Obserwatorium Astronomicznego w Piwnicach

Dość nietypowy obiekt na liście rekordowych budowli i konstrukcji w Polsce. Największy w Polsce radioteleskop o średnicy czaszy 32 m i łącznej wadze konstrukcji 600 ton. Ten niezwykły obiekt powstał z inicjatywy Katedry Radioastronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Urządzenie zamontowano w Obserwatorium Astronomicznym we wsi Piwnice, na północ od Torunia. Do stworzenia tego urządzenia potrzebne było zaangażowanie wielu firm z całej Polski, które na specjalne zamówienie wytwarzały odpowiednie podzespoły. Swój udział w budowie miała Huta Zabrze, fabryka maszyn górniczych Famago ze Zgorzelca, gdański Mostostal, Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy, a nawet Zakłady Lotnicze w Mielcu. Budowę urządzenia zakończono w roku 1994. Dzięki radioteleskopowi możliwe jest prowadzenie badań i analizy widma fal radiowych emitowanych przez obiekty w kosmosie. Radioteleskop wraz z innymi obiektami na terenie obserwatorium udostępniony jest do zwiedzania dla grup zorganizowanych.

Radioteleskop w Piwnicach – Lista rekordowych budowli w Polsce

Radioteleskop RT4 – Autor: Pko Źródło: commons.wikimedia.org

9. Bazylika w Licheniu

Sanktuarium Matki Bożej Licheńskiej to największy zbudowany kościół w Polsce. Posiada również najwyższą wieżę kościelną w kraju, o wysokości 141 m. Bazylika to prawdziwy kolos, imponujący swoim rozmachem i przepychem. To również niezwykle popularne miejsce kultu, odwiedzane przez liczne grupy pielgrzymów i turystów. Powstanie tak ogromnej bazyliki w tej małej wsi, związane jest z objawieniami Matki Boskiej z połowy XIX wieku, które dokonały się w tym rejonie. Budowa obiektu trwała 10 lat. Bazylikę wznoszono w latach 1994-2004. Plac przed świątynią może zgromadzić aż 250 tys. wiernych, a pozłacana kopuła budowli ma 25 m średnicy i 45 m wysokości.

Sanktuarium Matki Bożej Licheńskiej – Lista rekordowych budowli w Polsce

Wnętrze Bazyliki w Licheniu – Lista rekordowych budowli w Polsce

10. Węzeł autostradowy Gliwice-Sośnica

Imponujący – tak pomyślałem sobie przejeżdżając po raz pierwszy przez ten węzeł. Po chwili zorientowałem się, że przegapiłem swój zjazd. Jest ich tam naprawdę sporo i trzeba uważnie obserwować znaki informacyjne. Węzeł łączy ze sobą przede wszystkim dwie autostrady. Autostradę A4 biegnącą ze wschodu na zachód i autostradę A1 biegnącą z południa na północ. Ponadto łączy jeszcze drogę krajową nr 44. Jest to największy węzeł drogowy w Polsce i jeden z największych w Europie. Podobno ma aż 18 możliwości wyboru kierunku jazdy. Obiekt powstał w ekspresowym tempie, jak na warunki polskie. Budowa zajęła półtora roku, a węzeł oddano do użytku w już grudniu 2009 roku. Żeby go zobaczyć, trzeba po prostu nim przejechać. Węzeł Gliwice-Sośnica trafia na moją listę rekordowych budowli w Polsce, jako najmłodszy obiekt.

Widok z lotu na węzeł autostradowy – Autor: Mikołaj Welon Źródło: commons.wikimedia.org

Węzeł autostradowy Gliwice-Sośnica na planach – Źródło: GDDKiA

To już koniec mojej listy rekordowych budowli w Polsce. Na dole znajduje się mapa z zaznaczonymi lokalizacjami wszystkich obiektów. Oczywiście w Polsce jest o wiele więcej rekordowych konstrukcji, niż tylko te co wymieniłem. Dlatego mam zamiar przygotować kolejną część zestawienia z nowymi obiektami.

Jestem ciekaw, jakie budowle i konstrukcje Waszym zdaniem powinny się znaleźć na liście rekordowych budowli w Polsce.

Zobacz także: 10 rekordowych budowli w Polsce cz. 2

Artykuł 10 rekordowych budowli w Polsce cz. 1 pochodzi z serwisu Eloblog.

Najczęściej fotografowane miejsca w Polsce

Obszary zaznaczone kolorem ciemnym oznaczają miejsca rzadko fotografowane, kolorem czerwony miejsce często fotografowane, a żółtym najczęściej. Mapa w formie interaktywnej udostępniona jest na stronie www.sightsmap.com. Jest to nakładka graficzna nałożona na Google Maps. Dane zostały zebrane na podstawie zdjęć z serwisu Panoramio.

Najczęściej fotografowane miejsca w Polsce – Źródło: www.sightsmap.com

Niewątpliwie zaprezentowane informacje to spora ciekawostka. Według mojej oceny, najczęściej fotografowane miejsca w Polsce, a przede wszystkim na Dolnym Śląsku, w większości pokrywają się z informacjami zaprezentowanymi na mapie.

Wiarygodność mapy

Trzeba tutaj podkreślić pewne rzeczy, które mogą wpływać na przekłamanie prezentowanych informacji. Po pierwsze, serwis agreguje tylko zdjęcia posiadające geotag. Chodzi tutaj o dodanie do zdjęcia informacji zawierających współrzędne geograficzne. Krótko rzecz ujmując, położenie w momencie wykonywania fotografii na podstawie danych z modułu GPS. Nie wszystkie aparaty posiadają taką funkcję. Zazwyczaj są to tylko smartfony oraz lustrzanki z droższej półki. Odpada nam dużo aparatów kompaktowych i tańszych lustrzanek. Tak więc duża część zdjęć nie miała technicznej szansy na znalezienie się w Panoramio. Chyba, że ktoś ręcznie ustalał pozycję lub dodawał geotag. Kiedy oddalimy interaktywną mapę, tak żeby uchwycić cały świat, widzimy, że biedniejsze kraję są praktycznie nieuwzględnione. Przyczyną może być właśnie bariera finansowa. Po drugie, nie każde zdjęcie wykonane z geotagiem jest dodawane do Panoramio. Reasumując, zebrane zdjęcia są tylko wybraną próbką, z wielu, naprawdę wielu wykonywanych fotografii na całym świecie i w Polsce.

Najczęściej odwiedzane miejsca w Polsce?

Mimo powyższych zastrzeżeń uważam, że dane są ciekawe i dość wiarygodne. Zaryzykowałbym nawet stwierdzenie, że omawiana mapa może również pokazywać najczęściej odwiedzane turystyczne miejsca w Polsce. Z prostej przyczyny, tam gdzie odwiedzamy ciekawe miejsce robimy zazwyczaj zdjęcia. Miejsce musi mieć jakąś wartość, aby ktoś zdecydował się na zrobienie zdjęcia i wrzucenie fotki do Internetu. Powinno się to mniej więcej pokrywać ze wszelkiego rodzaju atrakcjami.

Artykuł Najczęściej fotografowane miejsca w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.

Zapora w Pilchowicach to niezwykła budowla wzniesiona ogromnym wysiłkiem na początku XX wieku. Jej historia nieodłącznie wiąże się z trochę zapomnianą, a jednocześnie największą powodzią na Śląsku z roku 1897. Pilchowicka zapora to niezwykły zabytek hydrotechniki. Już od ponad 100 lat chroni mieszkańców Doliny Bobru przed skutkami powodzi, a dzięki swojemu urokliwemu położeniu, jest również popularną atrakcją turystyczną.

Zapora w Pilchowicach – Źródło: Pełnomocnik Rządu do Spraw Programu dla Odry-2006

Motyw zapory i okolicznych terenów jest na tyle ciekawy, że został także wykorzystany w grze komputerowej Zaginięcie Ethana Cartera. Pojawiają się w niej obiekty wzorowane za pilchowickiej zaporze, pobliskim dworcu i moście kolejowym.

Poniżej przedstawiam mapę z najważniejszymi zaporami wodnymi na Dolnym Śląsku powstałymi w I połowie XX wieku.

Zapraszam jeszcze raz do oglądania filmu o zaporze w Pilchowicach i innych ciekawych miejscach na naszym kanale na YouTube. Film o zaporze w Pilchowicach został nakręcony we wrześniu 2014 roku.

Bibliografia i strony www:

1. http://myslakowice.com/teksty,myslakowice,7,1,powodzie_myslakowice,26.html
2. http://wleninfo.pl/readarticle.php?article_id=7
3. http://www.grodzkie.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=395
4. http://www.grodzkie.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=405
5. http://www.tauron-ekoenergia.pl/elektrownie/energia-wodna/zew-jelenia-gora/Strony/pilchowice-i.aspx#ad-image-0
6. „Die Hochwasserschutz-Talsperre bei Mauer im Reisengebirge” Verlag fur Fachliteratur G. m. b. H., Berlin 1914

Zdjęcia Archiwalne:
http://dolny-slask.org.pl
Ryszard Cholewiński

Zdjęcia współczesne (z lotu):
Pełnomocnik Rządu do Spraw Programu dla Odry-2006
http://programodra.pl/

Zobacz także: Pytania i Odpowiedzi – Uran i Zapora Pilchowice

Artykuł Film o zaporze w Pilchowicach pochodzi z serwisu Eloblog.

Najstarsze zdjęcie Wrocławia – Dagerotyp, wykonany pomiędzy 1839 a 1846 rokiem

Oto prawdopodobnie najstarsze nam znane zdjęcie Wrocławia. W zasadzie jest to obraz wykonany w technice dagerotypu, popularnej w początkowym okresie rozwoju fotografii. Zdjęcie zostało odnalezione w zbiorach monachijskiego muzeum. Skąd wiemy, jak stara jest ta fotografia? Otóż zdjęcie przedstawia dokładnie dzisiejszy plac Solny, na którym stoi pomnik pruskiego feldmarszałka von Blücher, dowódcy wojsk pruskich z bitwy pod Waterloo. Pomnik ten postawiono w roku 1827 i od tego momentu plac nazwano Blücherplatz. Wcześniej określano go jako Polnischer Markt (Targ Polski) lub Salzplatz (Plac Solny). Zdjęcie więc musiało zostać wykonane po 1827 roku.

Plac Solny i pomnik Feldmarszałka von Blüchera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Po prawej stronie widzimy fragment, zachodniej pierzei rynku, na której stoi jeszcze Wrocławska Wielka Waga Miejska. Znajdowała się ona mniej więcej w miejscu dzisiejszej szklanej fontanny. Na jej miejscu postawiono później konny pomnik króla pruskiego Fryderyka Wielkiego. Pomnik ten zaginął podczas oblężenia Festung Breslau. Obecnie w tym miejscu obok fontanny wmurowana jest w powierzchnię rynku pamiątkowa płyta. Wielka Waga Miejska była pamiątką po dawnym prawie handlowym, które nakazywało kupcom ważenie swoich towarów. Sama waga została ostatecznie rozebrana w roku 1846. Zdjęcie musiało więc powstać przed tą datą. Wynika więc z tego, że najstarsze zdjęcie Wrocławia ma ponad 170 lat!

Rynek i Wielka Waga Miejska – Źródło: dolny-slask.org.pl

A tutaj poniżej zdjęcie wrocławskiego rynku już po rozebraniu wagi i postawieniu pomnika Fryderyka Wielkiego.

Pomnik Fryderyka Wielkiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Największą zmianę na omawiamy zdjęciu widzimy w jego centralnej cześć. Na rogu rynku i placu Solnego widzimy kamienicę, która została wyburzona, a na jej miejscu w latach 1929-1931 powstała tak zwana Miejska Kasa Oszczędności. Dziś w tym nowym budynku znajduje się oddział BZ WBK. Często pojawiają się mylne informacje na temat tego obiektu, że został on wzniesiony przez władze PRLu, szpecąc tym samym zabytkową zabudowę. Nic bardziej mylnego, powstał on jeszcze przed wojną.

Budowa Miejskiej Kasy Oszczędności – Źródło: dolny-slask.org.pl

Dla tych, co chcą dowiedzieć się więcej na temat historii rynku i Starego Miasta we Wrocławiu, zapraszam do filmu o rynku we Wrocławiu i Starym Mieście.

Artykuł Najstarsze zdjęcie Wrocławia pochodzi z serwisu Eloblog.