Krzyż przy drodze na Śnieżkę

Śnieżka, 1603 m n.p.m. Najwyższy szczyt Karkonoszy i Sudetów. Wchodząc na Śnieżkę drogą tak zwanymi Zakosami, mniej więcej po pokonaniu 2/3 dystansu, mijamy po prawej stronie metalowy krzyż z pamiątkową tablicą. Część turystów wchodzących na Śnieżkę zatrzymuje się przy nim, aby przeczytać inskrypcję znajdującą się na tablicy. Inni zaś, próbując złapać oddech podczas stromego podejścia pod Śnieżkę, mijają go bezrefleksyjnie. Wydaje się, że dla części turystów jest on w ogóle niezauważalny, niewidoczny, kiedy wchodząc pod górę swój wzrok wbijają w kamieniste podłoże. Jest to zrozumiałe, gdyż droga na tym odcinku jest szczególnie wyboista i należy uważać na każdym kroku. Zimą, kiedy tablica pokryta jest śniegiem, wystaje tylko zmrożony krzyż. Warto przystanąć w tym miejscu na chwilę i przytoczyć historię, która wydarzyła się na Śnieżce blisko 50 lat temu.

16 stycznia 1975 roku

Była połowa stycznia 1975 roku, kiedy pogoda w Karkonoszach znacznie się poprawiła. Pojawiające się na niebie słońce zaczęło roztapiać zalegające warstwy śniegu, które na przemian roztapiając się i zamarzając zamieniały się w lód. Szlak na Śnieżkę pokryła gruba warstwa lodu, którą obrosły także zamontowane przy szlaku łańcuchy i tymczasowe liny. Zwyczajowo pomagały one przy wchodzeniu i schodzeniu drogą tzw. Zakosami, która była jedyną drogą łączącą szczyt Śnieżki z Równią pod Śnieżką. Tradycyjnie łatwiejsza droga, czyli trasa trawersująca kopułę Śnieżki, zwana Drogą Jubileuszową, była na czas zimowy zamykana. Zmrożonego śniegu było tak dużo, że łańcuchy zaczęły ginąć pod warstwą śniegu i lodu. Tego dnia droga była bardzo niebezpieczna. Polscy wopiści (żołnierze Wojsk Ochrony Pogranicza), pełniący wówczas służbę w strażnicy WOP w Domu Śląskim, zawracali turystów, którzy chcieli wejść na sam szczyt. Były to jeszcze czasy, kiedy biegnącą wzdłuż górskich grzbietów granicę państwową pilnowali żołnierze.

16 stycznia na Śnieżkę pojechało dwóch terenowych pracowników karkonoskiej Horskej služby – Jan Messner i Štefan Spusta. Horska služba była wówczas czechosłowackim odpowiednikiem polskiego GOPRu, częściowo ochotniczym, częściowo uzawodowionym. Zadaniem Messnera i Spusty było zabezpieczenie oblodzonego szlaku – wykucie stopni w lodzie, odkucie łańcuchów z lodu i naciągnięcie tymczasowych lin. Jeszcze przed przystąpieniem do prac czescy ratownicy poprosili obsługę Českiej boudy, aby ci informowali turystów o niebezpieczeństwie na szlaku i zniechęcali ich do zejścia na dół. Česká bouda był wówczas czynnym czeskim schroniskiem na szczycie Śnieżki. Choć kopuła Śnieżki pokryła się lodową czapą to sama pogoda była dobra. Świeciło słońce, oświetlając śnieżnobiałe zbocza Karkonoszy. Tylko u dołu poniżej grzbietów zalegały warstwy ciemniejszych chmur. Można by rzecz, że była to aura idealna na zimową wycieczkę.

W tym dniu działała czeska kolej krzesełkowa na Śnieżkę, która umożliwiała wjazd z Pecu pod Śnieżką na najwyższy szczyt Karkonoszy. Z tej formy spędzenia wolnego czasu postanowiło skorzystać małżeństwo z Karlowych Warów – dentysta dr Marián Landa wraz ze ciężarną małżonką. Przyjechali oni w Karkonosze w celach rekreacyjnych i postanowili skorzystać z możliwości wjazdu na Śnieżkę. Po wjeździe na szczyt małżeństwo Landów zlekceważyło ostrzeżenia o oblodzonym szlaku i oboje zaczęli schodzić drogą Zakosami w kierunku Domu Śląskiego. Po przejściu raptem kilkudziesięciu metrów dr Landa poślizgnął się, upadł, przeleciał pod łańcuchami i zaczął się zsuwać po północnym zboczu Śnieżki. Mężczyzna nie spadł jednak na sam dół. Zjechał 15 m i zatrzymał się o wystającą skałę. Było około godz. 11. Według relacji Přemyslawa Kováříka, jednego z czeskich ratowników, którzy dotarli na miejsce tragedii godzinę po tym wydarzeniu, upadek Landy widzieli polscy pogranicznicy z Domu Śląskiego. Dr Landa trzymał się kurczowo wystającej skały, która prawdopodobnie była dla niego jedynym punktem oparcia. Polscy żołnierzy krzyczeli, żeby wytrzymał, że przyniosą mu linę. Poszkodowany mężczyzna nie był jednak w stanie utrzymać się dłużej. Według innych opisów próbował wstać i poślizgnął się ponownie. Cała ta sytuacja trwała raptem kilka minut, po których mężczyzna osunął się ze skalnej półki i zaczął spadać dalej w głąb Kotła Łomniczki. W tym samym czasie żołnierze WOP pobiegli na górną stację kolei krzesełkowej na Kopie, gdzie poprosili o pomoc ratowników polskiego GOPRu. Wspomniany już Kovářík, który pomagał później w wyciągnięciu ciał poszkodowanych, wspomina, że dr Landa miał na sobie skórzane buty do biegania przełajowego, które same w sobie były bardzo śliskie.

Poślizgnięcie doktora widzieli także Messner i Spusta, którzy pracowali niżej na tej samej drodze, którą schodziło małżeństwo z Karlowych Warów. Podjęli oni szybką decyzję, aby dotrzeć do poszkodowanego, pomimo tego, że nie posiadali przy sobie odpowiedniego sprzętu. Prawdopodobnie widzieli, że spadł on tylko kilkanaście metrów na dół i zatrzymał się na skale. Zdawali sobie sprawę, że nie utrzyma się tam długo i że szybkie dotarcie do poszkodowanego jest jedyną szansą na jego uratowanie. Kiedy wspólnie obaj próbowali dotrzeć do poszkodowanego, trawersując zbocze Śnieżki najkrótszą drogą, prawdopodobnie stracili go z oczu. Kiedy zbliżyli się do miejsca upadku, okazało się, że mężczyzny już nie ma. Spadł jeszcze niżej. Pierwszy szedł Spusta, drugi Messner. Messner miał na nogach raki z czterema zębami, które przywiązywało się do butów paskami. Pomimo raków w którymś momencie Messner poślizgnął się i zaczął spadać na dół. Spusta, który szedł pierwszy, próbował go złapać i zahamować jego upadek. Nie udało się i po chwili obaj razem zaczęli zsuwać się z dużą prędkością po zboczu Śnieżki. Początkowo trajektorie ich upadku były takie same. Spusta próbował zhamować swój zjazd na dół czekanem i narciarskim kijkiem, który udało mu się wyciągnąć z plecaka. Obaj dotarli do Drogi Jubileuszowej, przez którą dosłownie przelecieli. Wcięta w zboczę droga zadziałała jak próg skoczni narciarskiej i wyrzuciła ich w powietrze. Po ostrym upadku w skalny rumosz Messner doznał śmiertelnych obrażeń, a jego ciało spadało dalej w głąb Kotła Łomniczki. Spusta po upadku zaczął zsuwać się zboczem bardziej porośniętym kosówką i zatrzymał się szybciej, po około 80 m. Natomiast poszkodowany dr Landa również przeleciał przez Drogę Jubileuszową, gdzie po upadku doznał również śmiertelnych obrażeń. Dalej jego ciało bezwiednie staczało się po ośnieżonym zboczu Śnieżki w głąb Kotła Łomniczki. Jego upadek był jednak nieco krótszy niż Messnera. Trzeba jednak podkreślić, że cały ten opisany przebieg wydarzeń jest tylko kwestią domysłów i próbą odtworzenia ich na podstawie wspomnień świadków.

Powyższy przebieg i trasa upadku zostały opracowane na podstawie materiałów Horskiej služby ČR.

Akcja ratunkowa

W tym samym czasie trwała już akcja ratunkowa. Wopiści szybko zaalarmowali ratowników polskiego GOPRu. Równolegle obsługa Českiej boudy powiadomiła ratowników Horskej služby z Pecu pod Śnieżką. Jako pierwsi na miejscu wypadku pojawili się Polacy, którzy przyjechali skuterem śnieżnym ze górnej stacji kolejki na Kopie. Kiedy zaczęli schodzić do poszkodowanych zorientowali się, że Messner i dr Landa nie przeżyli upadku. Oznaki życia dawał jednak Spusta, którego upadek był znacznie krótszy. Dotarli więc do poszkodowanego ratownika i przetransportowali go na drogę, gdzie doraźnej pomocy udzieli mu przypadkowy lekarz. Była godz. 12:10. Następnie wspólnie przetransportowali rannego ratownika do Domu Śląskiego, gdzie miał oczekiwać na wezwany śmigłowiec z Wrocławia. W międzyczasie przybyli również czescy ratownicy, którzy wjechali kolejką z Pecu. Początkowo myśleli, że poszkodowanych jest trzech turystów. O tym, że wypadku uczestniczyło ich dwóch kolegów dowiedzieli się od polskich ratowników. Niestety obrażenia jakich doznał Spusta po upadku okazały się zbyt poważne. Już po przetransportowaniu do Domu Śląskiego, gdzie oczekiwał na dalszą pomoc, stwierdzono u niego zgon.

W tym samym czasie czescy ratownicy dotarli również do ciał dwójki pozostałych poszkodowanych. Razem przetransportowali ich na saniach kanadyjskich w dół Łomniczki i dalej do dolnej stacji kolei na Kopę. Tam przyjechał po nich skuter śnieżny wysłany przez naczelnika Horskej služby, który zabrał ich do Domu Śląskiego. Zachodziło już słońce, kiedy stamtąd ciała całej trójki, Messnera, Spusty i Landy, zostały przetransportowane skuterem przez Luční boudę do Pecu po Śnieżką. Bilans tego dnia wyniósł trzy ofiary śmiertelne, w tym po raz pierwszy aż dwóch górskich ratowników.

Pamiątkowa płyta na Śnieżce

Śmierć dwóch ratowników na Śnieżce poruszyła i oburzyła społeczność ratowników. Przede wszystkim mieli żal do kierownictwa Horskej služby za braki w sprzęcie, które były jedną z przyczyn wypadku. Wydarzenie to było szeroko komentowane w prasie. Społeczność podzieliła się dwa obozy. Jedni uważali, że należało zaczekać z akcją ratunkową do czasu przybycia posiłków. Inni uważali, że Messner i Spusta słusznie postąpili od razu ruszając na pomoc turyście, który zatrzymał się na skale, gdyż była to jedyna szansa na jego uratowanie. A czas grał tutaj kluczową rolę.

Po tym wydarzeniu brat jednego z tragicznie zmarłych ratowników, również wieloletni członek Horskej služby, Valerián Spusta, zamontował pamiątkową tablicę przy drodze prowadzącej na Śnieżkę. Początkowo tablica stała jeszcze bez krzyża, gdyż na jego umieszczenie nie chciały się zgodzić komunistyczne władze. W 1988 roku, kiedy wymieniano płytę na nową, zamontowano również krzyż. Dziś krzyż i tablica są miejscem, gdzie co roku 16 stycznia spotykają się czescy i polscy ratownicy. Dla nich to ważna i symboliczna data.

Jan Messner (1932–1975)

Urodzony 19 listopada 1932 r., posiadacz honorowej odznaki ČSTV, instruktor ratownictwa górskiego I stopnia, przewodnik górski, pracownik terenowy Horskej služby. Od 1959 roku w służbie ochotniczej, od 1965 roku pracownik zawodowy.

Štefan Spusta (1942–1975)

Urodzony 27 kwietnia 1942 r., przewodnik górski, pracownik terenowy Horskej služby. Od 1966 roku w służbie ochotniczej, od 1973 roku pracownik zawodowy.

Artykuł Najczarniejszy dzień na Śnieżce pochodzi z serwisu Eloblog.

Przedwojenna mapa Karkonoszy

Przedstawiam do pobrania ciekawą i zachowaną w bardzo dobrym stanie przedwojenną mapę Karkonoszy (niem. Riesengebirge, Góry Olbrzymie). Oprócz Karkonoszy mapa obejmuje także całą Kotlinę Jeleniogórską, część Gór Izerskich, Kaczawskich i Rudawy Janowickie. Mapa została wydana przez Alexandera Köhlera w Dreźnie. Niestety nieznany jest jej dokładny rok wydania. W zasobach Wikimediów mapa została opisana jako pozycja wydana około 1901 roku, jednak z pewnością było to kilka lub kilkanaście lat później. W innych wydaniach tej samej mapy Karkonoszy (wydanych przez tego samego wydawcę), po drugiej stronie granicy śląsko-czeskiej znajduje się już napis „Tschechoslowakische Republik”. Sugeruje to, iż prezentowana poniżej wersja mapy mogła zostać wydana jeszcze przed powstaniem Czechosłowacji w 1918 roku, ponieważ pozbawiona jest tego napisu. Z innych elementów, które pozwoliłby nam wydatować mapę, to naniesione już Jezioro Pilchowickie i zapora wodna, które zostały oficjalnie otwarte w 1912 roku. Z drugiej strony na mapie brak jest jeszcze schronisk Szrenica (Reifträgerbaude) i Domu Śląskiego (Schlesierhaus), które zostały otwarte kolejno w 1922 i 1923 roku. Zawęża to nam zakres dat opracowania/wydania mapy do lat 1912–1922.

W części górskiej mapy zostały na czerwono (czerwoną linią) zaznaczone szlaki turystyczne (Touristenweg). Mapa prezentuje więc unikatowy układ karkonoskich szlaków górskich, jaki znajdował się w Górach Olbrzymich na początku XX wieku.

Mapa w dużej rozdzielczości (9253 × 9664) dostępna jest do pobrania ze zbiorów: Archiwum Map WIG, Wikimedia Commons lub pod tym linkiem.

Mapa turystyczna Karkonoszy z 1940 roku

Kolejna ciekawa mapa, którą chciałem się podzielić, to mapa turystyczna Karkonoszy z 1940 roku. Jest to stricte turystyczna mapa opracowana w skali 1:50000 przedstawiająca sieć ówczesnych szlaków turystycznych i rzeźbę terenu. Mapa została wydana przez Meinhold Verlagsgesellschaft w Dreźnie. W lewym górnym rogu mapy widzimy ciekawy napis „Einzig anerkannte Ausgabe des Riesengebirgsvereins”, co oznacza, że była firmowana jako jedyna mapa zaakceptowana i potwierdzona przez Towarzystwo Karkonoskie (Riesengebirgsverein, w skrócie RGV). Nadmienię, że Towarzystwo Karkonoskie było przedwojenną organizacją turystyczną powstałą w 1880 roku, zajmującą się promowaniem i rozwijaniem turystyki górskiej w Karkonoszach. Ze względu na rok wydania mapy (1940) nie znajdziemy już na niej niemiecko-czechosłowackiej granicy państwowej przebiegającej wzdłuż głównego grzbietu Karkonoszy. Granica ta zniknęła w 1938 roku wraz z zajęciem przez Niemców Sudetenlandu. Znaleźć za to możemy inną ciekawostkę. Na mapie zaznaczone zostały granice dwóch obszarów ochrony przyrody. Kolorem pomarańczowym duży obszar rezerwatu roślinności obejmujący śląską część Karkonoszy i Góry Izerskiej oraz kolorem czerwonym ściślejszy mniejsze obszary ochrony przyrody obejmujące takie miejsca jak kopułę Śnieżki, Kotły Małego i Wielkiego Stawu czy Śnieżne Kotły. Zgodnie z zarządzeniami z 1933 roku.

Mapa w dużej rozdzielczości (9964 × 7095) dostępna jest do pobrania ze zbiorów: Archiwum Map WIG, Wikimedia Commons lub pod tym linkiem.

Osobną kwestią, na którą chciałem zwrócić uwagę, jest kwestia zaznaczonych szlaków turystycznych. Na mapie oprócz przebiegu szlaków widzimy ich także oznakowanie. Otóż przed wojną szlaki nie były zaznaczane tak jak dziś za pomocą biało-kolorowych trzech pasów, ale za pomocą dwubarwnych rombów. Zasada rombów była prosta. Określony kolor połówki rombu prowadził do określonego miejsca np. kolor biały prowadził na grzbiet Karkonoszy i dalej do Śnieżki, kolor zielony do Kowar, kolor pomarańczowy do Karpacza itd. Tak więc takie same romby mogły znajdować się na różnych ścieżkach w różnych częściach gór, istotne było to, do jakiego miejsca ostatecznie wszystkie prowadziły.

Artykuł Przedwojenna mapa turystyczna Karkonoszy (Riesengebirge) pochodzi z serwisu Eloblog.

„Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych” – Recenzja

„Podróżnicy w Górach Olbrzymich” to zbiór relacji podróżników odwiedzających w minionych wiekach Karkonosze i Góry Izerskie, niegdyś wspólnie nazywane Górami Olbrzymimi. Publikacja jest antologią wybranych tekstów źródłowych, przełożonych na język polski, pochodzących głównie z XVIII i XIX wieku. Najstarszy zamieszczony tekst pochodzi z końca XVII wieku, a najmłodszy z 1922 roku. Teksty zostały wybrane, przełożone i opatrzone przypisami przez Marcina Wawrzyńczaka. Książka zawiera blisko 40 relacji wędrowców przemierzających góry, odwiedzających górskie miejscowości i stykających się z ich mieszkańcami. Podróżnicy często w sposób barwny i zabawny opisują swoją drogę, perypetie, przemierzając jeszcze niezagospodarowane turystycznie i dzikie miejsca. Ich relacje oprócz opisów drogi i krajobrazów zawierają również opisy ówczesnych mieszkańców gór, ich zwyczaje, ubiór, wygląd domostw, a także stosunek do gości. Szczególnie ciekawe są opisy pasterskich bud (niem. Baude), które dały początek karkonoskim i izerskim schroniskom. Publikacja zawiera głównie relacje podróżników odwiedzających Góry Olbrzymie od strony śląskiej i łużyckie. Nie brak jednak opisów wędrowców zdobywających szczyty również od strony czeskiej. Razem zebrane teksty stanowią unikatowy kulturowy obraz Karkonoszy i Gór Izerskich z XVIII i XIX wieku.

Książkę „Podróżnicy w Górach Olbrzymich” szczególnie polecam osobom zainteresowanym Karkonoszami i Górami Izerskimi, ich historią, kulturą i zagospodarowaniem turystycznym. Publikacja jest również niezwykle cenną pozycją ze względu na wymianę ludności dokonaną po 1945 roku, zarówno po polskiej jak i czeskiej stronie gór, która zerwała kulturową i pokoleniową ciągłość mieszkańców tych terenów. Uważam, że książka może być szczególnie ciekawą pozycją dla osób zaznajomionych już z karkonoskimi i izerskimi szlakami. Czytając relacje ówczesnych podróżników możemy natrafić na miejsca nam doskonale znane. Na swój sposób czytanie „Podróżników w Górach Olbrzymich” to odwiedzanie na nowo tych samych i znanych już nam miejsc, z tą różnicą, że 200 czy 300 lat wcześniej. To swoista podróż w czasie do Gór Olbrzymich z XVIII i XIX wieku.

Tytuł: Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych
Wybór i przekład: Marcin Wawrzyńczak
Rok polskiego wydania: 2020
Moja ocena: ★★★★★

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych”

Artykuł „Podróżnicy w Górach Olbrzymich. Antologia tekstów źródłowych” pochodzi z serwisu Eloblog.

Atlas Karkonoszy

„Atlas Karkonoszy” to publikacja poświęcona Karkonoszom w formie zbioru map opisujących to najważniejsze sudeckie pasmo. Karkonosze bez wątpienia stanowią jeden z najcenniejszych pod względem przyrodniczym i krajobrazowym obszarów Sudetów. W celu ochrony po obu stronach granicy powołano do istnienia parki narodowe – polski Karkonoski Park Narodowy (KPN) i czeski Krkonošský národní park (KRNAP). Poniższy atlas jest wspólną publikacją polskiego i czeskiego parku narodowego, jest również efektem wieloletniej transgranicznej współpracy pomiędzy oboma parkami. Atlas w sposób bilateralny i kompleksowy opisuje wiele przyrodniczych zagadnień Karkonoszy, zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie. Znajdziemy w nim informacje m.in. na temat przyrody nieożywionej (geomorfologii, budowy geologicznej, geostanowisk, klimatu), przyrody ożywionej (roślinności nieleśnej, lasów, torfowisk), fauny (wybrane gatunki), ochrony przyrody, zaludnienia, turystyki itp. Jak czytamy na stronach KPN:

„Publikacja prezentuje zharmonizowane dane dotyczące wielu zagadnień przyrodniczych i społecznych obu stron Karkonoszy. Ma za zadanie popularyzować wiedzę o przyrodzie całych Karkonoszy pokazując kontekst przestrzenny i bez uwzględniania sztucznych granic.”

Atlas porusza również kwestie historyczne, prezentując dawne stare mapy, na których po raz pierwszy zostały ujęte Karkonosze. Publikacja została współfinansowana ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Atlas Karkonoszy dostępny jest do pobrania na stronach KPN – link

Uwaga! Atlas w formacie PDF waży około 110 MB, pobiera się go spakowanego w pliku zip. Po pobraniu plik należy rozpakować.

Zachęcam również do obejrzenia poniższego filmu, w którym współtwórca publikacji dr hab. Waldemar Spallek, opowiada o atlasie.

Artykuł „Atlas Karkonoszy” do pobrania bezpłatnie w PDF pochodzi z serwisu Eloblog.

Pułapki językowe w Czechach

Spokojnie, jeszcze nikt nie ukradł naszym południowym sąsiadom ich najwyższych gór. Wciąż śmiało możecie jechać na narty do Szpindlerowego Młyna. Czechy to specyficzny kraj – w pozytywnym tego słowa znaczeniu. Choć język czeski i polski są do siebie bardzo podobne, to lepiej czasem uważać, co się mówi. Oba z tych języków posiadają pewne „pułapki językowe”, które mogą przysporzyć niezłego zamieszania. W najlepszym wypadku można strzelić niezłą gafę, a w najgorszym kogoś obrazić… Niektóre ze słów w języku czeskim, choć wypowiadane podobnie do polskich, znaczą zupełnie coś innego. Sławne jest już polskie „szukać”. Lepiej nie mówić, że w Czechach się czegoś „szuka”. Polskie słowo „szukać” wypowiada się podobnie jak czeskie „šukat” będące wulgarnym określeniem czynności seksualnych. To nie jedyna pułapka. Czeskie słowo „květen” oznacza „maj”, a nie polski „kwiecień”. Co ciekawe, niektóre polskie wyrażenia w języku czeskim oznaczają coś zupełnie odwrotnego. Polskie słowo „czerstwy” to czeskie „čerstvý”, czyli „świeży”. Polskie słowo „pachnieć” jest bardzo podobne do czeskiego „páchnout”, czyli „cuchnąć”.

Pułapka językowa w czeskiej ubikacji – „páni” to „panowie”, a nie jak wiele osób myśli „pani”, to jest ubikacja dla mężczyzn

Podobne pułapki możemy również spotkać z drugiej strony. Jeżeli Polak od Czecha usłyszy, że jest „chytrý”, to może się obrazić. A Czech miał na myśli tylko to, że jest on „mądry”. Nasze polskie słowo „drogi” brzmi niemalże tak samo jak czeskie „drogy” oznaczające „narkotyki” (od angielskiego „drugs”). Wyobraźcie sobie teraz, co słyszał Czech, kiedy jadąc obok polskiej granicy w polskim radiu, tuż przed Euro 2012, słyszał, że polski rząd na mistrzostwa szykuje nowe „drogy”. 🙂

Sudety w Czechach? To se ne vrati!

Wróćmy jednak do naszych Sudetów. Również i nazwa tego łańcucha górskiego może być w Czechach źle odebrana. W 1938 roku pewien krzykliwy Austriak z wąsikiem zapragnął przyłączenia do III Rzeszy sudeckich Niemców (Sudetendeutsche) mieszkających na terenie Czechosłowacji. W ówczesnych granicach Republiki Czechosłowackiej mieszkało bowiem ponad 3,2 mln etnicznych Niemców, co stanowiło prawie 1/4 ludności tego kraju. Zamieszkiwali oni głównie górskie obszary wzdłuż granicy z Niemcami i Austrią. Wbrew obiegowej nazwie – Niemcy sudeccy – nie zamieszkiwali oni jedynie obszaru Sudetów. Zasiedlali również inne pasma górskie – Rudawy i Szumawy. Obszar zasiedlony przez Niemców sudeckich powszechnie nazywany był Sudetenlandem – Krajem Sudetów. Tak duża liczba Niemców stanowiła tykającą bombę na obrzeżach państwa, zwłaszcza biorąc pod uwagę sytuację polityczną w III Rzeszy. Niemcy sudeccy posiadali swoją własną organizację (Sudetendeutsche Heimatsfront), a także partię polityczną (Sudetendeutsche Partei) domagającą się oderwania od Czechosłowacji.

Na czerwono zaznaczone obszary zamieszkane przez sudeckich Niemców według spisu z 1930 roku – Źródło: commons.wikimedia.org Autor: Fext

W 1938 roku Hitler wysunął roszczenia w stosunku do czechosłowackiego terytorium zamieszkałego przez Niemców. Zgodnie z Układem Monachijskim, zawartym we wrześniu 1938 roku, Sudetenland został oderwany od Czechosłowacji i przyłączony do III Rzeszy. Porozumienie podpisane ponad głowami Czechosłowaków pogwałciło ich suwerenności i pozwoliło wesoło wjechać Niemcom czołgami do czeskich Sudetów. Układ Monachijskim oznaczał początek końca Czechosłowacji. W marcu 1939 roku ze słowackiej części terytorium utworzono Republikę Słowacką, będącą de facto satelitą Niemiec, a pozostałą część kraju przekształcono w Protektorat Czech i Moraw. Czechosłowacja przestała istnieć na mapie Europy.

Sudeccy Niemcy entuzjastyczne witają wkraczające wojska niemieckie – Źródło: das Bundesarchiv

Po wojnie Czechosłowacja znowu pojawiła się na mapie Europy, choć w trochę okrojonych granicach. Przedwojenna zawierucha z Niemcami sudeckimi i Sudetenlandem dała się jednak mocno we znaki Czechom. Nazwa „Sudety” zaczęła się jednoznacznie kojarzyć z Sudetenlandem i Niemcami, czyli z tymi, którzy bezpardonowo doprowadzili do rozbioru kraju. Skojarzenia te były na tyle silne, że Czesi postanowili na zawsze wymazać Sudety z podręczników do geografii. Pod koniec lat 70. ubiegłego wieku słowo „Sudety” postanowiono zastąpić nową nazwą „Krkonošsko-jesenická subprovincie”. Nowa nazwa powstała z połączenia nazw pasm górskich: Karkonoszy oraz Wysokiego i Niskiego Jesionika. Termin ten, choć zupełnie sztuczny, trafił jednak do podręczników i atlasów geografii, dość mocno zakorzeniając się w świadomości współczesnych Czechów. Choć od czasu do czasu w Czechach pojawiają się głosy o przywrócenie historycznej nazwy, to wciąż oficjalnym określeniem dla tego łańcucha górskiego jest „Krkonošsko-jesenická subprovincie”. Sudetów już oficjalnie nie ma, a sama nazwa „Sudety” może mieć dla Czecha zupełnie inne znaczenie, stając się kolejną pułapką językową…

Sudety w Czechach? O nie! Czeska wikipedia jednoznacznie podaje oficjalną nazwę Krkonošsko-jesenická subprovincie

Czeski geoportal dla czeskiej części Sudetów podaje oficjalną nazwę Krkonošsko-jesenická soustava – Źródło: geoportal.gov.cz

Artykuł Sudety w Czechach? Jakie Sudety? W Czechach nie ma Sudetów! pochodzi z serwisu Eloblog.

Robert, mieszkasz niemalże u podnóża Karkonoszy. Skąd u Ciebie chęć dzielenia się widokami, które sam masz okazję oglądać na co dzień?
Ponieważ widoki, które ja mam na co dzień, są tylko dla nielicznych. Większość przyjezdnych turystów zna tylko główne atrakcje Karkonoszy, to znaczy Śnieżkę, Kotły czy Szrenicę. Ja chcę, aby zobaczyli też inne mniej znane, a i równie piękne miejsca.

Z aparatem przez góry – Fotografia Roberta Karczmarczyka

Widok na Karkonosze, w tle Śnieżne Kotły – Foto: Robert Karczmarczyk

Stawy Podgórzyńskie – Foto: Robert Karczmarczyk

Widok z Góry Krzyżna w Górach Sokolich – Foto: Robert Karczmarczyk

Radiowo-Telewizyjny Ośrodek Nadawczy (RTON) na Śnieżnych Kotłach – Foto: Robert Karczmarczyk

Karkonosze, w tle budynek RTON – Foto: Robert Karczmarczyk

Podkreślasz zawsze, że robisz zdjęcia z zamiłowania i amatorsko. Jednak cieszą się one dużą popularnością w sieci. Co internauci lubią najbardziej oglądać?
Każdy ma swoje ulubione miejsca i tak też jest ze zdjęciami. Jedni wolą oglądać miejsca, które znają i w których byli, inni zaś wolą zobaczyć coś nowego, gdzie ewentualnie mogliby pojechać. Ale i tak najbardziej podobają się zdjęcia tych miejsc powszechnie znanych i odwiedzanych jak Śnieżka czy karkonoskie wodospady.

W tle Karkonosze i Śnieżka – Foto: Robert Karczmarczyk

Wodospad Szklarki – Foto: Robert Karczmarczyk

Czy masz swoje ulubione miejsce lub ulubiony obiekt do fotografowania?
Moim ulubionym miejscem są Śnieżne Kotły, ale inne miejsca w Karkonoszach też chętnie odwiedzam, jak np. Wodospad Mumlawy w czeskiej części Karkonoszy.

Wodospad Mumlawy (Mumlavský vodopád) w czeskiej części Karkonoszy – Foto: Robert Karczmarczyk

Z którego ze swoich zdjęć jesteś najbardziej zadowolony?
Jest wiele takich zdjęć, każde z nich to jakby inna, odrębna bajka, ale osobiście lubię zdjęcie Chojnika i Śnieżki w jednej linii. Wygląda tak, jak powinna wyglądać wizytówka Karkonoszy.

Która z Twoich fotografii cieszyła się największą popularnością?
Właśnie to zdjęcie, o którym mówiłem przed chwilą.

Najpopularniejsze zdjęcie Roberta Karczmarczyka – Zamek Chojnik, a w tle szczyt Śnieżki

Co ważne jest Twoim zdaniem w pokazywaniu i fotografowaniu gór?
Pokazywanie tego, co w nich jest magiczne i pokazanie tego tak, aby zachęcić do odwiedzenia tego miejsca.

Krzyżna Góra, Rudawy Janowickie, widok o poranku – Foto: Robert Karczmarczyk

Szklarska Poręba – Foto: Robert Karczmarczyk

Karkonosze w wiosennej odsłonie – Foto: Robert Karczmarczyk

Wschód Słońca – Foto: Robert Karczmarczyk

Zima – Foto: Robert Karczmarczyk

Droga nr 3 Jelenia Góra–Szklarska Poręba – Foto: Robert Karczmarczyk

Robisz dużo zdjęć w Karkonoszach. A jak wiemy z legend i przekazów to miejsce zamieszkane przez legendarnego Ducha Gór. Spotkałeś go kiedyś?
Myślę, że nie raz miał mnie na oku, kiedy chodziłem po Karkonoszach, a może i stał gdzieś blisko za mną…

Karkonosze – Foto: Robert Karczmarczyk

Pałac Wojanów – Foto: Robert Karczmarczyk

Krzyżna Góra, Rudawy Janowickie – Foto: Robert Karczmarczyk

Kocioł Małego Stawu i Schronisko Samotnia – Foto: Robert Karczmarczyk

Więcej zdjęć Roberta Karczmarczyka można obejrzeć na jego profilu Robert Karczmarczyk Fotografia. Zajęcia do polubienia!

Artykuł Z aparatem przez góry – Fotografia Roberta Karczmarczyka pochodzi z serwisu Eloblog.

1. Gród na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu

Początki historii Wrocławia są nierozerwalnie związane z wyspą zwaną Ostrowem Tumskim. To właśnie tu na tej wyspie założono gród, który dał początek ponad 1000-letniej historii miasta. Dziś już ciężko powiedzieć, kiedy po raz pierwszy pojawiła się w tym miejscu jakaś osada. Z pewnością było to znacznie wcześniej, niż pierwsze pisemne wzmianki. Miejsce wyboru grodu nie było przypadkowe. Skrzyżowanie szlaków handlowych, dogodna przeprawa przez Odrę, to wszystko wpłynęło na wybór wyspy. Na politycznej mapie Europy gród pojawia się dopiero w 1000 roku, kiedy to książę Bolesław Chrobry i cesarz Otton III ustanawiają cztery biskupstwa, w tym jedno na grodzie zwanym Wrotizlą. Mijały kolejne wieki, a Ostrów Tumski zmienił się nie do poznania. Kolejne nowe budowle i kościoły zakryły całkowicie pierwotny gród, a w XIX wieku zasypano jedną z odnóg Odry, tym samym na zawsze łącząc grodową wyspę z resztą miasta. Gród na Ostrowie Tumskim należał do najstarszych budowli Dolnego Śląska.

Makieta grodu na Ostrowie Tumskim, II poł. XI / XII wiek

2. Zamek na szczycie Ślęży

Masyw Ślęży stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Dolnego Śląska. Ślęża, zwana również Śląskim Olimpem, już od wieków była miejscem kultu, którego pozostałości do dziś stanowią starożytne rzeźby. Dziś szczyt Ślęży stanowi również cel licznych wycieczek, zwłaszcza mieszkańców niedaleko położonego Wrocławia. Ciekawostką jest to, że dawniej na szczycie góry znajdował się piastowski zamek, po którym do dnia dzisiejszego pozostały tylko nieliczne fragmenty murów. Warownia została wzniesiona w XIV wieku, a jej budowę przypisuje się księciu świdnicko-jaworskiemu Bolkowi II Małemu. W czasie wojen husyckich zamek uległ częściowo zniszczeniu, w późniejszym czasie był również siedzibą rycerzy rozbójników. Ostatecznie przestał istnieć w XVI wieku. Dziś w miejscu dawnego zamku wybudowany jest Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. W środku świątyni, pod częściowo przeszkloną posadzką, możemy dostrzec relikty murów dawnego ślężańskiego zamku.

Wyobrażenie wyglądu zamku na szczycie Ślęży – Źródło: dolny-slask.org.pl

3. Kościół Pokoju w Głogowie

Wszyscy znamy dwa dolnośląskie Kościoły Pokoju wpisane na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jeden z kościołów znajduje się w Świdnicy, a drugi w Jaworze. Nie wszyscy jednak wiedzą, że dawniej istniał jeszcze trzeci kościół, wybudowany w Głogowie, który nie dotrwał do naszych czasów. Powstanie Kościołów Pokoju wiąże się z zawarciem tzw. pokoju westfalskiego w 1648 roku, kończącego niezwykle krwawą i niszczącą wojnę trzydziestoletnią. Pokój wymuszał na katolickim cesarzu budowę trzech ewangelickich świątyń, po jednym na terenie każdego z księstw dziedzicznych tj. w Świdnicy, Jaworze i Głogowie. Budowa Kościołów Pokoju była obarczona wieloma restrykcjami, które miały uprzykrzyć życie ewangelikom. Świątynie musiał być wykonane z nietrwałych materiałów, lokowane poza murami miasta, bez wież, dzwonnicy itd. To, co miało być ich wadą, po latach okazało się największą wartością. Niestety Kościół Pokoju w Głogowie nie dotrwał do naszych czasów, gdyż spłonął doszczętnie w czasie pożaru w 1758 roku. Nigdy nie został już odbudowany.

Nieistniejący już Kościół Pokoju w Głogowie – Źródło: dolny-slask.org.pl

4. Wielka Waga Miejska we Wrocławiu

Rynek we Wrocławiu to jeden z największych średniowiecznych placów targowych Europy. To tu przez kilka stuleci skupiało się życie handlowe miasta. Liczne kramy kupieckie, budy i stoiska handlowe funkcjonowały na Rynku aż do początków XX wieku. Dawniej na zachodniej stronie Rynku znajdowała się również tzw. Wielka Waga Miejska, która służyła do ważenia towarów. Była to budowla zbudowana na planie kwadratu, ustawiona na samym środku placu, w której środku dokonywano ważenia produktów. Obok niej odbywały się zwyczajowo targi wełny. Wrocławska Wielka Waga została wzniesiona w 1571 roku. Budowla zachowała się aż do połowy XIX wieku, kiedy to ostatecznie rozebrano ją w 1846 roku. Dziś pamiątkę po Wielkiej Wadze stanowi wmurowana w nawierzchnię Rynku pamiątkowa płyta. Oprócz płyty miejsce, gdzie stała Wielka Waga zaznaczone jest również innym kolorem kostki. Pamiątką po budowli są również liczne litografie i grafiki, na których możemy dostrzec budowlę w otoczeniu kupców handlujących swoimi towarami.

Zachodnia strona Rynku, po środku Wielka Waga Miejska w otoczeniu kupców handlujących wełną – Źródło: dolny-slask.org.pl

5. Nowa Synagoga we Wrocławiu

Nowa Synagoga we Wrocławiu była jedną z najbardziej niezwykłych budowli, która na zawsze zniknęła z krajobrazu stolicy Dolnego Śląska. Pomysł wzniesienia nowej okazałej świątyni pojawił się w II połowie XIX wieku, a jej budowę ostatecznie ukończono w 1872 roku. Nowa Synagoga we Wrocławiu była jedną z największych synagog w Niemczech, drugą pod względem wielkości po Nowej Synagodze w Berlinie. W 1933 roku narodowi socjaliści pod przywództwem Adolfa Hitlera dochodzą do władzy w Niemczech. Rozpoczyna się okres tzw. III Rzeszy. Początkowo nic nie wskazywało na krwawe rozwiązanie tzw. „kwestii żydowskiej”. Z roku na rok sytuacja Żydów w Niemczech ulegała jednak pogorszeniu. W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku naziści doprowadzili do rozruchów antyżydowskich, które przeszły do historii pod nazwą Nocy Kryształowej. Niszczono żydowskie sklepy, palono synagogi, bezczeszczono cmentarze. Tej nocy ulice Niemiec spłynęły krwią niewinnych ludzi. Jedną z ofiar rozruchów była Nowa Synagoga we Wrocławiu, która została podpalona przez nazistowskie bojówki. Wydarzenia Nocy Kryształowej były preludium do tego, co już wkrótce miało nastąpić w innych częściach Europy.

Nowa Synagoga we Wrocławiu – 10 niezwykłych budowli Dolnego Śląska, które już nie istnieją

6. Śląskie Muzeum Sztuk Pięknych

Budynek Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych to przykład budowli bezpowrotnie utraconej wskutek działań wojennych. Okazały klasycystyczny gmach muzeum został wzniesiony w latach 1875-1880. W swoim kształcie i formie budowla miała przypominać antyczną grecką świątynię. Wejście do muzeum poprzedzał portyk z 10 kolumnami, a w późniejszym czasie przed budynkiem ustawiono również konny pomnik cesarza Fryderyka III. W muzeum przechowywano dzieła sztuki sakralnej, zbiory malarstwa niemieckiego i zachodnioeuropejskiego. W czasie II wojny światowej budynek muzeum został zbombardowany i spłonął. Większość nieewakuowanych zbiorów uległa zniszczeniu lub została rozgrabiona. Ruiny Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych zostały rozebrane dopiero w 1964 roku.

Śląskie Muzeum Sztuk Pięknych – Źródło: dolny-slask.org.pl

7. Kolumna Bismarcka w Staniszowie

Dawna wieża (kolumna) Bismarcka w Staniszowie to przykład budowli, która została zniszczona po wojnie w myśl zasady: „bo była niemiecka”. Wieże i kolumny Bismarcka były specyficzną formą upamiętnienia kanclerza Otto von Bismarcka, zwanego Żelaznym Kanclerzem. Na całym świecie powstało około 240 tego typu obiektów. Jedna z takich wież została wybudowana w latach 1900-1901 na Górze Witosza koło Staniszowa. Budowla przetrwała okres II wojny światowej i miała się jeszcze dobrze w latach 50-tych. Jednak antypolski charakter polityki Bismarcka nie sprzyjał zachowaniu tego typu obiektów. Podjęto więc decyzję o zniszczeniu kolumny. Jak powiadają okoliczni mieszkańcy podjęto kilka prób zniszczenia wieży. Pierwsza próba wysadzenia obiektu – w zderzeniu z solidną niemiecką konstrukcją – okazała się nieskuteczna. Do kolejnej próby saperzy przyłożyli się już znacznie lepiej i budowla z hukiem została wysadzona w powietrze. Po dawnej wieży zachował się tylko cokół i liczne kamienne szczątki porozrzucane wokół wierzchołka góry.

Kolumna (wieża) Bismarcka w Staniszowie – Źródło: dolny-slask.org.pl

8. Pierwsze obserwatorium na Śnieżce

Wszyscy znamy sławne spodki ze szczytu Śnieżki. Charakterystyczne „kosmiczne” zabudowania Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego stały się już nieodłącznym elementem krajobrazu najwyższego szczytu Sudetów. Nie wszyscy jednak wiedzą, że dawniej na Śnieżce funkcjonowało jeszcze starsze obserwatorium. Pierwsze pomiary na Śnieżce były dokonywane w budynku już nieistniejącego schroniska. W latach 1899-1900 wzniesiono dedykowany do tego celu budynek obserwatorium. Jak podaje portal dolny-slask.org.pl, budowla powstała na potrzeby dwóch towarzystw naukowych: wrocławskiego i praskiego. Bryła starego obserwatorium miała formę drewnianej wieży o wysokości 16 m. W budynku pomiary były prowadzone do 1976 roku. Ostatecznie stare obserwatorium zostało rozebrane we wrześniu 1989 roku.

Po lewej stronie budynek pierwszego obserwatorium, po prawej do dziś istniejąca kaplica św. Wawrzyńca – Źródło: dolny-slask.org.pl

9. Stacja paliw na Rynku we Wrocławiu

Znów wracamy na wrocławski Rynek. Okazuje się, że dawniej na Rynku we Wrocławiu handlowano nie tylko wełną, słodyczami, drobiem czy rybami, ale i również bardziej współczesnymi towarami. Starsi mieszkańcy Wrocławia zapewne pamiętają jeszcze, jak na Rynku funkcjonowała stacja paliw. Nie ma się czemu dziwić, wszak dawniej Rynek był miejscem przeznaczonym dla ruchu samochodów. Zgiełk, liczne automobile, przejeżdżające tramwaje, parkingi, tak dawniej wyglądało życie na wrocławskim Rynku. W takim otoczeniu w 1930 roku na Rynku otworzono stację paliw. Na początku była ona własnością OLEX Deutsche Benzin und Petroleum, a po wojnie Centrali Produktów Naftowych CPN. Stacja paliw na Rynku funkcjonowała aż do 1973 roku, kiedy to władze Wrocławia zdecydowały się na jej likwidację.

Stacja paliw na Rynku we Wrocławiu – Foto: S. Arczyński Źródło: dolny-slask.org.pl

10. Biurowiec Poltegor

Dawniej najwyższy budynek we Wrocławiu, w pewnym sensie symbol powojennej historii tego miasta. Poltegor został wybudowany w latach 1974-1982. Obiekt pełnił funkcję biurowca, miał 25 kondygnacji i 92 m wysokości. Nazwa Poltegor była akronimem od nazwy przedsiębiorstwa Polska Technika Górnicza. Poltegor był przez 25 lat najwyższym budynkiem we Wrocławiu. W styczniu 2006 roku biurowiec wraz z otaczającą go działką został zakupiony przez wrocławskiego biznesmena Leszka Czarneckiego. Decyzją nowego właściciela było zburzenie Poltegoru i postawienie na jego miejscu nowego drapacza chmur. 2 czerwca 2007 roku rozpoczęła się rozbiórka obiektu. Krok po kroku, piętro po piętrze, dotychczasowy najwyższy budynek Wrocławia przechodził do historii. W jego miejscu zaś kilka lat później stanął Sky Tower. Poltegor kończy listę 10 już nieistniejących niezwykłych budowli Dolnego Śląska.

Biurowiec Poltegor – Fot: Bartosz Senderek / Creative Commons BY-SA-2.5 / Wikimedia Commons

Mapa z zaznaczoną lokalizacją 10 już nieistniejących budowli Dolnego Śląska.

Artykuł 10 niezwykłych budowli Dolnego Śląska, które już nie istnieją pochodzi z serwisu Eloblog.

Najstarsze zdjęcia Dolnego Śląska

Prezentowane stare zdjęcia Dolnego Śląska pochodzą ze zbiorów Deutsche Fotothek. Wszystkie fotografie zostały wykonane przez Hermanna Krone, urodzonego we Wrocławiu niemieckiego fotografika. Swoje zdjęcia wykonywał on w technikach dagerotypii i kalotypii. Wśród jego prac znalazło się wiele znanych niemieckich i czeskich miejscowości. Na Dolnym Śląsku uwieczniony został m.in. Wrocław, Wałbrzych, Szczawno-Zdrój, Zagórze Śląskie, Karkonosze. Są to jedne z najstarszych obrazów Dolnego Śląska. Zapraszam do oglądania. To prawdziwa podróż w czasie!

Dwaj eleganccy panowie we Wrocławiu (ojciec i brat H. Krone), w tle prawdopodobnie wieże kościoła św. Marii Magdaleny – Hermann Krone, 1848 rok

Rynek i Stary Ratusz we Wrocławiu – Hermann Krone, 1865 rok

Południowa strona Rynku, pomnik Fryderyka Wilhelma III, w tle wieża kościoła św. Elżbiety – Hermann Krone, 1865 rok

Wyspa Piasek, w tle Ostrów Tumski, po prawej wieże archikatedry św. Jana Chrzciciela – Hermann Krone, 1865 rok

Zamek Książ – Hermann Krone, 1865 rok

Zamek Stary Książ – Hermann Krone, 1865 rok

Uzdrowisko Szczawno-Zdrój, dawna hala spacerowa – Hermann Krone, 1865 rok

Wieża widokowa i restauracja Belweder (nieistniejąca) na Wzgórzu Gedymina, Szczawno-Zdrój – Hermann Krone, ok. 1860 rok

Uzdrowisko Stary Zdrój, dziś dzielnica Wałbrzycha, dawny Dom Zdrojowy – Hermann Krone, ok. 1860 rok

Jedlina-Zdrój, zdjęcia Dolnego Śląska H. Krone objęły kilka miejscowości uzdrowiskowych – Hermann Krone, ok. 1860 rok

Zagórze Śląskie, w tle Zamek Grodno – Hermann Krone, 1865 rok

Śnieżka, w tle nieistniejące już schronisko Riesenbaude – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Śnieżka, po prawej schronisko Riesenbaude (nieistniejące) – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Szczyt Śnieżki, kaplica św. Wawrzyńca – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Wielki Staw, Karkonosze – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Mały Staw, Karkonosze – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Schronisko Strzecha Akademicka – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Śnieżne Kotły, Karkonosze – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Kaplica św. Anny na Grabowcu – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Wodospad Szklarki – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Wodospad Kamieńczyka – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Świątynia Wang – Hermann Krone, ok. 1865 rok

Zobacz także:

• Pierwsze najstarsze zdjęcia Wrocławia sprzed ponad 150 lat
• Przedwojenny Lwów na starych zdjęciach

Artykuł Najstarsze zdjęcia Dolnego Śląska – Te fotografie mają 150 lat! pochodzi z serwisu Eloblog.

Z jak daleka widać Śnieżkę?

Strona HeyWhatsThat.com oferuje możliwość sprawdzenia z jak daleka i z jakich miejsc można dostrzec poszczególne górskie szczyty. Specjalny algorytmy strony oblicza i wskazuje obszary z jakich jesteśmy w stanie dostrzec interesującą nas górę. Strona uwzględnia krzywiznę Ziemi i wysokości innych szczytów oraz wzniesień otaczających wskazane miejsce, które to znowu mogłyby zasłonić jego widok. Następnie wyniki obliczeń nanoszone są na mapę Google Maps.

Spróbujmy więc sprawdzić z jak daleka widoczna jest Śnieżka, najwyższy szczyt Karkonoszy, całych Sudetów i Republiki Czeskiej. W wyniku obliczeń strony uzyskałem mapę, którą zamieszczam poniżej. Na czerwono zaznaczone są obszary, z których możemy zobaczyć Śnieżkę. Jak widać, najbliższe tereny wokół Karkonoszy wcale nie są najlepszym miejscem do obserwacji, gdyż w wielu miejscach Śnieżka zasłonięta jest przez inne góry. Końce niebieskich linii wskazują miejsca, z których Śnieżka widziana jest już tylko na skraju horyzontu. Okazuje się, że królową Karkonoszy możemy dostrzec z tak odległych miejsc jak Praga czy okolice Leszna. Co zresztą potwierdzają liczne zdjęcia Śnieżki z dalekich obserwacji, zamieszczone na portalu dalekieobserwacje.eu. Najdalsze miejsce z jakiego możemy zobaczyć Śnieżkę to Fichtelberg, szczyt znajdujący się w niemieckiej części Rudaw. Dystans 200 km! Udało się już wykonać zdjęcie Fichtelberga ze Śnieżki. A czy na odwrót, Śnieżki z Fichtelberga? Tego akurat nie wiem. 🙂

Śnieżkę można dostrzec z odległości nawet 200 km! – Źródło: heywhatsthat.com

Mapa dostępna jest również w wersji interaktywnej.

Jak daleko widoczne są inne szczyty?

Okazuje się, że duża wysokość szczytu wcale nie determinuje jego dobrej widoczności z innych terenów. W przypadku Rysów, najwyższego szczytu Polski, możliwości widoków są skromne. Wygenerowaną mapę zamieszczam poniżej.

Skąd można zobaczyć Rysy – Źródło: heywhatsthat.com

Link do mapy interaktywnej.

Serwis HeyWhatsThat.com w swojej bazie posiada opracowanych wiele innych miejsc. W jego zasobach znajdują się nie tylko szczyty górskie, ale i również wysokie budowle, miejscowości itp. Zachęcam do przeglądania jego bazy.

Serwis HeyWhatsThat.com umożliwia sprawdzenie widoczności wielu innych miejsc

Artykuł Z jak daleka można zobaczyć Śnieżkę i inne szczyty? pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara pocztówka i panorama Karkonoszy

Ta archiwalna panorama Karkonoszy i Jeleniej Góry jest skanem starej pocztówki pochodzącej z moich zbiorów. Grafika dolnośląskich gór zamieszczona na pocztówce była niezwykle szczegółowa, więc postanowiłem ją zeskanować i wrzucić na bloga. Technika wykonania ówczesnych pocztówek umożliwia dziś wyciągnięcie z nich wielu szczegółów za pomocą domowego skanera. Na archiwalnej pocztówce zamieszczony jest podpis „Das Riesengebirge mit dem Hirschberger Tal”, czyli Góry Olbrzymie (Karkonosze) z Kotliną Jeleniogórską.

Przedwojenna panorama Karkonoszy i Kotliny Jeleniogórskiej

Panorama Karkonoszy w pełnej rozdzielczości (5000×3100) dostępna jest pod tym linkiem.

Kilka słów o panoramie

Panorama przedstawia Karkonosze wraz z licznymi szczytami, miejscowościami i wioskami położonymi u ich stóp. Głównym najważniejszym miastem jest oczywiście Jelenia Góra (Hirschberg). Jest również popularna Szklarska Poręba i Karpacz. Oprócz Karkonoszy po lewej stronie jest umieszczony także fragment Rudaw Janowickich – Góry Sokole (Falkenberge) z Sokolikiem i Górą Krzyżną.

Śnieżka i karkonoskie schronisko Dom Śląski – Schneekoppe, Riesenbaude Schlesierhaus

Sokolik i Krzyżna – Góry Sokole – Falkenberge

Szklarska Poręba – Schreiberhau

Karpacz – Krummhübel

Zamek Chojnik – Kynast

Centrum Jeleniej Góry i z prawej wieża na Wzgórzu Krzywoustego

Proszę zwrócić uwagę na rozwiniętą sieć kolejową, dzięki której niemiecki turysta mógł dotrzeć łatwo do karkonoskich miejscowości. Komunikacja była dla Niemców bardzo ważna, wkładali wiele wysiłku i pieniędzy w realizację połączeń kolejowych na całym Dolnym Śląsku. A czymże byłaby linia bez połączenia z najważniejszymi miejscowościami? Mamy oznaczone trzy główne kierunki: do Wałbrzycha (Waldenburg), do Wlenia (Lähn) oraz w kierunku na Berlin (przez Zgorzelec). Natomiast linia biegnąca w kierunku Szklarskiej Poręby od 1902 roku łączyła Śląsk z Czechami.

Kierunek na Berlin przez Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Linia wybudowana w latach 1865-1867

Artykuł Niezwykła przedwojenna panorama Karkonoszy pochodzi z serwisu Eloblog.