Wojny i bitwy na przestrzeni 4500 lat

Twórca kanału Cottereau postanowił stworzyć kolejny film prezentujący na mapie dzieje ludzkości. Tym razem na filmie zobaczymy bitwy na przestrzeni ostatnich 4500 lat. Czy są to wszystkie bitwy? To ciężko ocenić. Jak pisze sam autor filmu informacje o bitwach pochodzą z danych zgromadzonych na Wikipedii.

„Stworzyłem zapytanie z kwerendą Wikidata, aby uzyskać listę wszystkich artykułów oznaczonych jako „bitwa” przez Wikipedię. Daje mi to około 12 000 bitew. […] Oczyściłem dane z Excela, aby usunąć podwójne wpisy i uzyskać 10 624 unikalnych bitew.”

Warto również zwrócić uwagę na to, iż autor filmu zastosował licznik wygranych bitew przypisany do konkretnego państwa. W ten sposób widzimy, który z krajów wygrał najwięcej starć. Oczywiście z zachowaniem ich ciagłości historycznej.

„Każdy kraj może mieć tylko jedno państwo poprzedzające w tym samym czasie (np. Poprzednik Wielkiej Brytanii to Anglia, ale nie Szkocja).”

Warto zwrócić uwagę na wysoką pozycję Polski, która według filmu w swojej historii (Królestwo Polskie, Rzeczpospolita Obojga Narodów, Księstwo Warszawskie, powstańcy polscy, współczesna Polska) wygrała 344 bitwy. Na pierwszym miejscu znalazła się Francja ( Królestwo Franków, Imperium Franków, Francję Zachodnią, Królestwo Francji, Cesarstwo Francuskie, Republika Francuska) – 1115 strać.

Bitwy w historii świata

Nie jest to pierwszy tego typu projekt. Już wcześniej inni twórcy w sieci podejmowali się wyzwania osadzenia wszystkich bitew na jednej mapie. Również na podstawie danych z Wikipedii. O wcześniejszym projekcie także pisałem na moim blogu. Jeżeli temat Was zainteresował, zachęcam do zapoznania się ze wcześniejszym projektem.

Artykuł Film przedstawiający wojny i bitwy na przestrzeni ostatnich 4500 lat pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa niemieckich obozów śmierci

Znalazłem w sieci interaktywną mapę niemieckich obozów koncentracyjnych, obozów pracy i gett z czasów II wojny światowej. Mapa nie jest mojego autorstwa – co podkreślam – więc nie wiem, jaki jest jej stopień dokładnego odwzorowania. Błędy na pewno są, o czym napiszę niżej. Mapa została stworzona na podstawie danych z Jack, Joseph and Morton Mandel Center, które zajmuje się badaniami nad historią Holocaustu. Mapa sporządzona jest w formie interaktywnej nakładki. Kolorem ciemnoszarym zaznaczone są obozy koncentracyjne i obozy pracy, a także ich filie. Kolorem jasnoszarym zaznaczone są getta. Kolorem żółtym zaznaczone są wyróżnione miejsca pamięci np. Auschwitz i Buchenwald. Co Ciekawe, pomijając kwestie gett, terytorialnie większość obozów i i filii znajdowała się na terenie Niemiec, nawet uwzględniając już powojenną zmianę granic. Jeżeli się nie mylę, wynika to z dużej ilości filii różnego rodzaju obozów pracy. Niemcy w schyłkowej fazie wojny wykorzystywali na masową skalę niewolniczą siłę roboczą m.in. przy intensywnej produkcji zbrojeniowej. Warto również zwrócić uwagę na terytorium Austrii. Czasem zbytnio podkreślając niemieckość obozów, zapominamy o tym, że obozy były również tworzone na terytorium Austrii. Tak że obywatele Austrii brali również aktywny udział w funkcjonowaniu obozów śmierci, od szeregowych strażników, po takich nazistowskich prominentów jak Adolf Eichmann, który również był Austriakiem.

Mapa niemieckich obozów śmierci i gett w czasie II wojny światowej – Źródło: apps.frontline.org/camps

Interaktywna mapa dostępna jest pod adresem apps.frontline.org/camps

Podobozy Gross-Rosen

Rzut oka na obszar Dolnego Śląska, a w zasadzie na teren Gór Sowich i Pogórza Wałbrzyskiego, o którym mogę co nieco napisać, ze względu na zainteresowanie kompleksem Riese. Przy drążeniu podziemi w Górach Sowich byli wykorzystywani robotnicy przymusowi, jeńcy wojenni i więźniowie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Dla tych ostatnich utworzono na terenie Gór Sowich kilkanaście obozowych filii o nazwie AL Riese. Zostały one uwzględnione na omawianej mapie, ale ich dokładna lokalizacja nie jest wszędzie prawidłowo zaznaczona. Nie ma się czemu dziwić, również i współczesnym badaczom historii Riese lokalizacja niektórych podobozów nastręczała sporo problemów. Tak więc należy również brać możliwość pojawienia się podobnych błędów przy innych obozach i podobozach.

Mapa obozów na terenie Dolnego Śląska – Źródło: apps.frontline.org/camps

W Górach Sowich zostały uwzględnione podobozy AL Riese, ale ich lokalizacja nie wszędzie jest prawidłowa – Źródło: apps.frontline.org/camps

Artykuł Mapa niemieckich obozów śmierci w czasie II wojny światowej pochodzi z serwisu Eloblog.

Na zachodzie bez zmian

I wojna światowa nie bez przyczyny została okrzyknięta Wielką Wojną. Jeszcze nigdy, NIGDY, w historii ludzkości tak wielu nie walczyło o tak niewielkie skrawki terenu. Walki pod Verdun kosztowały życie 800 tys. istnień ludzkich, czterdzieści razy więcej niż wynosiła liczba mieszkańców tego francuskiego miasteczka. I wojna światowa miała być serią szybkich kampanii, a okazała się serią niewyobrażalnych porażek i gigantycznych strat. Wspomnienia takich bitew jak pod Verdun, Sommą czy Ypres stały się koszmarem dla kolejnych pokoleń. Jednak wśród szeregu okropieństw frontów I wojny światowej są i też takie wydarzenia, które napawają optymizmem. Momenty, które przywracają wiarę w ludzkość. Historie, które pokazują, że nawet w tak szaleńczych okolicznościach można odnaleźć cień człowieczeństwa. Bez wątpienia jednym z takich wydarzeń – dziś już niemalże symboli – był tzw. rozejm bożonarodzeniowy.

Rozejm Bożonarodzeniowy 1914 roku

Święta Bożego Narodzenia 1914 roku były pierwszymi świętami, jakie żołnierze mieli spędzić w swoich okopach. Na froncie zachodnim obie strony konfliktu zalegały już okopane na swoich pozycjach. Bliskość okopów, impas i często bezczynność, już wcześniej sporadycznie doprowadzały do kontaktów pomiędzy żołnierzami niemieckimi i alianckimi (brytyjskimi lub francuskimi). Zdarzały się przypadki wizyt obcych żołnierzy w okopach, czasowych zawieszeń broni, wymiany informacji czy wspólnego nawoływania się. Jednak do prawdziwie zdumiewających wydarzeń doszło w wigilię 1914 roku w pobliżu belgijskiego miasteczka Ypres.

Wszystko zaczęło się w czwartek 24 grudnia od udekorowania przez niemieckich żołnierzy swoich okopów. Na transzejach pojawiły się świeczki i bożonarodzeniowe drzewka. Żołnierze niemieccy zaczęli również śpiewać kolędy. Wszystko to nie pozostało bez uwagi przebywających po drugiej stronie brytyjskich żołnierzy, którzy odpowiedzieli śpiewaniem swoich własnych wersji kolęd. Po obu stronach wykrzykiwano wzajemnie świąteczne życzenia. Wkrótce doszło do sporadycznych odwiedzin pomiędzy żołnierzami obu stron, podczas których dochodziło do wymiany drobnych podarunków i składania bożonarodzeniowych życzeń. Chwilowe zawieszenie broni było również okazją do oddechu i zabrania ciał poległy żołnierzy z tzw. ziemi niczyjej. Doszło również do kontaktów pomiędzy oficerami, w trakcie których ustalono zawieszenie broni, które miało obowiązywać dnia następnego.

Wspólne zdjęcie żołnierzy niemieckich i brytyjskich – Źródło: commons.wikimedia.org

W Boże Narodzenie 25 grudnia również w wielu miejscach dalej obowiązywało nieformalne zawieszenie broni. Żołnierze obu stron wychodzili ze swoich okopów, aby spotkać się na ziemi niczyjej, porozmawiać, złożyć życzenia i wymienić się upominkami. Zazwyczaj podarowywano tytoń, papierosy, alkohol i drobne pamiątki, jak np. guziki od mundurów. Tego to również dnia na pasie ziemi niczyjej rozegrano mecz piłki nożnej pomiędzy niemieckimi i brytyjskimi żołnierzami. Sprawa meczu nie jest do końca jasna, gdyż część badaczy uważa, że doszło do rozegrania całkiem przypadkiem kilku meczów w różnych rejonach frontu. Inni zaś w ogóle kwestionują jego przebieg. Pewne jest jednak to, że był to prawdziwie niezwykły dzień w samym środku straszliwej wojny.

Zdjęcie żołnierzy brytyjskich i niemieckich wykonane na tzw. ziemi niczyjej, 25 grudnia 1914 roku – Źródło: commons.wikimedia.org

Niemieccy i brytyjscy oficerowie, 25 grudnia 1914 roku – Niezwykłe święta na froncie zachodnim – Źródło: Imperial War Museum

Bożonarodzeniowy mecz – To zdjęcie znajduje się w zasobach Wikimediów i również przypisane jest do wydarzeń z 25 grudnia 1914 roku, jednak mam sporo wątpliwości, czy faktycznie zostało wtedy wykonane – Źródło: commons.wikimedia.org

Fragment gazety The Daily Mirror ze zdjęciem grupowym brytyjskich i niemieckich żołnierzy – Źródło: commons.wikimedia.org

Artykuł o bożonarodzeniowym meczu pochodzący z nieznanej brytyjskiej gazety – Źródło: commons.wikimedia.org

Krótki pokój w straszliwej wojnie

Do podobnych wydarzeń dochodziło także w innych rejonach frontu. Anglojęzyczna Wikipedia podaje, że na froncie zachodnim w nieoficjalnych bożonarodzeniowych zawieszeniach broni brało udział około 100 tys. żołnierzy niemieckich i brytyjskich. Informacje o wydarzeniach Bożego Narodzenia szybko przedostały się na zewnątrz. Żołnierze w listach do swoich rodzin barwnie przekazywali relacje z tych niezwykłych świąt. Jako pierwsza napisała o nich prasa w Stanach Zjednoczonych, wówczas jeszcze niezaangażowanych w konflikt. Prasa aliancka i niemiecka w większości przemilczała ten fakt lub próbowała go zbagatelizować, albo wręcz krytykować. Dowództwo obu stron uznało bratanie się z wrogimi żołnierzami jako akt zdrady. Pewne jest jednak to, że wydarzenia Bożego Narodzenia 1914 roku przeszły do legendy. Z czasem motyw świątecznego rozejmu został wykorzystany w książkach, filmach, piosenkach, a nawet reklamach. W 2014 roku sieć sklepów Sainsbury’s wypuściła świąteczną reklamę wprost nawiązującą do tych niezwykłych wojennych wydarzeń. Zamieszczam ją poniżej.

Artykuł Tej nocy wydarzyło się coś niezwykłego na froncie zachodnim pochodzi z serwisu Eloblog.

Koszmar I wojny światowej

I wojna światowa była pod każdym względem wyjątkowa. Skala konfliktu i ogromne straty po obu stronach okopów nie miały sobie równych. Bitwy takie, jak pod Verdun, pod Ypres, nad Sommą przeszły do historii wojskowości i szkolnych podręczników. Zaskakujące jest to, że pomimo ogromnych strat nie udało się przełamać impasu. Przynajmniej na froncie zachodnim, który okazał się wyjątkowo krwawy i zaciekły. Cechą charakterystyczną tego konfliktu były zacięte walki o zaskakująco małe fragmenty terenu. Bitwa pod Verdun pochłonęła 800 tys. ludzkich istnień – to jest 40 razy więcej, niż wynosiła liczba mieszkańców tego miasteczka… Gigantyczne i daremne ofiary.

Norman Davies w „Europie” tak opisuje walki o Fort Douaumont w czasie ofensywy pod Verdun:

„Gruzy i podziemne przejścia Douaumont, ostrzeliwane dniem i nocą, podminowane, wstrząsane bezustannymi eksplozjami, stanowiły scenerię walk wręcz i cmentarzysko dla całych kompanii grzebanych żywcem pod ruinami. Pociski bezustannie mieszały ten księżycowy krajobraz, aż zmienił się w zimny gulasz z błota, odłamków muru i szczątków ludzkich ciał.”

Fort Douaumont – Po lewej po bitwie, po prawej przed – Koszmar I wojny światowej

Nerwica wojenna

Długotrwały stres i przedłużające się walki w okopach odcisnęły straszliwe piętno na żołnierzach I wojny światowej, po obu stronach konfliktu. Dla wielu z nich urwanie ręki albo nogi w wyniku wybuchu pocisku artyleryjskiego, było niczym wybawienie od piekła okopów. Wojna pozostawiała ślad nie tylko na ciałach żołnierzy, ale i również w ich psychice. Pojawiły się nowe pojęcia, zjawiska w skali dotąd nieznanej. Zaburzenia dziś znane, jako syndrom stresu pola walki, dotknęły całe rzesze żołnierzy. Choć część z nich wracała do domu bez odniesionych ran, niebyli już tymi samymi ludźmi. Zmarnowane zostało całe pokolenie młodych ludzi.

Australijski żołnierz spod Ypres (lewy dolny róg) zdradza objawy szoku bojowego

Artykuł Koszmar I wojny światowej – Nerwica wojenna pochodzi z serwisu Eloblog.

„Sztuka Wojenna” Sun Zi – Recenzja

„Sztuka Wojenna”, czasem nazywana „Sztuką Wojny”, autorstwa Sun Zi to traktat, który ma już blisko 2500 lat. Wciąż jednak wydawany jest w kolejnych nowszych wersjach i opracowaniach. Wciąż inspiruje i uczy jak odnieść sukces, nie tylko na polu bitwy, ale i również w sytuacjach nie związanych bezpośrednio z prowadzeniem wojny. Dlatego powszechnie wykorzystywany jest także w innych dziedzinach, takich jak: zarządzanie firmą, biznes, gra na giełdzie, polityka, a nawet w sztuce uwodzenia. Jak pisze Robert Stiller, w istocie rzeczy Sun Zi był prekursorem, wynalazcą prakseologii, czyli nauki o skutecznym postępowaniu.

Bambusowe wydanie „Sztuki Wojennej” – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: vlasta2

Kim był Sun Zi? Niestety niewiele o nim wiadomo. Najprawdopodobniej był wodzem (dowódcą wojskowym) i pisarzem, który żył w IV wieku p.n.e., gdzieś pomiędzy rokiem 400 a 320. W tym właśnie okresie miał opublikować swój traktat pt. „Sztuka Wojenna”. Niektórzy uważają, iż Sun Zi żył 100 lat wcześniej. Rozbieżności pojawiają się także w sposobnie zapisu jego imienia i nazwiska. Sun Zi często pojawia się także jako Sun Tzu. Niektórzy uważają go za postać mityczną, wymyśloną, a jeszcze inni uważają, że kryje się pod jego imieniem i nazwiskiem dzieło zbiorowe kilku autorów. Jak było naprawdę? To już trudno ocenić. Grunt, że jego zbiór zasad i rad postępowania na wieki wpisał się w chińską tradycję. Myśli przekazane przez Sun Zi są uniwersalne i ponadczasowe. Dowodzi tego fakt, że jego traktat był wykorzystywany przez wieki, aż do czasów współczesnych. Swoje miejsce znalazł również poza Chinami, np. w Japonii, gdzie trafił tam najpóźniej w VIII wieku n.e. W Europie „Sztuka Wojenna” pojawiła się jako pierwsza w przekładzie francuskim już w XVIII wieku.

Sun Zi (Sun Tzu) – Autor „Sztuki Wojennej”

Istnieje bardzo wiele przekładów i tłumaczeń traktatu Sun Zi, również w języku polskim. Ja zakupiłem książkę w tłumaczeniu Roberta Stillera. Oprócz dzieła Sun Zi znajdziemy tam także komentarze innych chińskich wojskowych. A także jeszcze jeden traktat o tym samym tytule „Sztuka Wojenna” autorstwa Wu Qi oraz „Trzydzieści sześć podstępów” autorstwa Tan Daoji. W opracowaniu znajdziemy także kilka słów od Roberta Stillera na temat starożytnych Chin i kwestii różnic językowych. Książka przez to stała się bardziej bogata i ciekawsza.

Tytuł: Sztuka Wojenna
Autor: Sun Zi
Rok polskiego wydania: 2015
Moja ocena: ★★★★☆

„Sztuka Wojenna” Sun Zi

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Sztuka Wojenna” Sun Zi

Artykuł „Sztuka Wojenna” Sun Zi pochodzi z serwisu Eloblog.

Sowieckie mapy II wojny światowej

Poszukując ostatnio w Internecie różnego rodzaju rosyjskojęzycznych materiałów, natrafiłem na bardzo ciekawy zbiór sowieckich map. Mapy przedstawiają działania wojskowe na różnych frontach II wojny światowej. Zarówno w skali operacyjnej, jak i strategicznej. Najwięcej map jest oczywiście z frontu wschodniego, gdzie swój zasadniczy udział miała Armia Czerwona. Tam również mapy są najbardziej szczegółowe. Jednakże nie brak również map z zachodnioeuropejskiego teatru działań oraz Pacyfiku, a nawet Azji i wojny domowej w Hiszpanii. Ponieważ front wschodni przebiegał przez terytorium Polski, z polskiej perspektywy najciekawsze będą mapy obrazujące operacje właśnie na tych terenach. Zapraszam do przeglądania, gdyż mapy są naprawdę bardzo ciekawe. Dzięki nim można odtworzyć, jak przebiegały ruchy sowieckich wojsk na terenie Polski.

Przykładowa mapa przedstawiająca działania na terenie Dolnego Śląska w 1945 roku – Sowieckie mapy frontów II wojny światowej

Link do zbiorów map: militarymaps.narod.ru

Wyżej wymieniona strona i sowieckie mapy są opracowane w języku rosyjskim. Aby odszukać mapy obejmujące obszar Polski trzeba wczytać się w poszczególne opisy. Ponieważ mapy są uszeregowane chronologicznie, a nie terytorialnie. Myślę, że z pomocą translatora nie będzie to stanowiło większego problemu.

Kilka ciekawych przykładowych map

Front wschodni w 1941 roku

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Pozycje Wehrmachtu podczas podejścia pod Moskwę

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Oblężenie Stalingradu

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Bitwa na Łuku Kurskim

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Armia Czerwona zmierza w kierunku Warszawy

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Oblężenie Berlina

Link do powyższej mapy w pełnej rozdzielczości jest tutaj.

Artykuł Sowieckie mapy frontów II wojny światowej pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa upadek III Rzeszy

Prezentowana mapa pochodzi z opracowania US Army wydanego 15 sierpnia 1945 roku. Opracowanie pokazuje położenie wojsk alianckich na europejskim teatrze działań. Poniższa mapa prezentuje sytuację strategiczno-operacyjną na dzień 1 maja 1945 roku.

Upadek III Rzeszy – Mapa ostatnich dni nazistowskich Niemiec – Źródło: commons.wikimedia.org Autor: US Army

Mapa w większej rozdzielczości (1244×1215) dostępna jest pod tym linkiem.

Na prezentowanej mapie jest 1 maja 1945 roku. Dokładnie dzień wcześniej w swoim bunkrze pod budynkiem Kancelarii Rzeszy w Berlinie samobójstwo popełnił Adolf Hitler. Trwa zaciekłe oblężenie Berlina, na które Sowieci przenoszą główny ciężar wojskowy, kosztem innych frontów i odizolowanych punktów niemieckiego oporu. Amerykanie i Brytyjczycy mają już opanowaną całą Francję, półwysep Apeniński oraz większą część centralnej części III Rzeszy. Dotarli już do lini rzeki Łaby. Za 7 dni ma nastąpić bezwarunkowa kapitulacja Niemiec, podpisana przez feldmarszałka Wilhelma Keitla. Choć nie wszystkie wciąż walczące niemieckie oddziały będą chciały uznać podpisanie kapitulacji – zwłaszcza te na froncie wschodnim – będzie to oznaczało definitywny koniec 1000-letniej III Rzeszy.

Artykuł Upadek III Rzeszy – Mapa ostatnich dni nazistowskich Niemiec pochodzi z serwisu Eloblog.

Kilka dni temu pisałem na temat zdjęć lotniczych Warszawy wykonanych w roku 1935. Można o nich przeczytać w artykule pod tytułem Przedwojenna Warszawa na zdjęciach lotniczych z 1935 roku. Za pomocą dostępnych narzędzi na serwisie mapowym miasta stołecznego Warszawy, postanowiłem wykonać kilkanaście porównań fotografii przed i po wojnie. Starałem się wybrać takie ujęcia, które pokazywałyby rozmiar zniszczeń, jakimi została dotknięta stolica Polski. Zdjęcia przedwojenne pochodzą z roku 1935, a powojenne z roku 1945.

Zniszczona Warszawa – Porównanie 1935 i 1945

Rynek i Stare Miasto

Nowe Miasto

Wola, Nowolipki

Solec

Śródmieście, w tym miejscu znajduje się współcześnie Pałac Kultury i Nauki

Pałac Saski i Plac Józefa Piłsudskiego

Pałac Prezydencki

Zamek Królewski

Kościół św. Marcina

Teatr Wielki

Dawny budynek Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Kościół Ewangelicko-Augsburski 

Katedra polowa Wojska Polskiego NMP Królowej Polski

Kościół Świętego Krzyża

Plac Zbawiciela

Skrzyżowanie nieistniejącej już ulicy Nalewki i Franciszkańskiej

Jak porównać zdjęcia lotnicze Warszawy przed i po wojnie?

Jeżeli ktoś chciałby samodzielnie porównać zniszczenia innych części Warszawy, można to zrobić na urzędowym serwisie mapowym pod tym linkiem. Po otwarciu okna wyświetli nam się mapa z od razu wybraną warstwą zdjęć lotniczych z 1945 roku. Aby wyświetlić zdjęcia z roku 1935 należy [1] najechać kursorem na etykietę „zdjęcia” w prawym górnym rogu. Powinna rozwinąć się lista z datami, którą scrollujemy na sam dół. Następnie zaznaczamy opcję „1935”. Zaznaczając na przemian [2] „1945” i „1935” możemy porównać zniszczenia Warszawy w wybranym fragmencie miasta.

Zniszczona Warszawa – Jak porównać zdjęcia lotnicze miasta przed i po wojnie?

Artykuł Zniszczona Warszawa – Porównanie zdjęć lotniczych pochodzi z serwisu Eloblog.

Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Zabójstwo habsburskiego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego żony czeskiej arystokratki Zofii von Chotek, wywróciło obowiązujący od blisko 100 lat układ równowagi w najpotężniejszym kontynencie świata – Europie. Przyczyniło się do wybuchu I wojny światowej, a w konsekwencji również II wojny światowej, która to była jej naturalną kontynuacją. W wyniku rozpętanych wojen miliony istnień ludzkich straciło życie na różnych frontach walki. Ginąc na morzach, w powietrzu i błotnistych okopach. Walcząc o skrawki ziemi porozrywanej przez artyleryjskie pociski, jeszcze nigdy w historii ludzkości tak wielu, nie umierało za tak niewiele. Ostatecznie Wielka Wojna obaliła same dynastie, które rządziły najpotężniejszymi państwami Europy od setek lat. Habsburgowie, Hohenzollernowie, Romanowowie, poszli w rozsypkę… Z kolei ich upadek był pożywką do narodzin XX-wiecznych totalitarnych systemów – Komunizmu i Faszyzmu, których to terror pochłonął kolejne setki milionów niewinnych istnień. Zniszczona Europa na zawsze utraciła swoją wiodącą pozycję. Europa po 28 czerwca 1914 roku już nigdy nie była taka sama, jak wcześniej. Ale tego dnia nikt jeszcze o tym nie wiedział.

Franciszek Ferdynand i Zofia von Chotek

Morderstwo bez znaczenia

Wszystko układałoby się w logiczną całość, gdyby nie to, że ich smierć była tak de facto bez znaczenia. Stanowiła zaledwie incydent, tylko lokalnie ważny z punktu politycznych rozgrywek wielonarodowego imperium Habsburgów. Nie była też czymś wyjątkowym. Już wcześniej w historii członkowie europejskich monarchii ginęli w zamachach lub niejasnych okolicznościach. Jednak żadne z tych wcześniejszych wydarzeń nie doprowadziło do tego, do czego doprowadziło morderstwo z Sarajewa. Myślę, że słowo „pretekst” – które często się przy tej okazji używa – nie jest tutaj odpowiednie. Wydarzenia z tego sierpniowego dnia były tylko jednym z elementów całej serii wydarzeń, które umożliwiły to, co europejskie narody szczerze pragnęły już od dłuższego czasu. Skoczyć sobie do gardeł.

Europa w roku 1914

28 czerwca 1914 roku

Tego dnia następca tronu Cesarstwa Austro-Węgier Franciszek Ferdynand wybrał się z wizytą do Sarajewa. Podróżował wraz ze swoją żoną Zofią. Bośnia była wówczas częścią wielonarodowego państwa Habsburgów. Franciszek Ferdynand zlekceważył ostrzeżenia i zdecydował się na podroż w czasie serbskiego święta narodowego – Dnia św. Wita. W pewnym sensie wyglądało to na prowokację, przynajmniej w oczach sąsiedniej Serbii, skonfliktowanej z Austro-Węgrami. Już rano tego dnia dokonano pierwszego zamachu, rzucając bombę w kierunku auta arcyksięcia, ale eksplozja nie spowodowała żadnych obrażeń. Goście pojechali więc dalej na obiad do miejskiego ratusza.

Franciszek Ferdynand i jego żona Zofia wychodzą z ratusza, 10 min później zostają zamordowani – Morderstwo, które zmieniło losy Europy

Zamach w Sarajewie

Po powrocie z ratusza Franciszek Ferdynand wraz z żoną Zofią udali się w dalszą drogę. Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności, kierujący ich autem szofer pomylił zakręty i skierował limuzynę Gräf & Stift prosto w objęcia kolejnego z serbskich spiskowców – młodego studenta Gavrilo Principa. Ten zaś nie marnując nadarzającej się okazji, oddał serię strzałów do cesarskiej pary. Strzały z bliskiej odległości okazały się śmiertelne.

Zamach w Sarajewie i zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda przedstawione na obrazie

Franciszek zdążył jeszcze wyszeptać:

„Sopherl! Sopherl! Sterbe nicht! Bleibe am Leben für unsere Kinder!”
(Zosiu! Zosiu! Nie umieraj! Żyj dla naszych dzieci!)

Ale Zofia już nie żyła. W chwili śmierci miała 46 lat. Franciszek zmarł później po kilkudziesięciu minutach. Miał 51 lat.

Zamachowiec „Czarnej Ręki”, 19-letni student Gavrilo Princip

Sytuacja po zamachu

Pierwsze tygodnie po morderstwie Franciszka Ferdynanda upłynęły spokojnie. Początkowo trochę napięta sytuacja nie wskazywała, aby zamach w Sarajewie mógł przerodzić się w coś znacznie bardziej poważniejszego. Światowa prasa pozostawała obojętna i zajęła się innymi sprawami. Aktualnie panujący cesarz Austro-Węgier Franciszek Józef I, przyjął śmierć swojego bratanka chłodno. Franciszek Ferdynand nie cieszył się popularnością z powodu poślubienia nisko urodzonej Czeszki. Zasłynął także, jako pedantyczny sadysta zamiłowany w polowaniach na dzikie zwierzęta. W swoim czeskim Zamku Konopiště arcyksiążę przechowywał niezliczone ilości zwierzęcych trofeów. Jego zamiłowanie do mordowania zwierząt i skrupulatnego konserwowania ich szczątków było conajmniej niestosowne, nawet jak na monarsze standardy. Podobno cesarz Franciszek Józef po jego śmierci miał odetchnąć z ulgą i powiedzieć:

„Bóg nie pozwala wyzywać losu – mruknął do swojego adiutanta – Najwyższe moce przywróciły porządek, którego ja sam już nie byłem w stanie utrzymać.”

Dalsze losy wydarzeń pozostawały w rękach nieroztropnej dyplomacji i butnych wojskowych. Austro-Węgry wystosowały stosowne ultimatum wobec Serbii, a ta ogłosiła częściową mobilizację. Zaniepokojone Imperium Rosyjskie udzieliło jej popracia, jednocześnie Rosjanie nie konsultowali tego z innymi swoimi sojusznikami – Francją i Wielką Brytanią. Miesiąc po zamachu Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, pomimo iż ta spełniła większość z punktów ultimatum. W odpowiedzi Rosja zaczęła mobilizację swoich własnych wojsk. To zaś skłoniło Cesarstwo Niemieckie na postawienie własnego ultimatum najpierw Rosjanom, a później Francji. Oba ultimata pozostały bez odpowiedzi, więc kajzer wypowiedział wojnę 1 sierpnia Rosji, a 2 sierpnia Francji. Przystąpienie do wojny Cesarstwa Niemieckiego oznaczało, że lokalny konflikt zamienił się w wojnę europejską. Jednocześnie niemieckie wojska przekroczyły granicę Belgii, a to sprowokowało Wielką Brytanie, która nie zamierzała pozostawać bierna. Przystąpienie do wojny Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii oznaczało, że europejski konflikt zamienił się w wojnę globalną.

Pamiątki po zamachu w Sarajewie

W wiedeńskim Heeresgeschichtliches Museum w Wiedniu (Muzeum Historii Wojska) przechowuje się do dziś ważne pamiątki z tamtego brzemiennego w skutki wydarzenia. Wystawione są one na stałej, ogólnodostępnej ekspozycji. Najważniejszy i największy z eksponatów to limuzyna marki Gräf & Stift, model z 1910 roku o mocy 28 KM. To właśnie w tym aucie została zamordowana cesarska para. Jest także mundur arcyksięcia Franciszka Ferdynanda z wyblakłymi śladami krwi i wyraźnie widocznymi dziurami na lewej piersi. Można również zobaczyć pistolet marki Browning, z którego Gavrilo Princip strzelał do Fanciszka i Zofi.

Limuzyna marki Gräf & Stift – Zamach w Sarajewie

To właśnie w tym aucie 28 czerwca 1914 roku został zamordowany arcyksiążę Franciszek Ferdynand i jego żona Zofia

Podziurawiony mundur arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Porozrywany mundur i wyblakłe ślady krwi – Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Pistolet marki Browning M1910 należący do zamachowca Gavrilo Principa

Mapa zamach w Sarajewie

Artykuł Zamach w Sarajewie – Morderstwo, które zmieniło Europę pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa bezpieczeństwa – Globalny Indeks Pokoju 2016

Poniższa mapa została przygotowana w oparciu o tegoroczny Globalny Indeks Pokoju (Global Peace Index). Indeks najbezpieczniejszych i najniebezpieczniejszych krajów przygotowywany jest corocznie przez australijski Institute for Economics and Peace (IEP). Indeks opracowywany jest na podstawie różnych wskaźników mi.n. zagrożenia ze strony przestępczości, dostępu do broni, prowadzonych sporów terytorialnych, sytuacji politycznej, sąsiedztwa innych krajów etc.

Najbezpieczniejsze kraje w 2016 roku

1. Islandia
2. Dania
3. Austria

Polska znalazła się na miejscu 22.

Najniebezpieczniejsze kraje w 2016 roku

1. Syria
2. Sudan Południowy
3. Irak

Światowa Mapa Bezpieczeństwa 2016 – Źródło: visionofhumanity.org

Interaktywna mapa dostępna jest na stronie www.visionofhumanity.org.

Zagrożenie ze strony terroryzmu

Od kilku lat znowu powraca temat związany z zagrożeniem ze strony terroryzmu. Mocno przyczyniły się do tego ubiegłoroczne wydarzenia m.in. islamskie zamachy w Paryżu oraz brutalny mord – dokonany również na tle religijnym – w redakcji Charlie Hebdo. Coraz częściej kraje Europy Zachodniej znajdują się na celowniku terrorystów. Globalny Indeks Pokoju uwzględnia również ten wskaźnik. Również dla niego przygotowana jest odrębna mapa. Pod względem tego wskaźnika Polska zajmuje wysokie bezpieczne miejsce. Wskaźnik został oszacowany na 1. To jest jeden z najlepszych wyników wsród europejskich krajów.

Zagrożenie ze strony terroryzmu – Źródło: www.visionofhumanity.org

Artykuł Światowa mapa bezpieczeństwa w 2016 roku pochodzi z serwisu Eloblog.