Autostrada Sudecka – Droga Sudecka

W latach 30. XX wieku, po dojściu nazistów do władzy, Niemcy rozpoczęły realizację szeregu przedsięwzięć o charakterze budowlanym. Budowa nowoczesnych dróg i autostrad była ważnym elementem politycznego programu III Rzeszy. Oprócz efektów propagandowych miała stanowić również remedium na problem dużego bezrobocia w Niemczech. Pod płaszczem budowy obiektów cywilnych bardzo często kryła się również realizacja celów o charakterze militarnym. Również w Sudetach rozpoczęto realizację budowy nowej drogi, która do historii przeszła pod nazwą Autostrady Sudeckiej lub Drogi Sudeckiej – z języka niemieckiego Sudetenstraße.

Budowa Autostrady Sudeckiej w Górach Bystrzyckich – Źródło: polska-org.pl

Przedwojenne zdjęcie Drogi Sudeckiej, w dole widać Bystrzycę Kłodzką – Źródło: polska-org.pl

Więcej przedwojennych zdjęć z tego odcinka Autostrady Sudeckiej znajduje się na stronie polska-org.pl.

Autostrada Sudecka – Odcinek w Górach Bystrzyckich

Film został poświęcony głównie odcinkowi Drogi Sudeckiej, który znajduje się na terenie Gór Bystrzyckich, ponieważ to właśnie przy tym fragmencie sudeckiej trasy wybudowano najciekawsze obiekty. Przy odcinku Autostrady Sudeckiej biegnącym od Przełęczy Spalona do Przełęczy nad Porębą ulokowano 4 obiekty – schrony. Dwa z nich wybudowano nad Przełęczą nad Porębą. Kolejne dwa znajdują się w okolicach Schroniska PTTK „Jagodna” na Przełęczy Spalona. Zdaniem członków Stowarzyszenia Przyjaciół Bystrzycy Kłodzkiej prawdopodobnym jest, że umocnienia te już istniały, gdy rozpoczynano budowę bystrzyckiego odcinka Autostrady Sudeckiej.

Przełęcz nad Poręba, w tle Droga Sudecka i szczyt Jagodnej – Foto: Michał Jabłoński

W Górach Bystrzyckich Autostrada Sudecka przebiega po zboczu Jagodnej – Foto: Michał Jabłoński

Pierwszy ze schronów znajduje się około 250 m na południowy wschód od skrzyżowania dróg nad Przełęczą nad Porębą. Był to obiekt o konstrukcji żelbetowej o grubości ścian 40 cm, ze strzelnicami osłoniętymi płytami pancernymi o grubości 30 mm i dwiema izbami oddzielonymi drzwiami pancernymi. Schron był wkomponowany w zbocze Dębosza i przykryty warstwą ziemi porośniętej roślinnością. Załogę stanowiło prawdopodobnie 9 żołnierzy wyposażonych w 3 karabiny maszynowe MG 08/15 i działko 37 mm PAK 36. Schron został wysadzony prawdopodobnie tuż po zakończeniu wojny.

Pozostałości po większym schronie nad Przełęczą nad Porębą

Ten sam schron widok z drona – Foto: Michał Jabłoński

Makieta rekonstrukcja większego schronu nad Przełęczą nad Porębą – Stowarzyszenie Przyjaciół Bystrzycy Kłodzkiej

Drugi obiekt znajduje się kawałek dalej, około 200 m na północny zachód od skrzyżowania dróg. Schron również o konstrukcji żelbetowej o grubości 40 cm ze strzelnicą osłoniętą płytą pancerną. Ten obiekt był znacznie mniejszy i składał się tylko z jednej izby bojowej. Załogę stanowiło 2 żołnierzy, którzy obsługiwali karabin maszynowy MG 08/15. Bunkier był wpuszczony w ziemię, a strop pokryty warstwą ziemi porośniętą roślinnością i co ciekawe, prawdopodobnie posiadał drewnianą okiennicę maskującą strzelnicę. Schron po wojnie znalazł nowe zastosowanie, służył jako tzw. „mogilnik” czyli miejsce składowania przeterminowanych środków ochrony roślin.

Pozostałości po mniejszym schronie nad Przełęczą nad Porębą

Ten sam schron widok z drona – Foto: Michał Jabłoński

Makieta rekonstrukcja mniejszego schronu nad Przełęczą nad Porębą – Stowarzyszenie Przyjaciół Bystrzycy Kłodzkiej

Trzeci obiekt znajduje się we wsi Spalona powyżej schroniska „Jagodna”. Był to również obiekt o konstrukcji żelbetowej ze strzelnicami osłoniętymi płytami pancernymi. Obiekt składał się z dwóch izb, jednej bojowej i drugiej w formie garażu dla działka. Załogę stanowiło 9 żołnierzy, którzy obsługiwali 3 karabiny maszynowe MG 08/15 i działko 37 mm PAK 36. Najciekawsze jednak było maskowanie tego schronu. Nie był on wkomponowany w zboczę góry ani zamaskowany w lesie. Bunkier znajdował się w bezpośredniej lokalizacji obiektu turystycznego, jakim już przed wojną było schronisko „Jagodna”. Tak bliska lokalizacja miejsca będącego celem wycieczek sprawiła, że konstruktorzy potraktowali zupełnie inaczej kwestię maskowania obiektu. Zamiast klasycznego maskowania upodobnili schron do innych budowli związanych z działalnością schroniska. Ściany schronu zostały więc obłożone warstwą cegieł, które miały symulować mur warstwowy. Dach obiektu był najprawdopodobniej kryty drewnianym gontem, podobnym do tego zastosowanego w schronisku „Jagodna”. Z góry wyglądał więc jak kolejny z obiektów schroniska. Dodatkowo schron posiadał drewniane okiennice, które zasłaniały strzelnice. Całość więc zarówno z ziemi, jaki i z powietrza, przypominała bardziej budynek gospodarczy schroniska niż bunkier. Dziś schron służy głównie – jak widać na poniższym zdjęciu – jako podstawa pod tablicę informacyjną.

Większy schron znajdujący się na Przełęczy Spalona przy tzw. Autostradzie Sudeckiej

Makieta rekonstrukcja większego schronu na Przełęczy Spalona – Stowarzyszenie Przyjaciół Bystrzycy Kłodzkiej

Czwarty obiekt znajduje się również w pobliżu schroniska „Jagodna”. Była to konstrukcja żelbetowa, której załogę stanowiło 4 żołnierze obsługujących 2 karabiny maszynowe. W celu zamaskowania obiektu ściany zostały pokryte tynkiem w kolorze piaskowym. Prawdopodobnie również w przypadku tego schronu zastosowano maskujący dach kryty gontem.

Mniejszy schron znajdujący się na Przełęczy Spalona

Makieta rekonstrukcja mniejszego schronu na Przełęczy Spalona – Stowarzyszenie Przyjaciół Bystrzycy Kłodzkiej

Przełęcz Spalona, w tle Autostrada Sudecka i Schronisko PTTK „Jagodna” – Foto: Michał Jabłoński

Autostrada Sudecka to nie tylko schrony w Górach Bystrzyckich, to również chodniki minerskie i zagadkowe przepusty znajdujące się tuż pod drogą. W odległości około 2 km od skrzyżowania na Przełęczy nad Porębą znajdują się 4 chodniki minerskie. Chodniki zostały ulokowane tuż pod jezdnią przy ostrym zakręcie.

Jedno z czterech wejść do chodnika minerskiego

Wnętrze najdłuższego chodnika znajdującego się pod Autostradą Sudecką

Makieta chodników minerskich znajdujących się pod drogą – Stowarzyszenie Przyjaciół Bystrzycy Kłodzkiej

Jeden z zagadkowych przepustów znajdujących się tuż pod jezdnią

Odcinek Autostrady Sudeckiej biegnący od Przełęczy Spalona w kierunku Przełęczy nad Porębą to szeroka droga o szerokości co najmniej 6 m. Trawersuje ona na zboczach Jagodnej – najwyższego szczytu Gór Bystrzyckich. To jedna z najwyżej położonych dróg w Polsce. Dziś ma status drogi wojewódzkiej. Mocno podniszczony asfalt nie przypomina już dawnej luksusowej górskiej trasy.

Współcześnie droga jest w fatalnym stanie, ale wciąż można nią przejechać autem

Mapa odcinek Autostrady Sudeckiej od Przełęczy Spalona do Przełęczy nad Porębą

Współpraca

Zdjęcia z powietrza: Michał Jabłoński
Lektor: Tomasz Sikora
Konsultacja merytoryczna i makiety schronów: Włodzimierz Włodarczyk

Specjalne podziękowania za pomoc w realizacji programu dla Stowarzyszenia Przyjaciół Bystrzycy Kłodzkiej.

Bibliografia: Hitlerowskie fortyfikacje Drogi Sudeckiej w Górach Bystrzyckich – „Karkonosz” 5 .1991 r., M. Battek, R. Jurga, A. Kędryna
Zdjęcia archiwalne: polska-org.pl

Artykuł Autostrada Sudecka – Zagadka Gór Bystrzyckich pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa fortyfikacji, schronów i bunkrów w Czechach

Mapa obejmuje głównie obiekty budowane w latach 1935–1938 przez Czechosłowację. Były to umocnienia mające na celu bronić czechosłowackie państwo przed atakiem ze strony Niemiec. Dlatego, jak spojrzymy na rozkład obiektów, większość z nich znajduje się na obszarach graniczących z III Rzeszą. Kres budowy tych umocnień przyniósł zawarty we wrześniu 1938 roku Układ Monachijski, który zdusił w zarodku młode państwo. Budowane umocnienia nigdy nie zostały wykorzystane do obrony kraju. Jestem pod ogromnym wrażeniem szczegółowości tej czeskiej mapy. Zaznaczone są na niej różnego typu obiekty, od lekkich umocnień budowanych w latach 1936, 1937–1938, przez umocnienia ciężkie, grupy artyleryjskie, skończywszy na liniach łączności. Na mapie zaznaczone są zarówno obiekty wybudowane, jak i te pozostawione w trakcie budowy, a także planowane.

Mapa fortyfikacji, schronów i bunkrów w Czechach – Źródło: mapa.opevneni.cz

Mapa dostępna jest pod adresem – mapa.opevneni.cz

Aby zobaczyć schrony należy wybrać (zaznaczyć) z prawej strony interesujące nas grupy obiektów [1]. Jeżeli nie znamy języka czeskiego możemy przejść do polskojęzycznej wersji strony [2].

Co ciekawe, możemy również przejść do szczegółowych informacji na temat konkretnego schronu. Wystarczy kliknąć naniesiony na mapie obiekt, a następnie kliknąć w literkę „i” [3].

Wskazując na wybrany obiekt możemy również przejść do szczegółowych informacji na jego temat

Mapa czeskich schronów i fortyfikacji to również świetne rozwiązanie dla miłośników turystyki. Duża część z obiektów położona jest na terenach atrakcyjnych turystycznie np. pas umocnień w Sudetach. Niektóre z obiektów zostały więc zagospodarowane na atrakcje turystyczne. Przy innych znajdziemy znowu świetne punkty widokowe.

Udostępniony dla turystów schron „Březinka” w Náchodzie

Twierdza Stachelberg koło Trutnova, schron TS 73

Artykuł Mapa fortyfikacji, schronów i bunkrów w Czechach pochodzi z serwisu Eloblog.

Zazwyczaj tajemnicze podziemia i schrony kojarzą nam się z okresem II wojny światowej. To historie o złotych pociągach, bursztynowych komnatach i niemieckich podziemnych fabrykach zazwyczaj rozpalają umysły badaczy historii. Zawsze jednak powtarzałem, że wojna trwała tylko 6 lat, naziści byli u władzy 12 lat, za to okres PRLu i obecność Armii Radzieckiej na terenie Polski to blisko pół wieku! Uważam, że ten długi okres naszej historii wciąż nie został jeszcze dobrze zbadany i kryje jeszcze wiele tajemnic. Nie cieszy się też taką popularnością jak choćby zagadki II wojny światowej. Dlatego niezmiernie cieszą kolejne inicjatywy próbujące odkryć zimnowojenne tajemnice PRLu.

Mapa tajemnic PRLu – Fortyfikacje i schrony

Poniżej przedstawiam jedną z takich inicjatyw. Mapa tajemnic PRLu. Interaktywna mapa mająca za zadanie zebranie w jednym miejscu najważniejszych militarnych obiektów związanych z okresem PRLu. Na mapie znajdziemy zarówno obiekty zajmowane dawniej przez Wojsko Polskie (LWP), jak i obiekty wykorzystywane przez Północną Grupę Wojsk Armii Radzieckiej. Na mapie znajdziemy również obiekty cywilne, rządowe i przemysłowe. Całość naniesiona jest na dobrze nam znane mapy Google’a. Szczególnie dobrze opracowany jest obszar wokół Warszawy, gdzie Muzeum Obrony Cywilnej prowadzi autor mapy Maciej Witeska.

Mapa tajemnic PRLu, schrony w okolicach Warszawy – Autor: Maciej Witeska

Mapa jest ciągle rozbudowywana, w związku z tym – jak zapewnia jej autor – będą pojawiać się na niej kolejne nowe obiekty. Zachęcam więc do ponownego odwiedzenia mapy za jakiś czas.

Mapę opracował: Maciej Witeska – Trzecia Strona Wisły/Fundacja P1/Muzeum Obrony Cywilnej
https://www.facebook.com/MuzeumOC
https://www.facebook.com/BTFschron

Artykuł Mapa tajemnic PRLu – Zimnowojenne fortyfikacje i schrony w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.

Radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Niestety, o poradzieckim bunkrze w Witoszowie Dolnym niewiele wiadomo. Słownik turystyczny Sudetów Marka Staffy nie wspomina o nim ani jednym słowem. Jedyne informacje o obiekcie to te pochodzące z Internetu. Mogą więc być nieprawdziwe, przekłamane i błędnie powielane. Nie będę się więc rozpisywał na ich temat. Nie ma jednak wątpliwości, że schron miał swój związek z rozlokowanymi w pobliskiej Świdnicy wojskami radzieckimi. W sieci pojawiają się informacje, że schron został wybudowany stosunkowo późno, bo dopiero w latach 70-tych lub 80-tych. Być może miało to związek z przeniesieniem w 1984 roku z Legnicy do Świdnicy Dowództwa Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Wtedy to w okolicach Świdnicy mogły być potrzebne dodatkowe obiekty lub też zaszła konieczność rozbudowy już istniejących. Radziecki schron w Witoszowie Dolnym prawdopodobnie został opuszczony na początku lat 90-tych.

Opuszczony radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Schron w Witoszowie Dolnym to nieduży obiekt. Zbudowany został na bazie łukowych prefabrykatów, podobnych to tych stosowanych w lotniczych schronohangarach. Jak mniemam, po osadzeniu łukowej konstrukcji została ona obsypana ziemią, a w środku zostały wymurowane pomieszczenia, składające się z dwóch kondygnacji. Podobną technikę budowy schronów możemy zobaczyć w innych radzieckich obiektach np. w Wilkocinie. Poniżej zamieszczam kilka zdjęć z tego miejsca. Niestety, pora w jakiej robiłem zdjęcia nie sprzyja pokazywaniu tego typu zarośnietych przez roślinność miejsc.

Wejście do schronu

Przed schronem znajduje się wyasfaltowany plac

Jedno z bocznych wejść do obiektu

Główny korytarz tuż po przekroczeniu głównego wejścia

Wnętrze radzieckiego schronu w Witoszowie Dolnym

Wnętrze radzieckiego schronu w Witoszowie Dolnym

Po bokach znajdują się duże pomieszczenia, niektórzy mówią, że w jednym mogła być sala kinowa

Doskonale widoczna łukowa konstrukcja obiektu

Wnętrze radzieckiego schronu w Witoszowie Dolnym

Widoczna łukowa konstrukcja obiektu

Kolejne duże pomieszczenie, widać dwie kondygnacje

Wejście na drugą kondygnację

Druga kondygnacja schronu

Druga kondygnacja schronu

Druga kondygnacja, radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Ktoś wstawił kanapę, chyba czasem można tam spotkać dzikich lokatorów

Ruiny obiektów naziemnych

Ruiny obiektów naziemnych

Elementy wystające nad schronem

Wokół schronu znajduje się wiele już zarośniętych okopów i stanowisk na wozy bojowe

Schron jest obecnie opuszczony. Najlepiej dojść do niego z pobliskiego parkingu, który znajduje się tuż przy drodze prowadzącej ze Świdnicy do Modliszowa. Przy dużym parkingu znajduje się także platforma widokowa. Trasa do schronu nie jest oznakowana. Schron w Witoszowie Dolnym jest obiektem stosunkowo mało znanym, ale odwiedzanym (podobno) przez okoliczną „żulernię”. Należy mieć to na uwadze, wybierając się na jego zwiedzanie.

Platforma widokowa znajdująca się niedaleko parkingu

Mapa radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Zobacz także: Szpital Widmo – Opuszczony radziecki szpital w Legnicy

Artykuł Zapomniany opuszczony radziecki schron pod Świdnicą pochodzi z serwisu Eloblog.

Rozmowa generała Jodla i pułkownika Streve

W sierpniu 1944 roku spotykają się ze sobą dwaj oficerowie z najbliższego otoczenia Adolfa Hitlera. Gen. Alfred Jodl ze sztabu Oberkommando der Wehrmacht i płk. Gustav Streve nowo mianowany Komendant Kwatery Głównej Hitlera (Führerhauptquartier). Ci dwaj panowie odbyli ze sobą niezwykle ciekawą rozmowę na temat nowo budowanych kwater wodza III Rzeszy. Rozmowa dotyczyła również tego, co od 1943 roku działo się na terenie Gór Sowich, czyli kompleksu Riese, budowanego na początku przez spółkę IG Schlesien.

Gen. Alfred Jodl (po lewej) i płk Gustaw Streve (po prawej) – Źródło: Bundesarchiv

Notatka służbowa – IG Schlesien i Riese

Ustalenia, które zapadły podczas tej rozmowy zostały spisane w notatce służbowej, która zachowała się do naszych czasów. Dokument jest udostępniony w niemieckich zbiorach Bundesarchiv. Z jego treści wynika jasno, że przynajmniej do 1944 roku, kompleks w Górach Sowich był przeznaczony pod Führerhauptquartier (FHQ) – Kwaterę Główną Adolfa Hitlera. Później jednak nastąpiła zasadnicza zmiana planów w stosunku do przedsięwzięcia realizowanego w górach na Dolnym Śląsku.

Notatka służbowa Komendanta FHQ str. 1 – Źródło: Bundesarchiv

Notatka służbowa Komendanta FHQ str. 2 – Źródło: Bundesarchiv

Poprosiłem mojego przyjaciela z Niemiec, Ulliego Schäfftera, o przetłumaczenie dokumentu i pomoc w rozszyfrowaniu jego treści. Całość przygotowałem w formie nagranego wywiadu-rozmowy. Dla osób, które chciałyby wgłębić się w treść dokumenty z 24 sierpnia 1944 roku, zamieszczam jego tłumaczenie na język polski. Tłumaczenie dostępne jest pod tym linkiem.

Współpraca

Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich

Artykuł Rozkaz Riese – Ujawnione niemieckie dokumenty FHQ pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa Kwater Głównych Adolfa Hitlera – Führerhauptquartier

Poniższa mapa została przygotowana przez jednego z użytkowników Wikipedii. Znajdują się na niej obiekty i miejsca przeznaczone jako Führerhauptquartier – czyli Kwatery Główne wodza III Rzeszy. Wśród zaznaczonych miejsc są również takie, w których Hitler nigdy nie przebywał, pomimo tego, że były specjalnie budowane z myślą o tej funkcji. Dynamika II wojny światowej była tak duża, że plany nazistowskich przedsięwzięć budowlanych często ulegały zmianie lub były porzucane.

Mapa Kwater Głównych Adolfa Hitlera – Führerhauptquartier – Źródło: commons.wikimedia.org Autor: I, Dennis Nilsson

Mapa w lepszej rozdzielczości dostępna jest również tutaj.

Celem doprecyzowania warto wspomnieć, że na pokazanej mapie Führerhauptquartier nie zostały uwzględnione kwatery Hitlera w budowie. W tym S3 Olga w dolinie Jonastal i sławny kompleks Riese na Dolnym Śląsku, w skład którego miał wchodzić Zamek Książ. Takie było założenie autora mapy.

Kwatery Hitlera w Polsce

Korzystając z okazji warto napisać kilka słów na temat Kwater Głównych Hitlera w Polsce. Na wyżej pokazanej mapie we współczesnych granicach państwa polskiego zostały zaznaczone 3 obiekty.

Pierwszym z nich jest Wolfschanze na Mazurach, czyli sławny Wilczy Szaniec. W Wilczym Szańcu Hitler spędził bardzo dużo czasu, nadzorując działania wojsk Wehrmachtu walczących na froncie wschodnim. Również w tej kwaterze miał miejsce zamach na jego życia, dokonany 20 lipca 1944 roku przez pułkownika Clausa von Stauffenberga.

Wolfschanze – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Avi1111 dr. avishai teicher

Drugim obiektem jest Anlage Mitte. Jest to kompleks dwóch masywnych schronów kolejowych w Konewce i Jeleniu niedaleko Tomaszowa Mazowieckiego. Obiekty były budowane z myślą o schronie dla pociągu specjalnego Adolfa Hitlera (Führersonderzug). Zmiany związane z rozpoczęciem wojny na wschodzie sprawiły, że nie zostały nigdy w tym celu wykorzystane. Przynajmniej nie ma na to dowodów.

Anlage Mitte – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Jarosław Kruk

Trzecim obiektem jest Anlage Süd. Składa się on również z kompleksu schronów kolejowych. Pierwszy ze schronów ulokowany jest w Strzyżowie, drugi w Stępinie. W przeciwieństwie do poprzedniego kompleksu, w Anlage Süd przebywał krótko przywódca III Rzeszy w trakcie prowadzenia Operacji Barbarossa.

Anlage Süd – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Baczalak

Artykuł Mapa Kwater Głównych Adolfa Hitlera – Führerhauptquartier pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce

To już kolejna, trzecia część z serii ukrytych miejsc, które można zobaczyć na mapach LIDAR. Mijają kolejne miesiące odkąd warstwa LIDAR jest dostępna na Geoportalu. Dzięki niej niemal co miesiąc pojawiają się informacje o rożnych nowych odkryciach. A to kolejne wczesnośredniowieczne grodzisko, a to znowu ślady uskoku tektonicznego lub zabudowań zapomnianej fabryki. Z pewnością LIDAR pomógł już wielu poszukiwaczom i naukowcom. Jeżeli ktoś jeszcze nie spotkał się z tą technologią, zapraszam do mojego artykułu pt. Zostań Odkrywcą Zaginionych Miejsc. Na samym dole na mapie są zaznaczone punkty z wygenerowanymi linkami do Geoportalu dla każdego z opisanych miejsc.

1. Tajna fabryka amunicji w Kamiennej Górze

W lasach Antonówki nieopodal Kamiennej Góry, Niemcy podczas wojny zorganizowali fabrykę amunicji. Fabryka położona była w zalesionym terenie zwanym po niemiecku „Antonienwald”. Jak mówią mieszkańcy, oficjalnie produkowano w niej makaron. Nieoficjalnie amunicję, o czym mogą świadczyć znajdowane tu pozostałości zapalników A.Z. 23. Po wojnie teren ten został zajęty przez Rosjan, którzy „oczyścili” go z przydatnej infrastruktury i wyposażenia. Stąd w świadomości mieszkańców funkcjonuje również określenie „Ruski Las”. Obecnie po fabryce pozostały tylko ruiny, ślady fundamentów, porozbijane cegły, gdzieniegdzie podziemne kanały technologiczne. Z góry las wygląda na zwyczajny, ale prawdziwe jego oblicze można zobaczyć dopiero na obrazie LIDAR. Więcej na temat tajemnic Kamiennej Góry można przeczytać w tym artykule.

Fabryka amunicji w Kamiennej Górze – Ślady licznych zabudowań i nasypów kolejki – Źródło: Geoportal

Pozostałości fabryki amunicji w Kamiennej Górze

2. Stanowisko niemieckiego superdziała „Dora”

W czasie II Wojny Światowej na poligonie koło Rügenwalde, dzisiejsze Darłowo, Niemcy testowali superdziało o kalibrze 800 mm. Było to ogromnych rozmiarów działo kolejowe Schwerer Gustav o masie 1350 ton (sic!), które niemieccy żołnierz ochrzcili nazwą „Dora”. Pierwotnie budowa działa była planowana w związku z inwazją na Francję. Dora miała niszczyć umocnienia Linii Maginota. Opóźnienia w budowie sprawiły jednak, że nigdy nie wzięła udziału w kampanii francuskiej. Według informacji zawartych na Wikimapii to właśnie w tym miejscu zaznaczonym poniżej miało się znajdować stanowisko superdziała. Prawdopodobnie, gdyż pewności nie ma.

Stanowisko niemieckiego superdziała „Dora” – Źródło: Geoportal

Działo kolejowe „Dora”, w środku A. Hitler, po prawej A. Speer

3. Piramidy grobowce w Wietrzychowicach

Na Kujawach znajdują się megalityczne grobowce zwane powszechnie polskimi piramidami. Choć określenie to wydaje mi się zbyt na wyrost, to bez wątpienia należą one do jednych z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Grobowce mają kształt nasypów w formie ogromnego podłużnego trójkąta. Stąd skojarzenie z piramidami. Na zdjęciach LIDAR można dostrzec owy trójkątny kształt. Jedno z takich skupisk piramid znajduje się koło wsi Wietrzychowice. Na obrazie zaznaczonych jest 5 obiektów, o różnym rozmiarze. Pochodzą one z epoki neolitu, ich powstanie datowane jest na przełom IV i III wieku p.n.e.

Piramidy w Wietrzychowicach – 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

Piramida w Wietrzychowicach – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Einsamer Schütze

4. Średniowieczne grodzisko koło Maniowa

W pobliżu Zalewu Mietkowskiego i wsi Maniów na Dolnym Śląsku znajduje się średniowieczne grodzisko. Dziś pozostałości osady są kompletnie porośnięte lasem. Tylko na jesiennych zdjęciach satelitarnych można dostrzec regularny kwadratowy kształt. Prawdziwy rozmiar i formę grodziska odkrywa przed nami dopiero obraz LIDAR. Jest ono sporych rozmiarów z wyraźnie zaznaczonymi wałami. Średnica wewnętrznych pierścieni to około 85-90 m. Zgodnie z tablicą umieszczoną na miejscu, grodzisko to powstało na przełomie XIII i XIV wieku. Więcej informacji i zdjęć można zobaczyć na Labiryntarium.

Średniowieczne grodzisko koło Maniowa – Źródło: Geoportal

Grodzisko Maniów – Źródło: Fotopolska.eu CC-BY-SA 3.0 – Foto: muzolph

5. Uskok tektoniczny na Roztoczu

Ponad miesiąc temu pojawiła się ciekawa informacja o zlokalizowaniu na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego uskoku tektonicznego. Już wcześniej dziwne nienaturalne zapadliska w ziemi budziły zaciekawienie naukowców. Jednakże ze względu na gęsty las porastający wzgórze trudno było odgadnąć ich naturę. Z pomocą przyszła technologia LIDAR, która to utwierdziła badaczy, że mają do czynienia z uskokiem tektonicznym. Co ciekawe, w przeszłości na tym terenie zaobserwowano aktywność sejsmiczną. W 1875 roku odnotowano wystąpienie trzęsienia ziemi w okolicach Hrubieszowa. Na załączonym obrazie uskok ma około 700 m długości, 20 m szerokości, a miejscami jego głębokość dochodzi do 2 m. Więcej na jego temat można przeczytać w tym artykule.

Uskok tektoniczny na Roztoczu – 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

6. Wilczy Szaniec – Bunkry Hitlera

W Gierłoży na Mazurach znajduje się Wolfsschanze, czyli Wilczy Szaniec. Zespół obiektów spełniających w czasie II Wojny Światowej rolę Kwatery Głównej Hitlera – Führerhauptquartier. To właśnie tutaj 20 lipca 1944 roku pułkownik Claus von Stauffenberg dokonał nieudanego zamachu na życie Führera. Na Wilczy Szaniec składa się około 200 obiektów różnego typu ukrytych w lesie, kwatera zajmowała obszar około 200 ha. Prawdziwe miasteczko ukryte w mazurskich lasach. Do dziś na zdjęciach satelitarnych trudno dostrzec elementy zabudowań. Liczne pozostałości budowali Wilczego Szańca widać za to dobrze na obrazie LIDAR.

Zabudowania Wilczego Szańca – 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

Jeden ze schronów w Wilczym Szańcu – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Avi1111 dr. avishai teicher

7. Gigantyczne wydmy w Puszczy Bydgoskiej

W Polsce możemy spotkać liczne przypadki występowania wydm śródlądowych. W przeszłości formowały się one na skutek oddziaływania wiatru, zazwyczaj w okresie po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia. Jeden z tych regionów, gdzie występują wydmy śródlądowe w dużych ilościach, znajduje się w Puszczy Bydgoskiej koło Bydgoszczy. Wydmy porośnięte lasem z góry są praktycznie niewidoczne. Ich prawdziwy paraboliczny kształt przypominający wydmy można dostrzec dopiero na mapach LIDAR. Ponieważ na obszarze Polski zazwyczaj występuje zachodni kierunek wiatrów, ramiona wydm skierowane są na zachód.

Wydmy w Puszczy Bydgoskiej – Źródło: Geoportal

Szczyt wydmy w Puszczy Bydgoskiej – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Pit1233

8. Bunkry Linii Mołotowa

W pobliżu granicy z Ukrainą, nieopodal wsi Nowe Brusno, znajdują się schrony będące częścią radzieckich umocnień z czasów II Wojny Światowej. Budowa obiektów ruszyła w 1940 roku na nowo wytyczonej granicy między Związkiem Radzieckim i III Rzeszą, ustanowionej po rozbiorze Polski we wrześniu 1939 roku. Umocnienia zostały nazwane Linią Mołotowa, a ich budowa została przerwana w wyniku niemieckiej agresji w 1941 roku. Na gęsto zalesionym wzgórzu Hrebcianki znajduje się 6 ukrytych bunkrów i okalające je transzeje. Rozkład tych niezwykłych miejsc można dostrzec na obrazie LIDAR. Bunkry zaznaczone są strzałkami. Po więcej informacji na temat tego punktu oporu odsyłam do tego artykułu.

Bunkry Linii Mołotowa – 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

Schron Linii Mołotowa Hrebcianka – Foto: Mirosław Teterycz

9. Niedokończona kolonia Łagiewniki

W Łodzi w Lesie Łagiewnickim dzięki obrazowi LIDAR możemy dostrzec kształty niedokończonej kolonii, która powstawała tam w latach 30 ubiegłego wieku. Parcelacji lasu dokonał Wiliam Grossman. Zamierzał on wybudować kolonię zabudowaną domkami rodzinnymi w formie „miasta-ogordu”. Ówczesna prasa pisała, że Łagiewniki miały stać się „płucami” Łodzi. Budowy jednak ukończyć się nie udało. W lesie pozostały jednak wytyczone regularne drogi i zniwelowane tereny, które dziś zasłaniają korony drzew. Swoiste śledztwo w tej sprawie przeprowadził Olaf Wójtowicz, a jego wyniki opublikował na swoim Facebooku.

Niedokończona kolonia Łagiewniki – Źródło: Geoportal

Fragment artykułu z „Ilustrowanej Republiki” 26.04.1934 r. nr 113 – Źródło: Olaf Wójtowicz

10. Ślady dawnego górnictwa

W lasach pomiędzy Końskimi i Szydłowcem można doszukać się takich oto regularnie wystepujących struktur. To ślady dawnej działalności wydobywczej. Równo rozłożone wypukłe obiekty przypominające trochę „mini wulkany”, to tak naprawdę hałdy. W środku każdej z nich znajduje się punkt, który jest zapadniętym szybem. Ślady takiej działalności są bardzo powszechne w Polsce, zwłaszcza w okolicach Częstochowy. Na poniższym zrzucie obrazu LIDAR można dostrzec jeszcze jedną ciekawą rzecz. Przy hałdach na prawo i w górę rozciągają się porowate struktury, różniące się wyraźnie od pozostałych gładszych obszarów. To również ślady dawnej działalności górniczej, ale znacznie bardziej starszej. Ze względu na prymitywne metody, wcześniejsze górnictwo obejmowało tylko pokłady występujące tuż przy powierzchni ziemi.

Ślady dawnego Górnictwa – Źródło: Geoportal

Mapa 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce

Zobacz także:

• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 1
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 2

Artykuł 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 3 pochodzi z serwisu Eloblog.

Organizacja Todt i Xaver Dorsch

Xaver Dorsch był jednym z najważniejszych funkcjonariuszy Organizacji Todt. Z jej założycielem Fritzem Todtem pracował jeszcze przed wojną w firmie budowlanej Sager und Wörner. Organizacja Todt sprawiła się znakomicie w programie budowy autostrad III Rzeszy – Reichsautobahn. Wybudowała blisko 4 tys. km autostrad. Wielki sukces OT sprawił, że zyskała ona szacunek i uznanie Adolfa Hitlera. Nie dziwi więc fakt, że wraz z upływem czasu OT otrzymywała coraz więcej zadań, o coraz większym znaczeniu. Fritz Todt zginął niespodziewanie w katastrofie w 1942 roku. Po jego śmierci Organizacja Todt trafiła ostatecznie pod zarząd ministerstwa Alberta Speera. Natomiast Xaver Dorsch został mianowany szefem centrali OT w Berlinie.

Po lewej Xaver Dorsch, po prawej Albert Speer – Żródło: Bundesarchiv

Operacja Spinacz i Xaver Dorsch

Po wojnie Xaver Dorsch został aresztowany przez Amerykanów i od razu nawiązał z nimi współpracę. Przygotował dla nich m.in. opracowanie na temat przenoszenia produkcji zbrojeniowej pod ziemię. O projekcie Riese wypowiadał się skromnie. W czasie procesu Erharda Milcha, który to był odpowiedzilany za Jägerstab, Dorsch mówił tylko, że był realizowany „Program budowy Riese na Śląsku” – Aufbauprogramm Riese in Schlesien. Wspominał także, że tylko dwa razy wizytował miejsce budowy podczas wojny. Zaskakująco mało.

Według dokumentów opublikowanych przez Pana Romualda Owczarka w książce „Zagłada Riese”, Dorsch został objęty programem Paperclip – Operacja Spinacz. Wynika z niego, że 16 czerwca 1947 roku został sporządzony wniosek o objęcie programem czterech niemieckich naukowców, jako konsultantów amerykańskiego projektu Underground Plant Program. Oprócz Dorscha znalazł się tam również Oscar Gabel, który pełnił rolę szefa Urzędu Górniczego III Rzeszy. W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych ruszyła budowa dwóch podziemnych baz. Jedną ulokowano w Górach Manzano w stanie Nowy Meksyk, a drugą w miejscowości Killeen w Texasie. O zbiegu okoliczności raczej nie można mówić… W końcu Operacja Spinacz i niemieccy naukowcy byli po coś potrzebni Amerykanom. Mniej więcej po zakończeniu budowy wspomnianych baz, w roku 1950 Dorsch wrócił do RFN i założył prywatną firmę, która zresztą działa do dnia dzisiejszego. Zmarł 8 listopada 1986 roku w Monachium.

Operacja Spinacz „Paperclip” i Xaver Dorsch

Poniżej mapa z zaznaczonymi amerykańskimi bazami, o których mówiłem w filmie.

WSPÓŁPRACA

Sztolnie Walimskie
www.sztolnie.pl

BIBLIOGRAFIA

1. Zagłada Riese – Romuald Owczarek
2. Tajemnica Riese – Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Zbigniew Rekuć

ZDJĘCIA

1. ahojMEDIA
   www.ahojmedia.pl
2. Zdjęcia Archiwalne Xaver Dorsch
   Das Bundesarchiv

Artykuł Organizacja Todt, Xaver Dorsch i Operacja Spinacz pochodzi z serwisu Eloblog.

Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać?

Zestawienie „Atrakcje Turystyczne Mazury” lista i mapa z atrakcjami turystycznymi w Krainie Tysiąca Jezior. Pierwszych 10 miejsc opisanych jest poniżej, natomiast na samym dole znajduje się mapa z zaznaczonymi wszystkimi ważniejszymi atrakcjami turystycznymi. Celem stworzenia listy było wyszukanie atrakcji niezwiązanych bezpośrednio z jeziorami i przystaniami, które mogą urozmaicić pobyt na Mazurach. Jeżeli uważasz, że jakieś miejsce powinno się jeszcze znaleźć na liście, zapraszamy do pozostawienia komentarza. Mapa z atrakcjami turystycznymi Mazur będzie systematycznie uzupełniana. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Mazurach do zobaczenia

Twierdza Boyen w Giżycku

Naszą listę otwiera niesamowita w swych rozmiarach, bo licząca około 100 ha, Twierdza Boyen znajdująca się w Giżycku. Twierdza miała pomieścić 3000 żołnierzy, którzy mieli bronić strategiczny przesmyk pomiędzy jeziorami Kisajno i Niegocin. Powstała w połowie XIX w i swoją funkcję utrzymywała jeszcze podczas I Wojny Światowej. Dzisiaj poza normalnym zwiedzaniem, pełni funkcję letniego centrum rozrywki, gdzie odbywają się koncerty i festiwale, jak np dobrze znany Festiwal Piosenki Żeglarskiej i Morskiej „Szanty w Giżycku”.
Link: www.boyen.gizycko.pl

Twierdza Boyen w Giżycku – Atrakcje Turystyczne Mazury – Foto: Mireq

Zamek w Nidzicy

Zamek powstał z końcem XIV wieku. Został zbudowany z cegły na wysokiej kamiennej podmurówce. Na początku służył krzyżackiemu prokuratorowi, a z biegiem wieków stacjonowały tam również Wojska Polskie, Czeskie i Francuskie. Niemalże całkowitego zniszczenia dokonały naloty Armii Czerwonej i do momentu odbudowy między 1961, a 1965 rokiem, zamek pozostawał ruiną. Odwiedzając zamek natrafimy na działające tam Muzeum Ziemi Nidzickiej. Poza tym miejsce to pełni funkcję Ośrodka Kultury, siedziby Bractwa Rycerskiego oraz hotelu.

Zamek w Nidzicy – Atrakcje Turystyczne Mazury – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Semu

Wilczy Szaniec w Gierłoży

Wilczy Szaniec to znane na całym świecie, schowane wśród drzew miasteczko, na które składa się 200 budynków. To niezwykłe miejsce było kwaterą główną dla wodza III Rzeszy Adolfa Hitlera. W 1944 roku przebywało tu 2000 osób. Również w tym miejscu doszło do słynnego nieudanego zamachu na Führera, przeprowadzonego przez pułkownika Clausa von Stauffenberga. Wykorzystując schrony, baraki i całą infrastrukturę, w tym dworzec kolejowy i dwa lotniska, pracowali tu i decydowali o losach milionów istnień ludzkich, nazistowscy dygnitarze. Między innymi Himmler, Göring, Bormann czy Speer. Wilczy Szaniec to niezwykła atrakcja turystyczna Mazur, która jest na co dzień udostępniona dla zwiedzających.
Link: wilczy szaniec

Wilczy Szaniec w Gierłoży – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Avi1111 dr. avishai teicher

Wioska Garncarska w Kamionce

Działająca we wsi Kamionka, w powiecie Nidzickim „Garncarska Wioska” to niewątpliwie ciekawe miejsce warte odwiedzenia. Projekt kultywowania dawnych tradycji i obyczajów rozpoczęto w 2007 roku. W tej tematycznej wiosce wytwarzane są głownie produkty ceramiczne, krawieckie, produkty z czerpanego papieru lub pamiątki regionalne. Odwiedzając to miejsce zobaczymy warsztaty pokazowe, podczas których poznamy, jak dane produkty były niegdyś wytwarzane. Jeśli nam się spodobają możemy je zakupić i przywieźć do domu.
Link garncarskawioska.pl

Wioska Garncarska w Kamionce – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: S.Czachorowski

Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce

Święta Lipka to wieś sławna już od średniowiecza, która stała się miejscem pielgrzymek ludzi z całej Polski. Początki kultu Maryjnego w Świętej Lipce sięgają jeszcze XIV wieku. Jak głosi ustnie przekazywana historia, doszło tutaj do rzeczy niezwykłej. Pewien skazaniec więziony w kętrzyńskim kościele, dzięki nawiedzeniu Matki Boskiej, wyrzeźbił w drewnie jej wizerunek z dzieciątkiem, a po odzyskaniu wolności zawiesił ją na lipie przy drodze prowadzącej do Reszla. Od tego momentu przy zawieszonym na drzewie wizerunku Matki Boskiej, miały się dokonywać różne cuda, dzięki czemu postawiono tutaj kaplicę. Dziś znajduje się w tym miejscu Sanktuarium Maryjne, którego kustoszami od kilku wieków są Ojcowie Jezuici.
Link: www.swlipka.org.pl

Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Alfista33

Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku

Park Etnograficzny w Olsztynku to ponad 100 lat gromadzenia budynków o zabytkowym charakterze. Początkowy plan, jeszcze z 1909 roku, zakładał gromadzenie najbardziej charakterystycznych budowli z różnych regionów Prus Wschodnich. Obecnie na terenie parku etnograficznego o powierzchni 94 ha znajduje się wiele eksponatów ruchomych i nieruchomych, ulokowanych w 74 obiektach. Te obiekty to budynki sakralne, mieszkalne i gospodarcze, a ich wyposażenie stanowią przedmioty związane z życiem, pracą i obrzędami religijnymi panującymi na wsi w XIX i XX wieku. Odwiedzając muzeum natrafimy na przeszło 10 tys. egzemplarzy ze zbiorów kultury materialnej i sztuki ludowej.
Link: www.muzeumolsztynek.com.pl

Muzeum Budownictwa Ludowego – Chata XVIII/XIX wiek – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Albert Jankowski

Western City Mrongoville w Mrągowie

Miasteczka westernowe to przede wszystkim atrakcja turystyczne dla najmłodszych. Również Kraina Tysiąca Jezior posiada swoje miasteczko w Mrągowie, w którym mieszkają prawdziwi cowboye i Indianie. Zupełnie jak na dzikim zachodzie, na kilkunastohektarowym terenie znajdziemy biuro szeryfa, saloon, szubienicę i amfiteatr, w którym odbywają się pokazy tańca. Przechadzając się po miasteczku możemy znaleźć się w samym środku napadu na bank, dokonywanego przez strzelających bandytów, lub zobaczyć pojedynek rewolwerowców. Od 2015 roku w miasteczku rządzi nowy szeryf, a podatki zostały zniesione. A co za tym idzie? Wstęp na teren miasteczka jest bezpłatny.
Link: mrongoville.pl

Western City Mrongoville – Atrakcje Turystyczne Mazury – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Paweł Marynowski

Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie

Na terenie Puszczy Piskiej w Mazurskim Parku krajobrazowym znajduje park o powierzchni 1000 m², w którym żyją całe gromady zwierząt. Dzięki położeniu w śródleśnych łąkach, mogą tu bytować zwierzęta w środowisku zbliżonym do naturalnego, czego dowodem jest rozmnażanie osobników na terenie parku. Głównym założeniem, jest ochrona wymierających i zagrożonych gatunków dzikich zwierząt. Odwiedzając to miejsce zobaczymy między innymi bizona, wilka, czarngo bociana, żubra, syberyjskiego jelenia oraz szereg ptactwa leśnego. Park jest utrzymywany głównie przez odwiedzających, dlatego karmienie zwierząt jest jak najbardziej dozwolone.
Link: www.kadzidlowo.pl

Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie – Atrakcje Turystyczne Mazury – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Lilly M

Park Miniatur Warmii i Mazur w Gierłoży

Mazurolandia to park atrakcji, którego głównym celem jest edukacja poprzez zabawę. Tutaj spotkamy się z kulturą i historią Warmii i Mazur. Główną atrakcją Mazurolandii jest Park Miniatur, w którym znajdują się miniatury zabytków regionu jak np. Twierdza Boyen lub Bazylika w Świętej Lipce. Poza miniaturami wśród atrakcji parku znajdziemy pozostałości oranżerii i ogrodu warzywnego Adolfa Hitlera oraz grodzisko rycerskie, w którym przeniesiemy się w czasie do czasów średniowiecza.
Link: www.mazurolandia.pl

Park Miniatur Warmii i Mazur w Gierłoży – Mazurolandia – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: P. Krawiec

Bunkry w Mamerkach

W niezamieszkałej leśnej osadzie Mamerki natrafimy na kompleks niezniszczonych bunkrów z czasów II Wojny Światowej, będących główną kwaterą Niemieckich Wojsk Lądowych OKH. Na potrzeby 40 generałów i feldmarszałków, ponad 1500 oficerów i żołnierzy Wermachtu, zbudowano około 250 obiektów o charakterze militarnym. Wśród nich 30 żelbetowych schronów, które zostały oddane bez walki i przetrwały do dziś. Na terenie powstałego w tym miejscy muzeum zobaczyć możemy odtworzone wnętrza schronów łączności OKH, do którego dojdziemy 30 metrowym podziemnym tunelem, rekonstrukcję lodzi U-Boot oraz replikę fragmenty Bursztynowej Komnaty.
Link: www.mamerki.com

Bunkry w Mamerkach – Atrakcje Turystyczne Mazury – Foto: Janericloebe

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Mazurach do zobaczenia
Mapa i lista – Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać?

Artykuł Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać? pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista zaskakujących miejsc w Polsce

Moja kolejna lista poświęcona jest tym razem miejscom dziwnym, zaskakującym i niezwykłym. Wybrałem 10 obiektów z całej Polski, które ze względu na swoją historię lub nietypową budowę, stały się atrakcjami przyciągającymi turystów. Niektóre z tych miejsc są bardzo popularne i rozpoznawalne, inne mniej znane i trochę zapomniane. Lista 10 zaskakujących miejsc w Polsce uszeregowana jest chronologicznie, ze względu na czas powstania. Od najstarszego do najmłodszego obiektu.

1. Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich

W Polsce też mamy swoje krzywe wieże. Jedna z nich znajduje się w miejscowości Ząbkowice Śląskie. W przeciwieństwie do pochylonej wieży w Pizie, ta ząbkowicka wieża jest naprawdę krzywa. Okres powstania budowli nie jest do końca znany. Prawdopodobnie budowę ukończono w XV wieku. Nie wiadomo też dlaczego wieża zaczęła się przechylać, pierwsze takie informacje pojawiają się pod koniec XVI wieku. Być może przyczyną były wstrząsy tektoniczne lub rozmoknięcie gruntu. Ząbkowicka wieża mierzy 34 m wysokości, a na jej szczyt prowadzi 139 schodów. Jej obecne odchylenie od pionu wynosi ponad 2 m. Krzywa wieża jest udostępniona dla zwiedzających.

Krzywa Wieża w Ząbkowicach – Autor: Jacek Halicki Źródło: commons.wikimedia.org

Krzywa Wieża w Ząbkowicach – Autor: Jacek Halicki Źródło: commons.wikimedia.org

2. Środek Europy w Suchowoli

W Suchowoli niedaleko Białegostoku, znajduje się punkt uznawany za geograficzny środek Europy. Wskazanie dokładnego środka Starego Kontynentu jest bardzo trudne do wykonania. Między innymi ze względu na dość umowny przebieg granicy pomiędzy Europą i Azją. Dlatego istnieje aż kilkanaście punktów uznawanych za środek Europy, rozsianych w rożnych europejskich krajach. Jeden z nich, zgodnie z obliczeniami z roku 1775, znajduje się w Polsce w miejscowości Suchowola. Obliczenia zostały dokonane przez królewskiego astronoma i kartografa Szymona Antoniego Sobiekrajskiego. W miejscu tym ustawiony jest dziś obelisk z płytą pamiątkową. Nietypowa atrakcja stała się ważnym przystankiem w trakcie turystycznych podróży po Podlasiu.

Środek Europy w Suchowoli – Autor: Krzysztof Kundzicz Źródło: commons.wikimedia.org

Środek Europy – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Halina Gniewkowska-Gniadek

3. Piramida w Rapie

We wsi Rapa na Mazurach znajduje się nietypowa budowla przypominająca kształtem egipskie piramidy, tylko że w mniejszej skali. Ten zaskakujący budynek ukryty w lesie to grobowiec pruskiej rodziny baronów von Fahrenheid. Obiekt został zbudowany około 1811 roku. Piramida ma podstawę o szerokości 10 m i wysokość prawie 16 m. Decyzję o budowie tego nietypowego obiektu podjął baron Friedrich von Fahrenheid, zafascynowany starożytnym Egiptem. Grobowiec miał sprawić, że złożone w nim ciała zachowają się dłużej w lepszym stanie. Piramida w Rapie przez wiele lat była dewastowana, a to przez wojska radzieckie, a to przez Polaków. Dopiero w ostatnim czasie podjęto starania o zabezpieczenie tego niezwykłego miejsca w Polsce.

Piramida w Rapie – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Mireq

Wnętrze piramidy w Rapie – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Mireq

4. Skrzyżowanie rzek w Wągrowcu

Kolejne z zaskakujących miejsc w Polsce na mojej liście, to nietypowe zjawisko występujące w Wągrowcu. Skrzyżowanie rzek Wełny z Nielbą. Nie jest to jednak zjawisko, które powstało w sposób naturalny. Skrzyżowanie rzek w Wągrowcu, jak podaje polska Wikipedia, to efekt prac melioracyjnych wykonanych przez Cystersów około roku 1830. Wody obu krzyżujących się rzek przepływają na wprost, mieszając się ze sobą tylko w niedużym stopniu. Skrzyżowanie rzek w Wągrowcu nazywane jest często mylnie bifurkacją, ale mamy tutaj do czynienia z innym zjawiskiem. Ze względu na swoją wyjątkowość, miejsce to stało się sporą atrakcją turystyczną.

Skrzyżowanie rzek w Wągrowcu – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Halina Gniewkowska-Gniadek

Skrzyżowanie rzek w Wągrowcu – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

5. Krzywy las pod Gryfinem

Niedaleko Gryfina w województwie zachodniopomorskim, rośnie nietypowy krzywy las. Na przestrzeni około 0,3 ha znajduje się kilkaset powykrzywianych sosen. Tuż przy ziemi drzewa wyginają się o około 90º, tworząc z dalszej części pnia półkole. Wszystkie pnie wykrzywione są w kierunku północnym. Przyczyna powstania tego zagadkowego lasu nie jest do końca znana. Prawdopodobnie dziwne kształty są efektem ingerencji człowieka w latach 30-tych ubiegłego wieku. Ich nietypowy kształt mógł być specjalnie spreparowany, z zamiarem późniejszego wykorzystania do produkcji mebli lub statków. Teren krzywego lasu uznany jest dziś za pomnik przyrody.

Krzywy Las – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Rzuwig Źródło: commons.wikimedia.org

Krzywy Las – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Kengi Źródło: commons.wikimedia.org

6. Zapomniana świątynia nazistów w Wałbrzychu

W Wałbrzychu w środku miasta na wzgórzu znajduje się nietypowy obiekt. Nazywany jest popularnie Mauzoleum lub Totenburgiem, co z niemieckiego oznacza „martwy gród”. Oficjalnie budowla powstała w celu upamiętnienia 170 tys. Ślązaków poległych w czasie I wojny światowej, ofiar wypadków w kopalniach i bojowników ruchu narodowo-socjalistycznego. Nieoficjalnie mówi się, że obiekt miał mieć związek z nazistowskimi uroczystościami i okultystycznymi praktykami członków SS. Budynek o surowym czworobocznym kształcie powstał w latach 1936-1938. Dziś obdarty z nazistowskiej symboliki, stoi opuszczony na wałbrzyskim wzgórzu. Więcej zdjęć i informacji w artykule Totenburg – Ostatnia świątynia Hitlera.

Totenburg w Wałbrzychu – Schlesier Ehrenmal – Lista zaskakujących miejsc w Polsce

Archiwalne zdjęcie z wnętrza Mauzoleum – Źródło: dolny-slask.org.pl

7. Bunkier dla pociągów w Konewce

We wsi Konewka znajduje się poniemiecki bunkier kolejowy, zdolny pomieścić cały skład pociągu sztabowego. Pociągi takie były wykorzystywane przez Niemców, jako mobilne wojskowe centra dowodzenia. Przewoziły także najważniejszych dygnitarzy III Rzeszy. Potężny żelbetowy obiekt o długości około 380 m, został zbudowany w latach 1940-1941. Zdolny był do osłony przed rażeniem bombami lotniczymi oraz skutkami użycia broni chemicznej. Schron w Konewce jest jednym z dwóch tego typu obiektów w okolicy, drugi znajduje się we wsi Jeleń. Schron kolejowy w Konewce udostępniony jest do zwiedzania. Możemy również zobaczyć jego wnętrze korzystając z trasy Google Street View.

Bunkier kolejowy w Konewce – Autor: Jarosław Kruk Źródło: commons.wikimedia.org

8. Współczesny niedokończony zamek w Łapalicach

Zamek w Łapalicach to obiekt o niezwykłej historii, ponieważ został zbudowany dopiero w XX wieku. Jego budowa rozpoczęła się pod koniec lat 80-tych i nigdy nie została ukończona. Dziś ten sporych rozmiarów zamek straszy niedokończoną elewacją, pustymi otworami okiennymi i sterczącymi 12 wieżami. Pomysłodawcą budowy obiektu był Piotr Kazimierczak, rzeźbiarz i biznesmen. Podobno budowa zamku była jego marzeniem z dzieciństwa. Jednak przy realizacji ogromnych rozmiarów inwestycji pojawiły się problemy finansowe, a także urzędowe. Zamek więc nigdy nie został ukończony. Dziś pozostaje tylko nietypową atrakcją turystyczną.

Zamek w Łapalicach – Autor: Tomasz Przechlewski Źródło: www.flickr.com

9. Krzywy Domek w Sopocie

Ten nietypowy budynek w Sopocie stał się już jedną z wizytówek miasta. Krzywy Domek został zbudowany w latach 2003-2004. Położony jest w środku popularnego sopockiego Monciaka. Projekt budynku powstał pod kierownictwem architektów Szotyńskich i Zaleskiego, a inspiracją do stworzenia nietypowych kształtów budowli były rysunki Jana Szancera. Budynek swoim dziwnym kształtem przypomina trochę bajkowy świat. Jakby świat nierelaistyczny, senne wizje lub halucynacje zaburzające percepcję i przestrzeń. W budynku znajdują się lokale handlowe i gastronomia, a także siedziba radia.

Krzywy Domek w Sopocie – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Tomasz Kapczyńsk

Krzywy Domek w Sopocie – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Tomasz Kapczyńsk

10. Odwrócony dom w Szymbarku

Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku może się pochwalić nietypową budowlą. Zaskakujący budynek popularnie zwany jest „Domem do góry nogami”, o ile w ogóle dom może mieć nogi. Ten niezwykły drewniany obiekt naturalnych rozmiarów, został otwarty w roku 2007. Do jego środka można wejść przez jedno z okien na ścianie szczytowej. Chodzi się po suficie, a wejście do środka przyprawia o zawrót głowy. Wnętrze domu zostało zaaranżowane na styl PLRu. Odwrócony dom, ma symbolizować właśnie czasy PRLu, kiedy to wiele aspektów funkcjonowania kraju było „postawionych na głowie”. Obiekt szybko stał się popularną atrakcją na Kaszubach.

Dom w Szymbarku – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Przemysław Jahr Źródło: commons.wikimedia.org

Dom do góry nogami – Lista zaskakujących miejsc w Polsce – Autor: Polimerek Źródło: commons.wikimedia.org

Poniżej zamieszczam jeszcze raz wszystkie opisane zaskakujące i ciekawe miejsca na jednej mapie.

Z pewnością jest jeszcze wiele niezwykłych i zaskakujących miejsc w Polsce. Zapraszam do pozostawienia w komentarzach swoich faworytów. 🙂

Artykuł 10 zaskakujących miejsc w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.