Jak sprawdzić wysokość n.p.m.?

Nowe narzędzie zostało udostępnione w serwisie mapowym Geoportal.gov.pl. Dzięki niemu możemy sprawdzić wysokość terenu w dowolnie wybranym punkcie na całym terytorium Polski. Wystarczy, że po otwarciu mapy w rozwijalnej liście „Zawartość mapy”, w katalogu „Rzeźba terenu”, zaznaczymy opcję „Numeryczny Model Terenu”. Dalej wystarczy kliknąć lewym przyciskiem myszy na mapę. Klikamy na punkt, którego wysokość chcemy uzyskać. Po kliknięciu powinno pojawić się okienko „WMS, Numeryczny Model Terenu”. Klikamy w to okno i voilà! Uzyskujemy wysokość wskazanego miejsca.

Główny Urząd Geodezji i Kartografii tak pisze o nowym narzędziu w poście opublikowanym 24 czerwca 2019 roku:

W serwisie www.geoportal.gov.pl w ramach grupy warstw „Rzeźba terenu” udostępniono warstwę „Numeryczny Model Terenu”, która oferuje możliwość odczytania wysokości terenu w dowolnym punkcie leżącym na terytorium Polski. Wysokość punktu wyznaczana jest na podstawie algorytmów interpolacyjnych przygotowanych w oparciu o NMT z siatką 1 m x 1 m. Klikając w dowolny obszar w Polsce, przy włączonej warstwie „Numeryczny Model Terenu” wyświetli się informacja, w której znajdziemy m. in: współrzędne prostokątne miejsca kliknięcia w układzie 1992 oraz wysokość terenu wyznaczoną w układzie wysokościowym PL-KRON86-NH.

Który szczyt jest najwyższy?

Dzięki usłudze udostępnionej przez GUGiK wreszcie mamy możliwość łatwego i szybkiego sprawdzenia wysokości dowolnego szczytu na terenie Polski. Ponadto możemy te dane traktować jako wiążące, bo uzyskane dzięki narzędziu opublikowanym przez rządową instytucję. Mając na uwadze jak wiele spornych najwyższych szczytów znajduje się w Sudetach, od razu przystąpiłem do testowania narzędzia. Sprawdziłem tylko kilka miejsc w kilku pasmach górskich. Nie sprawdzałem wszystkich szczytów po kolei. Tak więc jeżeli macie jakieś inne sporne miejsca zachęcam do samodzielnego testowania.

Najwyższy szczyt Gór Bardzkich

W przypadku Gór Bardzkich już od dawna nie było jasne, który ze szczytów jest najwyższy. Dawniej mówiło się, iż najwyższą kulminacją Gór Bardzkich jest Kłodzka Góra. Dziś już w przewodnikach podawana jest Szeroka Góra. A co pokazują wyniki?

• Szeroka Góra – 765,7 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 765,0 m)
• Kłodzka Góra – 756,3 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 762,7 m, mapa turystyczna ExpressMap 765 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Bardzkich jest Szeroka Góra.

Najwyższy szczyt Gór Kaczawskich

Również wiele niejasności jest w przypadku Gór Kaczawskich. Kwestionowane jest to, czy Skopiec jest rzeczywiście wyższy niż położony tuż obok Baraniec. Kilka lat temu niektórzy sugerowali, że najwyższym szczytem Gór Kaczawskich może być Folwarczna, czasem na mapach podpisana jako Maślak.

• Maślak (Folwarczna) – 722,8 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 721 m)
• Baraniec – 719,1 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 720,3 m, mapa turystyczna ExpressMap 720 m)
• Skopiec – 717,9 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 718,6 m, mapa turystyczna ExpressMap 724 m)

Tak więc według obliczeń opartych o Numeryczny Model Terenu najwyższym szczytem Gór Kaczawskich jest Folwarczna (Maślak).

Najwyższy szczyt Gór Stołowych

Sprawa nie jest już tak jednoznaczna w przypadku Gór Stołowych. Powszechnie podaje się, że najwyższym szczytem jest popularny Szczeliniec Wielki. Czasem również możemy spotkać się z informacją o Skalniaku. Wyniki pozostają w wielu miejscach bardzo zbliżone, w granicach jednego metra. Dokonywałem kilkukrotnych pomiarów. Mimo wszystko jednak częściej wyższym szczytem okazywał się Szczeliniec Wielki. W przypadku Szczelińca starałem się zmierzyć wysokość na skale Fotel Pradziada, czyli najwyższym jego punkcie. Ku mojemu zaskoczeniu uzyskałem wynik o 3 metry wyższy niż powszechnie podawana wysokość (919 m). Poniżej zamieszczam najwyższe uzyskane wyniki.

• Szczeliniec Wielki – 921,6 m n.p.m.
  (mapa topograficzna podaje 919,0 m, mapa turystyczna ExpressMap 919 m)
• Skalniak – 919,2 m n.p.m.
  (mapa topograficzna nie podaje wysokości, mapa turystyczna ExpressMap 915 m)

Artykuł Nowe narzędzie do pomiaru wysokości n.p.m. Kilka z najwyższych szczytów trzeba nauczyć się od nowa pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa polskich i czeskich Karkonoszy

Na stronach Karkonoskiego Parku Narodowego (KPN) funkcjonuje od jakiegoś czasu interaktywna mapa Karkonoszy. Mapa oparta jest na rozwiązaniach Geoportalu. Obejmuje zarówno polski, jak i czeski obszar gór. Jak każda mapa oparta o Geoportal jest raczej mało intuicyjna, ale zawiera w sobie dużo ciekawych informacji. Mapa posiada swoją warstwę turystyczną, na której zaznaczone są szlaki turystyczne, schroniska i inne ważniejsze obiekty. Osobiście raczej nie widzę jej zastosowania do celów stricte turystycznych. Są lepsze rozwiązania. Za to mapa KNP posiada inne zalety. Na mapie znajdziemy informacje w formie warstwy map m.in. na temat fauny, flory, ekosystemów leśnych, budowy geologicznej czy infrastruktury tego najwyższego pasma górskiego Sudetów. A wszystko to naniesione na ortofotomapę. Dostępne są również inne podkłady mapowe, łącznie z cieniowaniem ISOK, popularnie zwanym Lidarem.

Mapa dostępna jest na stronie: geoportal.kpnmab.pl.

Poniżej prezentuję jedną z ciekawszych opcji mapy. Coś dla miłośników geologii. Jest to warstwa geologiczna mapy. Dzięki niej możemy sprawdzić jaki fragment Karkonoszy zbudowany jest z jakich skał. Aby wejść w warstwę geologiczną należy kliknąć w prawym górnym rogu „ZASOBY”, a następnie w rozwijanej liście wybrać opcję „Geologia, Geomorfologia, Gleby”. To oczywiście nie jedyne rozwiązanie prezentowane przez w/w serwis mapowy. Polecam przejrzeć samemu jej dostępne zasoby.

Artykuł Interaktywna mapa polskich i czeskich Karkonoszy pochodzi z serwisu Eloblog.

Minął już ponad rok odkąd opublikowałem swój artykuł pod tytułem Zostań odkrywcą zaginionych miejsc, w którym to opisywałem technologię LIDAR. Wówczas stała się ona dostępna dla szerokiego grona odbiorców poprzez serwis mapowy Geoportal. W dużym skrócie technologia LIDAR pozwala na stworzenie trójwymiarowej rzeźby terenu i zobrazowanie tego, co ukrywają lasy oraz roślinność. W kwestii szczegółów odsyłam do wspomnianego artykułu. Przez ten czas mapy LIDAR zmieniły znacząco sposób działania wszelkiego rodzaju odkrywców i poszukiwaczy. Są wykorzystywane zarówno przez archeologów poszukujących śladów zapomnianych wczesnośredniowiecznych osada, jak i domorosłych odkrywców szukających „złotego pociągu” lub innych nazistowskich skarbów ukrytych w polskich lasach. 😉

Dziś chciałem się podzielić kolejną funkcją map LIDAR, która została już jakiś czas temu uruchomiona. Otóż od pewnego czasu mapy LIDAR są dostępne również w aplikacji mobilnej Geoportal Mobile. To zasadnicza zmiana na lepsze, ponieważ na początku mapy były dostępne tylko w wersji webowej. Udostępnienie map LIDAR w natywnej aplikacji mobilnej daje nowe możliwości przeszukiwania i eksplorowania terenów. Wykorzystanie modułu GPS sprawi, że nasz smartfon wyświetli naszą dokładną pozycję wprost na trójwymiarowej rzeźbie terenu. Wyobraźcie sobie sytuację, że jesteście na zalesionym terenie. Zewsząd drzewa, które ograniczają naszą widoczność. Zdjęcia satelitarne na smartfonie pokazują tylko krony drzew. Papierowe mapy topograficzne nie są znowu aż tak bardzo dokładne. Z pomocą przychodzi nam warstwa mapy LIDAR, która pokazuje nam dokładnie to, co nas otacza. I to w dużym przybliżeniu.

Odkrywaj zaginione miejsca – LIDAR w aplikacji mobilnej

Mapy LIDAR w aplikacji Geoportal Mobile działają zasadniczo tak samo, jak w wersji webowej. Oto zrzut ekranu mojego smartfona, po tym jak uruchomiłem warstwę LIDAR, kiedy to szukałem poradzieckich bunkrów w lasach koło Wilkocina. Na stosunkowo płaskim terenie obraz LIDAR od razu ujawnia nam różnego rodzaju nienaturalne kształty, które w tym przypadku są obsypanymi ziemią bunkrami, wejściami do podziemi i zniwelowanymi terenami np. pod sprzęt wojskowy. Niebieski punkt na środku ekranu to nasze położenie. Będzie się on przemieszczał na ekranie wraz z nami.

Zrzut ekranu podczas eksplorowania poradzieckich bunkrów – Odkrywaj zaginione miejsca ze swoim smartfonem

A oto przykład różnicy pomiędzy ortofotomapą (popularnie zwaną zdjęciem satelitarnym), a mapą LIDAR. Na poniższych zrzutach mamy pokazane dokładnie to samo miejsce. Jest to teren jednego z poniemieckich kompleksów Riese na górze Osówka. Po lewej na zdjęciu satelitarnym widzimy tylko lasy, po prawej na obrazie LIDAR ukazuje nam się kształt terenu, w którym podczas wojny mocno ingerowali nazistowscy budowniczowie. Liczne przekopy, zniwelowane tereny pod budynki, instalacje przemysłowe, wejście do sztolni itp.

Po lewej na obrazie satelitarnym nic nie widać, po prawej na obrazie LIDAR widać dokładny kształt terenu – Teren kompleksu Riese Osówka

Jak włączyć mapy LIDAR na smartfonie?

Na początku musimy zainstalować aplikację mobilną na naszym smartfonie. Dostępna jest ona na Androida, iOSa i Windows Phone’a. W przypadku Windows Phone’a nie jestem pewny, czy aplikacja obsługuje już warstwę map LIDAR, nie mam takiego urządzenia aby ją przetestować. Po zainstalowaniu uruchamiamy aplikację. Następnie w prawy górnym rogu [1] rozwijamy boczny pasek z listą warstw. Z dostępnych warstw zaznaczamy [2] „Rzeźba terenu ISOK cieniowanie”, pozostałe warstwy powinny być wyłączone.

Jak włączyć mapy LIDAR na smartfonie?

To wszystko! Możemy już wyruszyć z naszym smartfonem odkrywać zaginione miejsca. Na aplikacji mobilnej możemy również połączyć obraz LIDAR z inną warstwą. Osobiście polecam łączyć LIDAR z obrazem satelitarnym. W tym celu wybieramy również warstwę „Ortofotomapa”. Tapnijmy palcem jeszcze raz w „Rzeźba terenu ISOK cieniowanie”, tak aby wejść w jej ustawienia. Tam ustawiamy preferowaną przez nas [3] przezroczystość. Najlepiej około 50%, tak aby przenikała się razem z obrazem satelitarnym.

Nałożenie na siebie dwóch warstw (obrazu LIDAR i satelitarnego) daje bardzo ciekawe efekty

Artykuł Odkrywaj zaginione miejsca ze swoim smartfonem pochodzi z serwisu Eloblog.

W marcu br. roku opublikowałem artykuł na temat – moim zdaniem – najlepszych map na Androida i iOSa. Postanowiłem tym razem przyjrzeć się kolejnej aplikacji. Tym razem zainteresowałem się produktem naszego rodzimego i w dodatku rządowego projektu Geoportal.gov.pl. Czy warto poświecić pamięć urządzenia na kolejną aplikację? Myślę, że tak. Może być przydatna zwłaszcza dla osób, które dużo zwiedzają w terenie. Oto główne powody.

Skany map topograficznych

Aplikacja, tak samo jak wersja webowa, pozwala przeglądać skany starych map topograficznych. Są to mapy pochodzące z różnych okresów, głównie w skali 1:25000 i 1:50000. Te mapy mają już swoje lata i gdzieniegdzie zdążyło „wyrosnąć” jakieś osiedle lub droga, ale w dużej mierze teren pozostaje dalej niezmieniony. Stare mapy topograficzne to zupełnie coś innego niż mapy cyfrowe typu OSM. Kto latał z tymi papierowymi mapami w terenie, ten wie, co mam na myśli. Cechują się dość dokładnym odwzorowaniem szczegółów topograficznych. Przede wszystkim, w terenie pokazują izohipsy, zwane też poziomicami, czyli linie łączące punkty o tej samej wysokości.

Skany map topograficznych – Aplikacja Geoportal Mobile

Ta sama mapa topograficzna na papierze i smartfonie.

Ortofotomapa – Zdjęcia satelitarne i lotnicze

Aplikacja Geoportal Mobile posiada również tak zwany tryb satelitarny, czyli ortofotomapę. Ta forma zobrazowania terenu, znana jest najczęściej z usług Google (Google Maps i Google Earth), które – nie waham się tego powiedzieć – zrewolucjonizowały sposób podróżowania. Jakość tych map na Geoportalu jest na wysokim poziomie. Uważam, że w wielu miejscach są bardziej szczegółowe od swoich odpowiedników w Google Maps. W moim regionie Dolnego Śląska są zdecydowanie bardziej aktualne, pochodzą z roku 2014, a te wyświetlane na Google Maps z 2010 roku. Oczywiście wszystko zależy od regionu. Aktualność ortofotomapy na Geoportalu można sprawdzić pod tym linkiem.

Ortofotomapa (zdjęcia satelitarne i lotnicze) – Aplikacja Geoportal Mobile

Rzeźba terenu

Aplikacje Geoportalu pozwalają również zobrazować rzeźbę terenu. W tym celu najlepiej wybrać z menu w prawym górnym rogu opcję „Rzeźba terenu (cieniowanie)”. Ta warstwa mapy pozwala zobrazować teren na wzór modelu 3D. To nie jest to samo, co mapy LIDAR, ale w dość ciekawy sposób możemy zobaczyć ukształtowanie terenu. Zwłaszcza opcja ta może być przydatna w wędrówkach po górach. Szczególnie ciekawe rezultaty możemy osiągnąć z połączenia tej warstwy z mapą topograficzną lub satelitarną. Warstwa cieniowania rzeźby terenu powinna być ustawiona domyślnie na 60% przezroczystości. Obie mapy na siebie nachodzą i tworzą 3D terenu. Przykłady poniżej.

Rzeźba terenu i mapa topograficzna – Aplikacja Geoportal Mobile

Rejestr granic i nazw geograficznych

Geoportal i jego aplikacja dostarcza nam również informacji o dokładnych granicach administracyjnych i nazwach geograficznych. Ta opcja może być przydatna np. do rozeznania na terenie jakiej gminy leży wskazany fragment obszaru. Tę warstwę można również łączyć z innymi np. jako uzupełnienie ortofotomapy.

Rejestr granic i nazw geograficznych – Aplikacja Geoportal Mobile

Mapa topograficzna

Aplikacja mobilna Geoportalu posiada również cyfrową warstwę mapy topograficznej (VMapL2). Tutaj tę warstwę porównywałem do map OpenStreetMap w aplikacji Maps.me. Różnice są niewielkie, ale wydaje mi się, że z niewielką przewagą na korzyść OSM. Choć mapa topograficzna Geoportalu posiada troszkę więcej szczegółów. Różnice zacierają się w momencie dużego przybliżenia, gdyż wtedy OSM doładowuje szczegóły. Natomiast różnica jest zasadnicza, jeżeli chodzi o tryb pracy. Maps.me lub OsmAnd daje nam możliwość pobrania całej mapy OSM dla danego kraju i działania w trybie offline. Czego nie można zrobić w aplikacji Geoportalu. Poniżej przedstawiam porównanie OSM i mapy topograficznej Geoportalu dla dwóch różnych przybliżeń tego samego terenu.

Po lewej mapa topograficzna Geoportalu – Po prawa OSM

Po lewej mapa topograficzna Geoportalu – Po prawa OSM

Podsumowanie – Aplikacja Geoportal Mobile

ZALETY:

• Dokładna ortofotomapa (zdjęcia satelitarne lub lotnicze).
• Warstwa rzeźby terenu „cieniowanie”.
• Dokładny rejestr nazw i granic (administracyjnych i geograficznych).
• Możliwość dokonywania pomiarów odległości i obszarów.
• Dostępna jest za darmo na wszystkie 3 główne systemy: Android, iOS i Windows Phone.

WADY:

• Brak trybu offline, a konkretnie możliwość zapisania w telefonie wybranego fragmentu mapy. Oczywiście nie byłoby możliwe zapisanie wszystkich danych udostępnianych przez GUGiK, ze względu na ogromnie dużą pojemność. Mały fragment na wzór działania aplikacji Google Maps, byłby idealnym rozwiązaniem.
• Brak warstwy LIDAR. Osobiście ostatnio odwiedzam Geoportal głównie dla tych map. Pisałem niedawno o ich ogromnych możliwościach zastosowania w artykule Zostań Odkrywcą Zaginionych Miejsc. Pojawienie się tej warstwy w aplikacji byłoby ogromnym plusem.

Uwaga, od pewnego czasu warstwa LIDAR jest również dostępna w aplikacji. Więcej informacji pod tym linkiem.

Uważam, że plusów jest na tyle dużo, że warto aplikację pobrać i trzymać w razie potrzeby. Wszak nie zajmuje dużo miejsca bo działa online.

LINKI DO POBRANIA

• Google Play
• App Store
• Windows Phone Store

Artykuł Aplikacja Geoportal Mobile – Test i recenzja pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce

To już moje drugie zestawienie listy ukrytych i niezwykłych miejsc, które możemy dostrzec dzięki technologii lotniczego skaningu powierzchni ziemi. O technologii LIDAR pisałem w jednym z moich poprzednich artykułów po tytułem: Zostań odkrywcą zaginionych miejsc. Miejsca uszeregowane są chronologicznie, ze względu na czas powstania. Po lewej stronie znajduje się obraz LIDAR, po prawej to samo miejsce na zdjęciu satelitarnym lub lotniczym.

1. Wygasły wulkan Ostrzyca

Ostrzyca to wzniesienie o pochodzeniu wulkanicznym znajdujące się na Pogórzu Kaczawskim na Dolnym Śląsku. Ostrzyca, jak sama nazwa wskazuje, jest obiektem o charakterystycznym stożkowym kształcie, zakończonym szpiczastym wierzchołkiem. Wzniesienie wyraźnie góruje nad stosunkowo płaskim terenem, wznosząc się na wysokość 501 m n.p.m. Ostrzyca zbudowana jest ze skał pochodzenia wulkanicznego. Stanowi pozostałość wygasłego wulkanu tarczowego, którego aktywność możemy datować na Trzeciorzęd. Kształt Ostrzycy, który świadczy o pochodzeniu wulkanicznym, jest doskonale widoczny na mapach LIDAR. To, co widzimy, to tak de facto zachowany pień wulkanu. Ostrzyca, z powodu swojego wyglądu, nazywana jest również potocznie Śląską Fudżijamą.

Ostrzyca – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

2. Ślady kosmicznej katastrofy pod Poznaniem

Większość badaczy przychyla się do teorii, że zagłębienia w ziemi znajdujące się na Morasku, na północ od Poznania, to kratery powstałe po upadku meteoru. W tym miejscu naliczono 7 kraterów. Na mapach LIDAR zaznaczyłem tylko 6, ponieważ ostatni był bardzo słabo widoczny. Rozmieszczenie kraterów oszacowałem na podstawie danych ze strony wiki.meteoritica.pl. Największy z kraterów ma około 80-90 m szerokości i 11 m głębokości. Na stałe wypełniony jest wodą tworząc staw. Szacuje się, że meteor spadł w tym miejscu około 5 tys. lat temu. Pojawiają się również hipotezy, że mogło to być znacznie później. W pobliżu tego miejsca odnaleziono wiele znalezisk – meteorytów. Pierwszy z okazów odnalazł niemiecki żołnierz w 1914 roku. Natomiast 2012 roku odnaleziono rekordowy meteoryt o wadze 261 kg. Jest to największy meteoryt odnaleziony w Polsce. Obecnie teren ten jest rezerwatem przyrody Meteoryt Morasko, przez który przebiega również szlak turystyczny.

Meteoryt Morasko – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

3. Kamienne kręgi w Odrach

Na mapach LIDAR możemy dostrzec ślady niezwykłych kamiennych kręgów, wraz z cmentarzyskiem, położonych na terenie Borów Tucholskich, niedaleko wsi Odry. Regularne koła wyznaczone są przez wystające z ziemi duże głazy. Największy z tych kręgów ma 33 m średnicy. Obiekty powstały prawdopodobnie w I wieku naszej ery. Oprócz kamiennych kręgów w rezerwacie znajdujemy również 30 kurhanów. Powstanie tego niezwykłego miejsca przypisuje się skandynawskiemu plemieniu Gotów, które zajęło w tym czasie obszar Pomorza Gdańskiego. Same kamienne kręgi pełniły prawdopodobnie funkcje miejsca spotkań starszyzny plemiennej. Pojawiają się również kontrowersyjne teorie przypisujące kręgom rolę prehistorycznego obserwatorium astronomicznego. Na mapie poniżej zaznaczyłem kilka wyraźnie widocznych okręgów (nie wszystkie). Pozostałe liczne „wypukłe” elementy to kurhany. Teren objęty jest rezerwatem przyrody Kamienne Kręgi i udostępniony do zwiedzania.

Kamienne kręgi w Odrach – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

4. Wyspa władców – Ostrów Lednicki

Ostrów Lednicki to miejsce niezwykłe, kryjące wiele tajemnic związanych z pierwszymi władcami Polski. Znajduje się na największej z wysp jeziora Lednica, położonego między Poznaniem, a Gnieznem. Miejsce niezmiernie ważne dla historii Polski, związane z początkami państwa polskiego. Rozkwit przeżyło za panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Uważane jest za prawdopodobne miejsce chrztu Polski. Na mapach LIDAR widać wyraźne ślady po wysokim wale otaczającym gród na wyspie. Na terenie otoczonym przez wały, znajdują się pozostałości kamiennych budowli. Pierwotnie wyspa była połączona z brzegami jeziora mostem, którego fragmenty są odnajdywane na dnie jeziora. O historii tego niezwykłego miejsca opowiadam w moim artykule Wyspa Władców – Ostrów Lednicki.  Zachęcam do jego przeczytania. Obecnie na terenie wyspy znajduje się Muzeum Pierwszych Piastów, które udostępnia teren do zwiedzania.

Ostrów Lednicki – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

5. Ślady bombardowania fabryki benzyny w Policach

Liczne punkty widoczne na następnej mapie to leje po bombach i pozostałości po silnych alianckich bombardowaniach jednego ze strategicznych zakładów III Rzeszy. Mowa jest tu o fabryce benzyny syntetycznej w Policach koło Szczecina. Zakłady Hydrierwerke Pölitz AG, bo taką nazwę nosiły w języku niemieckim, należały do koncernu IG Farben. Produkowano w nich między innymi benzynę syntetyczną uzyskiwaną z węgla. Odbiorcą paliwa były siły zbrojne hitlerowskich Niemiec, Wehrmacht, Luftwaffe, Kriegsmarine. Z tego powodu już od 1940 roku fabryka stała się celem alianckich nalotów. Największa intensywność nalotów przypadła na rok 1944. W misjach brał również udział polski 300 Dywizjon Bombowy. Pomimo silnych nalotów fabryka produkowała paliwo niemal do końca wojny. Przy pozostałościach zakładów wytyczona jest ścieżka turystyczno-dydaktyczna, a w każdą sobotę organizowane są wycieczki z przewodnikiem. To co zaznaczyłem na mapie to leje po bombach, które zachowały się w lesie. Pozostałości fabryki znajdują się po drugiej stronie drogi. Zdjęcia lotnicze tego terenu, tuż po bombardowaniach, możemy zobaczyć pod tym linkiem.

Ślady po bombardowaniach fabryki w Policach – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

6. Stanowiska ogniowe tajnej broni V3

Vergeltungswaffe V3 to jedna z trzech tajnych odwetowych broni Hitlera, konstruowanych pod koniec II wojny światowej. V3 było działem wielokomorowym wystrzeliwującym pociski na duże odległości. Żeby nadać większą prędkość pocisku, wzdłuż długiej lufy zamontowane były dodatkowe komory z ładunkami wybuchowymi. Wybuchały one po kolei, jeden po drugim, w momencie kiedy były mijane przez pocisk. Niemcy prowadzili testy tej nowej broni miedzy innymi w Zalesiu na wyspie Wolin, niedaleko Międzyzdrojów. Próby z działami trwały od 1943 roku do lutego 1945 roku. Po testach pozostały trzy stanowiska ogniowe zlokalizowane na zboczu. Ze stanowisk zachowały się głównie betonowe podpory dział, ale na mapach LIDAR można zobaczyć ogólny zarys całej konstrukcji. Obiekt jest udostępniony do zwiedzania, a w pobliskim bunkrze zorganizowano ekspozycję militariów.

Stanowiska V3 w Zalesiu – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

7. Osówka i nazistowski Kompleks Riese

Kompleks Riese, z niemieckiego Olbrzym, to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Ten tajemniczy nazistowski kompleks militarny budowany był pod koniec II wojny światowej. Riese jest tak niezwykłe, ponieważ do dnia dzisiejszego nie znamy dokładnego celu budowy tego systemu podziemi. Zagadka Riese rozpala umysły i dyskusje między historykami i badaczami ostatniej wojny. Jednym z elementów kompleksu jest system podziemi wydrążony w górze Osówka w Górach Sowich. Poniżej tak oto Osówka prezentuje się na mapach LIDAR. Kompleks Osówka składa się z dwóch części: sztolni (podziemi) oraz naziemnych budowli. Dwie dolne strzałki wskazują wejścia do podziemi, które są udostępnione do zwiedzania. Kolejne dwie górne strzałki to tak zwane „Siłownia” i „Kasyno”. Przyjrzyjcie się szczególnie strzałce na samej górze, wskazuje ona żelbetową budowlę „Kasyno”. Na zdjęciu satelitarnym budowla jest kompletnie niewidoczna, ponieważ jej dach porastają drzewa i roślinność. Dzięki czemu byłaby trudna do zlokalizowania przez rozpoznanie lotnicze.

Kompleks Osówka Riese – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

8. Opuszczona miejscowość na końcu Polski

Dosłownie na końcu Polski w Bieszczadach znajdują się pozostałości po dawnej miejscowości Sianki. Przed II wojną światową miejscowość stanowiła ośrodek narciarski, ze schroniskami, pensjonatami i domami letniskowymi. Przebiegała przez nią rzeka San. Po 17 września 1939 roku Sianki zostały podzielone między III Rzeszę i Armię Czerwoną, które dokonały jednocześnie podziału całej Polski. Po zakończeniu wojny, nowa wschodnia granica państwa polskiego, została w tym miejscu oparta właśnie o rzekę San. Dzieląc tym samym miejscowość na dwie części. Od tego momentu, wioska po stronie polskiej jest trwale opuszczona. Prawie nic się z niej nie zachowało. Na mapach LIDAR możemy jeszcze dostrzec zarysy podziału pól uprawnych, oraz wgłębienia w ziemi, stanowiące prawdopodobnie pozostałości po piwnicach lub studniach. Na różowo zaznaczona jest również aktualna granica państwowa. Natomiast po stronie ukraińskiej uchowało się kilkadziesiąt zabudowań, które są dalej zamieszkane.

Opuszczona wieś Sianki – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

9. Nieudany eksperyment sadowniczy w Lubaszczu

To, co widać na zdjęciach LIDAR, które zamieszczam poniżej, to pozostałości po nieudanym eksperymencie w gospodarstwie Lubaszcz pod Nakłem. Te wijące się po zboczach równoległe linie są efektem tak zwanego tarasowania stoku. Metoda ta polega na specjalnym przekształceniu stromego zbocza, tak aby zamieniło się w szereg równoległych do siebie „schodów”. Taki zabieg przemienia nieużyteczne zbocza, w użyteczne grunty, na których można prowadzić uprawę roślin. Sztuczne tarasy w Lubaszczu mają długość 1,2 km. Powstały prawdopodobnie w latach 50-60-tych ubiegłego wieku. Uprawiano na nich drzewa owocowe i krzewy jagodowe. Jednak po kilku latach eksperymentu większość krzewów wyschła. Drzewa zaś zostały wycięte, ponieważ nie dawały żadnych plonów. Eksperyment zakończył się niepowodzeniem, po którym zostały tylko przekształcone zbocza. Więcej informacji fanpage’u miejscowości pod linkiem.

Tarasowane zbocza w Lubaszczu – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

10. Radziecka baza atomowa w Podborsku

Jedna z trzech radzieckich baz wojskowych na terenie Polski, w której była przechowywana broń jądrowa. Obiekt Specjalny nr 3001, zlokalizowany w pobliżu wsi Podborsko. Zbudowany został w ramach programu o kryptonimie „Wisła”, pod koniec lat 60-tych ubiegłego wieku. Według danych polskiej Wikipedii, na terenie Polski z przeznaczeniem dla Ludowego Wojska Polskiego, zmagazynowano od 178 do 250 sowieckich ładunków nuklearnych. Plan zakładał przekazanie tego uzbrojenia LWP w momencie wybuchu wojny. Baza w Podborsku znajdowała się pod kontrolą Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckich. Broń jądrową wycofano z terenu bazy jeszcze przed opuszczeniem Polski przez wojska radzieckie w roku 1993. Obraz LIDAR odkrywa nam zamaskowane w lesie fragmenty sowieckiego kompleksu atomowego. Po więcej informacji na temat tego obiektu zapraszam do mojego artykułu.

Radziecka baza w Podborsku – Lista niezwykłych miejsc w Polsce – Źródło: Geoportal

Poniżej zamieszczam całą listę 10 niezwykłych miejsc w Polsce, zaznaczonych na jednej mapie, wraz z linkami do Geoportalu.

Zobacz także:

• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 1
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 3

Artykuł 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 2 pochodzi z serwisu Eloblog.

W kwestii przypomnienia, o technologii LIDAR pisałem w jednym z moich poprzednich artykułów. Zachęcam do zapoznania się z nim i odkrywania miejsc we własnej okolicy.

Lista ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce

Tymczasem postanowiłem przygotować zestawienie 10 niezwykłych miejsc w Polsce. Miejsc ukrytych zazwyczaj w lasach, na zboczach, pod warstwą ziemi, które możemy dostrzec właśnie dzięki technologii LIDAR. Niektóre z nich są już znane i popularne, ale dzięki nowym technologiom możemy przyjrzeć się im na nowo, tym razem z powietrza. Jedno z miejsc w zestawieniu zostało odkryte tylko dzięki zastosowaniu skaningu laserowego.

Lista niezwykłych miejsc w Polsce na mapach LIDAR

Lista 10 niezwykłych miejsc w Polsce uszeregowane jest chronologicznie, ze względu na ich wiek. Od najstarszych znalezisk do współczesnych. Na zdjęciach po lewej stronie jest mapa obrazu LIDAR, po prawej zdjęcie lotnicze lub satelitarne. Na końcu artykułu na mapie zaznaczam jeszcze raz te same miejsca wraz z dokładnymi linkami do Geoportalu.

1. Krzemionki Opatowskie – Prehistoryczne kopalnie

Najstarsze znalezisko z niezwykłych miejsc w Polsce w moim zestawieniu, bo pochodzące aż z epoki neolitu. W tym miejscu, w latach około 3900-1600 p.n.e., pradawne ludy wydobywały krzemień pasiasty. Krzemień był głównym surowcem wykorzystywanym do produkcji narzędzi w tamtym okresie. Ten z Krzemionek był nie tylko wykorzystywany przez miejscową ludność, ale i eksportowany nawet na odległość ponad 600 km. Po zakończeniu wydobycia miejsca eksploatacji porósł las. Dzięki temu przetrwały one do naszych czasów.

Krzemionki Opatowskie – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

2. Cmentarzysko kurhanowe w Dąbrowie

Kurhany to w skrócie mogiły w kształcie kopca. Na tym obszarze wzdłuż Odry znajduje się kilkadziesiąt cmentarzysk kurhanowych pochodzących z epoki brązu. Związane są one z aktywnością kultury łużyckiej na tym terenie. Jedne z takich cmentarzysk położone jest niedaleko wsi Dąbrowa koło Zielonej Góry. Znajduje się na cyplu nad brzegiem Odry, w miejscu nieprzypadkowo trudno dostępnym. Naliczono tutaj 55 kurhanów, które są wyraźnie widoczne, jako punkty na mapach LIDAR. Większości z nich to groby ciałopalne. Znajdowały się w nich przepalone ludzkie kości wraz z naczyniami ceramicznymi. Więcej na temat cmentarzysk kurhanowych na tym regionie możemy przeczytać w tym artykule.

Cmentarzysko kurhanowe – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

3. Wczesnośredniowieczne słowiańskie grodzisko

Grodzisko położone jest we wsi Chodlik na Lubelszczyźnie. Prowadzone tutaj prace archeologiczne i badania ustaliły, że czasy świetności tego grodziska przypadały na okres od VIII do X wieku. Funkcjonowało więc w okresie jeszcze przed powstaniem państwa polskiego. Na terenach wokół grodziska odkryto także wiele osad, pozostałości wczesnośredniowiecznych domów oraz fragmenty glinianych naczyń. Tutaj krzyżowało się wiele szlaków handlowych. Grodzisko mogło więc stanowić centrum większego regionu osadniczego położonego w dolinie rzeki Chodelki. Na mapach LIDAR wyraźnie widać zarysy sporej wielkości wałów obronnych. Więcej na temat tego miejsca możemy przeczytać na stronach misji archeologicznej.

Wczesnośredniowieczne grodzisko – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

4. Ślady dawnego górnictwa w Sudetach

Już od średniowiecza na obszarze Sudetów rozwijały się pierwsze formy górnictwa. W początkowym etapie stosowano tylko proste metody, wydobywając lub poszukując kamieni, minerałów i surowców tuż pod powierzchnią ziemi. Ślady tych działalności można spotkać w wielu rejonach Sudetów. Dziś porośnięte lasem zbocza skutecznie je zasłaniają. Dzięki technologii LIDAR jesteśmy w stanie odkryć te miejsca i dostrzec ich skalę. Tutaj poniżej zaznaczone są ślady wydobywania rudy żelaza. Leje ułożone są w jednej linii, tak jak wychodziła żyła kruszcowa.

Ślady dawnego górnictwa w Sudetach – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

5. Fortyfikacje twierdzy Srebrna Góra

Okazale prezentuje się pruska Twierdza Srebrna Góra, której budowę rozpoczęto w drugiej połowie XVIII wieku. Choć system fortyfikacji możemy dostrzec ze zwykłej mapy satelitarnej, to jednak jego prawdziwy rozmiar i zasięg widzimy dopiero po lotniczym skaningu. Zazwyczaj kojarzymy ją tylko z głównym donżonem, jednak jej zasięg jest znacznie większy, bo powiększony o kilka dodatkowych fortów. Doskonale widać sposób umiejscowienia fortyfikacji z wykorzystaniem potencjału górskiego terenu. To największa twierdza górska w Europie.

Fortyfikacje Twierdzy Srebrna Góra – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

6. Dawne stanowiska artylerii na Helu

Wśród lasów części Mierzei Helskiej poukrywane są pozostałości dawnego systemu fortyfikacji. Ich historia rozpoczyna się jeszcze przed II wojną światową, kiedy to władze Polski podjęły decyzję o budowie Rejonu Umocnionego Hel. Powstały wtedy różnego rodzaju stanowiska ogniowe. Po wojnie obszar ten był również wykorzystywany w celach militarny. Rozbudowie uległ także system fortyfikacji. Dziś ich pozostałości można zwiedzać i oglądać. Są również doskonale odwzorowane na mapie LIDAR.

Stanowiska artylerii na Helu – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

7. Bunkry Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego

Międzyrzecki Rejon Umocniony bez wątpienia należy do niezwykłych miejsc w Polsce. W skrócie popularnie zwany MRU, jest systemem niemieckich fortyfikacji budowanych głównie w latach 30-tych XX wieku. Ich zadaniem miała być ochrona wschodniej granicy III Rzeszy. Prac budowlanych nigdy do końca nie zrealizowano. MRU znane jest głównie ze swoich podziemi. To co zaznaczyłem na mapie to poukrywane w lesie panzerwerki (bunkry). Licząc od dołu cztery kolejne panzerwerki niepołączone z głównym systemem podziemi. Na samej górze dwa obiekty grupy warownej Schill połączone ze sobą podziemnym korytarzem. W trakcie ofensywy Armii Czerwonej w 1945 roku MRU nie odegrało żadnej znaczącej roli. Po wojnie wraz ze zmianą granic MRU znalazło się na terytorium Polski.

Międzyrzecki Rejon Umocniony – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

8. Ślady komór gazowych w Treblince

Choć miejsca, które zaznaczyłem są ledwo widoczne, to jednak są bardzo istotne. Stanową ślady po dawnych komorach gazowych w niemieckim obozie zagłady w Treblince. Przy wycofywaniu się Niemców z tego terenu, ślady zbrodniczej działalności, w tym komory gazowy, zostały zatarte. W 2014 roku przeprowadzono skanowanie tych terenów z wykorzystaniem technologii LIDAR. Na utworzonym obrazie pojawiło się kilka miejsc, które mogły być pozostałościami po komorach. Przeprowadzone prace archeologiczne w tych miejscach potwierdziły występowanie tych komór gazowych. Szacuje się, że w ciągu kilkunastu miesięcy funkcjonowania obozu, zostało tutaj zamordowanych około 900 tys. Żydów. Więcej na temat wspomnianych prac archeologicznych w Treblince z wykorzystaniem technologii LIDAR można zobaczyć na tym filmie dokumentalnym.

Ślady komór gazowych w Treblince – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

9. Składnica sprzętu wojskowego Gałkówek

Jak podaje Wikimapia, w tym miejscu w latach 1967-2000 funkcjonowała 1. Centralna Składnica Sprzętu Czołgowo-Samochodowego. Przed II wojną światową przechowywano tutaj także uzbrojenie i amunicję dla Armii Łódź. Te liczne leje rozsiane regularnie po lesie to prawdopodobnie miejsca składowania lub przeładunku uzbrojenia i amunicji. Wały miały służyć zminimalizowaniu skutków przypadkowego wybuchu. Widać wyraźnie drogi dojazdowe dla pojazdów, a w samym lesie poukrywanych jest jeszcze kilka budynków.

Składnica sprzętu wojskowego Gałkówek – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

10. Ogromne osuwisko ziemi w Lachowicach

Do niezwykłych miejsc w Polsce na mapach LIDAR dołączam pozostałości po katastrofie geologicznej, która miała miejsce w gminie Lachowice. Ogromnych rozmiarów osuwisko ziemi powstało w roku 2001, w skutek intensywnych opadów i powodzi. Według relacji świadków, przesuwanie zbocza trwało 15 min. Zniszczeniu uległo kilka pobliskich domów. To jedna z największych tego typu katastrof w kraju, która ówcześnie stała się również sporym wydarzeniem medialnym. Po dziś dzień widać wyraźne ślady osuwiska.

Osuwisko ziemi w Lachowicach – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

Poniżej jeszcze raz cała lista 10 niezwykłych miejsc w Polsce na mapie, wraz z linkami do Geoportalu.

Podziękowania dla Grzegorza Bijaka, za pomoc w przygotowaniu materiału. Planuję również przygotować 2 część zestawienia. Zachęcam do uzupełniania mojej listy niezwykłych miejsc w Polsce, o swoje własne znaleziska na mapach LIDAR. Wrzucajcie zrzuty w komentarzach Nie zapomnijcie także wygenerować i dodać w komentarzu hiperłącza do Geoportalu lub podpisać gdzie znajduje się znalezisko.

Zobacz także:

• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 2
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 3

Artykuł 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 1 pochodzi z serwisu Eloblog.

O mapach LIDAR

Zanim przejdziemy do najważniejszego zagadnienia, kilka słów na temat technologii LIDAR. Z języka angielskiego jest to akronim od nazwy Light Detection and Ranging. W skrócie jest to technologia oparta na modelowaniu obrazu ziemi z wykorzystaniem lasera. Z tego, co się doczytałem w sieci, obraz uzyskiwany jest poprzez laserowe skanowanie powierzchni ziemi z samolotu. Dzięki zastosowaniu takiej technologii, uzyskujemy obraz pokazujący nam dokładne ukształtowanie powierzchni ziemi. A to dlatego, że wiązka lasera przenika przez krzaki, drzewa i zarośla, docierając do samej powierzchni. Następnie wykonywane są odpowiednie pomiary, a na ich podstawie przygotowywany jest obraz przypominający trochę model 3D.

Dzięki takiemu obrazowi możemy odszukać różnego rodzaju anomalie i dziwne twory na powierzchni ziemi. Mogą one być pozostałością po dawnej aktywności człowieka. Ślady po nieznanych osadach i grodziskach. Rowy i zagłębienia powstałe w wyniku prac fortyfikacyjnych. Dziwne zagłębienia, wały obronne i inne sztuczne twory dowodzące, że w tym miejscu dawniej mogło być coś ciekawego!

Co można znaleźć?

Oto kilka przykładów tego, jak wygląda mapa LIDAR i co można odnaleźć na niej ciekawego. Tak wygląda Osówka wchodząca w skład nazistowskiego kompleksu Riese. Na szczycie Osówki znajduje się żelbetowy bunkier i kilka obiektów o nie do końca znanym przeznaczeniu. Jak widać obraz LIDAR pokazuje znacznie więcej szczegółów. Poniżej ten sam fragment na zdjęciu satelitarnym.

Zostań Odkrywcą – Osówka Riese – Źródło: geoportal.gov.pl

Marcin M. Drews na łamach Antyweb i na grupie Tajemniczy Dolny Śląsk pisał o swoim odkryciu. Odnalazł zapomniany skład prochu koło Świdnicy, pochodzący prawdopodobnie z XVIII lub XIX wieku.

Zostań Odkrywcą – Świdnica Dawny Skład Prochu – Źródło: geoportal.gov.pl

Poniżej widać wały wczesnośredniowiecznego grodu we wsi Grodzisko koło miejscowości Liw, o których wspomina serwis Archeolog.

Zostań Odkrywcą – Grodzisko Liw – Źródło: geoportal.gov.pl

A tutaj kolejne znalezisko z Dolnego Śląska, które pojawiło się na naszej facebookowej grupie TDŚ. Dawny skład amunicji lotniczej koło Strzegomia (Luftmuna Striegau). Czy te leje są po wybuchach pocisków?

Zostań Odkrywcą – Luftmuna Striegau – Źródło: geoportal.gov.pl

Zostań odkrywcą już dziś – Instrukcja LIDAR

Żeby wejść do map LIDAR na Geoportalu, trzeba wykonać kilak skomplikowanych kroków, ale warto się trochę potrudzić.

1. Wchodzimy na mapy Geoportalu.
2. Przybliżamy mapę do interesującego nas miejsca.
3. W prawym górnym rogu wybieramy trzecie „oko” od góry, tak zwany tryb „pełny”.
4. Tuż obok „oka” po lewej powinien pojawić się pasek, a na nim mała ikonka WMS. Klikamy w nią.
5. Po kliknięciu w WMS otwiera się dodatkowe okno. Zaznaczamy opcję WMTS.
6. Pojawia się nowa lista. Na niej plusikiem (+) rozwijamy „Usługi Krajowe WMTS”.
7. W rozwiniętej liście wybieramy „ISOK Cieniowanie” i klikamy „Połącz”.
   

   Jak włączyć mapę LIDAR – Instrukcja – Geoportal.gov.pl

8. W kolejny oknie klikamy „Dodaj”.
9. Teraz najlepiej w liście po prawej stronie odznaczyć „Mapa topograficzna”.
10. W tym momencie powinniśmy już widzieć obraz mapy LIDAR. W tej samej rozwijanej liście po prawej, możemy zaznaczyć opcję „Ortofotomapa”. Dzięki jej zaznaczaniu nakładamy widok satelitarny na obraz LIDAR.
11. Jeżeli chcemy wyłączyć na chwilę mapę LIDAR odznaczamy „Usługa przeglądania hipsometrii”.
    

    Jak włączyć mapę LIDAR – Instrukcja – Geoportal.gov.pl

Gotowe! Możemy już rozpocząć nasze poszukiwania. Najlepiej LIDAR porównywać na przemian z ortofotomapą. Zwracam też uwagę, że nie wszystkie obszary mogą być dostępne z obrazem LIDAR. Dajcie znać w komentarzach czy udało się znaleźć coś ciekawego.

Od pewnego czasu obraz LIDAR dostępny jest również w aplikacji mobilnej Geoportal Mobile.

A oto niezwykłe miejsca pokazane przy pomocy technologii LIDAR.

• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 1
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 2
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 3

UWAGA! AKTUALIZACJA 27.09.2017 r.

Od pewnego czasu zauważyłem, że pojawia się pewien problem w trakcie włączania obrazu LIDAR. Podczas dodawania widoku „ISOK Cieniowanie” pojawia się komunikat Błędna struktura pliku xml. Zauważyłem, że błąd ten występuje m.in. na przeglądarkach Google Chrome i Safari, ale nie występuje na przeglądarce Mozilla Firefox. Tak że tę przeglądarkę w tym momencie rekomenduję do przeglądania map LIDAR.

Artykuł Zostań odkrywcą zaginionych miejsc pochodzi z serwisu Eloblog.