Ciekaw jestem, ile osób czytających mojego bloga pamięta jeszcze tę ogólnoświatową histerię, która miała miejsce pod koniec 1999 roku. Oczywiście mam na myśli tych starszych czytelników, którzy są w stanie pamiętać wydarzenia ze schyłku minionego wieku. Młodszym czytelnikom, a także tym ze słabszą pamięcią, już śpieszę z przypomnieniem.

Pluskwa milenijna – Problem roku 2000

Pluskwa milenijna była pewnym – nazwijmy to – problemem komputerowym, który miał pojawić się w momencie nastania 2000 roku. Na zachodzie pluskwa była znana lepiej pod skrótem Y2K (year 2000 problem) – problem roku 2000. Na czym polegał ów problem? Otóż w najbardziej ogólnym skrócie chodziło o zapis daty w komputerach. Dawniej w starszych programach dla oszczędności stosowano skrócony zapis roku składający się tylko z dwóch cyfr, np. 1999 rok zapisywany był jako 99. Również nowsze oprogramowania stosowały ten sam zapis w celu kompatybilności ze starszymi wersjami. Rodziło to pewne problemy przy zmianie daty na 2000 rok. Wówczas data 2000 rok będzie zapisana jako 00, tak samo jak 1900 rok. A to miało wprowadzić w błąd komputery wraz z nastaniem nowego roku. Wietrzono poważną w skutkach globalną awarię systemów komputerowych. Przewidywano różne scenariusze, od problemów z dostawą prądu, poprzez niedziałające telefony, lotniska, skończywszy na iście apokaliptycznych wizjach – spadających na ziemię samolotach, wybuchających elektrowniach atomowych czy przypadkowo odpalonych pociskach z głowicami jądrowymi. Nawet krowy miały przestać dawać mleko. Jednym słowem 1 stycznia 2000 roku zapowiadał się niezwykle ciekawie.

W 1999 roku temat podchwyciły media na całym świecie nakręcając spiralę strachu. Również w Polsce media i społeczeństwo emocjonowały się pluskwą milenijną. Z ogólnego szumu w środkach masowego przekazu przeciętny odbiorca mógł wywnioskować, że z nastaniem 1 stycznia wszystkie komputery wyzerują się, cofając ludzkość do epoki przedindustrialnej. W czasie ogólnoświatowej histerii interes zwietrzyły firmy informatyczne, wprowadzając uaktualnienia do swojego oprogramowania, mające uchronić komputery przed skutkami pluskwy. Jakkolwiek dziś problem ten wydaje się niedorzeczny, to pamiętajmy, że wówczas ludzie posiadali o wiele mniejszą wiedzę na temat komputerów niż dzisiaj. Na zachodzie sprawa wydawała się na tyle poważna, że prezydent Stanów Zjednoczonych powołał specjalną radę mającą na celu monitorowanie i niwelowanie potencjalnych skutków pluskwy milenijnej.

W 1999 roku miałem 13 lat. Chodziłem do pierwszej klasy gimnazjum. W szkole mało kto miał komputer, dwie może trzy osoby w klasie. Informatyka dopiero nieśmiało wkraczała do szkolnych przedmiotów. Z osób, które miały komputer, tylko nieliczni mieli dostęp do Internetu. Mało kto wiedział, co to jest i z czym się to je. Główne źródło informacji stanowiła telewizja i prasa. Nie było telefonów komórkowych, w sensie były, ale kto je posiadał? Najbogatsi. Ja nie znałem nikogo. Nie było komunikatorów, nie było social mediów, nie było tych wszystkich wynalazków web 2.0, które dziś nas otaczają. Sieć dopiero co raczkowała. A mimo to już wówczas czuliśmy się w jakiś sposób zależni od komputerów. Nawet wówczas w zacofanej i słabo zinformatyzowanej Polsce dostrzeżono problem roku 2000.

31 grudnia 1999 roku

31 grudnia wszyscy wstrzymali oddech. Tysiące pracowników odpowiedzialnych za funkcjonowanie systemów komputerowych zamiast bawić się w noc sylwestrową zostało w pracy, aby na bieżąco monitorować sytuację. Również w Polsce sytuację monitorowały sztaby kryzysowe. Choć pluskwa milenijna była często postrzegana jako kaczka dziennikarska, to istniał cień szansy, że coś niedobrego może się wydarzyć.

1 stycznia 2000 roku

Nadszedł 1 stycznia. I nic. Wraz z wybiciem północy nic się nie stało. Świat odetchnął z ulgą. Oprócz drobnych incydentów, które miały miejsce w różnych rejonach świata, nic istotnego się nie wydarzyło. Nie było żadnej globalnej awarii, żadnej komputerowej apokalipsy. Czy pluskwa milenijna była w ogóle realnym zagrożeniem? A może przed jej skutkami uchroniły nas wielomiesięczne przygotowania? Nie mnie to już oceniać. W każdym razie pluskwa milenijna przeszła do historii jako pierwszy „koniec świata”, który udało nam się cudem przeżyć.

A oto, co o pluskwie mówiono w polskich wiadomościach wyemitowanych 1 stycznia 2000 roku.

Artykuł Pluskwa milenijna – Tej katastrofy świat obawiał się 20 lat temu! pochodzi z serwisu Eloblog.

Wojny i bitwy na przestrzeni 4500 lat

Twórca kanału Cottereau postanowił stworzyć kolejny film prezentujący na mapie dzieje ludzkości. Tym razem na filmie zobaczymy bitwy na przestrzeni ostatnich 4500 lat. Czy są to wszystkie bitwy? To ciężko ocenić. Jak pisze sam autor filmu informacje o bitwach pochodzą z danych zgromadzonych na Wikipedii.

„Stworzyłem zapytanie z kwerendą Wikidata, aby uzyskać listę wszystkich artykułów oznaczonych jako „bitwa” przez Wikipedię. Daje mi to około 12 000 bitew. […] Oczyściłem dane z Excela, aby usunąć podwójne wpisy i uzyskać 10 624 unikalnych bitew.”

Warto również zwrócić uwagę na to, iż autor filmu zastosował licznik wygranych bitew przypisany do konkretnego państwa. W ten sposób widzimy, który z krajów wygrał najwięcej starć. Oczywiście z zachowaniem ich ciagłości historycznej.

„Każdy kraj może mieć tylko jedno państwo poprzedzające w tym samym czasie (np. Poprzednik Wielkiej Brytanii to Anglia, ale nie Szkocja).”

Warto zwrócić uwagę na wysoką pozycję Polski, która według filmu w swojej historii (Królestwo Polskie, Rzeczpospolita Obojga Narodów, Księstwo Warszawskie, powstańcy polscy, współczesna Polska) wygrała 344 bitwy. Na pierwszym miejscu znalazła się Francja ( Królestwo Franków, Imperium Franków, Francję Zachodnią, Królestwo Francji, Cesarstwo Francuskie, Republika Francuska) – 1115 strać.

Bitwy w historii świata

Nie jest to pierwszy tego typu projekt. Już wcześniej inni twórcy w sieci podejmowali się wyzwania osadzenia wszystkich bitew na jednej mapie. Również na podstawie danych z Wikipedii. O wcześniejszym projekcie także pisałem na moim blogu. Jeżeli temat Was zainteresował, zachęcam do zapoznania się ze wcześniejszym projektem.

Artykuł Film przedstawiający wojny i bitwy na przestrzeni ostatnich 4500 lat pochodzi z serwisu Eloblog.

Granice państw w Europie

W sieci pojawił się kolejny ciekawy filmik warty obejrzenia. Tym razem ktoś pokusił się o wykonanie animowanej mapy Europy w formie filmu, która obrazowałaby zmiany, jakie zachodziły w granicach rok po roku. W ten sposób powstał blisko dwunastominutowy film obrazujący kształtowanie się granic poszczególnych państw Europy od 400 roku p.n.e. Oczywiście zakres opracowania jest niezwykle obszerny i skomplikowany, dlatego uniknięcie wszystkich błędów nie było możliwe. Przygotowanie filmu wymagało też pewnego uproszczenia. Na przykład, Polska w czasach rozbicia dzielnicowego była przedstawiona jako jedno państwo, choć tak de facto w wielu miejscach mieliśmy do czynienia z niezależnymi, odrębnymi państewkami. Podobnie wygląda sprawa w przypadku innych rozdrobnionych feudalnie obszarów.

Ciekawostka, obok mapy podana jest jeszcze rozpiska z ówczesną populacją poszczególnych państw.

Granice państw Europy w 1295 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1651 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Granice państw Europy w 1815 roku – Źródło: youtube/Cottereau

Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie, 1934 rok – Źródło: youtube/Cottereau

Władcy państw Europy

Na kanale autora powyższego filmu został również zamieszczony jeszcze jeden film. Film wykonany w podobnej konwencji, ale tym razem zamiast nazw poszczególnych tworów politycznych na mapie zostali zaznaczeni władcy. Zamieszczam film poniżej, jako uzupełnienie.

Artykuł Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie pochodzi z serwisu Eloblog.

Nazizm i faszyzm

Nazizm i faszyzm nie są pojęciami tożsamymi i nie powinniśmy ich używać zamiennie. Jeżeli chcemy być precyzyjni w mówieniu o historii XX wieku, trzeba dostrzec ich różnice. Przede wszystkim podstawowa różnica tkwi w pochodzeniu tych dwóch ideologii. Faszyzm panował we Włoszech, a nazizm był w Niemczech. Pochodzenie nie jest jedyną rozbieżnością. Niemiecki nazizm, co prawda wyewoluował do włoskiego faszyzmu, ale z tą różnicą, że na pierwszy plan wysunął kwestie rasowe i antysemickie. Przynajmniej do końca lat 30-tych kwestie te nie miały pierwszoplanowego znaczenia we Włoszech rządzonych przez Benito Mussoliniego. Warto wspomnieć, że w samym „Marszu na Rzym” brało udział (zgodnie z danymi podanymi przez polską Wikipedię) około 200 Żydów. Żydzi pełnili też ważne stanowiska w faszystowskich Włoszech, np. Aldo Finzi członek Wielkiej Rady Faszystowskiej i wiceminister spraw wewnętrznych. Później pod wpływem polityki III Rzeszy, również i we Włoszech zaczęły narastać nastroje antysemickie.

Benito Mussolini i Adolf Hitler – Faszyzm czy nazizm?

W Polsce powojenna propaganda doprowadziła do tego, że z czasem faszyzm został przypisany jednak do Niemiec. Retoryka PRLu opierała się w dużej mierze na straszeniu społeczeństwa powrotem III Rzeszy i rewizją nowych zachodnich granic. Tymczasem używanie słowa nazizm, wywodzącego się od niemieckiego słowa „Nationalsozialismus” oznaczającego narodowy socjalizm, nie było wygodne. Właśnie ze względu na socjalistyczne słowotwórcze pochodzenie nazizmu, nie wypadało go używać w nowej socjalistycznej Polsce. Stąd powszechne były odniesienia do pokrewnego faszyzmu. Nawiasem mówiąc, podobna retoryka była zastosowana w samym Związku Radzieckim.

Artykuł Nazizm czy faszyzm? Różnice i błędne używanie pochodzi z serwisu Eloblog.

Koszmar I wojny światowej

I wojna światowa była pod każdym względem wyjątkowa. Skala konfliktu i ogromne straty po obu stronach okopów nie miały sobie równych. Bitwy takie, jak pod Verdun, pod Ypres, nad Sommą przeszły do historii wojskowości i szkolnych podręczników. Zaskakujące jest to, że pomimo ogromnych strat nie udało się przełamać impasu. Przynajmniej na froncie zachodnim, który okazał się wyjątkowo krwawy i zaciekły. Cechą charakterystyczną tego konfliktu były zacięte walki o zaskakująco małe fragmenty terenu. Bitwa pod Verdun pochłonęła 800 tys. ludzkich istnień – to jest 40 razy więcej, niż wynosiła liczba mieszkańców tego miasteczka… Gigantyczne i daremne ofiary.

Norman Davies w „Europie” tak opisuje walki o Fort Douaumont w czasie ofensywy pod Verdun:

„Gruzy i podziemne przejścia Douaumont, ostrzeliwane dniem i nocą, podminowane, wstrząsane bezustannymi eksplozjami, stanowiły scenerię walk wręcz i cmentarzysko dla całych kompanii grzebanych żywcem pod ruinami. Pociski bezustannie mieszały ten księżycowy krajobraz, aż zmienił się w zimny gulasz z błota, odłamków muru i szczątków ludzkich ciał.”

Fort Douaumont – Po lewej po bitwie, po prawej przed – Koszmar I wojny światowej

Nerwica wojenna

Długotrwały stres i przedłużające się walki w okopach odcisnęły straszliwe piętno na żołnierzach I wojny światowej, po obu stronach konfliktu. Dla wielu z nich urwanie ręki albo nogi w wyniku wybuchu pocisku artyleryjskiego, było niczym wybawienie od piekła okopów. Wojna pozostawiała ślad nie tylko na ciałach żołnierzy, ale i również w ich psychice. Pojawiły się nowe pojęcia, zjawiska w skali dotąd nieznanej. Zaburzenia dziś znane, jako syndrom stresu pola walki, dotknęły całe rzesze żołnierzy. Choć część z nich wracała do domu bez odniesionych ran, niebyli już tymi samymi ludźmi. Zmarnowane zostało całe pokolenie młodych ludzi.

Australijski żołnierz spod Ypres (lewy dolny róg) zdradza objawy szoku bojowego

Artykuł Koszmar I wojny światowej – Nerwica wojenna pochodzi z serwisu Eloblog.

Google Arts & Culture – Multimedialna baza dzieł sztuki

Google Cultural Institute to przedsięwzięcie organizowane pod patronatem samego Google’a, które stawia sobie za cel zdigitalizowanie zbiorów i artefaktów muzealnych z całego świata. Przygotowana w nowoczesnej i multimedialnej formie baza dzieł sztuki, ma być udostępniona szerokiemu gronu internautów za pomocą serwisu Google Arts & Culture. Również i Tobie. W ten sposób Google zamierza prezentować i promować najważniejsze zbiory światowego dziedzictwa. Jak pisze o sobie Google Cultural Institute:

„Arts & Culture obejmuje materiały pochodzące z ponad 1000 wiodących muzeów i archiwów, które pomogły Google Cultural Institute pokazać je światu w wersji cyfrowej.”

Google Arts & Culture – Multimedialna baza dzieł sztuki

Właśnie uruchomiono nową odsłonę Google Arts & Culture, która wprowadza kilka nowych rozwiązań np. przeszukiwanie artefaktów pod kontem kolorów lub nazw przedmiotów, zdjęcia dzieł sztuki w wysokiej rozdzielczości, osie czasów artystów i wiele innych nowości.

Serwis dostępny jest pod adresem: www.google.com/culturalinstitute

Aplikacje mobilne Google Arts & Culture

Google wdrożył także dwie nowe aplikacje mobilne Arts & Culture, na Androida oraz iOSa, które pozwalają nam przenieść ogromną bazę dzieł sztuki wprost do naszej kieszeni. Wszystkie aplikacje są oczywiście bezpłatne.

Linki do aplikacji: Android i iOS.

Aplikacje Mobilne Google Arts & Culture

Artykuł Google Arts & Culture – Multimedialna baza dzieł sztuki pochodzi z serwisu Eloblog.

Często myśląc o starożytnym świecie, postrzegamy go tylko w kontekście starożytnych państw z rejonu Morza Śródziemnego, tudzież Bliskiego Wschodu. A przecież nie tylko w tym rejonie powstawały rozwinięte cywilizacje. Ich śladów możemy doszukiwać się także w Azji Wschodniej i Ameryce. Pewien użytkownik Wikipedii postanowił stworzyć mapę świata obrazującą sytuację polityczną w roku 100 p.n.e. Jak widać na mapie, Republika Rzymska kontroluje już niemalże cały basen Morza Śródziemnego. Wygląda na to, że imperium Rzymu terytorialnie porównywalne jest do Cesarstwa Chińskiego dynastii Han.

Mapa świata w 100 roku p.n.e. – Źródło: commons.wikimedia.org Autor: Javierfv1212

Powyższa mapa zawiera wiele nazw zapisanych drobnymi literami. Aby dojrzeć szczegóły najlepiej przeglądać ją w lepszej rozdzielczości. Mapa w większej rozdzielczości (4000×2036) dostępna jest pod tym linkiem.

Zobacz także:

• Animowana mapa historii cywilizacji
• Animacja rozwoju populacji ludzkiej przez 2000 lat

Artykuł Mapa świata w 100 roku p.n.e. pochodzi z serwisu Eloblog.

Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Zabójstwo habsburskiego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego żony czeskiej arystokratki Zofii von Chotek, wywróciło obowiązujący od blisko 100 lat układ równowagi w najpotężniejszym kontynencie świata – Europie. Przyczyniło się do wybuchu I wojny światowej, a w konsekwencji również II wojny światowej, która to była jej naturalną kontynuacją. W wyniku rozpętanych wojen miliony istnień ludzkich straciło życie na różnych frontach walki. Ginąc na morzach, w powietrzu i błotnistych okopach. Walcząc o skrawki ziemi porozrywanej przez artyleryjskie pociski, jeszcze nigdy w historii ludzkości tak wielu, nie umierało za tak niewiele. Ostatecznie Wielka Wojna obaliła same dynastie, które rządziły najpotężniejszymi państwami Europy od setek lat. Habsburgowie, Hohenzollernowie, Romanowowie, poszli w rozsypkę… Z kolei ich upadek był pożywką do narodzin XX-wiecznych totalitarnych systemów – Komunizmu i Faszyzmu, których to terror pochłonął kolejne setki milionów niewinnych istnień. Zniszczona Europa na zawsze utraciła swoją wiodącą pozycję. Europa po 28 czerwca 1914 roku już nigdy nie była taka sama, jak wcześniej. Ale tego dnia nikt jeszcze o tym nie wiedział.

Franciszek Ferdynand i Zofia von Chotek

Morderstwo bez znaczenia

Wszystko układałoby się w logiczną całość, gdyby nie to, że ich smierć była tak de facto bez znaczenia. Stanowiła zaledwie incydent, tylko lokalnie ważny z punktu politycznych rozgrywek wielonarodowego imperium Habsburgów. Nie była też czymś wyjątkowym. Już wcześniej w historii członkowie europejskich monarchii ginęli w zamachach lub niejasnych okolicznościach. Jednak żadne z tych wcześniejszych wydarzeń nie doprowadziło do tego, do czego doprowadziło morderstwo z Sarajewa. Myślę, że słowo „pretekst” – które często się przy tej okazji używa – nie jest tutaj odpowiednie. Wydarzenia z tego sierpniowego dnia były tylko jednym z elementów całej serii wydarzeń, które umożliwiły to, co europejskie narody szczerze pragnęły już od dłuższego czasu. Skoczyć sobie do gardeł.

Europa w roku 1914

28 czerwca 1914 roku

Tego dnia następca tronu Cesarstwa Austro-Węgier Franciszek Ferdynand wybrał się z wizytą do Sarajewa. Podróżował wraz ze swoją żoną Zofią. Bośnia była wówczas częścią wielonarodowego państwa Habsburgów. Franciszek Ferdynand zlekceważył ostrzeżenia i zdecydował się na podroż w czasie serbskiego święta narodowego – Dnia św. Wita. W pewnym sensie wyglądało to na prowokację, przynajmniej w oczach sąsiedniej Serbii, skonfliktowanej z Austro-Węgrami. Już rano tego dnia dokonano pierwszego zamachu, rzucając bombę w kierunku auta arcyksięcia, ale eksplozja nie spowodowała żadnych obrażeń. Goście pojechali więc dalej na obiad do miejskiego ratusza.

Franciszek Ferdynand i jego żona Zofia wychodzą z ratusza, 10 min później zostają zamordowani – Morderstwo, które zmieniło losy Europy

Zamach w Sarajewie

Po powrocie z ratusza Franciszek Ferdynand wraz z żoną Zofią udali się w dalszą drogę. Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności, kierujący ich autem szofer pomylił zakręty i skierował limuzynę Gräf & Stift prosto w objęcia kolejnego z serbskich spiskowców – młodego studenta Gavrilo Principa. Ten zaś nie marnując nadarzającej się okazji, oddał serię strzałów do cesarskiej pary. Strzały z bliskiej odległości okazały się śmiertelne.

Zamach w Sarajewie i zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda przedstawione na obrazie

Franciszek zdążył jeszcze wyszeptać:

„Sopherl! Sopherl! Sterbe nicht! Bleibe am Leben für unsere Kinder!”
(Zosiu! Zosiu! Nie umieraj! Żyj dla naszych dzieci!)

Ale Zofia już nie żyła. W chwili śmierci miała 46 lat. Franciszek zmarł później po kilkudziesięciu minutach. Miał 51 lat.

Zamachowiec „Czarnej Ręki”, 19-letni student Gavrilo Princip

Sytuacja po zamachu

Pierwsze tygodnie po morderstwie Franciszka Ferdynanda upłynęły spokojnie. Początkowo trochę napięta sytuacja nie wskazywała, aby zamach w Sarajewie mógł przerodzić się w coś znacznie bardziej poważniejszego. Światowa prasa pozostawała obojętna i zajęła się innymi sprawami. Aktualnie panujący cesarz Austro-Węgier Franciszek Józef I, przyjął śmierć swojego bratanka chłodno. Franciszek Ferdynand nie cieszył się popularnością z powodu poślubienia nisko urodzonej Czeszki. Zasłynął także, jako pedantyczny sadysta zamiłowany w polowaniach na dzikie zwierzęta. W swoim czeskim Zamku Konopiště arcyksiążę przechowywał niezliczone ilości zwierzęcych trofeów. Jego zamiłowanie do mordowania zwierząt i skrupulatnego konserwowania ich szczątków było conajmniej niestosowne, nawet jak na monarsze standardy. Podobno cesarz Franciszek Józef po jego śmierci miał odetchnąć z ulgą i powiedzieć:

„Bóg nie pozwala wyzywać losu – mruknął do swojego adiutanta – Najwyższe moce przywróciły porządek, którego ja sam już nie byłem w stanie utrzymać.”

Dalsze losy wydarzeń pozostawały w rękach nieroztropnej dyplomacji i butnych wojskowych. Austro-Węgry wystosowały stosowne ultimatum wobec Serbii, a ta ogłosiła częściową mobilizację. Zaniepokojone Imperium Rosyjskie udzieliło jej popracia, jednocześnie Rosjanie nie konsultowali tego z innymi swoimi sojusznikami – Francją i Wielką Brytanią. Miesiąc po zamachu Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, pomimo iż ta spełniła większość z punktów ultimatum. W odpowiedzi Rosja zaczęła mobilizację swoich własnych wojsk. To zaś skłoniło Cesarstwo Niemieckie na postawienie własnego ultimatum najpierw Rosjanom, a później Francji. Oba ultimata pozostały bez odpowiedzi, więc kajzer wypowiedział wojnę 1 sierpnia Rosji, a 2 sierpnia Francji. Przystąpienie do wojny Cesarstwa Niemieckiego oznaczało, że lokalny konflikt zamienił się w wojnę europejską. Jednocześnie niemieckie wojska przekroczyły granicę Belgii, a to sprowokowało Wielką Brytanie, która nie zamierzała pozostawać bierna. Przystąpienie do wojny Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii oznaczało, że europejski konflikt zamienił się w wojnę globalną.

Pamiątki po zamachu w Sarajewie

W wiedeńskim Heeresgeschichtliches Museum w Wiedniu (Muzeum Historii Wojska) przechowuje się do dziś ważne pamiątki z tamtego brzemiennego w skutki wydarzenia. Wystawione są one na stałej, ogólnodostępnej ekspozycji. Najważniejszy i największy z eksponatów to limuzyna marki Gräf & Stift, model z 1910 roku o mocy 28 KM. To właśnie w tym aucie została zamordowana cesarska para. Jest także mundur arcyksięcia Franciszka Ferdynanda z wyblakłymi śladami krwi i wyraźnie widocznymi dziurami na lewej piersi. Można również zobaczyć pistolet marki Browning, z którego Gavrilo Princip strzelał do Fanciszka i Zofi.

Limuzyna marki Gräf & Stift – Zamach w Sarajewie

To właśnie w tym aucie 28 czerwca 1914 roku został zamordowany arcyksiążę Franciszek Ferdynand i jego żona Zofia

Podziurawiony mundur arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Porozrywany mundur i wyblakłe ślady krwi – Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Pistolet marki Browning M1910 należący do zamachowca Gavrilo Principa

Mapa zamach w Sarajewie

Artykuł Zamach w Sarajewie – Morderstwo, które zmieniło Europę pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa z Hereford

Tak zwana mapa z Hereford to jedna ze średniowiecznych map typu „mundi”. Ten rodzaj map charakteryzował się układem przedstawiającym cały znany ówcześnie świat w postaci koła otoczonego oceanem. W centralnej części map mundi znajdował się Bliski Wschód. Poniższa mapa pochodzi z roku około 1300. Została opracowana w Anglii, a jej autorstwo przypisuje się niejakiemu Richardowi z Haldingham i Lafford. Narysowana została na kawałku cielęcej skóry o wymiarach 158×138 cm. Jak cenny jest to zabytek świadczy o tym fakt, że została wpisana na listę Pamięci Świata UNESCO. Obecnie przechowywana jest w katedrze w angielskiej miejscowości Hereford, od której zresztą została zaczerpnięta jej nazwa.

Mapa z Hereford – Średniowieczna mapa świata z 1300 roku

Mapa z Hereford w pełnej rozdzielczości (4606×5355) dostępna jest pod tym linkiem.

Jak czytać mapę?

Przede wszystkim w odróżnieniu od współczesnych map, mapa z Hereford zorientowana jest na kierunek wschodni. Oznacz to, że u góry mapy mamy wschód, a nie jak zwykle północ. Dokładnie po środku mapy znajduje się Jerozolima. Kształty i proporcje kontynentów są mocno zaburzone, a ich przebieg należy traktować tylko schematycznie. Dobrze znane tereny wokół basenu Morza Śródziemnego są przesadnie wyolbrzymione, znowu zaś mniej znane obrzeża kontynentów spłaszczone lub pomięte. Dodatkowo na mapie możemy dostrzec liczne postacie przypominające bardziej stworzenia z mitologii, niż naukowy obraz świata. Oto schematyczny opis mapy po jej obróceniu w prawo.

Opis mapy z Hereford – Mapa obrócona tak, aby wskazywała kierunek północny na górze

Polska na mapie z Hereford

A oto fragment mapy, na którym znajduje się terytorium współczesnej Polski. Przypomnę, że w momencie tworzenia mapy państwo Piastów było w okresie tzw. rozbicia dzielnicowego. Nie znajdziemy o nim jednak zbyt wielu informacji. Trzeba podkreślić, że zawartość ówczesnych map pozostawiała wiele do życzenia. Przede wszystkim stan wiedzy zawartej na mapie odbiegał daleko od tego, którym faktycznie dysponowali ówcześnie żyjący ludzie. Innymi słowy, nie odwzorowywał go w pełni, a ówczesna wiedza na temat świta była z pewnością o wiele lepsza. Mapa zawiera sporo opisów. Niestety większość z nich jest dla mnie nieczytelna. Udało się jednak odczytać kilka słów. Jeżeli ktoś potrafi coś jeszcze odczytać, zachęcam do pozostawienia komentarza.

Fragment mapy z Hereford w miejscu gdzie znajduje się Polska

Obszar Europy Środkowej i Polski na mapie z Hereford – Niektóre ze słów i rysunków, które udało się odczytać

Artykuł Polska na mapie z 1300 roku – Mapa z Hereford pochodzi z serwisu Eloblog.

Ostatnie słowa tuż przed śmiercią…

Ostatnie słowa na łożu śmierci, niczym ostatnia wola, miały być zwieńczeniem niezwykłego i ciekawego życia. Czasem jako polityczny testament, czasem jako wyraz żalu lub nadziei. Czy rzeczywiście takie słowa zostały wypowiedziane? Czy upływ czasu lub społeczne piętno wymusiło ich przeinaczenie? Tego niestety nie wiemy. Oto lista 10 cytatów, ułożona chronologicznie.

Wolfgang Amadeus Mozart

Urodzony w Salzburgu austriacki kompozytor i wirtuoz, zaliczany do trójki wiedeńskich klasyków. Przez wiele lat związany był z Wiedniem, choć podróżował i występował w różnych najznamienitszych miastach ówczesnej Europy. Mozart już od młodości miał problemy ze zdrowiem. Zmarł w swoim domu w Wiedniu 5 grudnia 1791 roku po krótkiej, ale intensywnej chorobie. Miał zaledwie 35 lat. Jego ostatnie wypowiedziane zdanie brzmiało:

„Pisałem to dla siebie.”

Wolfgang Amadeus Mozart – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Maria Antonina

Maria Antonina pochodziła z rodu austriackich Habsburgów. W wieku 14 lat wyszła za mąż za delfina Francji, późniejszego króla Ludwika XVI. Jej bajeczne życie pełne przepychu i bogactw zostało uwiecznione w firmie Sofii Coppolli. Pech chciał, że akurat na lata jej małżeństwa przypadło jedno z najważniejszych i najkrwawszych wydarzeń ówczesnej Europy – Rewolucja Francuska. W wyniku obalenia monarchii Maria Antonina została aresztowana i skazana na ścięcie gilotyną. Wchodząc na szafot 16 października 1793 roku, niechcący nadepnęła na nogę swojego kata. Wtedy skierowała do niego swoje ostatnie słowa:

„Wybaczcie mi, Panie.”

Maria Antonina – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Napoleon Bonaparte

Cesarz Francuzów, jedna z najważniejszych postaci burzliwego i niezwykle brzemiennego w skutki przełomu XVIII i XIX wieku. Mało było krajów w Europie, których nie dotknąłby podmuch napoleońskich podbojów i planów. Ostatecznie jednak pokonany dwa razy przez siły sprzymierzonych abdykował i został zesłany na Wyspę Świętej Heleny. Tam dokończył swojego żywota umierając 5 maja 1821 roku. Ostatnim słowem jakie wypowiedział, było imię jego pierwszej żony:

„Józefina.”

Napoleon Bonaparte – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Karol Darwin

Sławny twórca teorii ewolucji, angielski przyrodnik i geolog. Prace naukowe Karola Darwina przyniosły prawdziwą rewolucję naukową. Wywarły wpływ nie tylko na świat nauki, ale również na poglądy społeczne i religijne. Jego publikacja „O powstawaniu gatunków” przetłumaczona została na wiele jezyków i cieszyła się ogromnym zainteresowaniem. Stając się tym samym jedną z najważniejszych książek w historii nauki, która zmieniła sposób myślenia o naszym świecie. Darwin zmarł 19 kwietnia 1882 roku w Down House w Wielkiej Brytanii. Pod koniec swojego życia ze sceptycyzmem odnosił się do wiary w Boga. Na łożu śmierci miał powiedzieć swoje ostatnie słowa:

„Zupełnie nie boję się umierać.”

Karol Darwin – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Karol Marks

Niemiecki filozof, historyk i działacz rewolucyjny. Twórca I Międzynarodówki. Urodził się w Trewirze w Niemczech. Karol Marks pochodził z żydowskiej rodziny. Wraz z Fryderykiem Engelsem stał się symbolem XIX-wiecznej myśli socjalistycznej i ruchu robotniczego. W XX wieku jego wizerunek utrwalił się na stałe na komunistycznych czerwonych sztandarach. Marks zmarł na emigracji w Londynie 14 marca 1883 roku. Poproszony o ostatnie słowo miał powiedzieć:

„No dalej, wynoście się!”

Karol Marks – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Otto Lilienthal

Lilienthal był niemieckim konstruktorem i pionierem lotnictwa. Prowadził eksperymenty z lotem człowieka za pomocą samodzielnie skonstruowanych skrzydeł. Jego szkice, rysunki i obliczenia stały się podwalinami do późniejszego rozwoju lotnictwa. Swoje konstrukcje testował wykorzystując wzniesienia, a następnie zlatując z nich lotem ślizgowym. Lotnicze wyczyny Lilienthala przyciągały ciekawskich gapiów, interesowała się nimi również ówczesna prasa. W trakcie jednego z pechowych lotów Lilienthal runął na zimię z wysokości 15 m i złamał kręgosłup. Na skutek urazu zmarł 10 sierpnia 1896 roku. W szpitalu przed swoją śmiercią miał powiedzieć:

„Bez ofiar nie ma postępu.”

Otto Lilienthal – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Heinrich Himmler

Reichsführer-SS, jeden z najważniejszych przywódców i dygnitarzy w nazistowskich Niemczech. Odpowiedzialny za funkcjonowanie SS i tajnej policji Gestapo. Nazistowskie paramilitarne organizacje, którymi kierował, były współodpowiedzialne za miliony ofiar i krwawe represje na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Pod koniec wojny próbował uciekać w przebraniu, ale został aresztowany. Dnia 23 maja 1945 roku w trakcie próby przesłuchania przez Brytyjczyków, połknął kapsułkę z cyjankiem potasu. Miał wtedy krzyknąć:

„Jestem Heinrich Himmler!”

Heinrich Himmler – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Winston Churchill

Legendarny przywódca Wielkiej Brytanii z czasów II Wojny Światowej. Churchill był jednym z najwybitniejszych polityków XX wieku. Można również powiedzieć, że jednym z najbadziej rozpoznawalnych i charakterystycznych przywódców. Również dzięki swoim barwnym i niezwykle trafnym wypowiedziom, opisującym ówczesną sytuację polityczną i międzynarodową. Po zakończeniu kariery politycznej Churchill wycofał się w cień. Schorowany, ogarnięty depresją i przygnębieniem umarł 24 stycznia 1965 roku. Jego ostatnie słowa brzmiały:

„Już mnie to wszystko bardzo nudzi.”

Winston Churchill – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Martin Luther King

Ten pastor Baptystów był symbolem walki o prawa Afroamerykanów i zniesienie dyskryminacji rasowej w Stanach Zjednoczonych. Jego walka przypadła na okres burzliwych lat 50 i 60 XX wieku. Za swoją działalność społeczną otrzymał pokojową nagrodę Nobla. Jako działacz społeczny walczący o zmianę narzuconych i dyskryminujących reguł, zapewne naraził się wielu wpływowym osobom. Ostatecznie został zastrzelony przez J.E. Raya w hotelu w Memphis 4 kwietnia 1968 roku. Ostatnie swoje słowa skierował do muzyka jazzowego Bena Brancha.

„Ben, upewnij się, że będziesz grać „Błogosławiony jest Pan” na spotkaniu wieczorem. I graj to dobrze.”

Martin Luther King – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Elvis Presley

Król Rock and Rolla. Był jedną z największych ikon popkultury XX wieku. Twórczość Elvisa Presleya przysporzyła mu całe rzesze oddanych fanów i fanek, nawet po jego śmierci. Zmieniła oblicze ówczesnych Stanów Zjednoczonych. Uwielbiany i podziwiany za życia, legenda po śmierci. Elvis Presley zmarł 16 sierpnia 1977 roku w wieku 42 lat. Śmierć nastąpiła w ubikacji w posiadłości muzyka w Memphis. Tuż przed pójściem do ubikacji, jego dziewczyna Ginger Alden poprosiła, aby nie zasnął w toalecie. Presley powiedział wtedy swoje ostatnie słowa:

„Ok, nie będę.”

Elvis Presley – Ostatnie Słowa Przed Śmiercią

Artykuł Ostatnie słowa sławnych ludzi przed śmiercią pochodzi z serwisu Eloblog.