Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? Któregoś dnia zadałem sobie takie pytanie, bawiąc się w generowanie obrazów za pomocą kreatora obrazów Bing. Zamiast złożonych promptów postanowiłem wpisywać proste hasła, głównie same nazwy miejscowości, tak aby sprawdzić jak Ai w swoich zasobach „widzi” nasze miejscowości. Wpisywałem same nazwy miejscowości np. „Wrocław” lub nazwy miejscowości z dodatkową informacją określającą lokalizację lub cechę charakterystyczną danego miejsca np. „Uzdrowisko Kudowa-Zdrój” albo „Karłów w Górach Stołowych”. Niektóre wyniki mogą być zaskakujące.

Do wygenerowania obrazów użyłem kreatora obrazów Bing, który bazuje na sztucznej inteligencji DALL·E 3. Jeżeli ktoś chciałby się sam pobawić w generowanie obrazów podsyłam link.

Wrocław

Legnica

Wałbrzych

Jelenia Góra

Głogów

Kowary

Karpacz

Kłodzko

Karłów

Kudowa-Zdrój

Kamienna Góra

Międzygórze

Złotoryja

Lwówek Śląski

Złoty Stok

Ząbkowice Śląskie

Świdnica

Zgorzelec

Bogatynia

Artykuł Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? pochodzi z serwisu Eloblog.

W zeszły piątek Projekt Arado z Kamiennej Góry zorganizował specjalną edycję nocnego zwiedzania. Tym razem gościem kamiennogórskich podziemi był sam dowódca Luftwaffe marszałek Hermann Göring, który w ostatnich dniach wojny schronił się w podziemiach Arado. To oczywiście tylko scenariusz nocnego zwiedzania, inscenizacji zorganizowanej przez pracowników Projektu Arado. Turyści, którzy przybyli w piątek wieczorem do Kamiennej Góry, mieli okazję zwiedzać podziemia w towarzystwie żołnierzy Luftwaffe. Było trochę wystrzałów, huku, emocji i dramatycznych wydarzeń ostatnich dni wojny. Turyści wraz ze zrabowanym złotem, dziełami sztuki i dokumentami musieli przemierzać mroczne kamiennogórskie podziemia. To wszystko oczywiście na rozkaz samego Göringa. Niespodziewanie tuż po wydostaniu się z podziemi, cała grupa dostała się pod ostrzał czerwonoarmistów, którzy zdążyli już zająć spory kawałek miasta…

Hermann Göring przybył wraz z towarzyszącymi mu oficerami

Projekt Arado po raz kolejny proponuje zwiedzanie swoich podziemi w ciekawej formule. Tak o wydarzeniu mówi Jacek Trybuła, rekonstruktor i przewodnik po kamiennogórskich podziemiach.

W podziemnej trasie turystycznej Projekt Arado odbyła się inscenizacja historyczno-edukacyjna, ukazująca tragizm II wojny światowej. Zwiedzający mieli okazję wcielić się w jedną ze stron konfliktu, będąc u boku rekonstruktorów, brali czynny udział w odtwarzanych scenach. Podczas wydarzenia użyta została historyczna broń hukowa, można było zobaczyć szpital polowy oraz stanąć oko w oko z marszałkiem Rzeszy.

Ostatnie dni Marszałka Rzeszy – Nocne zwiedzanie Arado

Poniżej fotorelacja z tego wydarzenia.

Ostatnie dni Marszałka Rzeszy – Nocne zwiedzanie Arado

Rekonstruktorzy są już na miejscu

Wejście do podziemi Arado

Wejście do podziemi Arado

Zbiórka uczestników nocnego zwiedzania

Inscenizacja rozpoczyna się od ostrzału stanowiska niemieckich żołnierzy

Ranni żołnierze są wnoszeni do podziemi…

Pośpiesznie wchodzimy do podziemi

Podziemia wydają się dobrze zabezpieczone

Żołnierze przedstawiają swoją sytuację uczestnikom nocnego zwiedzania

Żołnierze przedstawiają swoją sytuację uczestnikom nocnego zwiedzania

Szpital polowy

Szpital polowy

Szpital polowy

Przemierzamy dalej podziemny kompleks

W środku schronił się Hermann Göring wraz ze swoim sztabem

W środku schronił się Hermann Göring wraz ze swoim sztabem

W środku schronił się Hermann Göring wraz ze swoim sztabem

Pada rozkaz o ewakuacji dzieł sztuki i złota

Pośpiesznie zmierzamy do wyjścia ewakuacyjnego

Po wyjściu z podziemi cała grupa zmierza w dalszym kierunku

W każdej chwili może nastąpić atak czerwonoarmistów

W każdej chwili może nastąpić atak czerwonoarmistów

W końcu natrafiamy na żołnierzy Armii Czerwonej

W końcu natrafiamy na żołnierzy Armii Czerwonej

Armia Czerwona już zajęła Kamienną Górę

Armia Czerwona już zajęła Kamienną Górę

Zobacz także:

• Podziemia Kamiennej Góry i tajemnice III Rzeszy
• Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera

Artykuł Ostatnie dni marszałka Rzeszy – Nocne zwiedzanie Arado pochodzi z serwisu Eloblog.

Miasta 300 lat temu na Śląsku

Zaprezentowane archiwalne panoramy Śląska pochodzą z lat 30-tych XVIII wieku. Większość z nich opatrzona jest datą z lat pomiędzy 1737-1739. Autorem tych starych grafik jest śląski rysownik Friedrich Bernhard Werner, czasem występujący również pod swoim czeskim imieniem Bedřich. Warto wspomnieć, że w momencie tworzenia i publikowania tych rysunków, Śląsk znajdował się w przededniu ważnych wydarzeń – wybuchu wojen śląskich. Pierwsza z nich wybuchła w roku 1740, druga w roku 1744, a ostatnia w roku 1756. Dla Śląska wojny te były brzemienne w skutkach, gdyż oderwały tę krainę już na zawsze od Korony Czeskiej, tym samym rozpoczynając okres pruskiej dominacji i wpływów. Warto również zwrócić uwagę na to, że duża część z miast posiadała jeszcze mury miejskie, stanowiące niejako gorset, często uniemożliwiający rozwój miasta. Mury miejskie rozbierane były później, jak w przypadku Wrocławia stało się to dopiero na początku XIX wieku.

Ponieważ teren Górnego i Dolnego Śląska nie jest tożsamy z obecnym podziałem administracyjnym, zamieszczone grafiki podzieliłem współczesnymi województwami. W nawiasach zapisałem ówcześnie obowiązujące i podane nazwy miast. Zwracam uwagę, że mogą się one różnić od przedwojennych niemieckich nazw. Język, jak i nazwy miast, ewoluowały przez stulecia.

Województwo dolnośląskie

Wrocław (Breslau) – Rok 1737 – Tak wyglądały miasta 300 lat temu!

Wrocław od strony Odry – Rok 1737

Legnica (Liegnitz) – Rok 1738

Świdnica (Schweidnitz) – Rok 1738

Kamienna Góra (Landeshut) – Rok 1738

Oleśnica (Oles) – Rok 1737

Wołów (Wohlau) – Rok 1737

Środa Śląska (Neumarck) – Rok 1737

Ząbkowice Śląskie (Franckenstein) – Rok 1738

Ziębice (Münsterberg) – Rok 1738

Jelenia Góra (Hirschberg) – Rok 1739

Jawor (Jauer) – Rok 1739

Kowary (Schmiedeberg) – Rok 1739

Głogów (Glogau) – Rok 1739

Bardo (Warta) – Rok 1738

Oława (Olau) – Rok 1737

Twardogóra (Festenberg) – Rok 1737

Niemcza (Nimtsch) – Rok 1737

Strzelin (Streelen) – Rok 1737

Bierutów (Bernstadt) – Rok 1737

Trzebnica (Trebnitz) i Dobroszyce (Juliusburg) – Rok 1737

Ścinawa (Stignau) – Rok 1737

Wąsosz (Herrnstadt) – Rok 1737

Opactwo Cystersów w Lubiążu (Leubus) – 1737

Lubin (Lüben) – Rok 1738

Złotoryja (Goldberg) – Rok 1738

Prochowice (Parchwitz) – Rok 1738

Zamek Grodziec (Graditzberg) – Rok 1738

Świebodzice (Freyberg) – Rok 1738

Zamek Książ (Scloß Fürstentstein) – Rok 1738

Dzierżoniów (Reichenbach) – Rok 1738

Strzegom (Strigau) – Rok 1738

Sobótka (Zubten) i Ślęża – Rok 1738

Złoty Stok (Reichstein) – Rok 1738

Srebrna Góra (Silberberg) – Rok 1738

Góra (Gurau) – Rok 1739

Lubomierz (Liebethal) – Rok 1739

Cieplice Śląskie-Zdrój (Warmbad) – Rok 1739

Lwówek Śląski (Lemberg) – Rok 1739

Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Rok 1739

Bolesławiec (Buntzlau) – Rok 1739

Prusice (Prausnitz) – Rok 1739

Głębowice (Gros Strenz) – Rok 1737

Województwo opolskie

Opole (Oppeln) – Rok 1739

Brzeg (Brieg) – Rok 1737

Nysa (Neis) – Rok 1738

Namysłów (Namslau) – Rok 1737

Głubczyce (Leobschütz) – Rok 1737

Głogówek (Klein Glogau) – Rok 1739

Otmuchów (Ottmachau) – Rok 1738

Głuchołazy (Ziegenhals) – Rok 1738

Grodków (Grotkau) – Rok 1738

Paczków (Patschkau) – Rok 1738

Prudnik (Neustadt) – Rok 1739

Krapkowice (Krapitz) – Rok 1739

Koźle, Kędzierzyn-Koźle (Kosel) – Rok 1739

Województwo śląskie

Racibórz (Ratibor) – Rok 1739

Cieszyn (Teschen) – Rok 1738

Rudy (Rauden) – Rok 1737

Województwo lubuskie

Żagań (Sagan) – Rok 1737

Kożuchów (Freystad) – Rok 1739

Artykuł Tak wyglądały miasta 300 lat temu na Dolnym i Górnym Śląsku! pochodzi z serwisu Eloblog.

Odkopywanie Złotego Pociągu w Wałbrzychu

Nadszedł wreszcie moment długo wyczekiwany przez mieszkańców Wałbrzycha, ale i nie tylko. Dziś we wtorek 16 sierpnia rozpoczeły się prace związane z odkopywaniem Złotego Pociągu, który według relacji miał być ukryty na 65 km linii kolejowej. Napięcie sięgnęło zenitu, a wałbrzyszanie i licznie zgromadzeni dziennikarze z całej Polski wstrzymali oddech. Na razie po jednym dniu prac nie można powiedzieć niczego konkretnego. Na ostateczne efekty trzeba będzie poczekać jeszcze kilka dni.

Napięcie sięgnęło zenitu, a wałbrzyszanie i dziennikarze wstrzymali oddech – Foto: Adrian Sitko

Odkopywanie Złotego Pociągu w Wałbrzychu – Foto: Adrian Sitko

Odkopywanie Złotego Pociągu w Wałbrzychu – Foto: Adrian Sitko

Konferencja prasowa Piotra Kopra i Andreasa Richtera – Foto: Adrian Sitko

Podziękowania dla firmy Spedition Dąbrowski Transport i Spedycja za udzielenie miejsca do wykonania zdjęć i ujęć filmowych.

Poszukiwanie ciężarówek w Kamiennej Górze

Natomiast kilka dni wcześniej w piątek 12 sierpnia rozpoczeły się odwierty pod Kamienną Górą, które miały potwierdzić ukrycie niemieckich ciężarówek. Ich ewentualne ukrycie zostało zgłoszone przez jednego z mieszkańców Kamiennej Góry, który to dostał taką informację od byłego żołnierza Wehrmachtu. Według relacji, tajemniczy transport ciężarówek miał zostać ukryty w dawnych pokopalnianych wyrobiskach. Wykonane zostały 3 odwierty i 2 przekopy, które niestety nie dotarły do żadnych pustych przestrzeni. Tym samym nie potwierdziły informacji o ukryciu składu. Nie jest to jednak koniec historii, gdyż władze miasta zamierzają kontynuować prace pod koniec sierpnia lub na początku września br.

Konferencja prasowa – Poszukiwanie ciężarówek w Kamiennej Górze

Odwierty – Poszukiwanie ciężarówek w Kamiennej Górze

Odwierty – Poszukiwanie ciężarówek w Kamiennej Górze

Poszukiwanie ciężarówek w Kamiennej Górze

Artykuł Odkopywanie Złotego Pociągu i odwierty w Kamiennej Górze pochodzi z serwisu Eloblog.

Landeshut in Schlesien

Kamienna Góra, przed wojną nazwana Landeshut, to niedużej wielkości miasto położone u podnóża Gór Kamiennych. Miasto znajduje się w linii prostej około 20 km od centrum Wałbrzycha i 30 km od Gór Sowich, gdzie położony jest kompleks Riese. Kamienna Góra podczas II wojny światowej znalazła się również w orbicie zainteresowań nazistowskich dygnitarzy. Planistów, którzy zamierzali przenieść na Dolny Śląsk część kluczowej produkcji zbrojeniowej III Rzeszy. Dziś na temat zagadkowych podziemi i pozostałości fabryk zbrojeniowych w Kamiennej Górze wiemy naprawdę niewiele. Ponieważ uwaga badaczy historii skupiła się głównie na Górach Sowich i Wałbrzyskich. A szkoda, bo temat warty jest omówienia.

Jakie plany wiązali z Landeshut (Kamienną Górą) nazistowscy dygnitarze?

Dziś w moim artykule przybliżam wojenne losy tego miasta. Z powodu braku materiałów źródłowych, opieram się głównie na informacjach zgromadzonych przez Projekt Arado. Stąd również brak przypisów i odniesień.

Kamienna Góra i Riese

Zazwyczaj jeżeli myślimy o nazistowskich podziemiach na terenie Dolnego Śląska, pierwszy przychodzi nam na myśl kompleks Riese. Oczywiście Olbrzym, z niemieckiego zwany właśnie Riese, jest kompleksem najbardziej znanym. To właśnie jemu badacze tajemnic III Rzeszy poświecili sporą ilość publikacji. Riese jest również kompleksem przyciągającym uwagę mediów i turystów. Tym bardziej, że często do kompleksu Riese zalicza się sztolnie bite pod monumentalnym Zamkiem Książ.

Jednak na to wszystko, co działo się na terenie Dolnego Śląska, należy spojrzeć z trochę innej perspektywy. Perspektywa ta jest następująca. Po pierwsze, każdy z podziemnych obiektów Dolnego Śląska mógł mieć trochę inne przeznaczenie, które dodatkowo mogło się zmieniać wraz z pogarszającą się sytuacją na froncie. Po drugie, prace prowadzone na Dolnym Śląsku nie ograniczały się tylko do kompleksu Riese i powinniśmy spojrzeć na nie, jako na część większego planu realizowanego w tym regionie. Bez wątpienia w to, co działo się na Dolnym Śląsku, wpisują się również tajemnicze fabryki, biura projektowe oraz podziemia Kamiennej Góry.

Przedwojenna panorama Kamiennej Góry – Źródło: dolny-slask.org.pl

Podziemia Kamiennej Góry

Zacznijmy może od stanu dzisiejszego. Obecnie znamy na terenie Kamiennej Góry co najmniej cztery kompleksy podziemi:

• sztolnie pod Góra Zamkową,
• sztolnie pod Górą Szubianką,
• sztolnie pod Górą Widok,
• sztolnie pod Góra Parkową (czasem nazywane sztolniami pod Górą Kościelną).

Nie jest znana dokładna długość podziemnych chodników i hal, ponieważ większość odnóg została wysadzona przez Armię Czerwoną. W sumie wiemy o istnieniu około 12 wejść do podziemi. Przynajmniej taka liczba pojawia się najczęściej w informacjach przekazywanych przez mieszkańców. Kompleksy nie są ze sobą połączone. Jednak pojawiają się pewne relacje powojennych mieszkańców Kamiennej Góry, które wspominają o tym, że była możliwość przejścia podziemiami z jednej strony miasta na drugą. Wspomina się także o tym, że podziemia Kamiennej Góry mogą posiadać dodatkowe poziomy. Jednakże prace geodezyjne prowadzone w sztolniach nie potwierdziły ich istnienia.

Sztolnie przy ul. Wiejskiej pod Górą Szubianką, prawdopodobnie wykorzystywane, jako schrony przeciwlotnicze

Sztolnie przy ul. Wiejskiej pod Górą Szubianką, prawdopodobnie schrony przeciwlotnicze

Sztolnie pod Górą Szubianką, część nie posiada obudowy

Sztolnie pod Górą Szubianką, część posiada obudowę ceglaną

Osobną kwestię stanowi przeznaczenie podziemi, które nigdy nie zostały ukończone. Prawdopodobnie nie miały one służyć, jako miejsca produkcji zbrojeniowej, ale miały być przez nią wykorzystywane. Być może ceglane hale miały być zagospodarowane na magazyny, w których przechowywanoby wyprodukowane uzbrojenie. Przez podziemne chodniki docelowo mogła ciągnąć się kolejka transportowa, łącząca wszystkie fabryki i ważniejsze miejsca w Landeshut. Podziemia Kamiennej Góry wykorzystane mogły być także, jako schrony przeciwlotnicze dla pracowników zakładów. O takim wykorzystaniu wspominają relacje więźniów.

„[…] w wielkim pośpiechu ogłoszono apel całego obozu i popędzono nas do lochów znajdujących się pod górą po drugiej stronie Bobru, nieopodal obozu. Biegnąc, z daleka zobaczyliśmy wybity w zboczu góry duży otwór. W ten otwór wbiegliśmy popędzani przez esesmanów i szczuci psami. Przekroczyliśmy potężną bramę zrobioną z żelaza, która po naszym wejściu szczelnie zamknęła otwór. Kilka metrów za tą bramą znajdowała się druga brama zrobiona z żelaznej kratownicy, która również za nami została zamknięta. Wpędzono nas do długiego korytarza, bardzo wysokiego, wykutego w skale, bez obudowy. Po bokach leżały żelazne rury, pręty metalowe, druty. Korytarz był oświetlony bardzo słabym światłem. […] Przypuszczaliśmy, że budują tam jakąś fabrykę.”
Janusz Karpiński „Przeżyliśmy Gross-Rosen” Warszawa 1982 źródło.

Obecnie zagospodarowany jest tylko jeden kompleks pod Górą Parkową, gdzie znajduje się Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera. Jest to trasa turystyczna udostępniona do zwiedzania, którą stała się największą atrakcją tego miasta, oraz jedną z najpopularniejszych podziemnych tras na Dolnym Śląsku.

Podziemia pod Górą Parkową zagospodarowane przez Projekt Arado

Podziemia pod Górą Parkową zagospodarowane przez Projekt Arado

Ekspozycja sprzętu w podziemiach – Projekt Arado

Ekspozycja sprzętu w podziemiach – Projekt Arado

Antonówka – Tajna fabryka „makaronu”

Podziemia Kamiennej Góry to nie jedyne tajemnice III Rzeszy skrywane przez to miasto. Do dziś zagadkę stanowią pozostałości fabryki zbrojeniowej ukrytej podczas wojny w lasach Antonienwaldu. Dziś znanym, jako Antonówka lub Ruski Las. W lesie tym możemy spotkać liczne ślady tej działalności w postaci podziemnych tuneli, kanałów technologicznych, nasypów kolejek, fundamentów budynków. Znajdowane są tu również znaleziska takie, jak resztki amunicji lub nieśmiertelniki jeńców. W dużej ilości odnajdywano pozostałości zapalników A.Z. 23, których prawdopodobnie produkcja tu się odbywała.

Jednak prawdziwy rozmiar działalności w Antonówce możemy dostrzec dopiero na zdjęciach wykonanych z góry. Pozornie las na zdjęciach satelitarnych nie skrywa niczego spektakularnego. Aby zobaczyć rozmiar prac wystarczy skorzystać z technologii LIDAR, która zobrazuje nam kształt powierzchni terenu. Na zdjęciach poniżej możemy dostrzec wyraźne ślady po jakichś budynkach, magazynach oraz nasypach kolejek. Link do obrazu LIDAR zamieszczę na mapie na samym dole.

Antonówka, zdjęcie satelitarne i obraz LIDAR – Źródło: geoportal.gov.pl

Przybliżenie na obiekty w lesie, zdjęcie satelitarne i obraz LIDAR – Źródło: geoportal.gov.pl

Prawdopodobnie produkcja zbrojeniowa w tym miejscu rozpoczęła się jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Najczęściej, jako datę rozpoczęcia budowy kompleksu podaje się rok 1933. Możemy przypuszczać, że przy produkcji zatrudnionych było wielu mieszkańców miasta, a później wykorzystywano również pracowników przymusowych. Oficjalnie zakłady funkcjonowały, jako fabryka makaronu. Z historią Antonówki wiążą się również podziemia Kamiennej Góry, które to według przypuszczeń, miały się łączyć z kompleksem w lesie. Mówi się także o istnieniu pod Antonówką dodatkowych podziemnych poziomów, w których miano prowadzić produkcję lub badania. Na ich istnienie nie ma jednak dowodów. Obiekt do samego końca pozostał tajny i zamaskowany. Po wojnie zajęty przez Rosjan, został zdemontowany i rozebrany.

Pozostałości kompleksu fabryki w Antonówce – Podziemia Kamiennej Góry

Pozostałości kompleksu fabryki w Antonówce – Podziemia Kamiennej Góry

Pozostałości kompleksu fabryki w Antonówce – Podziemia Kamiennej Góry

Pozostałości kompleksu fabryki w Antonówce – Podziemia Kamiennej Góry

Pozostałości kompleksu fabryki w Antonówce – Podziemia Kamiennej Góry

Łożyska – Strategiczna produkcja zbrojeniowa

Antonówka to nie jedyny przykład produkcji zbrojeniowej w Kamiennej Górze. W roku 1943 lotnictwo alianckie zbombardowało zakłady zbrojeniowe w Schweinfurcie. W mieście tym znajdowały się kluczowe fabryki produkujące łożyska toczne, które były wykorzystywane w pojazdach, samolotach i okrętach. Postanowiono więc podzielić produkcję na mniejsze filie, a część z nich zaplanowano przenieść na Dolny Śląsk. W 1943 roku podjęto decyzję o przeniesieniu zakładów Kugelfischer i Vereinigte Kugellager-Fabriken do zakładów włókienniczych w Kamiennej Górze. Tym samym część cywilnej produkcji w mieście zamieniono na militarną. Przypadek ten nie jest odosobniony na Dolnym Śląsku. Niemcy postanowili przenieść w ten region wiele swoich zakładów z terenów zagrożonych nalotami.

Bombardowanie zakładów Kugelfischer w Schweinfurcie – Źródło: www.thirdreichruins.com (U.S. National Archives, RG 342-FH-3A22431)

Arado Flugzeugwerke

Osobną kwestię stanowi obecność tajemniczych biur projektowych zakładów lotniczych Arado Flugzeugwerke. W 1942 roku na ich potrzeby zagospodarowano I piętro zakładów włókienniczych Grünfelda. Obecność biur projektowych Arado została potwierdzona przez córkę jednego z inżynierów Arado, do której dotarli pracownicy Projektu Arado, a która to do dnia dzisiejszego mieszka w Polsce. W zakładach włókienniczych ulokowano niemieckich inżynierów, którzy mieli pracować nad jakimiś projektami. Jakie to były projekty? Dziś pozostaje to tylko kwestią spekulacji. Powszechnie jednak mówi się o projektach bombowców dalekiego zasięgu w układzie latającego skrzydła Arado Ar E.555, które jednak nie wyszły poza fazę „deski kreślarskiej”. Na ich projektowanie w Kamiennej Górze nie ma jednak żadnych dowodów, gdyż zakres działalności biur projektowych Arado jest kompletnie nieznany. Działalność zakładów Arado była na tyle znamienna, że do dnia dzisiejszego budynek dawnej fabryki Grünfelda nazywany jest przez starszych mieszkańców Kamiennej Góry – Arado. Ta potoczna nazwa utrwaliła się w świadomości pierwszych polskich mieszkańców miasta.

Zabytkowy budynek fabryki Grünfelda, według doniesień w nim ulokowano biura Arado – Foto: Halina Gniewkowska-Gniadek

Jeden z pierwszych odrzutowych bombowców – Arado Ar 234

Zapomniana historia i jej odkrywcy

Zaskakujące jest to, jak niewiele wiemy na temat wojennych losów podziemi oraz fabryk w Kamiennej Górze. O wiele mniej niż na temat Riese, o którym też nie zachowało się zbyt wiele informacji. Produkcja zbrojeniowa oraz podziemia Kamiennej Góry zostały opisane w niniejszym artykule, na podstawie informacji zebranych i przekazanych przez pracowników Projektu Arado. Stąd brak przypisów, z wyjątkiem wspomnień Janusza Karpińskiego. Członkowie Projektu Arado nie tylko podjęli się próby wyjaśnienia trochę zapomnianych zagadek Kamiennej Góry. Podjęli się także próby aktywizacji turystycznej regionu, właśnie z wykorzystaniem potencjału tajemnic drzemiących pod ziemią. O powodzeniu świadczy choćby sukces Projektu Arado i popularność organizowanego cyklicznie widowiska Rajd Arado.

Poniżej mapa z naniesionymi ważniejszymi miejscami w Kamiennej Górze.

Artykuł Podziemia Kamiennej Góry i tajemnice III Rzeszy pochodzi z serwisu Eloblog.

Projekt Arado

Po raz pierwszy podziemia Kamiennej Góry zaadaptowane na trasę turystyczną odwiedziłem we wrześniu 2013 roku. Wtedy zwiedziłem sztolnie wraz z grupą turystów, którzy to wcielili się w rolę szpiegów. Taka też jest konwencja zwiedzania tego niezwykłego miejsca. Przewodnicy wcielają się, a to w rolę przymusowych pracowników pracujących w podziemnym labiryncie, a to w rolę niemieckich strażników pilnujących kompleksu zbrojeniowego. Zachęcają również gości to wcielania się role szpiegów, zwłaszcza wykonywania dokumentacji fotograficznej, tak bardzo istotnej dla wywiadu wojskowego. 🙂

Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera

Po raz drugi odwiedziłem Arado tydzień temu, aby porozmawiać o tym niezwykłym miejscu i wykonać fotorelację. Tym razem nie na potrzeby działalności szpiegowskiej, ale na potrzeby bloga. W ramach Projektu Arado, zostały zagospodarowane kamiennogórskie sztolnie znajdujące się pod Górą Parkową, czasem też określane, jako sztolnie pod Górą Kościelną. We wnętrzach sztolni przygotowano ekspozycję składającą się z rożnego rodzaju urządzeń, makiet, a także oryginalnego odnalezionego uzbrojenia. Całość dopełnia odpowiednia gra świateł, nadająca miejscu tajemniczy klimat.

Nazwa trasy turystycznej została zaczerpniętą od nazwy niemieckich zakładów lotniczych Arado Flugzeugwerke. Nie bez powodu, ponieważ w trakcie wojny w części zakładów włókienniczych w Kamiennej Górze zostały umiejscowione biura projektowe Arado. Niestety o ich działalności niewiele wiadomo. Nie jest to też jedyny tajemniczy wojenny epizod niemieckiego Landshut, czyli dzisiejszej Kamiennej Góry. W ramach ewakuacji zakładów przemysłowych z terenów objętych nalotami, w Kamiennej Górze ulokowano także kluczową produkcję łożysk tocznych. Ponadto w rejonie tzw. Ruskiego Lasu, znanego także jako Antonówka, ulokowano prawdopodobnie fabrykę amunicji. Zaskakująco niewiele wiemy o tych wszystkich wojennych przedsięwzięciach. Ich rys historyczny postaram się przedstawić dokładniej w następnym artykule. Tymczasem zapraszam do oglądania zdjęć kamiennogórskich podziemi.

Podziemia Kamiennej Góry – Projekt Arado

Podziemia Kamiennej Góry – Projekt Arado

Einzeln passieren!

Różne postacie można napotkać zwiedzając podziemia

Laboratoria Projektu Arado

Podziemia Kamiennej Góry – Projekt Arado

Podziemia Kamiennej Góry – Projekt Arado

Podziemia Kamiennej Góry – Projekt Arado

Podziemna trasa turystyczna biegnie takimi sztolniami

Upadowa w podziemiach Arado

Kolejne chodniki w kamiennogórskim Arado

W jednej sztolni zalega woda, ale tamtędy nie idziemy

Makieta samolotu przygotowana w podziemnej hali

Urządzenie spotkane w podziemnej trasie

Przerażająca symbolika z czasów II wojny światowej

W sztolniach zgromadzono też sporą ekspozycje odnalezionego uzbrojenia

Ekspozycje uzbrojenia w podziemiach Arado

Ekspozycje uzbrojenia w podziemiach Arado

Zadbano o detale tworzące specyficzny klimat lat wojny

Odnaleziony pistolet maszynowy MP 40, obok replika

Odnaleziony karabinek StG44, obok replika

Podziurawiony hełm

Resztki niemieckiego Panzerfausta

Amunicja z czasów wojny

Zardzewiałe działka do samolotów

Zardzewiała lufa

Radzieckie pociski moździerzowe

Historia podziemi Kamiennej Góry to także przymusowa praca więźniów obozów

Wszyscy szukają skarbów i złota w Wałbrzychu, tymczasem w Arado… 🙂

Wszyscy szukają skarbów i złota w Wałbrzychu, tymczasem w Arado… 🙂

Z ciekawszych eksponatów jest ten zniszczony egzemplarz Enigmy

Jeszcze raz zniszczona maszyna szyfrująca Enigma

Wszystkie niezbędne informacje na temat zwiedzania podziemi znajdują się na stronie projektu.

Artykuł Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera pochodzi z serwisu Eloblog.

Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Zestawienie „Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk” lista i mapa z najważniejszymi atrakcjami turystycznymi w województwie dolnośląskim. Zestawienie obejmuje najważniejsze i najpopularniejsze obiekty na Dolnym Śląsku. Opisałem pierwszych 15 miejsc, które uważam za szczególnie atrakcyjne i popularne. Pozostałe są zaznaczone na mapie. Mapa z atrakcjami turystycznymi Dolnego Śląska będzie systematycznie uzupełniana. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

ZOO i Afrykarium we Wrocławiu

Wrocławski Ogród Zoologiczny jest jedną z największych atrakcji tego miasta. Historia miejsc sięga jeszcze czasów pruskich do roku 1865. Obecnie Zoo jest schronieniem dla 7 tys. zwierząt, reprezentujących około tysiąca gatunków. Pod koniec roku 2014 na terenie Zoo zostało otwarte Afrykarium, które szybko stało się ogromną atrakcją. Wrocławskie Zoo jest miejscem licznie odwiedzanym przez mieszkańców i przyjezdnych turystów. Stanowi niemałą atrakcję dla dzieci, a położenie na obszarze 33 ha, wśród licznej zieleni i zwierząt, zapewnia odpoczynek oraz relaks. Pamiętajcie jednak, że w trakcie weekendu podczas dobrej pogody, możecie spotkać tam prawdziwe tłumy. Zoo i Afrykarium to prawdopodobnie najpopularniejsze biletowane atrakcje turystyczne Dolnego Śląska.
Link: www.zoo.wroclaw.pl

Zoo i Afrykarium we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu

Naprzeciwko wrocławskiego Zoo znajduje się słynna Hala Stulecia, a za nią popularna fontanna multimedialna. W sezonie wiosenno-letnim nad jej brzegami zbierają się liczne tłumy wypoczywających Wrocławian i turystów. Wieczorami, kiedy słońce chowa się już za horyzontem, wrocławska fontanna rozpoczyna swoje pokazy multimedialne. Wspaniałe spektakle składające się z wody, światła i muzyki przyciągają wiele osób. Jesienią i zimą, kiedy fontanna jest wyłączona, miło jest przespacerować się po okalających nią pergolach. Można również zwiedzić wnętrza Hali Stulecia. Terminy i godziny pokazów należy sprawdzać na stronie internetowej.
Link: www.wroclawskafontanna.pl

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu

Katedra we Wrocławiu to jeden z najważniejszych zabytków w mieście i na Dolnym Śląsku. Jej historia związana jest z najdawniejszymi losami miasta, sięgającymi czasów pierwszych Piastów. Katedra położona jest na dawnej wyspie Ostrowie Tumskim. Wielokrotnie przebudowywana i modernizowana była świadkiem najważniejszych wydarzeń w życiu miasta i jego mieszkańców. Łącznie z tymi najbardziej okrutnymi podczas II wojny światowej, kiedy to budowla została poważnie zniszczona. Katedra jest otwarta dla wiernych i zwiedzających Ostrów Tumski. Za niewielką opłata można również wjechać na jej wieżę, gdzie znajduje się punkt widokowy.
Link: www.katedra.archidiecezja.wroc.pl

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kościół Pokoju w Świdnicy

Kościół Pokoju pod wezwaniem Trójcy Świętej w Świdnicy to zabytek znajdujący się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Drewniany kościół ewangelicki, którego budowa była związana z zakończeniem wojny trzydziestoletniej. Ta niezwykła budowla wykonana jest z drewna i innych nietrwałych materiałów, co było jednym z warunków postawionych ewangelikom, w zamian za zgodę na budowę świątyni. Kościół w Świdnicy był jedną z trzech świątyń, na których zgodę wyraził cesarz Ferdynand III Habsburg. Drugi kościół powstał w Jaworze, a trzeci w Głogowie, który XVIII wieku uległ spaleniu. Wspaniałe wnętrza świdnickiego kościoła pokoju są udostępnione dla zwiedzających za niewielką opłatą.
Link: kosciolpokoju.pl

Wnętrze Kościoła Pokoju w Świdnicy – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Świątynia Wang w Karpaczu

Niezwykła budowla i popularna atrakcja turystyczna w Karpaczu. Świątynia Wang to norweski kościółek przeniesiony w XIX wieku do dolnośląskiego Karpacza. Wang został zbudowany w południowej Norwegii na przełomie XII i XIII wieku. Obiekt został kupiony przez króla pruskiego i przewieziony w częściach do Prus. Początkowo miał stanąć w muzeum w Berlinie, ale ostatecznie zagościł na stałe w Karkonoszach. To unikalny zabytek w skali światowej. Świątynia jest kościołem parafii ewangelicko-augsburskiej, ale za niewielką opłatą jest udostępniana do zwiedzania przez turystów. Przyciąga odwiedzających przede wszytskim swoim nietypowym kształtem, tak bardzo różniącym się od kościołów, które znamy na co dzień. Panorama świątyni 360° z lotu ptaka.
Link: www.wang.com.pl

Świątynia Wang – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: Tomasz Kapczyński

Zamek Książ w Wałbrzychu

Zamek Książ to perła Dolnego Śląska i trzeci pod względem wielkości zamek w Polsce. Początki średniowiecznej warowni w tym miejscu związane są z księciem piastowskim Bolkiem I Surowym. Później zamek wielokrotnie modernizowany przechodził z rąk do rąk, aż w końcu jego wieloletnim właścicielem został ród Hochbergów. W czasie II wojny światowej w zamku prowadzone były prace związane z realizowanym w Górach Sowich projektem Riese. Współcześnie zamek wypiękniał i zaprasza turystów do zwiedzania swoich wnętrz. Choć nie zdziwcie się ich skromnym wyposażeniem, bowiem większość wnętrz po wojnie okradła Armia Czerwona. Poza zwiedzaniem sal zamkowych, możemy odwiedzić również tarasy zamkowe, a także pobliskie stajnie zamkowe oraz palmiarnię księżnej Daisy. Bardzo popularne są również nocne zwiedzania zamku.
Link: www.ksiaz.walbrzych.pl

Zamek Książ w Wałbrzychu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Grodziec

Grodziec to kolejny z dolnośląskich zamków-atrakcji, które koniecznie musisz odwiedzić. Budowla została wzniesiona na bazaltowej, powulkanicznej górze Grodziec na Pogórzu Kaczawskim. Zamek położony jest na samym szczycie, na wysokości 389 m n.p.m. Charakterystycznie góruje nad otaczającym go terenem, przez co jest widoczny już z wielu kilometrów. Jego początki nie są dokładnie znane, ale łączy się je z postacią księcia piastowskiego Bolesława I Wysokiego. Już za jego czasów w tym miejscu miał istnieć gród obronny. W późniejszych czasach zamek był wielokrotnie przebudowywany. Dziś Grodziec oferuje turystom zwiedzanie swoich wnętrz i przyjemne spędzenie czasu w średniowiecznych klimatach. Na jego terenie organizowane są różnego rodzaju festyny, eventy, inscenizacje i imprezy tematyczne. Zamek Grodziec był również scenerią dla kilku produkcji filmowych.
Link: grodziec.com

Zamek Grodziec – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Czocha

Ten malowniczo położony zamek, znajduje się już po polskiej stronie Łużyc nad rzeką Kwisa. Rzeka ta stanowiła w przeszłości historyczną granicę między Śląskiem i Łużycami. Początki Zamku Czocha sięgają XIII wieku, wtedy to był grodem warownym założonym z inicjatywy króla czeskiego Wacława I Przemyślida. Również i ten obiekt przez wieki wielokrotnie przebudowywany i zmieniał swoich właścicieli. Ciekawostką jest to, że podczas II wojny światowej mieściła się tutaj szkoła szyfrantów Abwehry. Obecnie Zamek Czocha jest dużą atrakcją turystyczną Dolnego Śląska. Choć lekko napawają smutkiem jego splądrowane wnętrza. Oprócz zwiedzania sal z przewodnikiem możliwe jest również wejście na charakterystyczną owalną więżę zamkową. Zwiedzając zamek nie zapomnijcie zajrzeć na pobliską zaporę wodną w Leśnej. To również atrakcja warta zobaczenia.
Link: www.zamekczocha.com

Zamek Czocha – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Kłodzku

Imponująca twierdza w Kłodzku to prawdopodobnie najważniejsza i najpopularniejsza atrakcja turystyczna Ziemi Kłodzkiej. Swoje imponujące rozmiary zawdzięcza rozbudowie z polecenia króla Prus Fryderyka II Wielkiego, który podczas wojen śląskich zajął tereny Śląska i Ziemi Kłodzkiej. Choć trzeba wspomnieć, że już wcześniej w tym miejscu istniała twierdza, a jeszcze wcześniej zamek i gród obronny. Podczas zwiedzania twierdzy mamy możliwość przejścia kazamatami (podziemnymi labiryntami), zobaczenia bastionów i podziwiania panoramy Kłodzka oraz okolicy z punktu widokowego na bastionie. Na obiekcie znajduje się również restauracja forteczna, nie umrzemy więc z głodu w podziemnych labiryntach.
Link: www.twierdza.klodzko.pl

Twierdza w Kłodzku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Srebrnej Górze

Srebrnogórska twierdza to kolejny z bastionów w systemie obronnym Prus, który miał zabezpieczać zdobycze terytorialne Fryderyka Wielkiego. W przeciwieństwie do twierdzy w Kłodzku, ta srebrnogórska została wzniesiona przez Prusaków od podstaw. Zasadnicza różnica jest jeszcze taka, że twierdza w Srebrnej Górze powstała bezpośrednio w górach, a nie w mieście. Dokładnie na przełęczy oddzielającej Góry Sowie od Gór Bardzkich, zwanej Przełęczą Srebrną. Mówi się o niej, jako o największej twierdzy górskiej w Europie. Położenie w takim malowniczym miejscu zachwyca turystów. Na twierdzy zwiedzimy podziemne kazamaty i imponujący Fort Donjon. W podziemiach urządzone jest małe muzeum z ekspozycją militariów.
Link: www.forty.pl

Twierdza w Srebrnej Górze – Foto: Ksiestwo Źródło: commons.wikimedia.org

Park Miniatur w Kowarach

Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska to niezwykła atrakcja turystyczna Kowar, podczas zwiedzania której możemy zobaczyć liczne pomniejszone dolnośląskie zabytki. Kilkadziesiąt obiektów na raz w jednym miejscu! Prezentowane są tutaj zamki, pałace, kościoły, ratusze i inne budowle w skali 1:25. Jeden model Karkonoszy wraz ze Śnieżką wykonany jest w skali 1:50. Miło więc można spędzić czas, spacerując wśród zieleni i miniaturowych budynków. Na terenie parku znajduje się również bistro i kawiarnia. Park miniatur w Kowarach powstał z inicjatywy Pana Mariana Piaseckiego.
Link: www.park-miniatur.com

Park Miniatur w Kowarach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: DŚF

Sztolnie Kompleksu Riese w Górach Sowich

Tajemniczy i zagadkowy kompleks Riese, drążony w Górach Sowich podczas II wojny światowej, przyciąga spore rzesze turystów. Zagadka kompleksu Riese wciąż rozpala umysły poszukiwaczy skarbów i badaczy wojennych tajemnic. Podstawowe pytania brzmią. W jakim celu były drążone sztolnie? Czy odkryliśmy już wszystko? Do turystycznego zwiedzania przystosowane są trzy kompleksy: Włodarz, Osówka i Rzeczka (Walim). Każda trasa jest trochę inna, każda prezentuję różne elementy. We Włodarzu fragment zalanych podziemi pokonujemy łodzią. Rzeczka posiada największą wydrążoną halę. Osówka zaś jest kompleksem najlepiej wykończonym i posiada na szczycie góry naziemne budowle tzw. „Kasyno” i „Siłownię”. Możecie wyszukać poszczególne obiekty Riese na mapie zmieszczonej na samym dole.

Sztolnie Kompleksu Riese – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Projekt Arado w Kamiennej Górze

Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera, to najważniejsza atrakcja Kamiennej Góry. Wielokrotnie nagradzana i chwalona. Arado oferuje zwiedzanie podziemi z niezwykłą aranżacją przenoszącą nas w czasy II wojny światowej. To właśnie różni Projekt Arado od innych poniemieckich kompleksów. Tutaj wspólnie z przewodnikiem wcielamy się w rolę szpiegów infiltrujących tajnie niemieckie laboratoria. Wewnątrz odnajdziemy rekonstrukcje wyposażenia i uzbrojenia np. rakietę V2, a w bunkrze naziemnym ekspozycję sprzętu odnalezionego w regionie. Po zwiedzeniu podziemi można wybrać się na pobliską Górę Parkową, na której zorganizowana jest ekspozycja sprzętu wojskowego Ludowego Wojska Polskiego.
Link: www.arado.pl

Projekt Arado w Kamiennej Górze – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnie Uranu w Sudetach

Podziemia zagospodarowane na atrakcje turystyczne Dolnego Śląska, to nie tylko Riese. To także różnego rodzaju kopalnie. Zaraz po wojnie na terenie Dolnego Śląska prowadzone było intensywne wydobycie uranu. Wydobywana ruda uranowa była transportowana do Związku Radzieckiego, gdzie wykorzystywano ją do celów zbrojeniowych. Proces wydobycia trwał do lat 70-tych i objęty był ścisłą tajemnicą. Dziś kilka z kopalń uranu udostępnionych jest do zwiedzania. Jedna znajduje się w Kletnie w Masywie Śnieżnika, pozostałe dwie w Kowarach, o nazwach Liczyrzepa i Pogórze. Jeżeli chcecie wiedzieć więcej na temat tajemnicy sudeckiego uranu, zapraszam do oglądania mojego filmu. Udostępnione do zwiedzania kopalnie możecie odnaleźć na mapie. Ich zwiedzanie jest całkowicie bezpieczne.

Kopanie Uranu w Sudetach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnia Złota w Złotym Stoku

Kolejna z kopalni, którą warto odwiedzić, znajduje się w Złotym Stoku. Jak sama nazwa wskazuje wydobywano w niej złoto. Oprócz zwiedzania podziemi, kopalnia oferuje także wiele innych atrakcji, w tym przygotowanych specjalnie pod kątem dzieci np. płukanie złota. Obok kopalni znajduje się Średniowieczny Park Techniki, a także Park Linowy Skalisko. Myślę, że atrakcji i wrażeń jest na cały dzień dla całej rodziny.
Link: www.kopalniazlota.pl

Kopalnia Złota w Złotym Stoku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia
Mapa i lista – Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Artykuł Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać? pochodzi z serwisu Eloblog.

Głównym organizatorem imprezy Rajd Arado – World of Tanks jest kamiennogórski Projekt Arado. Rajd zabytkowych pojazdów i grup rekonstrukcyjnych zaplanowano po kilku dolnośląskich miejscowościach, od 30 kwietnia do 3 maja. Między innymi: Jelenia Góra, Karpacz, Szklarska Poręba, Zamek Czocha i inne. Najważniejsza część imprezy odbyła się 2 maja w Kamiennej Górze, kiedy to zorganizowano inscenizację bitwy nad zalewem. W walkach wzięło udział ponad 200 żołnierzy oraz kilkadziesiąt zabytkowych pojazdów. Ciekawostką jest to, że w inscenizacji walczyły aż dwa niemieckie pojazdy Jagdpanzer 38 (t) Hetzer. Nie brakowało również popularnego amerykańskiego czołgu M4 Sherman i trochę mniej znanego M5 Stuart. Na polu bitwy pojawiły się także samochody pancerne, Jeepy Willysy, wojskowe motocykle i transportery. Można było zobaczyć historyczne umundurowanie głównych armii biorących udział w II wojnie światowej. Poniżej moja fotorelacja z tego wydarzenia.

Żołnierze US Army

Żołnierze US Army

Odpoczynek przed bitwą

Odpoczynek przed bitwą

Żołnierze US Army

101. Dywizja Powietrznodesantowa

Kapitan US Army

Żołnierz Wehrmachtu

Żołnierz Wehrmachtu

Pojazdy Jagdpanzer 38 (t) Hetzer

Żołnierze niemieccy

W drodze na pole bitwy

Żołnierze niemieccy

Żołnierze niemieccy

Chwila na odpoczynek

Na wieżyczce pojazdu

Armia Czerwona

Armia Czerwona

Spadochroniarze brytyjscy

Żołnierze 2. Armii Ludowego Wojska Polskiego

2. Armia Wojska Polskiego

Inscenizacja bitwy – Rajd Arado 2015

Inscenizacja bitwy – Rajd Arado 2015

Inscenizacja bitwy – Rajd Arado 2015

Pojawiają się żołnierze amerykańscy

Amerykański czołg lekki Stuart

Czołg M4 Sherman

Czołg M4 Sherman

Inscenizacja bitwy – Rajd Arado 2015

Pod osłoną Shermana

Pod osłoną Shermana

Pod osłoną Shermana

Inscenizacja bitwy – Rajd Arado 2015

Żołnierze US Army pod ogniem przeciwnika

Żołnierze US Army pod ogniem przeciwnika

Trafiony Leichter Panzerspähwagen

Inscenizacja bitwy – Rajd Arado 2015

Pojmany niemiecki jeniec

Artykuł Fotorelacja Rajd Arado 2015 pochodzi z serwisu Eloblog.

Do przygotowania filmów wykorzystałem odnalezione archiwalne ujęcia filmowe. Pochodziły one z różnych zbiorów i publikacji. Najważniejsza i zarazem najtrudniejsza cześć pracy polegała na ich drobiazgowym sprawdzeniu. Chodziło o ich dopasowanie do aktualnych miejscowości. Czy dana panorama, dany budynek lub fragment ulicy z ludźmi, faktycznie należy do miasta na Dolnym Śląsku. A jeżeli tak, to do jakiego? Szacuję, że około 95% ujęć pokazanych w filmie zostały przeze mnie dokładnie sprawdzone i zweryfikowane.

Kadr z filmu – Legnica przed wojną

Przedwojenny Dolny Śląsk to wspaniała i sentymentalna podróż czasie. Historia tak zwanych Ziem Odzyskanych jest trudna. Przez lata polskiej obecności, zwłaszcza w okresie PRLu, próbowano zacierać wszelkie ślady niemieckości. Jednocześnie lansować własne cechy. Dlatego kiedy pierwszy raz zetknąłem się z archiwalnymi fotografiami i filmami byłem bardzo poruszony i zaciekawiony. To było, jak podróż w czasie, jak podróż na inną planetę. Przyglądając się starym fotografiom i filmom, rozpoznawałem ulice i miejsca mi znane. Jednocześnie ze względu na napisy i szyldy w innym języku, ubrania, stare samochody oraz ludzi z innego kręgu kulturowego, miejsca wydawały się jakby nieznane, obce. A przecież to te same miasta tylko cofnięte o 70-80 lat.

Zdjęcie Szczawno-Zdrój (Bad Salzbrunn) – Przedwojenny Dolny Śląsk

Chciałem, żeby mój dokument mogli także zobaczyć Niemcy. Dlatego film Przedwojenny Dolny Śląsk (Niederschlesien vor dem 2. Weltkrieg) otrzymał również plansze z tłumaczeniem w języku niemieckim.

Poniżej przedstawiam chronologicznie przedstawione miejscowości, wraz z ich niemieckim nazwani podanymi w nawiasach. Odpowiednio dla każdej z trzech części.

Część 1

1. Wrocław (Breslau)
2. Jelenia Góra (Hirschberg im Riesengebirge)
3. Cieplice Śląskie-Zdrój (Bad Warmbrunn)
4. Szklarska Poręba (Schreiberhau)
5. Wodospad Kamieńczyka (Zackelfall)
6. Karpacz (Krummhübel)
7. Świeradów-Zdrój (Bad Flinsberg)
8. Rybnica Leśna (Reimswaldau)

Część 2

1. Wałbrzych (Waldenburg)
2. Szczawno-Zdrój (Bad Salzbrunn)
3. Zamek Książ (Schloss Fürstenstein)
4. Karkonosze (Riesengebirge)
5. Śnieżka (Schneekoppe)
6. Schronisko Samotnia (Kleine Teichbaude)
7. Góry Izerskie (Isergebirge)
8. Rudawy Janowickie (Landeshuter Kamm)
9. Jezioro Bystrzyckie (Weistritztalsperre)
10. Zima w górach (Winter in den Bergen)

Część 3

1. Legnica (Liegnitz)
2. Świdnica (Schweidnitz)
3. Bolesławiec (Bunzlau)
4. Kudowa-Zdrój (Bad Kudowa)
5. Kłodzko (Glatz)
6. Bystrzyca Kłodzka (Habelschwerdt)
7. Lądek-Zdrój (Bad Landeck)
8. Kamienna Góra (Landeshut in Schlesien)
9. Krzeszów (Grüssau)
10. Lwówek Śląski (Löwenberg in Schlesien)
11. Lubań Śląski (Lauban)
12. Gryfów Śląski (Greiffenberg)
13. Nowa Ruda (Neurode)
14. Ząbkowice Śląskie (Frankenstein)

Artykuł Przedwojenny Dolny Śląsk na filmie pochodzi z serwisu Eloblog.