Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? Któregoś dnia zadałem sobie takie pytanie, bawiąc się w generowanie obrazów za pomocą kreatora obrazów Bing. Zamiast złożonych promptów postanowiłem wpisywać proste hasła, głównie same nazwy miejscowości, tak aby sprawdzić jak Ai w swoich zasobach „widzi” nasze miejscowości. Wpisywałem same nazwy miejscowości np. „Wrocław” lub nazwy miejscowości z dodatkową informacją określającą lokalizację lub cechę charakterystyczną danego miejsca np. „Uzdrowisko Kudowa-Zdrój” albo „Karłów w Górach Stołowych”. Niektóre wyniki mogą być zaskakujące.

Do wygenerowania obrazów użyłem kreatora obrazów Bing, który bazuje na sztucznej inteligencji DALL·E 3. Jeżeli ktoś chciałby się sam pobawić w generowanie obrazów podsyłam link.

Wrocław

Legnica

Wałbrzych

Jelenia Góra

Głogów

Kowary

Karpacz

Kłodzko

Karłów

Kudowa-Zdrój

Kamienna Góra

Międzygórze

Złotoryja

Lwówek Śląski

Złoty Stok

Ząbkowice Śląskie

Świdnica

Zgorzelec

Bogatynia

Artykuł Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? pochodzi z serwisu Eloblog.

Szacuje się, że w czasie działalności Zakładów Przemysłowych R-1 wydobyto łącznie 322,16 tys. ton rudy uranu o łącznej zawartości 703,6 ton metalicznego uranu. Do tej liczby należy doliczyć około 300 ton metalicznego uranu wydobytego jeszcze przed wojną. Łącznie więc w kopalniach uranu w Sudetach wydobyto około 1000 ton metalicznego uranu.

Wspólnie z Jarkiem zapraszamy wszystkich miłośników gór i historii na wspólną wycieczkę po kopalniach uranu w Kowarach i pozostałościach Zakładów Przemysłowych R-1. Serdecznie zapraszamy!

Poniżej zamieszczam film pt. „Czarni Baronowie”, o którym wspominał Jarek.

Artykuł Uran w Sudetach – Fakty i mity na temat wydobycia uranu pochodzi z serwisu Eloblog.

CIA na temat wydobycia uranu w Polsce

Pod koniec 2016 r. amerykańska Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA) opublikowała szereg dokumentów związanych z okresem tzw. zimnej wojny. Wśród odtajnionych i ujawnionych dokumentów znalazły się również pozycje bezpośrednio związane z Polską, w tym 6 raportów dotyczących wydobycia rudy uranu w Kowarach. Przypomnę, że w latach 1948–1973 na obszarze Sudetów prowadzono intensywne wydobycie uranu, który to następnie sprzedawany był do Związku Radzieckiego. Siedziba zakładów, jak i pierwsze kopalnie zajmujące się eksploatacją rudy uranu, ulokowano w Kowarach. Działalność ta – o czym zresztą mogliśmy przypuszczać – spotkała się z zainteresowaniem służb obcego wywiadu. Poniżej przedstawiam 6 przetłumaczonych raportów pochodzących z lat 50-tych wraz z linkami do oryginałów. Ich lektura stanowi niezwykle ciekawe źródło informacji. Zwracam jednak uwagę, że zawarte w owych raportach informacje nie muszą pokrywać się z rzeczywistością i mogą być obarczone błędem. Na przykład kwestia wykorzystywania więźniów przy wydobyciu uranu (o czym jest mowa w niektórych raportach) nie znalazła potwierdzenia we współczesnych badaniach prowadzonych przez IPN. Niektóre z raportów wzajemnie się wykluczają w niektórych obszarach np. kwestia przetwarzania rudy po wydobyciu. Błędy owe mogą być wynikiem prowadzenia rozpoznania (rozpytywania) wśród ludności cywilnej zamieszkującej Kowary, pośród której krążyły różnego rodzaju plotki. Z góry przepraszam również za ewentualne błędy, który mogły powstać w trakcie tłumaczenia dokumentów. Zapraszam do lektury.

Wyrobiska dawnej kopalni uranu „Podgórze”

Zabudowania Zakładów Przemysłowych R-1 w Kowarach

Raport CIA z 15 października 1952 r.

1. Przed 1947 r. Kowary wydobywały niskiej jakości rudę żelaza. Jednakże w kwietniu tego samego roku wstrzymano wydobycie rudy żelaza i rozpoczęto wydobywanie rudy uranu. Obszar był zamieszkany przez dużą grupę Niemców; ci ludzie zostali przesiedleni przez polską administrację pomiędzy kwietniem 1947 r. a październikiem 1949 r.
2. Administracja zarządu kopalni uranu znajduje się w Kowarach. Około 40% administracji stanowi rosyjski personel; są oni rozkwaterowani w dzielnicy mieszkaniowej miasta zwanej Wysoka Łąka. Sektor został zbudowany przez Rosjan, a teraz zawiera kort tenisowy, basen i inne podobne zaplecze rekreacyjne.
3. 17 kopalni administrowanych przez Kowary znajduje się w następujących lokalizacjach: 5 kopalni blisko Kowar, 3 blisko Ogorzelca (Staetisch Dittersbach), dwie w Wieściszowicach (Rohnau), dwie w Miedziance (Kupferberg), dwie w Ciechanowicach (Rudelstadt), dwie w Świdnicy (Schweidnitz) i jedna w Szklarskiej Porębie Dolnej (Nieder-Schreiberhau).
4. Produkcja uranu osiągnęła szczyt w 1951 r.; w tym czasie 7 tys. pracowników było zatrudnionych na tym terenie. Od tego momentu wydobycie spada. Od czerwca 1952 r. planowane jest zwolnienie 1/3 górników.
5. Ruda uranowa transportowana jest przez pociąg towarowy do Ogorzelca. Tam jest myta ręcznie przy pomocy wody z wężów. Przetworzona ruda pakowana jest do metalowych pojemników, 70 cm wysokości i 30 cm obwodu. Pojemniki te są produkowane w wytwórni w Kowarach. Po wypełnieniu pojemników pakowane są one na ciężarówki ochraniane przez Rosjan, a następnie wysyłane do nieznanego miejsca.
6. Kopalnie ochraniane są przez polskich żołnierzy, którzy zakwaterowani są w starych gospodarczych budynkach blisko Kowar, które to zostały przekształcone na baraki. Jest tam 2 tys. takich strażników. Są oni rozróżniani od innych polskich jednostek wojskowych za pomocą czerwonych pasków na czapkach.

Pierwsza strona raportu CIA z 15 października 1952 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 17 marca 1953 r.

1. Kopalnie uranu zlokalizowane są w następujących miejscach: Kowary (Schmiedeberg), Lądek-Zdrój (Bad Landeck), Wleń (Laehn), Miedzianka i Ogorzelec (Staetisch Dittersbach).
2. Kowary leżą na południe od Jeleniej Góry (Hirschberg), pomiędzy Cieplicami a Kamienną Górą (Landeshut). Są tam cztery stacje na kamiennogórskiej linii kolejowej w promieniu 6 km, każda kolejna z nazwą „Kowary”; Kowary Średnie, Kowary Zdrój, Kowary Ścięgny i Kowary.
3. Tak zwane kopalnie Kowary znajdują się obok Kowar Średnich. Kopalnie są otoczone drutem kolczastym i wieżami obserwacyjnymi ze szperaczami, obsadzonymi jednostkami sowieckimi i jednostkami KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego).
4. Kowarskie kopalnie są kierowane przez Rosjan, ale pracownikami są Polacy. W innych kopalniach mówi się, że są Niemcy, Rosjanie i azjatyccy robotnicy. Wszyscy pracownicy i urzędnicy w kopalniach Kowary mają specjalne przepustki w języku polskim i rosyjskim, podbite przez polskie i rosyjskie władze. Te przepustki są pokazywane funkcjonariuszom KBW na wejściu do kopalni. Liczba osób zatrudnionych w kopalniach nie jest znana, ale jest szacowana na 600–800 górników, pracujących na zmianę.
5. W 1949 r. Zakłady Mechaniczne w Kowarach produkowały i naprawiały różne wyposażenie i sprzęt wykorzystywany w kopalniach. Na przykład ostrzenie wiertnic, spawanie złamanych i produkowanie małych pojemników do pakowania rudy.
6. Jest laboratorium w Kowarach, gdzie Rosjanie i Niemcy analizują rudę znalezioną w innych miejscach na tym terenie; jest także mały młyn do kruszenia i czyszczenia rudy.
7. W 1949 r. kopalnie w Kowarach były bardzo prymitywne, ale w 1951 r. został dokonany ogromny postęp. Klatki do przenoszenia mężczyzn i rudy, w dół i górę szybu, są zasilane elektrycznie, kopalnie są dobrze oświetlone i wentylowane i wiercenie odbywa się elektrycznie.
8. Ruda transportowana jest za pomocą ciężarówek do stacji w Kowarach Średnich albo do Ogorzelca, gdzie jest mielona i myta przed pakowaniem w wyżej wymienione pojemniki, a następnie wysyłana koleją na wschód. Przeciętnie dziennie dwa wagony załadowane rudą opuszczają Ogorzelec. Mówi się, że celem jest ZSRR, ale pojawia się także plotka, że może to być jakiś bliżej niesprecyzowany cel w Saksonii, gdzie ruda przechodzi naukowy i techniczny proces.

Pierwsza strona raportu CIA z 17 marca 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 12 maja 1953 r.

1. Przedsiębiorstwo nazywa się oficjalnie Kowarskie Kopalnie w Kowarach, okres Jelenia Góra. Pierwszy szyb został otwarty przez Niemców w czasie II wojny światowej. Adres: Zakłady Przemysłowe Rejon 1, Kowary, okres Jelenia Góra. Główny zarząd i dokumentacja znajdują się w Kowarach, Nowe Osiedle. Wszystkie szyby tej kopalni podlegają pod Rejon 1, w Kowarach.
2. Wszystkie maszyny górnicze, kompresory, wiertła, transportery i windy są sowieckiej i niemieckiej produkcji, maszyny do testowania rudy są sowieckiej produkcji. Niektóre wyposażenie jest wyprodukowane przez polskie zakłady. Transport rudy odbywa się za pomocą elektrycznych lokomotyw, a sortowanie rudy odbywa się już na powierzchni. Nie jest dalej przetwarzana przez kopalnie, ale zabierana przez ciężarówki.
3. W 1950 r. kopalnia wydobywała w tempie od 5 do 7 ciężarówek rudy w ciągu dnia. Dostarczana ruda zawiera około 2% uranu. Ruda jest ładowana do metalowych pojemników o dwóch rozmiarach: 30×40 cm i 30×80 cm. Jedna ciężarówka może zawierać od 120 do 130 pojemników pierwszego rozmiaru i 70 drugiego. Kierowcy ciężarówek są uzbrojeni w pistolety i pistolety maszynowe.
4. Kopalnia jest podzielona na cztery regiony. Region 1 jest w Kowarach, okres Jelenia Góra (Hirschberg). Dwa kolejne regiony to: Lądek-Zdrój (25–30 km od Kłodzka, okres Bystrzyca Kłodzka) i Częstochowa. [treść usunięta] do szybów dochodzą utwardzone drogi.
5. Około 100 sowieckich specjalistów z zatrudnionych jest w kopalniach. Kierowcy ciężarówek są także sowietami. W 1950 r. Rejon 1 zatrudniał od 5 do 6 tys. pracowników. W 1950 r. zatrudniano 2 tys. pracowników. Praca wykonywana jest na akord i średnia płaca górnika wynosi od 700 do 800 zł. Głównym kierownikiem kopalni był Polak, (fnu) Kurek, a kierownikiem Rejonu 1 był mężczyzna również o tym samym nazwisku. Dyrektorem naczelnym był (fnu) Grubski, Rosjanin. Pracownicy kopalni pracują na trzy zmiany. Około 200 pracowników jest członkami komunistycznej partii.
6. Przedsiębiorstwo ochraniane jest przez około 100 funkcjonariuszy KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego), którzy stacjonują w Kowarach z dowództwem przy ul. Wiejskastrasse. Ochrona jest zmieniana co cztery godziny. Droga krajowa od Kowar do Kamiennej Góry jest ochraniana, a pojazdy są zatrzymywane do kontroli przepustek. Wszyscy pracownicy posiadają dwie karty identyfikacyjne, jedna noszona jest poza czasem pracy, a druga w czasie pracy. Te karty są wzajemnie wymieniane po wejściu i wyjściu z szybu lub miejsca pracy. Przepustki do miejsc pracy upoważniają do wejścia tylko w miejscach gdzie pracownik pracuje. Każdy pracownik musi podpisać się na oświadczeniu, że nie będzie rozpowszechniać informacji o swojej pracy.

Pierwsza strona raportu CIA z 12 maja 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 20 listopada 1953 r.

1. [treść usunięta]
2. Kowary są położone około 4–5 km od Karpacza. Ich obszar jest dość duży, podzielony na Kowary Dolne, Górna i Średnie. Można do nich łatwo dojechać autobusem. Autobusy odjeżdżają ze stacji w Karpaczu o nazwie Szczęść Boże.
3. Depozyty uranu znajdują się na obszarze Kowar Górnych, 3 do 3,5 km od Kowar Dolnych. Można tam dojechać pociągiem albo pójść piechotą. W czasie II wojny światowej Niemcy zaczęli wydobywać tu uran. Kiedy w 1945 r. strefa ta znalazła się pod okupacją sowietów, natychmiast przejęli oni depozyty. Później administracją prac zajęli się również Polacy, ale nadzór i zarządzanie pozostawały tylko i wyłącznie w rękach sowietów.
4. W latach 1949–1950 wielu Polaków przeniosło się na te obszary. Wybudowano domy i utworzono kanały. Na obszarze Kowar Dolnych wznoszono domy specjalnie dla górników zajmujących się wydobyciem uranu. Depozyty uranu znajdują się bardzo blisko polsko-czechosłowackiej granicy, ponoć część z nich (z kopalni z Niemiec) można znaleźć także po czechosłowackiej stronie. Krążyły pogłoski, że w celu zwiększenia prac w kopalniach zatrudniano też więźniów (narodowości nieznanej), którzy w ten sposób wykupywali sobie wolność.
5. Górnicy pracujący przy depozytach uranu mieszkali albo w Kowarach, albo w ich najbliższym otoczeniu. Niektórzy mieszkali nawet w Bierutowicach. Aż do 1950 r. robotnicy sprawiali kłopoty w całej strefie. Zarabiali bardzo dobrze (w porównaniu do przeciętnych płac), ale całe pieniądze przeznaczali na picie. W tym czasie (kiedy trwało wydobycie uranu) pracownicy sprawiali kłopoty, dźgali ludzi nożami itp. Kiedy prace przy wydobyciu dobiegły końca w 1950 r., wszystko powoli się uspokoiło.
6. W okolicy krążyła pogłoska, że w 1948 lub 1949 r. polski inżynier, który pracował przy depozytach uranu, został złapany na szpiegowaniu dla USA. Został on zastrzelony przez sowietów.
7. Pod koniec 1950 r. wszyscy polscy pracownicy zostali odesłani do swoich domów w Polsce. Jednakże niektórzy z inżynierów (którzy brali udział przy wydobyciu uranu) pozostali i rezydowali do 1952 r. na stacji Szczęść Boże w Karpaczu. Wówczas to również wrócili do własnych domów.
8. Jeśli wierzyć pogłoskom, ilość wydobytego uranu przekroczyła oczekiwania, w porównaniu z tym ile pracy wykonano. Obecnie Polacy nadal są zatrudnieni w kopalniach [treść usunięta], choć w większości ich pracownicy to sowieci.
9. Z tego co mówił mój przyjaciel, we wczesnym 1953 r. Polacy opłacani byli w sowieckiej walucie (ruble). Ale natychmiast wymieniali ją na złotówki, w specjalnie do tego celu przeznaczonym innym okienku.
10. Każdy z górników pracujących przy depozytach uranu musi mieć specjalne pozwolenie, by do nich wejść. Pozwolenie jest wydawane przez administrację kopalni. Jednak nie wiem jak blisko depozytów mogą podchodzić mieszkańcy Kowar.
11. Wszystkie autobusy wyjeżdżają z Jeleniej Góry. Jednak tylko niektóre z nich jadą przez Kowary. Te, które jadą przez Kowary, mają na zewnątrz napisy „Jelenia Góra przez Kowary”.

Pierwsza strona raportu CIA z 20 listopada 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 15 kwietnia 1954 r.

1. Jest kopalnia uranu w Kowarach Górnych (Ober Schmiedeberg), w której pracują Polacy pod nadzorem sowietów. Była znacznie powiększona po wojnie (daty nie uzyskano) przez sowietów i Polaków. Plotka mówi, że jest dalej rozwijana i może obejmować terytorium Czech.
2. W latach 1949–1950 duża liczba robotników (liczby nie uzyskano) została przywieziona ze wszystkich części Polski do pracy do kopalni. Więźniowie także byli zmuszani do pracy w kopalni, jako warunek ich uwolnienia. Domy robotników zostały wybudowane w Kowarach Dolnych, ale ich domy są także rozsiane w całej okolicy.
3. Pod koniec 1950 r. pracownicy zostali powiadomieni i wycofani do miejsc skąd przybyli. Niektórzy z inżynierów zostali do 1952 r., ale i oni w końcu także otrzymali powiadomienia i wyjechali. Plotka mówi, że powodem był brak dalszego występowania rudy uranu.
4. Wciąż są tam jacyś Polacy pracujący w kopalni, ale większość z personelu stanowią sowieci.
5. Pracownicy kopalni mają specjalne legitymacje.

Raport CIA z 15 kwietnia 1954 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 20 stycznia 1958 r.

1. Instalacje kopalni uranu, ulokowane na południe od Kowar Górnych, są częściowo widoczne z głównej drogi, a także z linii kolejowej, która przebiega od Jeleniej Góry do Kamiennej Góry. Jedynie całkowicie widoczną część instalacji stanowi część administracyjna składająca się z 5 albo 6 jednopiętrowych baraków, stanowiących warsztaty, garaże i biura administracyjne. Zakłady te były zajmowane przez sowieckich żołnierzy do jesienie 1955 r., były otoczone drutem kolczastym i uzbrojonymi żołnierzami.
2. [treść usunięta] zakłady górnicze w Kowarach zatrudniają około 600 cywilnych pracowników i małą polską wojskową jednostkę pracy. [treść usunięta] pluton pracujących żołnierzy powracający z pracy [treść usunięta] indywidualni żołnierze w Kowarach Górnych i Kowarach Średnich. [treść usunięta] cywilni pracownicy są przywożeni do pracy ciężarówkami z okolicznych wsi i miasteczek, z tak daleka jak Kamienna Góra i Jelenia Góra, niektórzy pracownicy przyjeżdżają pociągami. [treść usunięta] kolumna około 4-tonowych ciężarówek jeździ wieczorami z Kowar do Jeleniej Góry. [treść usunięta] te transporty można obserwować niemalże każdego wieczoru. Te ciężarówki są kierowane i ochraniane przez sowieckich żołnierzy.
3. [treść usunięta] dokładnie co jest produkowane w kopalniach [treść usunięta] jest lokalnie znane jako uran. [treść usunięta] duża ilość ziemi i skały płonnej jest wyrzucana na otwartym terenie kopalń. [treść usunięta] jakiś proces sortowania rudy uranowej jest przeprowadzana w Ogorzelcu (Dittersbach).
4. [treść usunięta] sowieci opuścili na jesień 1956 r. i eksploatacja kopalni uranu była kontynuowana pod polskim kierownictwem, ale raczej już na małą skalę. [treść usunięta]

Pierwsza strona raportu CIA z 20 stycznia 1958 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Zwiedzanie dawnych kopalń uranu

Obecnie na terenie Kowar udostępnione są do zwiedzania dwie podziemne trasy. Zachęcam do odwiedzenia młodszej trasy, która znajduje się w dawnej kopalni „Podgórze”. Ponieważ wiele osób ma problem z dojazdem do niej, załączam poniżej mapkę. Kopalnia jest także na facebooku.

Trasa turystyczna w dawnej kopalni uranu „Podgórze”

Artykuł Co mówią odtajnione raporty CIA na temat wydobycia uranu w Kowarach? pochodzi z serwisu Eloblog.

Miasta 300 lat temu na Śląsku

Zaprezentowane archiwalne panoramy Śląska pochodzą z lat 30-tych XVIII wieku. Większość z nich opatrzona jest datą z lat pomiędzy 1737-1739. Autorem tych starych grafik jest śląski rysownik Friedrich Bernhard Werner, czasem występujący również pod swoim czeskim imieniem Bedřich. Warto wspomnieć, że w momencie tworzenia i publikowania tych rysunków, Śląsk znajdował się w przededniu ważnych wydarzeń – wybuchu wojen śląskich. Pierwsza z nich wybuchła w roku 1740, druga w roku 1744, a ostatnia w roku 1756. Dla Śląska wojny te były brzemienne w skutkach, gdyż oderwały tę krainę już na zawsze od Korony Czeskiej, tym samym rozpoczynając okres pruskiej dominacji i wpływów. Warto również zwrócić uwagę na to, że duża część z miast posiadała jeszcze mury miejskie, stanowiące niejako gorset, często uniemożliwiający rozwój miasta. Mury miejskie rozbierane były później, jak w przypadku Wrocławia stało się to dopiero na początku XIX wieku.

Ponieważ teren Górnego i Dolnego Śląska nie jest tożsamy z obecnym podziałem administracyjnym, zamieszczone grafiki podzieliłem współczesnymi województwami. W nawiasach zapisałem ówcześnie obowiązujące i podane nazwy miast. Zwracam uwagę, że mogą się one różnić od przedwojennych niemieckich nazw. Język, jak i nazwy miast, ewoluowały przez stulecia.

Województwo dolnośląskie

Wrocław (Breslau) – Rok 1737 – Tak wyglądały miasta 300 lat temu!

Wrocław od strony Odry – Rok 1737

Legnica (Liegnitz) – Rok 1738

Świdnica (Schweidnitz) – Rok 1738

Kamienna Góra (Landeshut) – Rok 1738

Oleśnica (Oles) – Rok 1737

Wołów (Wohlau) – Rok 1737

Środa Śląska (Neumarck) – Rok 1737

Ząbkowice Śląskie (Franckenstein) – Rok 1738

Ziębice (Münsterberg) – Rok 1738

Jelenia Góra (Hirschberg) – Rok 1739

Jawor (Jauer) – Rok 1739

Kowary (Schmiedeberg) – Rok 1739

Głogów (Glogau) – Rok 1739

Bardo (Warta) – Rok 1738

Oława (Olau) – Rok 1737

Twardogóra (Festenberg) – Rok 1737

Niemcza (Nimtsch) – Rok 1737

Strzelin (Streelen) – Rok 1737

Bierutów (Bernstadt) – Rok 1737

Trzebnica (Trebnitz) i Dobroszyce (Juliusburg) – Rok 1737

Ścinawa (Stignau) – Rok 1737

Wąsosz (Herrnstadt) – Rok 1737

Opactwo Cystersów w Lubiążu (Leubus) – 1737

Lubin (Lüben) – Rok 1738

Złotoryja (Goldberg) – Rok 1738

Prochowice (Parchwitz) – Rok 1738

Zamek Grodziec (Graditzberg) – Rok 1738

Świebodzice (Freyberg) – Rok 1738

Zamek Książ (Scloß Fürstentstein) – Rok 1738

Dzierżoniów (Reichenbach) – Rok 1738

Strzegom (Strigau) – Rok 1738

Sobótka (Zubten) i Ślęża – Rok 1738

Złoty Stok (Reichstein) – Rok 1738

Srebrna Góra (Silberberg) – Rok 1738

Góra (Gurau) – Rok 1739

Lubomierz (Liebethal) – Rok 1739

Cieplice Śląskie-Zdrój (Warmbad) – Rok 1739

Lwówek Śląski (Lemberg) – Rok 1739

Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Rok 1739

Bolesławiec (Buntzlau) – Rok 1739

Prusice (Prausnitz) – Rok 1739

Głębowice (Gros Strenz) – Rok 1737

Województwo opolskie

Opole (Oppeln) – Rok 1739

Brzeg (Brieg) – Rok 1737

Nysa (Neis) – Rok 1738

Namysłów (Namslau) – Rok 1737

Głubczyce (Leobschütz) – Rok 1737

Głogówek (Klein Glogau) – Rok 1739

Otmuchów (Ottmachau) – Rok 1738

Głuchołazy (Ziegenhals) – Rok 1738

Grodków (Grotkau) – Rok 1738

Paczków (Patschkau) – Rok 1738

Prudnik (Neustadt) – Rok 1739

Krapkowice (Krapitz) – Rok 1739

Koźle, Kędzierzyn-Koźle (Kosel) – Rok 1739

Województwo śląskie

Racibórz (Ratibor) – Rok 1739

Cieszyn (Teschen) – Rok 1738

Rudy (Rauden) – Rok 1737

Województwo lubuskie

Żagań (Sagan) – Rok 1737

Kożuchów (Freystad) – Rok 1739

Artykuł Tak wyglądały miasta 300 lat temu na Dolnym i Górnym Śląsku! pochodzi z serwisu Eloblog.

Tunele kolejowe na Dolnym Śląsku

Nie jest tajemnicę, że pod koniec XIX i na początku XX wieku Niemcy intensywnie rozwijali sieć kolejową na Dolnym Śląsku. Rozwinięta infrastruktura miała ważne znaczenie dla gospodarki, przemysłu, turystyki, a także była istotna ze względów militarnych. Rozwój linii kolejowej w Sudetach wymuszał budowę również tuneli kolejowych. Były to przedsięwzięcia niezwykle trudne, często dokonywane w niełatwych warunkach terenowych. Jak rozbudowana była dawniej infrastruktura możemy zobaczyć m.in. na starych pocztówkach.

Infrastruktura kolejowa w Karkonoszach na starej pocztówce

Pośpieszne uprzemysłowienie i intensywny rozwój infrastruktury sprawił, że ludzie w dawnych czasach wyobrażali sobie przyszłość i swoje otoczenie, jako znacząco zmodyfikowane przez człowieka. Do tego stopnia, że w wizjach przyszłości tunele, linie kolejowe i stacje pojawiały się nawet w najwyższych górach np. na Śnieżce. Dziś raczej taka wizja wydaje nam się odstraszająca, wszak przyrodę i jej walory staramy się chronić. Wczorajsze wyobrażenia przyszłości pozostały jednak ciekawym świadectwem dawnego postrzegania świata. To były jeszcze czasy, kiedy ówczesny człowiek, na fali bieżących sukcesów, uważał siebie za niezniszczalnego i wszechwładnego. Czasy przed katastrofą Titanica, Hindeburga i przed niszczycielskimi klęskami przyrody, powstałymi w wyniku działalności człowieka.

Wizja przyszłość z 1900 roku, stacja kolejowa i tunel pod Śnieżką – Źródło: dolny-slask.org.pl

Poniżej przedstawiam trzy najpopularniejsze tunele na Dolnym Śląsku. To oczywiście nie jedyne tunele w tym regionie.

Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem

Pierwszy tunel o którym napiszę, a w zasadzie dwie nitki, zostały wydrążone pod Małym Wołowcem w Górach Wałbrzyskich. Tunel powstał na trasie kolejowej od Wałbrzycha w kierunku na Nową Rudę i dalej Kłodzko. Dwie nitki, zwane również fachowo rurami, zostały wydrążone w pewnych odstępach czasowych od siebie. Pierwsza powstała w latach 1876-1879 i ma długość 1560 m. Druga została wydrążona w latach 1909-1911 i ma długość 1601 m. Ta druga nitka o długości 1,6 km jest wciąż rekordowym, bo najdłuższym tunelem kolejowym w Polsce.

Pamiątkowe zdjęcie, tunele kolejowe pod Małym Wołowcem – Źródło: dolny-slask.org.pl

Krótszy tunel jest już od dawna wyłączony z ruchu kolejowego, a znajdujące się w nim tory zostały rozebrane. Całość 1,6 km można więc pokonać pieszo z latarkami. Drugi tunel jest wciąż używany.

Wjazd do tunelu pod Małym Wołowcem, w środku widać koniec tunelu (mały jasny punkcik)

Nieużywana nitka tunelu pod Małym Wołowcem, tory są już rozebrane

Wciąż używana druga nitka tunelu pod Małym Wołowcem

W tunelu zachowały się jeszcze niemieckie napisy

Wnęka do schronienia się w razie przejazdu pociągu

Pamiątkowy kamień z datą budowy nad wjazdem do tunelu pod Małym Wołowcem

Tunel kolejowy pod Przełęczą Kowarską

Drugi z opuszczonych tuneli kolejowych na Dolnym Śląsku znajduje się pod Przełęczą Kowarską. Wydrążono go w latach 1901-1904. Tunel składa się tylko z jednej nitki o długości 1025 m. Wybudowano go na teasie Jelenia Góra – Kamienna Góra.

Prace nad tunelem kolejowym pod Przełęczą Kowarską – Źródło: dolny-slask.org.pl

Linia kolejowa na tej trasie została zamknięta w 1986 roku, tak więc nie spotkamy na jej trasie pociągów. Tunel jest nieczynny i również możemy go przejść na całej długości.

Początek tunelu kolejowego pod Przełęczą Kowarską

Tunel o pod Przełęczą Kowarską, zachowały się jeszcze tory

Tunel kolejowy pod Przełęczą Kowarską

Tunel kolejowy pod Przełęczą Kowarską

Tunele kolejowe mają wybudowane liczne tzw. wnęki ucieczkowe

Tunel kolejowy pod Sajdakiem

W bliskiej odległości od tunelu pod Małym Wołowcem znajduje się jeszcze jeden ciekawy obiekt. Tunel kolejowy wydrążony pod górą Sajdak na trasie kolejowej pomiędzy stacjami Jedlina-Zdrój i Głuszyca. Tunel ma 377 m długości. Podobnie jak tunel pod Małym Wołowcem, również i ten składa się z dwóch równoległych nitek (rur tuneli).

Archiwalna pocztówka z tunelem pod Sajdakiem, kiedy składał się tylko z jednej nitki – Źródło: dolny-slask.org.pl

Starszy wschodni tunel jest wciąż używany w ruchu kolejowym, nowszy zachodni jest już wyłączony z eksploatacji, a jego torowisko zostało rozebrane. Choć stosunkowo krótki w porównaniu do poprzednich tuneli, polecam go również zobaczyć.

Dwie nitki (rury) tuneli kolejowych pod górą Sajdak

Opuszczony tunel pod Sajdakiem – Wjazd od strony Głuszycy

Opuszczony tunel pod Sajdakiem – Wjazd od strony Jedliny-Zdrój

Opuszczony tunel pod Sajdakiem, torowisko zostało już rozebrane

Tunel pod Sajdakiem

Tunel pod Sajdakiem

Detronizacja tunelu pod Małym Wołowcem

W niedługim czasie tunel pod Małym Wołowcem przestanie być najdłuższym tunelem w regionie. W ramach budowy drogi ekspresowej S3, prowadzącej od Legnicy w kierunku przejścia granicznego w Lubawce, ma powstać tunel drogowy o rekordowej długości 2300 m. Będzie to najdłuższy tunel drogowy w Polsce. Zrządzenie losu, jakby symboliczny ukłon w kierunku historii Sudetów. Znowu to bowiem rekordowa budowla powstanie w Górach Wałbrzyskich. Wciąż jednak tunel pod Małym Wołowcem pozostanie najdłuższym obiektem wśród tuneli kolejowych.

Wizja nowego (rekordowego) tunelu drogowego w Górach Wałbrzyskich – Źródło: Mosty Katowice

Mapa opuszczone tunele kolejowe na Dolnym Śląsku

UWAGA! Tunele nie są przystosowane do zwiedzania, a wejście do nich jest zabronione. Wchodzi się tylko na własne ryzyko i odpowiedzialność.

Artykuł Opuszczone tunele kolejowe na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.

Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Zestawienie „Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk” lista i mapa z najważniejszymi atrakcjami turystycznymi w województwie dolnośląskim. Zestawienie obejmuje najważniejsze i najpopularniejsze obiekty na Dolnym Śląsku. Opisałem pierwszych 15 miejsc, które uważam za szczególnie atrakcyjne i popularne. Pozostałe są zaznaczone na mapie. Mapa z atrakcjami turystycznymi Dolnego Śląska będzie systematycznie uzupełniana. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

ZOO i Afrykarium we Wrocławiu

Wrocławski Ogród Zoologiczny jest jedną z największych atrakcji tego miasta. Historia miejsc sięga jeszcze czasów pruskich do roku 1865. Obecnie Zoo jest schronieniem dla 7 tys. zwierząt, reprezentujących około tysiąca gatunków. Pod koniec roku 2014 na terenie Zoo zostało otwarte Afrykarium, które szybko stało się ogromną atrakcją. Wrocławskie Zoo jest miejscem licznie odwiedzanym przez mieszkańców i przyjezdnych turystów. Stanowi niemałą atrakcję dla dzieci, a położenie na obszarze 33 ha, wśród licznej zieleni i zwierząt, zapewnia odpoczynek oraz relaks. Pamiętajcie jednak, że w trakcie weekendu podczas dobrej pogody, możecie spotkać tam prawdziwe tłumy. Zoo i Afrykarium to prawdopodobnie najpopularniejsze biletowane atrakcje turystyczne Dolnego Śląska.
Link: www.zoo.wroclaw.pl

Zoo i Afrykarium we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu

Naprzeciwko wrocławskiego Zoo znajduje się słynna Hala Stulecia, a za nią popularna fontanna multimedialna. W sezonie wiosenno-letnim nad jej brzegami zbierają się liczne tłumy wypoczywających Wrocławian i turystów. Wieczorami, kiedy słońce chowa się już za horyzontem, wrocławska fontanna rozpoczyna swoje pokazy multimedialne. Wspaniałe spektakle składające się z wody, światła i muzyki przyciągają wiele osób. Jesienią i zimą, kiedy fontanna jest wyłączona, miło jest przespacerować się po okalających nią pergolach. Można również zwiedzić wnętrza Hali Stulecia. Terminy i godziny pokazów należy sprawdzać na stronie internetowej.
Link: www.wroclawskafontanna.pl

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu

Katedra we Wrocławiu to jeden z najważniejszych zabytków w mieście i na Dolnym Śląsku. Jej historia związana jest z najdawniejszymi losami miasta, sięgającymi czasów pierwszych Piastów. Katedra położona jest na dawnej wyspie Ostrowie Tumskim. Wielokrotnie przebudowywana i modernizowana była świadkiem najważniejszych wydarzeń w życiu miasta i jego mieszkańców. Łącznie z tymi najbardziej okrutnymi podczas II wojny światowej, kiedy to budowla została poważnie zniszczona. Katedra jest otwarta dla wiernych i zwiedzających Ostrów Tumski. Za niewielką opłata można również wjechać na jej wieżę, gdzie znajduje się punkt widokowy.
Link: www.katedra.archidiecezja.wroc.pl

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kościół Pokoju w Świdnicy

Kościół Pokoju pod wezwaniem Trójcy Świętej w Świdnicy to zabytek znajdujący się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Drewniany kościół ewangelicki, którego budowa była związana z zakończeniem wojny trzydziestoletniej. Ta niezwykła budowla wykonana jest z drewna i innych nietrwałych materiałów, co było jednym z warunków postawionych ewangelikom, w zamian za zgodę na budowę świątyni. Kościół w Świdnicy był jedną z trzech świątyń, na których zgodę wyraził cesarz Ferdynand III Habsburg. Drugi kościół powstał w Jaworze, a trzeci w Głogowie, który XVIII wieku uległ spaleniu. Wspaniałe wnętrza świdnickiego kościoła pokoju są udostępnione dla zwiedzających za niewielką opłatą.
Link: kosciolpokoju.pl

Wnętrze Kościoła Pokoju w Świdnicy – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Świątynia Wang w Karpaczu

Niezwykła budowla i popularna atrakcja turystyczna w Karpaczu. Świątynia Wang to norweski kościółek przeniesiony w XIX wieku do dolnośląskiego Karpacza. Wang został zbudowany w południowej Norwegii na przełomie XII i XIII wieku. Obiekt został kupiony przez króla pruskiego i przewieziony w częściach do Prus. Początkowo miał stanąć w muzeum w Berlinie, ale ostatecznie zagościł na stałe w Karkonoszach. To unikalny zabytek w skali światowej. Świątynia jest kościołem parafii ewangelicko-augsburskiej, ale za niewielką opłatą jest udostępniana do zwiedzania przez turystów. Przyciąga odwiedzających przede wszytskim swoim nietypowym kształtem, tak bardzo różniącym się od kościołów, które znamy na co dzień. Panorama świątyni 360° z lotu ptaka.
Link: www.wang.com.pl

Świątynia Wang – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: Tomasz Kapczyński

Zamek Książ w Wałbrzychu

Zamek Książ to perła Dolnego Śląska i trzeci pod względem wielkości zamek w Polsce. Początki średniowiecznej warowni w tym miejscu związane są z księciem piastowskim Bolkiem I Surowym. Później zamek wielokrotnie modernizowany przechodził z rąk do rąk, aż w końcu jego wieloletnim właścicielem został ród Hochbergów. W czasie II wojny światowej w zamku prowadzone były prace związane z realizowanym w Górach Sowich projektem Riese. Współcześnie zamek wypiękniał i zaprasza turystów do zwiedzania swoich wnętrz. Choć nie zdziwcie się ich skromnym wyposażeniem, bowiem większość wnętrz po wojnie okradła Armia Czerwona. Poza zwiedzaniem sal zamkowych, możemy odwiedzić również tarasy zamkowe, a także pobliskie stajnie zamkowe oraz palmiarnię księżnej Daisy. Bardzo popularne są również nocne zwiedzania zamku.
Link: www.ksiaz.walbrzych.pl

Zamek Książ w Wałbrzychu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Grodziec

Grodziec to kolejny z dolnośląskich zamków-atrakcji, które koniecznie musisz odwiedzić. Budowla została wzniesiona na bazaltowej, powulkanicznej górze Grodziec na Pogórzu Kaczawskim. Zamek położony jest na samym szczycie, na wysokości 389 m n.p.m. Charakterystycznie góruje nad otaczającym go terenem, przez co jest widoczny już z wielu kilometrów. Jego początki nie są dokładnie znane, ale łączy się je z postacią księcia piastowskiego Bolesława I Wysokiego. Już za jego czasów w tym miejscu miał istnieć gród obronny. W późniejszych czasach zamek był wielokrotnie przebudowywany. Dziś Grodziec oferuje turystom zwiedzanie swoich wnętrz i przyjemne spędzenie czasu w średniowiecznych klimatach. Na jego terenie organizowane są różnego rodzaju festyny, eventy, inscenizacje i imprezy tematyczne. Zamek Grodziec był również scenerią dla kilku produkcji filmowych.
Link: grodziec.com

Zamek Grodziec – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Czocha

Ten malowniczo położony zamek, znajduje się już po polskiej stronie Łużyc nad rzeką Kwisa. Rzeka ta stanowiła w przeszłości historyczną granicę między Śląskiem i Łużycami. Początki Zamku Czocha sięgają XIII wieku, wtedy to był grodem warownym założonym z inicjatywy króla czeskiego Wacława I Przemyślida. Również i ten obiekt przez wieki wielokrotnie przebudowywany i zmieniał swoich właścicieli. Ciekawostką jest to, że podczas II wojny światowej mieściła się tutaj szkoła szyfrantów Abwehry. Obecnie Zamek Czocha jest dużą atrakcją turystyczną Dolnego Śląska. Choć lekko napawają smutkiem jego splądrowane wnętrza. Oprócz zwiedzania sal z przewodnikiem możliwe jest również wejście na charakterystyczną owalną więżę zamkową. Zwiedzając zamek nie zapomnijcie zajrzeć na pobliską zaporę wodną w Leśnej. To również atrakcja warta zobaczenia.
Link: www.zamekczocha.com

Zamek Czocha – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Kłodzku

Imponująca twierdza w Kłodzku to prawdopodobnie najważniejsza i najpopularniejsza atrakcja turystyczna Ziemi Kłodzkiej. Swoje imponujące rozmiary zawdzięcza rozbudowie z polecenia króla Prus Fryderyka II Wielkiego, który podczas wojen śląskich zajął tereny Śląska i Ziemi Kłodzkiej. Choć trzeba wspomnieć, że już wcześniej w tym miejscu istniała twierdza, a jeszcze wcześniej zamek i gród obronny. Podczas zwiedzania twierdzy mamy możliwość przejścia kazamatami (podziemnymi labiryntami), zobaczenia bastionów i podziwiania panoramy Kłodzka oraz okolicy z punktu widokowego na bastionie. Na obiekcie znajduje się również restauracja forteczna, nie umrzemy więc z głodu w podziemnych labiryntach.
Link: www.twierdza.klodzko.pl

Twierdza w Kłodzku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Srebrnej Górze

Srebrnogórska twierdza to kolejny z bastionów w systemie obronnym Prus, który miał zabezpieczać zdobycze terytorialne Fryderyka Wielkiego. W przeciwieństwie do twierdzy w Kłodzku, ta srebrnogórska została wzniesiona przez Prusaków od podstaw. Zasadnicza różnica jest jeszcze taka, że twierdza w Srebrnej Górze powstała bezpośrednio w górach, a nie w mieście. Dokładnie na przełęczy oddzielającej Góry Sowie od Gór Bardzkich, zwanej Przełęczą Srebrną. Mówi się o niej, jako o największej twierdzy górskiej w Europie. Położenie w takim malowniczym miejscu zachwyca turystów. Na twierdzy zwiedzimy podziemne kazamaty i imponujący Fort Donjon. W podziemiach urządzone jest małe muzeum z ekspozycją militariów.
Link: www.forty.pl

Twierdza w Srebrnej Górze – Foto: Ksiestwo Źródło: commons.wikimedia.org

Park Miniatur w Kowarach

Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska to niezwykła atrakcja turystyczna Kowar, podczas zwiedzania której możemy zobaczyć liczne pomniejszone dolnośląskie zabytki. Kilkadziesiąt obiektów na raz w jednym miejscu! Prezentowane są tutaj zamki, pałace, kościoły, ratusze i inne budowle w skali 1:25. Jeden model Karkonoszy wraz ze Śnieżką wykonany jest w skali 1:50. Miło więc można spędzić czas, spacerując wśród zieleni i miniaturowych budynków. Na terenie parku znajduje się również bistro i kawiarnia. Park miniatur w Kowarach powstał z inicjatywy Pana Mariana Piaseckiego.
Link: www.park-miniatur.com

Park Miniatur w Kowarach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: DŚF

Sztolnie Kompleksu Riese w Górach Sowich

Tajemniczy i zagadkowy kompleks Riese, drążony w Górach Sowich podczas II wojny światowej, przyciąga spore rzesze turystów. Zagadka kompleksu Riese wciąż rozpala umysły poszukiwaczy skarbów i badaczy wojennych tajemnic. Podstawowe pytania brzmią. W jakim celu były drążone sztolnie? Czy odkryliśmy już wszystko? Do turystycznego zwiedzania przystosowane są trzy kompleksy: Włodarz, Osówka i Rzeczka (Walim). Każda trasa jest trochę inna, każda prezentuję różne elementy. We Włodarzu fragment zalanych podziemi pokonujemy łodzią. Rzeczka posiada największą wydrążoną halę. Osówka zaś jest kompleksem najlepiej wykończonym i posiada na szczycie góry naziemne budowle tzw. „Kasyno” i „Siłownię”. Możecie wyszukać poszczególne obiekty Riese na mapie zmieszczonej na samym dole.

Sztolnie Kompleksu Riese – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Projekt Arado w Kamiennej Górze

Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera, to najważniejsza atrakcja Kamiennej Góry. Wielokrotnie nagradzana i chwalona. Arado oferuje zwiedzanie podziemi z niezwykłą aranżacją przenoszącą nas w czasy II wojny światowej. To właśnie różni Projekt Arado od innych poniemieckich kompleksów. Tutaj wspólnie z przewodnikiem wcielamy się w rolę szpiegów infiltrujących tajnie niemieckie laboratoria. Wewnątrz odnajdziemy rekonstrukcje wyposażenia i uzbrojenia np. rakietę V2, a w bunkrze naziemnym ekspozycję sprzętu odnalezionego w regionie. Po zwiedzeniu podziemi można wybrać się na pobliską Górę Parkową, na której zorganizowana jest ekspozycja sprzętu wojskowego Ludowego Wojska Polskiego.
Link: www.arado.pl

Projekt Arado w Kamiennej Górze – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnie Uranu w Sudetach

Podziemia zagospodarowane na atrakcje turystyczne Dolnego Śląska, to nie tylko Riese. To także różnego rodzaju kopalnie. Zaraz po wojnie na terenie Dolnego Śląska prowadzone było intensywne wydobycie uranu. Wydobywana ruda uranowa była transportowana do Związku Radzieckiego, gdzie wykorzystywano ją do celów zbrojeniowych. Proces wydobycia trwał do lat 70-tych i objęty był ścisłą tajemnicą. Dziś kilka z kopalń uranu udostępnionych jest do zwiedzania. Jedna znajduje się w Kletnie w Masywie Śnieżnika, pozostałe dwie w Kowarach, o nazwach Liczyrzepa i Pogórze. Jeżeli chcecie wiedzieć więcej na temat tajemnicy sudeckiego uranu, zapraszam do oglądania mojego filmu. Udostępnione do zwiedzania kopalnie możecie odnaleźć na mapie. Ich zwiedzanie jest całkowicie bezpieczne.

Kopanie Uranu w Sudetach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnia Złota w Złotym Stoku

Kolejna z kopalni, którą warto odwiedzić, znajduje się w Złotym Stoku. Jak sama nazwa wskazuje wydobywano w niej złoto. Oprócz zwiedzania podziemi, kopalnia oferuje także wiele innych atrakcji, w tym przygotowanych specjalnie pod kątem dzieci np. płukanie złota. Obok kopalni znajduje się Średniowieczny Park Techniki, a także Park Linowy Skalisko. Myślę, że atrakcji i wrażeń jest na cały dzień dla całej rodziny.
Link: www.kopalniazlota.pl

Kopalnia Złota w Złotym Stoku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia
Mapa i lista – Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Artykuł Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać? pochodzi z serwisu Eloblog.

Kopalnie uranu na Dolnym Śląsku

Wokół wydobycia uranu narosło wiele różnego rodzaju legend i nieprawdziwych informacji. Mój film o kopalniach uranu jest próbą odpowiedzi na najważniejsze pytania. Chciałem również rozprawić się z kilkoma powtarzającymi się w Internecie i mediach nieprawdziwymi i zafałszowanymi informacjami.

Zakłady Przemysłowe R-1 prowadzące poszukiwanie i wydobycie uranu na terenie Dolnego Śląska funkcjonowały 25 lat. Jednak próżno o nich szukać informacji w publikacjach na temat spraw gospodarczych i politycznych wydawanych w okresie PRLu. Dopiero po roku 1989 mamy możliwość odkrywania tajemnic oraz turystycznego wykorzystania pozostawionych kopalni.

Kopalnie uranu na Dolnym Śląsku

Poniżej przedstawiam mapę z miejscami związanymi z kopalnictwem uranowym na Dolnym Śląsku, które można zwiedzać.

Poniżej mapa województwa dolnośląskiego z zaznaczonymi pięcioma najważniejszymi złożami. Z tych pięciu złóż wydobyto aż 95% całego uranu. Uwaga, na mapie wkradła się literówka, powinna być kopalnia „Podgórze”, a nie „Pogórze”.

Złoża uranu na Dolnym Śląsku

Działalność organów bezpieczeństwa

Z powodu długości filmu całkowicie pominąłem wątek funkcjonowania organów bezpieczeństwa na terenie Kowar. Tutaj więc krótko nakreślę tę kwestię. Przy zakładach R-1 funkcjonowała jednostka UB, która podlegała bezpośrednio w początkowym okresie Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego, a później Wojewódzkiemu Urzędowi Bezpieczeństwa Publicznego we Wrocławiu. Do zadań jednostki należała działalność kontrwywiadowcza, przeciwdziałanie szpiegostwu i sabotażowi gospodarczemu, a także ochrona radzieckich specjalistów mieszkających w Kowarach. Wielokrotnie w mediach i relacjach mieszkańców pojawiają się również doniesienia o rozlokowaniu żołnierzy sowieckich, jednak informacje te nie mają potwierdzenia w materiale zebranym przez Instytut Pamięci Narodowej.

Nie ma wątpliwości, że na terenie Kowar Urząd Bezpieczeństwa prowadził szeroką akcję kontrwywiadowczą. Obawiano się zwłaszcza działalności wywiadu francuskiego, co wiązało się z faktem pracy w kopalniach wielu repatriantów, Polaków przybyłych z Francji i Belgi. Ochrona kontrwywiadowcza była utrudniona przez wypoczynkowy charakter Karkonoszy. Były one odwiedzane turystycznie na przykład przez pracowników obcych placówek dyplomatycznych.

Kopalnia Liczyrzepa – Sztolnie Kowary

Całość ujęć filmowych pod ziemią została wykonana w podziemnej trasie turystycznej Kopalnia Liczyrzepa. Dlatego chciałbym tutaj jeszcze raz serdecznie podziękować za udostępnienie sztolni i pomoc w przygotowaniu merytorycznym materiału. Oczywiście, wszystkich zachęcam do odwiedzenia tego miejsca i przejścia całej trasy. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, a miejsce jest całkowicie bezpieczne od promieniowania.

Podziękowania

Szczególne podziękowania za pomoc w realizacji filmu.

Podziemna Trasa Turystyczno – Edukacyjna
Kopalnia „LICZYRZEPA” Sztolnie Kowary
ul. Podgórze 55, 58-530 Kowary
www.sztolniekowary.com
Za udostępnienie materiałów i sztolni do ujęć filmowych. Całość ujęć podziemnych została wykonana w Liczyrzepie.

Panu dr hab. Robertowi Klementowskiemu
Instytut Pamięci Narodowej Oddział Wrocław
Za pomoc merytoryczną w przygotowaniu materiału.

Panu mgr inż. Franciszkowi Gaworowi
Dyrektorowi ds. Technicznych
Zakładów Przemysłowych R-1
Za pomoc merytoryczną w przygotowaniu materiału.

BIBLIOGRAFIA

Film o kopalniach uranu powstał na podstawie monografii IPN „W cieniu sudeckiego uranu. Kopalnictwo uranu w Polsce w latach 1948-1973.” dr hab. Robert Klementowski.

STRONY WWW

1. http://atom.edu.pl/index.php/ej-w-polsce/wczoraj/wydobycie-uranu-zaklady-r-1.html
2. http://interpolonika.com/2011/05/miedzianka-%E2%80%93-miasteczko-widmo-kolo-marciszowa/
3. http://www.redbor.pl/artykuly/wystawa_uran.htm
4. http://www.redbor.pl/artykuly/gornictwo_uranu.htm
5. http://www.smk-kowary.pl/images/kurierkowarski/2007/kurier_2.pdf
6. http://pl.wikipedia.org/wiki/Zak%C5%82ady_Przemys%C5%82owe_R-1
7. http://pl.wikipedia.org/wiki/Radziecki_program_nuklearny

ZDJĘCIA WSPÓŁCZESNE

1. Kopalnia „LICZYRZEPA” Sztolnie Kowary
2. Tomasz Kapczyński
3. http://pl.wikipedia.org/wiki/Uran_(pierwiastek)
4. http://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_J%C4%85drowa_%C5%BBarnowiec

ZDJĘCIA ARCHIWALNE

1. http://dolny-slask.org.pl/
2. Zbiory Instytutu Pamięci Narodowej
3. http://en.wikipedia.org/wiki/Manhattan_Project

INHALACJE RADONOWE
Jelenia Struga Spa Resort
ul. Podgórze 55, 58-530 Kowary
http://www.jeleniastruga.pl/

Zobacz także: Pytania i Odpowiedzi – Uran i Zapora Pilchowice

Artykuł Film o kopalniach uranu na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.