Dolnośląska kuchnia i regionalne dania przeminęły wraz z wymianą ludności, jaka dokonała się po 1945 roku. Gdybym miał wymienić trzy topowe dolnośląskie dania i produkty wymieniłbym po kolei: śląskie niebo – jako danie główne, karkonoski likier Echt Stonsdorfer – jako regionalny produkt słynny na całą Europę i bombę legnicką – jako popularny przysmak pochodzący z Legnicy. Dziś kilka słów chciałbym napisać o tym ostatnim.

Bomba legnicka – krótka historia

Polska Wikipedia, a prawdopodobnie również za nią inne publikacje np. książka „Kuchnia Ducha Gór”, podaje, że po raz pierwszy bombę legnicką przygotowano w 1853 roku w cukierni braci Müller. Jej autorem miał być mistrz cukiernictwa Eduard Müller. Jak zwraca uwagę Grzegorz Sobel, znawca przedwojennej dolnośląskiej kuchni, rok 1853 jest tylko rokiem założenia cukierni przez Hermanna Müllera, starszego brata Eduarda. Młodszy z nich wówczas wciąż jeszcze uczył się zawodu. W związku z tym wymyślenie bomby legnickiej musiało nastąpić później. Grzegorz Sobel sugeruje, że przysmak został opracowany przez Eduarda Müllera dopiero w 1875 roku z okazji wizyty cesarza Wilhelma I po zakończeniu manewrów wojskowych na Dolnym Śląsku. Być może bomba legnicka miała trafić jako jeden z podarunków dla cesarza. W każdym razie wkrótce po tym wydarzeniu bracia Eduard i Hermann weszli w spółkę, sprzedając swoje wyroby pod marką Bracia Müller (niem. Gebrüder Müller). Sklep z ich wyrobami znajdował się przy dzisiejszej ulicy Najświętszej Marii Panny.

Bomba legnicka szybko zdobyła popularność. Początkowo sprzedawana była w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Jej receptura nie została jednak zastrzeżona przez braci Müller, którzy wkrótce doczekali się sporej konkurencji. Już w latach 80. w Legnicy było kilku cukierników, którzy wypiekali ten przysmak. Wśród nich najprężniejsza była firma Franza Meyenburga, która uruchomiła produkcję legnickich bomb na skalę przemysłową. Po śmierci Franza Meyenburga jego cukierniczy biznes przejęli jego synowie, w tym głównie Carl Meyenburg. Ich lokal znajdował do II wojny światowej przy dzisiejszej ulicy Mickiewicza 17. Cukiernia Carla Meyenburga była największą cukiernią produkującą legnickie bomby. Od tego momentu przysmak ten zawitał na stoły wielu dolnośląskich miejscowości. Ładnie opakowany był również doskonałym pomysłem na prezent.

Legnicka bomba współcześnie

Dawne przedwojenne regionalne dania i przysmaki powoli wracają na stoły dolnośląskich lokali. Tak jest choćby ze słynnym typowo dolnośląskim daniem zwanym śląskim niebem, które można dziś zjeść np. w Karczmie Rycerskiej na Zamku Grodno i w Browarze Miedzianka. Podobnie jest z bombą legnicką, której wskrzeszenia podjęły się m.in. Pierniki Wrocławskie. Tak poniżej wygląda ich wyrób. Trzeba przyznać, że przysmak jest elegancko zapakowany i równie dobrze smakuje. A to się ceni.

Dawni niemieccy cukiernicy, którzy po wojnie opuścili Legnicę, zabrali również ze sobą recepturę i markę legnickich bomb. Do dziś można kupić Liegnitzer Bomben u kilku producentów na terenie Niemiec.

Artykuł Bomba legnicka – Historyczny przysmak z Dolnego Śląska pochodzi z serwisu Eloblog.

Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? Któregoś dnia zadałem sobie takie pytanie, bawiąc się w generowanie obrazów za pomocą kreatora obrazów Bing. Zamiast złożonych promptów postanowiłem wpisywać proste hasła, głównie same nazwy miejscowości, tak aby sprawdzić jak Ai w swoich zasobach „widzi” nasze miejscowości. Wpisywałem same nazwy miejscowości np. „Wrocław” lub nazwy miejscowości z dodatkową informacją określającą lokalizację lub cechę charakterystyczną danego miejsca np. „Uzdrowisko Kudowa-Zdrój” albo „Karłów w Górach Stołowych”. Niektóre wyniki mogą być zaskakujące.

Do wygenerowania obrazów użyłem kreatora obrazów Bing, który bazuje na sztucznej inteligencji DALL·E 3. Jeżeli ktoś chciałby się sam pobawić w generowanie obrazów podsyłam link.

Wrocław

Legnica

Wałbrzych

Jelenia Góra

Głogów

Kowary

Karpacz

Kłodzko

Karłów

Kudowa-Zdrój

Kamienna Góra

Międzygórze

Złotoryja

Lwówek Śląski

Złoty Stok

Ząbkowice Śląskie

Świdnica

Zgorzelec

Bogatynia

Artykuł Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? pochodzi z serwisu Eloblog.

10 niezrealizowanych budowli na Dolnym Śląsku

Zazwyczaj na moim blogu piszę o niezwykłych budowlach, które możemy spotkać na naszych szlakach turystycznych. Dziś przygotowałem artykuł nieco inny. Również związany z niezwykłymi obiektami, ale tymi, które nigdy nie zostały wybudowane. Okazuje się, że niezrealizowane plany nie są tylko domeną powojennej historii Polski. Oto 10 różnych niewybudowanych obiektów na terenie Dolnego Śląska. Większość z nich pochodzi ze stolicy Śląska – Wrocławia. Nie ma się czemu dziwić. To właśnie tu, w tym najważniejszym śląskim mieście, lansowano odważne projekty budowlane.

1. Gmach Główny Uniwersytetu Wrocławskiego

Pierwsza z budowli w zasadzie nie należy do obiektów niezrealizowanych, ale raczej do obiektów nigdy nieukończonych. Mowa jest o barokowym, monumentalnym Gmachu Głównym Uniwersytetu Wrocławskiego. Prace przy budowie obiektu rozpoczęły się w 1728 roku. Według pierwotnych projektów budynek miał się składać z dwóch skrzydeł o tej samej długości. Każde skrzydło miało mieć swoją własną wieżę, a po środku miała znajdować się główna trzecia najwyższa strzelista wieża. Po czterech latach od rozpoczęcia budowy zachodnie skrzydło było już ukończone. Dalszą budowę gmachu przerwał wybuch wojen śląskich. Po ich zakończeniu Śląsk znalazł się w rękach Prusaków, a dalszy rozwój uniwersytetu został zaniechany. Z trzech zaplanowanych wież ukończono tylko jedną, zwaną dziś Wieżą Matematyczną. Nie udało się ukończyć także w całości skrzydła wschodniego.

Tak miał wyglądać Gmach Główny Uniwersytetu Wrocławskiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

A tak współcześnie wygląda wybudowana część gmachu

2. Niezrealizowane koncepcje Mostu Grunwaldzkiego

Most Grunwaldzki, dawniej zwany Kaiserbrücke, to jeden z najbardziej charakterystycznych mostów Wrocławia. W zasadzie można go śmiało nazwać jednym z symboli tego miasta. Wielokrotnie jego wizerunek był umieszczany i powielany na zdjęciach promujących Wrocław. Mało osób jednak wie, że charakterystyczną bryłę Mostu Grunwaldzkiego mogła zastąpić zupełnie inna konstrukcja. Wśród archiwalnych szkiców zachowało się kilka koncepcji budowy Mostu Grunwaldzkiego, prezentujących budowlę w odmiennej formie. Dwie z tych niezrealizowanych budowli zamieszczam poniżej. Ostatecznie wybrano jednak inny, dobrze nam znany projekt mostu, a jego budowę ukończono w 1910 roku.

Jedna z niezrealizowanych koncepcji Mostu Grunwaldzkiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Kolejna z niezrealizowanych koncepcji Mostu Grunwaldzkiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

3. Wieżowiec na Rynku we Wrocławiu

Wrocławski Rynek to jedno z najpopularniejszych miejsc we Wrocławiu. To również jeden z największych średniowiecznych placów targowych w Europie. Mało osób jednak wie, że w latach 20-tych XX wieku planowano na środku Rynku we Wrocławiu wybudować wieżowiec. A wszystko to za sprawą wizji znanego i cenionego wrocławskiego architekta – Maxa Berga. Max Berg zasłynął przede wszystkim jako projektant modernistycznej Hali Stulecia we Wrocławiu, która dziś wpisana jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Berg przez wiele lat (1909–1924) pełnił również funkcję miejskiego architekta we Wrocławiu. Na fali swojego zafascynowania wieżowcami i modernizmem architekt przedłożył koncepcje budowy kilku żelbetowych wieżowców we Wrocławiu. Jeden z nich miał się znaleźć w samym ścisłym centrum miasta, na rynku. Do realizacji tych planów jednak nie doszło. Pozostały jednak po pomyśle odważne szkice Berga.

Szkic projektu wieżowca na Rynku we Wrocławiu, w lewym dolnym rogu widać Stary Ratusz – Źródło: dolny-slask.org.pl

Kolejny szkic wieżowca na Rynku, tym razem od południowej strony – Źródło: dolny-slask.org.pl

4. Wieżowiec na pl. Powstańców Warszawy we Wrocławiu

Koncepcja budowy wieżowca na Rynku we Wrocławiu to nie jedyny pomysł Maxa Berga. Równie monumentalne wieżowce miały się znaleźć również w innych częściach miasta. Budowę jednego z nich Max Berg zaproponował nad Odrą, tuż obok Mostu Grunwaldzkiego. Dziś w tym miejscu, przy placu Powstańców Warszawy (dawniej Lessing Platz), znajduje się charakterystyczny budynek Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego. Został on jednak wybudowany znacznie później. Wcześniej w wizji Maxa Berga miał w tym miejscu stanąć potężny, modernistyczny gmach, który swoimi rozmiarami przyćmiłby okoliczne budynki. Również i ta koncepcja Berga nie znalazła poparcia, a sam architekt wkrótce w atmosferze lekkiego skandalu zrezygnował z pełnionej funkcji miejskiego architekta. Jeden z internautów przygotował ciekawą wizualizację śmiałych planów Maxa Berga. Zamieszczam ją również poniżej.

Szkic wieżowca na pl. Powstańców Warszawy we Wrocławiu – Źródło: dolny-slask.org.pl

5. Zapora wodna Wałbrzych-Konradów

Końcówka XIX wieku to czas wielkich powodzi, które nawiedzają Dolny Śląsk. Ich katastrofalne skutki (zwłaszcza powódź z 1897 roku) były impulsem do wdrożenia ambitnego programu przeciwpowodziowego w Sudetach. Ważnym elementem działań przeciwpowodziowych była budowa nowoczesnych zapór wodnych, które mogłyby łagodzić skutki gwałtownych opadów, ale i również ujarzmiać moc zgromadzonej wody, przekształcając ją w energię elektryczną. Zbiorniki powstałe ze spiętrzonej wody mogły również pełnić funkcje retencyjne. Do sztandarowych inwestycji z tego okresu należą m.in. zapory w Pilchowicach, Leśnej i Zagórzu Śląskim. Okazuje się, że Niemcy planowali wybudować również kolejne zapory w Sudetach. Oto projekt jednej z nich, zlokalizowanej w Górach Wałbrzyskich, nazwanej zapora Wałbrzych-Konradów. Budowa tego zbiornika jednak nigdy nie została rozpoczęta.

Więcej informacji na temat tej budowli, a także dokładniejsze plany są na serwisie dolny-slask.org.pl.

Plany niezrealizowanej zapory i zbiornika Wałbrzych-Konradów (Waldenburg-Konradswaldau) – Źródło: dolny-slask.org.pl

Plany niezrealizowanej zapory i zbiornika Wałbrzych-Konradów (Waldenburg-Konradswaldau) – Źródło: dolny-slask.org.pl

6. Autostrada Wrocław-Wiedeń

Budowa sieci nowoczesnych autostrad w III Rzeszy, tzw. Reichsautobahn, była jednym z głównych i prestiżowych zadań realizowanych po dojściu do władzy przez nazistów. Liczby są imponujące i mówią same za siebie. W ciągu kilku lat (1933–1939) wybudowano około 4 tys. km autostrad. Po wybuchu wojny tempo budowy nowych autostrad znacznie spadło, jednak wciąż planowano realizacje kolejnych, nowych inwestycji. Zwłaszcza, że zwiększeniu uległo terytorium III Rzeszy (np. poprzez Anschluss Austrii), co oznaczało konieczność skomunikowania nowych terenów. W takich okolicznościach powstał pomysł budowy autostrady Wrocław-Wiedeń (Breslau-Wien). Na temat historii budowy tej autostrady pisałem już we wcześniejszym artykule. Najbardziej zaawansowane prace były prowadzono na Morawach. Na terenie Dolnego Śląska pomysł nie wyszedł poza fazę deski kreślarskiej.

Plan przebiegu autostrady w lepszej rozdzielczości dostępny jest na serwisie dolny-slask.org.pl.

Planowany przebieg autostrady Wrocław-Wiedeń na terenie Dolnego Śląska – Źródło: dolny-slask.org.pl

7. Pałac Kultury i Nauki we Wrocławiu

Okazuje się, że nie tylko Niemcy w dwudziestoleciu międzywojennym mieli wizje wznoszenia monumentalnych budowli w centrum Wrocławia. Podobne koncepcje pojawiały się również po wojnie, zwłaszcza wtedy, kiedy to w wyniku działań wojennych wiele zniszczonych miejsc czekało na nowe zagospodarowanie. Jednym z takich miejsc był obszar wokół placu Grunwaldzkiego, gdzie Niemcy w czasie wojny zorganizowali prowizoryczne lotnisko. To właśnie na placu Grunwaldzkim pojawił się pomysł budowy monumentalnego pałacu w stylu socrealistycznym, żywo przypominającym Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Koncepcje budowy takiego pałacu-wieżowca przygotował architekt Tadeusz Teodorowicz-Todorowski. Wrocławski Pałac Kultury i Nauki, choć dumnie prezentowany w postaci makiet na pierwszomajowych pochodach, nie miał szans na realizację. Pomysł więc zaniechano, myślę, że tym razem z korzyścią dla miasta.

Więcej zdjęć projektu dostępnych jest na serwisie dolny-slask.org.pl.

Wizja wrocławskiego Pałacu Kultury i Nauki, po lewej stronie widoczny jest Most Grunwaldzki – 10 niezrealizowanych budowli na Dolnym Śląsku

8. Nieukończona elektrownia szczytowo-pompowa w Młotach

W latach 70-tych we wsi Młoty niedaleko Bystrzycy Kłodzkiej ruszyła budowa tzw. elektrowni szczytowo-pompowej. Konstrukcji bliźniaczo podobnej do Elektrowni Porąbka-Żar w województwie śląskim. Głównymi elementami elektrowni miały być dwa zbiorniki położone na różnych wysokościach: dolny i górny. Dolny zbiornik powstałby w wyniku budowy zapory na rzece Bystrzyca. Po spiętrzeniu wód rzeki miano zalać wieś Młoty i w ten sposób stworzyć sztuczny zbiornik. Budowę drugiego, górnego zbiornika, zaplanowano wyżej na sąsiednim szczycie. Oba zbiorniki byłyby ze sobą połączone sztolniami (upadowymi), przez które woda byłaby na przemian pompowana i spuszczana, tym samym magazynując i generując energię. Tyle w teorii. Budowa elektrowni nigdy nie została jednak ukończona, pomimo tego, iż część prac górniczych została już wykonana. Wydrążona została już sztolnia obiegowa, którą miano puścić nurt rzeki. W górze Zamkowa Kopa zaczęto drążyć sztolnie łączące oba zbiorniki. Przygotowano również teren pod budowę zapory. Budowa elektrowni została wstrzymana w latach 80-tych. Choć co jakiś czas pojawiają się informacje o wznowieniu budowy, jej realizacja wciąż pozostaje zawieszona w próżni.

Plany budowy zbiorników elektrowni znajdują się pod tym linkiem.

Plan budowy elektrowni szczytowo-pompowej w Młotach naniesiony na współczesne zdjęcie satelitarne Google Maps

Ukończona sztolnia obiegowa elektrowni w Młotach – 10 niezrealizowanych budowli na Dolnym Śląsku

9. Pierwsze plany Sky Towera

Koniec końców Wrocław doczekał się swojego nowoczesnego wieżowca z prawdziwego zdarzenia. Budowę pierwszego drapacza chmur podjął się wrocławski biznesmen Leszek Czarnecki. Wieżowiec miał stanąć na miejscu ówcześnie najwyższego wrocławskiego budynku – Poltegoru. Po rozbiórce Poltegoru prace nad budową drapacza chmur ruszyły już pod koniec 2007 roku. Sky Tower – bo taką nazwę otrzymał – był reklamowany jako najwyższy budynek w Polsce. Swoją wysokością miał zdetronizować Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Jednakże kryzys finansowy w 2008 roku, a także nieporozumienia z pierwszym projektantem budowli, doprowadziły do zmiany koncepcji i przeprojektowania Sky Towera. Nie tylko obniżono wysokość budynku, ale i również zmieniono zasadniczo jego formę. Poniżej zamieszczam jedną z pierwszych, niezrealizowanych wizji Sky Towera. Czy w takiej formie byłby on lepszy od zrealizowanej fallicznej budowli? To już oceńcie sami.

Wizualizacja pierwszej koncepcji Sky Towera we Wrocławiu

10. Kopalnia odkrywkowa pod Legnicą

Nie wszyscy wiedzą, że w okolicach Legnicy znajduje się prawdziwy skarb. To ogromne złoża węgla brunatnego, jedne z największych złóż w Europie, których zasoby szacowane są na 5,5 mld ton. Od dłuższego czasu trwa dyskusja nad rozpoczęciem eksploatacji tych złóż. Pod uwagę brane są różne metody eksploatacji, jednak najczęściej mówi się o metodzie odkrywkowej. To oczywiście wiązałoby się ze znaczną ingerencją w środowisko naturalne, wymagałoby także przesiedlenia okolicznej ludności. Nie dziwi więc fakt, że budowa kopalni odkrywkowej spotkała się ze sporym sprzeciwem mieszkańców. Pomysł pozostaje więc wciąż w sferze planów i koncepcji. Ciekawe czy zmieni się to w momencie, kiedy obecnie eksploatowane złoża węgla brunatnego zaczną się kurczyć, gdy jednocześnie Polska wciąż nie będzie w stanie korzystać z alternatywnych źródeł energii.

Planowany obszar działalności kopalni odkrywkowej: kolor czerwony – obszar odkrywki, kolor szary – miejsca na zwałowiska

Artykuł 10 niezrealizowanych budowli na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.

Miasta 300 lat temu na Śląsku

Zaprezentowane archiwalne panoramy Śląska pochodzą z lat 30-tych XVIII wieku. Większość z nich opatrzona jest datą z lat pomiędzy 1737-1739. Autorem tych starych grafik jest śląski rysownik Friedrich Bernhard Werner, czasem występujący również pod swoim czeskim imieniem Bedřich. Warto wspomnieć, że w momencie tworzenia i publikowania tych rysunków, Śląsk znajdował się w przededniu ważnych wydarzeń – wybuchu wojen śląskich. Pierwsza z nich wybuchła w roku 1740, druga w roku 1744, a ostatnia w roku 1756. Dla Śląska wojny te były brzemienne w skutkach, gdyż oderwały tę krainę już na zawsze od Korony Czeskiej, tym samym rozpoczynając okres pruskiej dominacji i wpływów. Warto również zwrócić uwagę na to, że duża część z miast posiadała jeszcze mury miejskie, stanowiące niejako gorset, często uniemożliwiający rozwój miasta. Mury miejskie rozbierane były później, jak w przypadku Wrocławia stało się to dopiero na początku XIX wieku.

Ponieważ teren Górnego i Dolnego Śląska nie jest tożsamy z obecnym podziałem administracyjnym, zamieszczone grafiki podzieliłem współczesnymi województwami. W nawiasach zapisałem ówcześnie obowiązujące i podane nazwy miast. Zwracam uwagę, że mogą się one różnić od przedwojennych niemieckich nazw. Język, jak i nazwy miast, ewoluowały przez stulecia.

Województwo dolnośląskie

Wrocław (Breslau) – Rok 1737 – Tak wyglądały miasta 300 lat temu!

Wrocław od strony Odry – Rok 1737

Legnica (Liegnitz) – Rok 1738

Świdnica (Schweidnitz) – Rok 1738

Kamienna Góra (Landeshut) – Rok 1738

Oleśnica (Oles) – Rok 1737

Wołów (Wohlau) – Rok 1737

Środa Śląska (Neumarck) – Rok 1737

Ząbkowice Śląskie (Franckenstein) – Rok 1738

Ziębice (Münsterberg) – Rok 1738

Jelenia Góra (Hirschberg) – Rok 1739

Jawor (Jauer) – Rok 1739

Kowary (Schmiedeberg) – Rok 1739

Głogów (Glogau) – Rok 1739

Bardo (Warta) – Rok 1738

Oława (Olau) – Rok 1737

Twardogóra (Festenberg) – Rok 1737

Niemcza (Nimtsch) – Rok 1737

Strzelin (Streelen) – Rok 1737

Bierutów (Bernstadt) – Rok 1737

Trzebnica (Trebnitz) i Dobroszyce (Juliusburg) – Rok 1737

Ścinawa (Stignau) – Rok 1737

Wąsosz (Herrnstadt) – Rok 1737

Opactwo Cystersów w Lubiążu (Leubus) – 1737

Lubin (Lüben) – Rok 1738

Złotoryja (Goldberg) – Rok 1738

Prochowice (Parchwitz) – Rok 1738

Zamek Grodziec (Graditzberg) – Rok 1738

Świebodzice (Freyberg) – Rok 1738

Zamek Książ (Scloß Fürstentstein) – Rok 1738

Dzierżoniów (Reichenbach) – Rok 1738

Strzegom (Strigau) – Rok 1738

Sobótka (Zubten) i Ślęża – Rok 1738

Złoty Stok (Reichstein) – Rok 1738

Srebrna Góra (Silberberg) – Rok 1738

Góra (Gurau) – Rok 1739

Lubomierz (Liebethal) – Rok 1739

Cieplice Śląskie-Zdrój (Warmbad) – Rok 1739

Lwówek Śląski (Lemberg) – Rok 1739

Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Rok 1739

Bolesławiec (Buntzlau) – Rok 1739

Prusice (Prausnitz) – Rok 1739

Głębowice (Gros Strenz) – Rok 1737

Województwo opolskie

Opole (Oppeln) – Rok 1739

Brzeg (Brieg) – Rok 1737

Nysa (Neis) – Rok 1738

Namysłów (Namslau) – Rok 1737

Głubczyce (Leobschütz) – Rok 1737

Głogówek (Klein Glogau) – Rok 1739

Otmuchów (Ottmachau) – Rok 1738

Głuchołazy (Ziegenhals) – Rok 1738

Grodków (Grotkau) – Rok 1738

Paczków (Patschkau) – Rok 1738

Prudnik (Neustadt) – Rok 1739

Krapkowice (Krapitz) – Rok 1739

Koźle, Kędzierzyn-Koźle (Kosel) – Rok 1739

Województwo śląskie

Racibórz (Ratibor) – Rok 1739

Cieszyn (Teschen) – Rok 1738

Rudy (Rauden) – Rok 1737

Województwo lubuskie

Żagań (Sagan) – Rok 1737

Kożuchów (Freystad) – Rok 1739

Artykuł Tak wyglądały miasta 300 lat temu na Dolnym i Górnym Śląsku! pochodzi z serwisu Eloblog.

Wojska Radzieckie w Polsce

Rozlokowanie w Polsce ponad 60 tys. sowieckich żołnierzy stwarzało problemy natury gospodarczej i prawnej. Do roku 1956, czyli do momentu, w którym pobyt Armii Radzieckiej w Polsce został prawnie uregulowany, ich kwatermistrzostwa wojskowe nie płaciły czynszów za zajmowane obiekty. Dużym problemem było również wyegzekwowanie należności za media tupu prąd, gaz, woda. Dostawy go garnizonów Armii Radzieckiej musiały być starannie realizowane, często kosztem niedoboru produktów dla polskich odbiorców. Na potrzeby pobytu PGWAR zajęto około 70 tys. ha powierzchni i 4437 budynków, w tym 454 bydynki zostały wybudowane własnymi siłami przez Sowietów. Całość o łącznej kubaturze ponad 14 mln m³. Ponadto wojska radzieckie miały do dyspozycji: 8 lotnisk, 8 poligonów, 23 bocznice kolejowe i 3 ha nadbrzeży portowych. Komponenty grupy zostały rozlokowane łącznie na obszarze 59 polskich miejscowości.

Armia Radziecka w Legnicy – Foto: Franciszek Grzywacz Wydawnictwo Edytor

Należy podkreślić, że próby regulowania należności za pobyt PGWAR spotykały się z nerwową reakcją Sowietów. Myślę, że zdanie wypowiedziane przez gen. płk. Kuźmę Galickiego do gen. bryg. Leszka Krzemienia, dobrze obrazują ówczesny stosunek Sowietów do Polski i jej roli w sowieckiej strefie wpływów.

Myśmy dla was te ziemie wyzwolili, myśmy tu położyli setki tysięcy trupów, a wy nam teraz przedstawiacie rachunki.

Gen. płk Kuźma Galicki, Dowódca PGWAR (1955–1958) – Wojska Radzieckie w Polsce 1939–1993 Z. Kuśmierek Red. S. Dąbrowski, K. Jaworska, W.W. Szetelnicki str. 256

Gen. płk Kuźma Galicki – Dowódca PGW (1955-1958)

Legnica – Mała Moskwa

Początkowo Dowództwo PGWAR planowano umieścić na stałe w Bydgoszczy. Jednak ostatecznie wybrano jedno z większych miast na Dolnym Śląsku – Legnicę. Od tego momentu radzieccy żołnierze stali się nieodłącznym krajobrazem tego dolnośląskiego miasta. Duża liczba Rosjan sprawiła, że z czasem Legnica zdobyła sobie miano „Małej Moskwy”. Wydzielono i odseparowano specjalny fragment miasta. Ze względu na swój kształt nazywany został przez legniczan „Kwadratem”. W rzeczywistości obszary zajmowane przez Sowietów w Legnicy miały charakter niejednolity i nieregularny. Było wiele stref porozrzucanych w całym mieście. Pan Franciszek Grzywacz, autor publikacji poświęconych Armii Radzieckiej w Legnicy, tak opisuje zaistniałą sytuację:

Ścisła linia podziału miasta na dwie strefy radziecką i polską była tylko między czerwcem i październikiem 1945 roku. Wtedy Rosjanie zdecydowali, że pozostaną w „wyzwolonej” Legnicy na zawsze. Wpędzili przybyłych Polaków na prawobrzeżną ubogą część miasta (ulice Kartuska-Wrocławska-Rzeczypospolitej), a bogate śródmieście z fabrykami plądrowali. Wtedy też wydzielili murem część bogatej dzielnicy Tarninów i utworzyli tam dzielnicę „Kwadrat” dla generalicji i Dowództwa Północnej Grupy Wojsk, które utworzyli w nowiutkim budynku Wehrmachtu przy ul. Grabskiego.

Na moim filmie zaznaczyłem na mapie tylko jedną, najważniejszą wydzieloną cześć dla PGWAR, zwaną „Kwadratem”. Poniżej zamieszczam mapę obrazującą sytuację w całej Legnicy. Obszary zajęte przez Sowietów zaznaczone są kolorem czerwonym. Mapa pochodzi z przewodnika Śladami Małej Moskwy Wydawnictwa Edytor. Dla osób, które chciałby zgłębiać wiedzę na temat Małej Moskwy i odbyć wycieczkę śladami Armii Radzieckiej, zachęcam do zakupienia ich publikacji.

Mapa Legnica „Mała Moskwa” – Obszary zajęte przez PGWAR – Źródło: Przewodnik Śladami Małej Moskwy Wydawnictwo Edytor

Poniżej zamieszczam jeszcze dwa stare filmy przedstawiające wojska radzieckie w Legnicy. W części drugiej można zobaczyć szpital w Lasku Złotoryjskim. Dziś obiekt jest kompletnie opuszczony i zdewastowany. Jak wygląda współcześnie można zobaczyć w tym artykule.

ZDJĘCIA

ahojMEDIA
www.ahojmedia.pl

BIBLIOGRAFIA

1. Wojska Radzieckie w Polsce 1939-1993 – Red. S. Dąbrowski, K. Jaworska, W.W. Szetelnicki
2. Dolny Śląsk Monografia Historyczna – Red. Wojciecha Wrzesińskiego

Archiwalne Zdjęcia

1. Przedwojenne zdjęcia Legnicy – dolny-slask.org.pl
2. Zdjęcia wojsk radzieckich w Legnicy – Franciszek Grzywacz Wydawnictwo Edytor

Dla osób, które chciałyby zgłębić losy radzieckich żołnierzy w Legnicy polecam ofertę wydawnictwa Edytor, które kilka ze swoich publikacji poświęciło właśnie temu tematowi. Podziękowania dla Pana Franciszka Grzywacza za udostępnienie starych zdjęć Armii Radzieckiej w Legnicy.

Wydawnictwo Edytor

Artykuł Mała Moskwa – Wojska Radzieckie w Polsce cz. 3 pochodzi z serwisu Eloblog.

Szpital został wybudowany jeszcze przez Niemców w latach 30-tych ubiegłego wieku. W czasie II Wojny Światowej był intensywnie wykorzystywany do leczenia i rekonwalescencji rannych żołnierzy Wehrmachtu. Kiedy w 1945 roku zbliżała się Armia Czerwona obiekt został ewakuowany. Po zakończeniu wojny poniemieckie wojskowe obiekty w Legnicy zostały zajęte przez Sowietów. Szybko zapadła również decyzja o ulokowaniu w Legnicy Dowództwa Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Na Dolnym Śląsku zainstalowało się również wiele komponentów PGWAR. Nie dziwi więc fakt, że również i szpital został wykorzystany przez radzieckich żołnierzy.

Przedwojenne zdjęcie lotnicze szpitala w Legnicy – Źródło: dolny-slask.org.pl

W 1993 roku obiekt, jak wiele innych podobnych tego typu miejsc, został przez Rosjan opuszczony i zwrócony stronie polskiej. Dziś zrujnowany, znajduje się w prywatnych rękach. Raczej już nigdy nie będzie wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem, gdyż koszty jego remontu byłyby niemałe. Opuszczony radziecki szpital w Legnicy to naprawdę ogromny obiekt, docelowo mógł pomieścić ponad 600 łóżek. Dziś zwiedzając jego opuszczone wnętrza, możemy sobie tylko wyobrazić, jaką rolę mógł pełnić w przypadku wybuchy III Wojny Światowej.

Szpital Widmo – Opuszczony radziecki szpital w Legnicy – Foto: Adrian Sitko

Zabudowania byłego radzieckiego szpitala – Foto: Adrian Sitko

Budynki pozarastała już roślinność – Foto: Adrian Sitko

Wejście do szpitala – Foto: Adrian Sitko

Główny hol, recepcja szpitala – Foto: Adrian Sitko

Główny hol, recepcja szpitala – Foto: Adrian Sitko

Długie szpitalne korytarze, po bokach sale chorych – Foto: Adrian Sitko

Długie szpitalne korytarze, po bokach sale chorych – Foto: Adrian Sitko

Radziecki szpital w Legnicy mógł pomieścić ponad 600 pacjentów – Foto: Adrian Sitko

Szpital jest naprawdę ogromny, można się w nim łatwo zgubić – Foto: Adrian Sitko

Jedne z licznych ubikacji dla pacjentów – Foto: Adrian Sitko

Widok z okna na pozarastane budynki – Foto: Adrian Sitko

Kiedyś być może była to sala telewizyjna lub konferencyjna – Foto: Adrian Sitko

Pozostałości po Armii Radzieckiej – Foto: Adrian Sitko

W szpitalu znajdziemy wiele radzieckich gazet… – Foto: Adrian Sitko

…a także rosyjskich napisów – Foto: Adrian Sitko

Pomieszczenia dla szpitalnego personelu – Foto: Adrian Sitko

Szpital jest ogromny, żeby go zwiedzić potrzeba kilka godzin chodzenia – Foto: Adrian Sitko

Kolejne szpitalne korytarze – Foto: Adrian Sitko

Blok operacyjny, izolatka radzieckiego szpitala w Legnicy – Foto: Adrian Sitko

Główna sala operacyjna, wszelki sprzęt już dawno został wywieziony lub ukradziony – Foto: Adrian Sitko

Szpital posiada również obszerne piwnice – Foto: Adrian Sitko

Przejście piwnicami dostarcza lekkiego dreszczyku emocji – Foto: Adrian Sitko

Chyba jakieś szpitalne łaźnie, prysznice – Foto: Adrian Sitko

Labiryntem piwnicznych tuneli przejdziemy do drugiego budynku, gdzie dawniej byłą kuchnia – Foto: Adrian Sitko

Szpital posiadał osobny budynek dla kuchni – Foto: Adrian Sitko

Szpital posiadał osobny budynek dla kuchni – Foto: Adrian Sitko

W piwnicach znajdziemy również dziwne pozostałości wyposażenia… – Foto: Adrian Sitko

…a także leki – Foto: Adrian Sitko

Opuszczony poradziecki szpital w Legnicy to nie tylko główny budynek szpitalny i blok operacyjny. Na terenie szpitalnego kompleksu znajdziemy również inne budynki, jak choćby już wspomniany wyżej osobny budynek dla kuchni. Ale to nie wszystko. Duże emocje i zaciekawienie budzą także pozostałe miejsca. Na terenie szpitala znajduje się np. duży basen wraz z przebieralniami i saunami. Również jest opuszczony i wygląda obłędnie.

Basen w opuszczonym radzieckim szpitalu – Foto: Adrian Sitko

Basen w opuszczonym radzieckim szpitalu – Foto: Adrian Sitko

Obok głównego budynku szpitala znajdziemy niedużą kaplicę, często zwaną domem pogrzebowym. Jest ona również ciekawa, gdyż na jej zapleczu znajduje się prosektorium, a także pomieszczenie z kamiennymi pułkami na ciała zmarłych pacjentów.

Budynek szpitalnej kaplicy – Foto: Adrian Sitko

Wnętrze szpitalnej kaplicy – Foto: Adrian Sitko

Prosektorium opuszczonego szpitala w Legnicy – Foto: Adrian Sitko

Prosektorium i półki na ciała pacjentów – Foto: Adrian Sitko

Na sam koniec drobny budyneczek, szpitalny sklepik – Foto: Adrian Sitko

Więcej przedwojennych zdjęć możemy zobaczyć na dolny-slask.org.pl.

Mapa opuszczony szpital w Legnicy

Opuszczony szpital w Legnicy jest obecnie w rękach prywatnych, a na miejscu znajduje się ochrona. Żeby wejść na jego teren trzeba porozmawiać z pracującymi tam ochroniarzami.

Artykuł Szpital Widmo – Opuszczony radziecki szpital w Legnicy pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Śląska w Koronie Czech

Mapa pochodzi z roku 1680 i została sporządzona przez holenderskiego kartografa Frederika de Wita. Frederik de Wit był autorem wielu map różnych regionów świata, planów miejskich oraz panoram miast. Poniższa mapa obejmuje trzy główne regiony z których składało się Królestwo Czech: Czechy Właściwe, Śląsk i Morawy. Znalazłem ją na stronie zdigitalizowanych zbiorów Biblioteki Publicznej w Bostonie. Dla nas oczywiście najbardziej interesujący jest Śląsk. Możemy zobaczyć na mapie, jak w XVII wieku ukształtowany był region. Ponieważ granice między regionami są słabo zaznaczone, strzałką wskazałem, gdzie należy szukać Śląska. Przeglądając tę starą mapę polecam zwrócić uwagę na nazwy miast, które w swojej formie mogą różnić się od niemieckich przedwojennych nazw miejscowości.

Stara mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku – Autor: Frederik de Wit

Mapę oczywiście należy przeglądać w dużej rozdzielczości, jest ona dostępna tutaj oraz tutaj.

A oto niektóre fragmenty Śląska i miasta, które możemy odnaleźć na tej starej mapie.

Wrocław (Breslaw) i okolice

Świdnica (Schweidnitz), Świebodzice (Freyberg) i Wałbrzych (Waldenberg)

Legnica (Lignitz), Jawor (Lawer) i Wołów (Wolaw)

Żagań (Sagan) i okolice

Racibórz (Ratibor), Opawa (Opawa) i Karniów (Karnow)

Opole (Oppelen) i okolice

Głogów (Glogaw) i okolice

Zobacz także: Niezwykła stara mapa Śląska z 1561 roku

Artykuł Mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

„Wojska Radzieckie w Polsce 1939–1993” – Recenzja

Publikacja „Wojska Radzieckie w Polsce 1939–1993” to zbiór artykułów poświęconych kilkudziesięcioletniej obecności wojsk sowieckich w Polsce. Od wkroczenia do Polski Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej we wrześniu 1939 roku, poprzez obecność Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w czasach PRLu, skończywszy na wycofaniu ostatniego żołnierza Federacji Rosyjskiej w 1993 roku. Książka została wydana nakładem wydawnictwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy. Wybór miejsca publikacji nie jest przypadkowy, to właśnie Legnica, zwana Małą Moskwą, przez kilkadziesiąt lat była świadkiem obecności najwyższych rangą sowieckich oficerów PGWAR.

Książka jest zbiorem luźnych artykułów różnych autorów, przez co niestety wiele traci na swojej spójności. Ponieważ obecność Armii Radzieckiej w Polsce była owiana tajemnicą, a strona polska nie miała do niej dostępu, wciąż nie mamy wglądu do rosyjskich archiwów opisujących ich wieloletnią obecność. Zwłaszcza w obszarze militarnym. Wiele z zamieszczonych artykułów powiela w swojej treści te same informacje, przytoczone już we wcześniejszych rozdziałach. Przez co książka w rzeczywistości jest o wiele mniej obszerna w informacje, niż wydaje się to po ilości stron (ponad 500). Każdy z artykułów należałoby w niej rozpatrywać i oceniać oddziele. Wiele z nich jest bardzo wartościowych i rzuca nowe światło na ponad 50-letnią obecność Sowietów w Polsce. Niestety niektóre z artykułów w ogóle nie powinny się znaleźć w omawianej publikacji, gdyż nie są artykułami stricte historycznymi, a jedynie osobistymi wyrzutami niechęci wobec Rosjan i Związku Radzieckiego. Żadna książka nie powinna być pisana pod wpływem emocji i osobistych uprzedzeń. Na szczęście takich rozdziałów jest zdecydowanie mało. W publikacji znajdziemy również wiele ciekawych informacji dotyczących różnych aspektów pobytu wojsk radzieckich w Polsce, zwłaszcza w obszarze gospodarczym, politycznym i społecznym. Najmniej znajdziemy w niej informacji i artykułów poświęconych militarnym zagadnieniom pobytu Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w Polsce. A te powinny stanowić ważną, jak nie najważniejszą część publikacji poświęconej armii. Ważnym elementem książki są także opisy pobytu Sowietu na terenie tzw. Ziem Odzyskanych, gdzie ulokowana została przeważająca część wojsk radzieckich. W tym o dolnośląskiej Legnicy, gdzie przez wiele lat znajdowało się Dowództwo PGWAR.

Tytuł: Wojska Radzieckie w Polsce 1939–1993
Pod redakcją: Stanisław Dąbrowski, Kazimiera Jaworska, Wacław W. Szetelnicki
Rok polskiego wydania: 2013
Moja ocena: ★★★☆☆

„Wojska Radzieckie w Polsce 1939–1993”

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Wojska Radzieckie w Polsce 1939–1993”

Książkę można dostać na stronie akademickiej księgarni.

Artykuł „Wojska Radzieckie w Polsce 1939–1993” pochodzi z serwisu Eloblog.

Schweidnitz I – Podziemna stacja w Świdnicy

Kilka słów uzupełnienia na temat stacji i sieci telekomunikacyjnej. Niemcy naprawdę starannie ukryli swoją stację wzmacniakową (amplifikatornię) w podziemiach świdnickiej willi, tak aby zapewnić jej maksymalne bezpieczeństwo. Jej wojenne losy są prawie całkowicie nieznane. W Internecie można natrafić na schematyczny plan rozmieszczenia kabli telekomunikacyjnych w tym rejonie. Wydaje się on pokrywać z informacjami podanymi w prasie w roku 1947, a także w późniejszych latach.

Schemat sieci kabli telekomunikacyjnych na Dolnym Śląsku ze stacjami Schweidnitz I i II

Powstaje naturalne pytanie o ewentualny związek stacji wzmacniakowej z kompleksiem Riese w Górach Sowich. Byłoby to logiczne rozwiązanie, aby wykorzystać to, co już zostało wcześniej przygotowane. Okazuje się, że w Rzeczce powstała druga stacja (ewentualnie centrala), która został oznaczona, jako Schweidnitz II. Po wojnie na terenie Gór Sowich aktywnie działało Przedsiębiorstwo Poszukiwań Terenowych, które prowadziło zakrojony na szeroką skalę szaber poniemieckiego mienia. W tym bardzo istotne były kable ukryte pod ziemią, ze względu na wartościową miedź wykorzystaną do ich produkcji. W roku 1949 pracownik PPT Aleksander Nawrocki sporządził odręczny szkic sieci telekomunikacyjnej w Górach Sowich. Według relacji został on sporządzony na podstawie planów niemieckich. Na planie uwzględniona jest również stacja wzmacniakowa w Świdnicy, oraz stacja w Rzeczce (wtedy używana nazwa Górki). Na podstawie planów, które uzyskało PPT, udało się wydobyć i pozyskać ponad 21 km kabli w tym rejonie.

Mapa niemieckiej sieci telekomunikacyjnej w Górach Sowich – Tajemnica Riese J. M. Kowalski, R. J. Kudelski, Z. Rekuć str. 95

Stacja wzmacniakowa po wojnie

Zaskakujące jest to, że tuż po wojnie pojawił się artykuł w regionalnej prasie na temat stacji w Świdnicy. Artykuł zatytułowany został „Zakład telekomunikacyjny pod ziemią, 500 rozmów telefonicznych równocześnie” i ukazał się na łamach Dziennika Zachodniego. Jednak artykuł nie precyzował dokładnej lokalizacji stacji… Także prawdopodobnie nie została ona w pełni zdekonspirowana. Był początek 1947 roku. Oto fragment tego artykułu.

„Niemcy, przygotowując wojnę z całym światem, zdawali sobie dobrze sprawę z tego, że ich miasta, wsie, a przede wszystkim ważne pod względem wojskowym obiekty będą celem słusznego odwetu lotnictwa sojuszników. Starali się też ukryć je jak najstaranniej przed okiem lotnika, rozmieszczając czy to wśród dzielnic mieszkaniowych, czy też budując w specjalnych schronach podziemnych. […] W 1939 roku zbudowali Niemcy ogromną, nowoczesne urządzoną i starannie pod ziemią ukrytą stację wzmacniakową dla kabli telefonicznych i telegraficznych dalekosiężnych w Świdnicy na Dolnym Śląsku. […] Wąskimi piwnicznymi schodami schodzi się do podziemnych sal, przykrytych przeszło metrowym stropem żelbetonowym i grubą warstwą piasku. Przez również żelbetonowe, hermetyczne zamykane drzwi ochronne od ognia i gazu, wchodzimy najpierw do niewielkiej sali, w której zbiega się sześć kabli telefonicznych dalekosiężnych. Dwa z nich biegną w kierunku na Katowice, łącząc się z liniami na Lwów. Inne kierują się przez Legnicę na Berlin, przez Jelenia Górę na Drezno i wreszcie na Wrocław i Wałbrzych. Najgrubsze z tych kabli liczą po 102 pary przewodów, łącznie zaś zawierają one ponad 500 par przewodów i w okresie pełnej działalności umożliwiły przeprowadzenie tyluż równocześnie, bliższych i dalszych rozmów telefonicznych. […]”

Artykuł „Dziennika Zachodniego” 6.02.1947 r. – Podziemne Tajemnice Gór Sowich B. Rdułtowski str. 60

Po wojnie obiekt został przejęty przez Ministerstwo Łączności. Jak ważna była stacja wzmacniakowa świadczy choćby to, że w momencie wybuchu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku, obiekt został przejęty i zabezpieczony przez wojsko już dzień wcześniej 12 grudnia. W latach 90 obiekt był zarządzany przez Telekomunikację Polską. Stacja została zlikwidowana na początku XXI wieku. Dziś większość sprzętu jest już zdemontowane. Zachowało się jednak kilka oryginalnych urządzeń m.in. silnik Diesla, filtry powietrzna, zbiorniki na paliwo itp. Jeżeli się nie mylę, obecnie budynek wystawiony jest na sprzedaż.

Stacja Wzmacniakowa w Świdnicy

Stacja Wzmacniakowa w Świdnicy – Schweidnitz I

Pod tym ogródkiem znajdują się również pomieszczenia stacji

System okien, które doświetlały wnętrza amplifikatorni

Wejście do podziemi stacji wzmacniakowej w Świdnicy

System filtrów, które zapewniały ochronę przed atakiem broni chemicznej

System filtrów, które zapewniały ochronę przed atakiem broni chemicznej

Ślinik Diesla marki Deutz A6M234

Ślinik Diesla marki Deutz A6M234

Zbiorki na paliwo do silnika Diesla

Puste podziemne pomieszczenia, w których były urządzenia. Jest jasno dzięki systemowi doświetlenia.

WSPÓŁPRACA

Sztolnie Walimskie
www.sztolnie.pl

Specjalne podziękowanie dla Stowarzyszenia Labiryntarium, dzięki któremu miałem możliwość zwiedzać to niezwykłe miejsce.

BIBLIOGRAFIA

1. Tajemnica Riese – Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Zbigniew Rekuć
2. Podziemne Tajemnice Gór Sowich – Bartosz Rdułtowski
3. http://www.labiryntarium.pl/index.php/7gmin/gminaswidnica/118-amplifikatornia.html
4. http://odkrywca.pl/index1.php?action=artykuly&artykul=kabel_z_rzeczki

Literatura i książki o Riese

Archiwalne Zdjęcia

1. Zdjęcia z III Rzeszy – das Bundesarchiv
   www.bundesarchiv.de
2. Zdjęcia stacji – zbiory prywatne

Artykuł Tajna podziemna stacja wzmacniakowa w Świdnicy pochodzi z serwisu Eloblog.

Film o historii Piastów Śląskich

Śląska gałąź dynastii Piastów rządziła rozległym obszarem obejmującym dzisiejsze województwa dolnośląskie, opolskie, zachodnią część śląskiego oraz część lubuskiego. Obszar ich rządów obejmował także czasami ziemie położone dziś poza Polską. Na przykład Lubusz w Niemczech (część ziemi lubuskiej) albo Ostrawę, która też leży na Śląsku, ale po stronie Czeskiej.

Henryk II Pobożny Autor: Jan Matejko – Film o historii Piastów Śląskich

Poniżej załączam trzy moje mapy, które zostały pokazane w filmie. Przygotowałem je na podstawie danych i wizualizacji opublikowanych na Wikipedii. Mapy są nałożone na współczesne zdjęcia satelitarne. Na dwóch pierwszych są również zaznaczone aktualne granice państwowe. Od razu zaznaczam, że ich charakter jest tylko poglądowy, gdyż naniesione są „na oko”. Dokładne granice księstw mogą być trochę inne. Osobną kwestią jest sprawa dynamiki zmian ówczesnych granic, przez co ich dzisiejsze dokładne odwzorowanie może nastręczać dużo problemu.

Poglądowa Mapa Księstw Śląskich – Lata 1177-1185

Poglądowa Mapa Księstw Śląskich – Lata 1273-1277

Poglądowa Mapa Monarchii Henryków Śląskich – Na Podstawie: http://commons.wikimedia.org

Warto by jeszcze nadmienić tutaj, że współcześnie uległo rozjechaniu historyczne i administracyjne centrum Śląska. W przeświadczeniu dużej część osób, dzisiejszy Śląsk i jego centrum, związane jest z województwem śląskim, czyli Górnym Śląskiem. Jednak historyczne centrum Śląska znajduje się na Dolnym Śląsku, ze stolicą we Wrocławiu. Samo pojęcie i podział na Górny i Dolny Śląsk wykształciło się już po okresie rządów Piastów.

Wieża książęca w Siedlęcinie – Film o Historii Piastów Śląskich

Dzieje śląskiej gałęzi dynastii Piastów to okres burzliwych zmian politycznych, gospodarczych i społecznych, jakie zaszły na Dolnym Śląsku od XII do XIV wieku. Warto tylko przypomnieć, że w ich wyniku Śląsk odpadł z granic państwa polskiego. Przede wszystkim w filmie poruszony jest wątek zagranicznego osadnictwa na terenie śląskiej dzielnicy. Proces ten miał zasadniczy wpływ na zmiany, które nastąpiły w strukturze społecznej. Przełożył się także na zmianę granic i przynależności politycznej księstw.

Henryk I Brodaty Autor: Irena Bierwiaczonek Źródło: www.mzl.zgora.p

Mój film o historii Piastów Śląskich opowiada tylko o wybranych władcach z tego okresu. Ze względu na specyfikę długości filmu na YouTube, obszerność materiału historycznego, ilość osób oraz przedział czasowy, musiałem dokonać znacznej selekcji. Tak więc skupiłem się tylko na kilku osobach, między innymi na Władysławie Wygnańcu, Henryku Brodatym, Henryku Pobożnym, Bolesławie Rogatce i Henryku Głogowskim. O pozostałej części Piastów tylko wspominam. Pominiętych zostało wielu innych książąt w tym cała gałąź Piastów Opolskich. Poniżej załączam szkic drzewa genealogicznego, który przygotowałem na potrzeby filmu. W pełnej rozdzielczości dostępne jest pod tym linkiem.

Poglądowe Drzewo Genealogiczne Piastów Śląskich – Film o Historii Piastów Śląskich

Warto wspomnieć jeszcze o kwestii związanej z narodowością Piastów Śląskich. Była ona współcześnie wielokrotnie wykorzystywana do celów propagandowych i politycznych. Zarówno przez Niemców, jak i Polaków. Tak się akurat złożyło, że obie strony rościły sobie prawo do bycia spadkobiercami śląskiej dynastii Piastów. W skrócie, Polacy uważali ich za swoich, Niemcy za swoich. Warto tu wspomnieć, że ich dzieje były wykorzystywane przez stronę polską do propagandy związanej z Ziemiami Odzyskanymi. Strona niemiecka również wykorzystywała ich losy. Na przykład porównywała ofensywę Armii Czerwonej w 1945 roku do najazdu Mongołów z roku 1241. Zwłaszcza w kontekście walk o miasta położone na Dolnym Śląsku, na przykład Festung Breslau. Dziś przeważnie w kwestiach tych nie ma już sporów. Warto przy tym nadmienić jeszcze raz, że w ówczesnych czasach nie możemy mówić o narodowości. O narodowości w takim sensie, jaką pojmujemy ją dzisiaj, wykształconej w wiekach XIX i XX. Dlatego spory w tym obszarze, czy byli bardziej polscy, czy niemieccy, nie mają sensu.

Poniżej załączam mapę z miejscami, które pojawiają się na filmie.

Mam nadzieję, że mój film o historii Piastów Śląskich przypadł do gustu. Jeżeli tak, to zapraszam do subskrybowania naszego kanału na YouTube.

PODZIĘKOWANIA

Szczególne podziękowania za pomoc w realizacji filmu.

Panu Zenonowi Bernackiemu Kasztelanowi Zamku Grodziec
www.grodziec.com

Wieży Książęcej w Siedlęcinie
www.wiezasiedlecin.pl

Panu Jerzemu Serafinowi
Pani Kasi Ogrodnik Fujcik

BIBLIOGRAFIA

1. „Dolny Śląsk Monografia Historyczna” – pod redakcją Wojciecha Wrzesińskiego
2. „Mikrokosmos” – Norman Davies
3. „Wrocław Jakiego Nie Znacie” – Wojciech Chądzyński
4. „Wędrówki Po Dolnym Śląsku i Jego Stolicy” –  Wojciech Chądzyński
5. „Zamek Książ” – Alfons Szyperski

STRONY WWW, GRAFIKI, ZDJĘCIA

1. http://pl.wikipedia.org/wiki/Księstwa_śląskie
2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Władysław_II_Wygnaniec
3. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bolesław_I_Wysoki
4. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_I_Brodaty
5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_II_Pobożny
6. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bolesław_II_Rogatka
7. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_IV_Prawy
8. http://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_III_głogowski
9. http://www.morciniec.eu/18,jakimi_jezykami_wladali_pierwsi_piastowie_slascy
10. http://pl.wikipedia.org/wiki/Bolko_I_Surowy
11. http://pl.wikipedia.org/wiki/Javorn%C3%ADk

PORTRETY KSIĄŻĄT

1. http://www.mzl.zgora.pl/index.php?url=galeria_piastowskich#do_gory

Zobacz także: Pytania i Odpowiedzi – Historia Piastów Śląskich

Artykuł Film o historii Piastów Śląskich pochodzi z serwisu Eloblog.