Historia

Echt Stonsdorfer – Ten dolnośląski likier podbił cały świat!

Echt Stonsdorfer – Ten dolnośląski likier podbił cały świat!
Grzegorz Sanik

Kiedy Karpacz i Szklarską Porębę zalewają góralskie papcie i ciupagi, a na ulicach sprzedawane są oscypki, warto wspomnieć, że dawniej Dolny Śląsk posiadał swoje własne produkty regionalne. Bez wątpienia jednym z nich był sławny likier Echt Stonsdorfer. Alkohol wytwarzany na bazie karkonoskich ziół, który podbił Niemcy i inne kraje Europy. Był, czy też w zasadzie jest dalej, gdyż wciąż produkowany jest w Niemczech. Oto niezwykła historia likieru z Karkonoszy.

Likier z Karkonoszy

Historia staniszowskiego likieru rozpoczyna się od postaci Christiana Gottlieb Koernera, który przybył do Staniszowa z Paryża na początku XIX wieku. Korner był gorzelnikiem i piwowarem. Pracując w browarze we wsi Staniszów w 1810 roku opracował swój własny likier bazujący na regionalnych tradycjach. Doświadczenia zdobyte w paryskich destylarniach w połączeniu z wielowiekową tradycją karkonoskich zielarzy, pozwoliły stworzyć mu alkohol o wyjątkowym smaku i aromacie. Likier wytwarzany był na bazie mieszanki ziół i soku z leśnych borówek. Opracowany przez Koernera trunek szybko zyskał sobie sympatię odbiorców. Popularność Stonsdorfera, bo taką nazwę otrzymał, napędzał zwłaszcza ruch turystyczny. Reklama likieru zamieszczana była na mapach i przewodnikach turystycznych, jednoznacznie kojarząc produkt z Karkonoszami.

Etykieta Stonsdorfer Bitter (Staniszowski Gorzki) - Źródło: dolny-slask.org.pl

Etykieta Stonsdorfer Bitter (Staniszowski Gorzki) – Źródło: dolny-slask.org.pl

Echt Stonsdorfer

W 1868 roku syn Koernera przeniósł produkcję likieru do nowo wybudowanego zakładu w Cunnersdorf (dziś część Jeleniej Góry). Popularność likieru szybko sprawiła, że pojawili się następcy, inni producenci chcący wykorzystać rozpoznawalność i markę trunku. Nazwa Stonsdorfer stała się niejako synonimem dla innych tego typu ziołowych likierów. Z tego powodu zaczęto oryginalny trunek nazywać Echt Stonsdorfer (Prawdziwy Staniszowski). Opatentowano nazwę i charakterystyczną butelkę. W 1900 roku zakład kupił Otto Stabrin. Przed wojną dzienna produkcja wynosiła około 7 tys. litrów tego alkoholu. Likier sprzedawany był w Niemczech i innych europejskich krajach. Eksportowano go również do Indii, Chin, Japonii, Australii, Brazylii i Stanów Zjednoczonych. Swoją popularność zdobył szczególnie w krajach anglosaskich. Produkcja likieru trwała nieprzerwanie aż do 1945 roku. Zgodnie z nowymi granicami, ustalonymi po II wojnie światowej, Staniszów i Jelenia Góra znalazły się w granicach Polski. Oznaczało to kres produkcji Echt Stonsdorfera pod Karkonoszami, ale nie oznaczało to jego końca.

Wytwórnia likierów W. Koerner & Co, zabudowania istnieją do dziś - Źródło: dolny-slask.org.pl

Wytwórnia likierów W. Koerner & Co, zabudowania istnieją do dziś – Źródło: dolny-slask.org.pl

Butelki Echt Stonsdorfera - Foto: Museumsfotograf Źródło: commons.wikimedia.org

Butelki Echt Stonsdorfera – Foto: Museumsfotograf Źródło: commons.wikimedia.org

Przedwojenna reklama Echt Stonsdorfera, w tyle Karkonosze i Śnieżka

Przedwojenna reklama Echt Stonsdorfera, w tyle Karkonosze i Śnieżka

Więcej starych etykiet likierów dostępnych jest na dolny-slask.org.pl.

Po wojnie

W maju 1945 roku w trakcie działań wojennych zaginął mistrz gorzelnictwa, jedna z osób, która znała ściśle strzeżoną recepturę likieru. W 1950 roku dawni właściciele zakładów bracia Otton i Herbert Stabrin wyjechali do Niemiec do Hamburga, gdzie w pobliskim Norderstedt w 1957 roku wznowili działalność. W nowym zakładzie, według zachowanej receptury, uruchomiono ponownie produkcję Echt Stonsdorfera.

Echt Stonsdorfer - Likier Staniszowski

Echt Stonsdorfer – Likier Staniszowski

Oto telewizyjna reklama likieru z lat 90-​tych.

Obecnie marka Echt Stonsdorfer jest własnością koncernu Berentzen-​Gruppe AG. Likier wciąż produkowany i sprzedawany jest w Niemczech. W momencie, kiedy piszę ten artykuł w firmowym sklepie internetowym butelka 0,7 l kosztuje 9,29 €. Likier można również dostać w niektórych sklepach na terenie Polski. Ja dwie butelki nabyłem w Jeleniej Górze, w sklepie z alkoholami przy ul. Konopnickiej. Współcześnie wygląd butelki i etykiety niewiele różni się od tych przedwojennych. Na samej górze widzimy wizerunek twórcy receptury Christiana Gottlieb Koernera, a poniżej data założenia – 1810. Na etykiecie do dziś pod nazwą Echt Stonsdorfer widnieje grafika przedstawiająca zakłady W. Koerner & Co. z Cunnersdorf. Do dziś zabudowania tego zakładu znajdują się w Jeleniej Górze przy ulicy Wolności 150. Można je zobaczyć jadąc z centrum Jeleniej Góry do Cieplic. Na samym dole widnieje również napis: „Gegr. 1810 in Stonsdorf im Riesengebirge” – założony w 1810 roku w Staniszowie w Karkonoszach.

Współczesny wygląd butelek likieru Echt Stonsdorfer

Współczesny wygląd butelek likieru Echt Stonsdorfer

Etykieta likieru, w góry wizerunek twórcy receptury (C. G. Koernera), pod nazwa grafika przedstawiające zakłady w Cunnersdorf (dziś część Jeleniej Góry), na dole "Gegr. 1810 in Stonsdorf im Riesengebirge" – założony w 1810 roku w Staniszowie w Karkonoszach

Etykieta likieru, w góry wizerunek twórcy receptury (C. G. Koernera), pod nazwa grafika przedstawiające zakłady w Cunnersdorf (dziś część Jeleniej Góry), na dole „Gegr. 1810 in Stonsdorf im Riesengebirge” – założony w 1810 roku w Staniszowie w Karkonoszach

Historia
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Od kilku lat piszę na Eloblogu artykuły o historii, turystyce i nowych technologiach. Od urodzenia związany jestem z Dolnym Śląskiem. Prowadzę także na YouTube kanał Podróżnik w czasie.

Więcej w kategorii Historia

Wycieczka po Nowym Jorku – Stary film z 1911 roku w jakości HD!

Grzegorz Sanik22 kwietnia 2018

Co mówią odtajnione raporty CIA na temat wydobycia uranu w Kowarach?

Grzegorz Sanik17 kwietnia 2018

Wrocław i okolice na przedwojennym filmie z 1924 roku

Grzegorz Sanik13 marca 2018

Dlaczego Dolny Śląsk jest dolny? – Wyjaśnienie nazwy

Grzegorz Sanik20 lutego 2018

Mapa niemieckich obozów śmierci w czasie II wojny światowej

Grzegorz Sanik2 lutego 2018

Skąd się wzięli Tyrolczycy pod Karkonoszami?

Grzegorz Sanik4 stycznia 2018

Stara mapa Królestwa Polskiego z 1863 roku

Grzegorz Sanik2 stycznia 2018

Tej nocy wydarzyło się coś niezwykłego na froncie zachodnim

Grzegorz Sanik24 grudnia 2017

10 niezrealizowanych budowli na Dolnym Śląsku

Grzegorz Sanik14 grudnia 2017

Potwierdź swój wiek

Czy masz już ukończone 18 lat?