Historia

Echt Stonsdorfer – Ten dolnośląski likier podbił cały świat!

Echt Stonsdorfer – Ten dolnośląski likier podbił cały świat!
Grzegorz Sanik

Kiedy Karpacz i Szklarską Porębę zalewają góralskie papcie i ciupagi, a na ulicach sprzedawane są oscypki, warto wspomnieć, że dawniej Dolny Śląsk posiadał swoje własne produkty regionalne. Bez wątpienia jednym z nich był sławny likier Echt Stonsdorfer. Alkohol wytwarzany na bazie karkonoskich ziół, który podbił Niemcy i inne kraje Europy. Był, czy też w zasadzie jest dalej, gdyż wciąż produkowany jest w Niemczech. Oto niezwykła historia likieru z Karkonoszy.

Likier z Karkonoszy

Historia staniszowskiego likieru rozpoczyna się od postaci Christiana Gottlieb Koernera, który przybył do Staniszowa z Paryża na początku XIX wieku. Korner był gorzelnikiem i piwowarem. Pracując w browarze we wsi Staniszów w 1810 roku opracował swój własny likier bazujący na regionalnych tradycjach. Doświadczenia zdobyte w paryskich destylarniach w połączeniu z wielowiekową tradycją karkonoskich zielarzy, pozwoliły stworzyć mu alkohol o wyjątkowym smaku i aromacie. Likier wytwarzany był na bazie mieszanki ziół i soku z leśnych borówek. Opracowany przez Koernera trunek szybko zyskał sobie sympatię odbiorców. Popularność Stonsdorfera, bo taką nazwę otrzymał, napędzał zwłaszcza ruch turystyczny. Reklama likieru zamieszczana była na mapach i przewodnikach turystycznych, jednoznacznie kojarząc produkt z Karkonoszami.

Etykieta Stonsdorfer Bitter (Staniszowski Gorzki) - Źródło: dolny-slask.org.pl

Etykieta Stonsdorfer Bitter (Staniszowski Gorzki) – Źródło: dolny-slask.org.pl

Echt Stonsdorfer

W 1868 roku syn Koernera przeniósł produkcję likieru do nowo wybudowanego zakładu w Cunnersdorf (dziś część Jeleniej Góry). Popularność likieru szybko sprawiła, że pojawili się następcy, inni producenci chcący wykorzystać rozpoznawalność i markę trunku. Nazwa Stonsdorfer stała się niejako synonimem dla innych tego typu ziołowych likierów. Z tego powodu zaczęto oryginalny trunek nazywać Echt Stonsdorfer (Prawdziwy Staniszowski). Opatentowano nazwę i charakterystyczną butelkę. W 1900 roku zakład kupił Otto Stabrin. Przed wojną dzienna produkcja wynosiła około 7 tys. litrów tego alkoholu. Likier sprzedawany był w Niemczech i innych europejskich krajach. Eksportowano go również do Indii, Chin, Japonii, Australii, Brazylii i Stanów Zjednoczonych. Swoją popularność zdobył szczególnie w krajach anglosaskich. Produkcja likieru trwała nieprzerwanie aż do 1945 roku. Zgodnie z nowymi granicami, ustalonymi po II wojnie światowej, Staniszów i Jelenia Góra znalazły się w granicach Polski. Oznaczało to kres produkcji Echt Stonsdorfera pod Karkonoszami, ale nie oznaczało to jego końca.

Wytwórnia likierów W. Koerner & Co, zabudowania istnieją do dziś - Źródło: dolny-slask.org.pl

Wytwórnia likierów W. Koerner & Co, zabudowania istnieją do dziś – Źródło: dolny-slask.org.pl

Butelki Echt Stonsdorfera - Foto: Museumsfotograf Źródło: commons.wikimedia.org

Butelki Echt Stonsdorfera – Foto: Museumsfotograf Źródło: commons.wikimedia.org

Przedwojenna reklama Echt Stonsdorfera, w tyle Karkonosze i Śnieżka

Przedwojenna reklama Echt Stonsdorfera, w tyle Karkonosze i Śnieżka

Więcej starych etykiet likierów dostępnych jest na dolny-slask.org.pl.

Po wojnie

W maju 1945 roku w trakcie działań wojennych zaginął mistrz gorzelnictwa, jedna z osób, która znała ściśle strzeżoną recepturę likieru. W 1950 roku dawni właściciele zakładów bracia Otton i Herbert Stabrin wyjechali do Niemiec do Hamburga, gdzie w pobliskim Norderstedt w 1957 roku wznowili działalność. W nowym zakładzie, według zachowanej receptury, uruchomiono ponownie produkcję Echt Stonsdorfera.

Echt Stonsdorfer - Likier Staniszowski

Echt Stonsdorfer – Likier Staniszowski

Oto telewizyjna reklama likieru z lat 90‐​tych.

Obecnie marka Echt Stonsdorfer jest własnością koncernu Berentzen‐​Gruppe AG. Likier wciąż produkowany i sprzedawany jest w Niemczech. W momencie, kiedy piszę ten artykuł w firmowym sklepie internetowym butelka 0,7 l kosztuje 9,29 €. Likier można również dostać w niektórych sklepach na terenie Polski. Ja dwie butelki nabyłem w Jeleniej Górze, w sklepie z alkoholami przy ul. Konopnickiej. Współcześnie wygląd butelki i etykiety niewiele różni się od tych przedwojennych. Na samej górze widzimy wizerunek twórcy receptury Christiana Gottlieb Koernera, a poniżej data założenia – 1810. Na etykiecie do dziś pod nazwą Echt Stonsdorfer widnieje grafika przedstawiająca zakłady W. Koerner & Co. z Cunnersdorf. Do dziś zabudowania tego zakładu znajdują się w Jeleniej Górze przy ulicy Wolności 150. Można je zobaczyć jadąc z centrum Jeleniej Góry do Cieplic. Na samym dole widnieje również napis: „Gegr. 1810 in Stonsdorf im Riesengebirge” – założony w 1810 roku w Staniszowie w Karkonoszach.

Współczesny wygląd butelek likieru Echt Stonsdorfer

Współczesny wygląd butelek likieru Echt Stonsdorfer

Etykieta likieru, w góry wizerunek twórcy receptury (C. G. Koernera), pod nazwa grafika przedstawiające zakłady w Cunnersdorf (dziś część Jeleniej Góry), na dole "Gegr. 1810 in Stonsdorf im Riesengebirge" – założony w 1810 roku w Staniszowie w Karkonoszach

Etykieta likieru, w góry wizerunek twórcy receptury (C. G. Koernera), pod nazwa grafika przedstawiające zakłady w Cunnersdorf (dziś część Jeleniej Góry), na dole „Gegr. 1810 in Stonsdorf im Riesengebirge” – założony w 1810 roku w Staniszowie w Karkonoszach

Historia
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Od kilku lat piszę na Eloblogu artykuły o historii, turystyce i nowych technologiach. Od urodzenia związany jestem z Dolnym Śląskiem. Prowadzę także na YouTube kanał Podróżnik w czasie.

Więcej w kategorii Historia

Historia i rozwój myśliwców odrzutowych na kilku grafikach

Grzegorz Sanik8 listopada 2018

Komputerowa rekonstrukcja Zamku w Pińczowie

Grzegorz Sanik4 lipca 2018

Mapa średniowiecznych szlaków handlowych

Grzegorz Sanik27 maja 2018

Tak rok po roku zmieniały się granice państw w Europie

Grzegorz Sanik10 maja 2018

Stare zdjęcia z Festung Breslau – Tak sowieci zdobywali Wrocław!

Grzegorz Sanik6 maja 2018

Wycieczka po Nowym Jorku – Stary film z 1911 roku w jakości HD!

Grzegorz Sanik22 kwietnia 2018

Co mówią odtajnione raporty CIA na temat wydobycia uranu w Kowarach?

Grzegorz Sanik17 kwietnia 2018

Wrocław i okolice na przedwojennym filmie z 1924 roku

Grzegorz Sanik13 marca 2018

Dlaczego Dolny Śląsk jest dolny? – Wyjaśnienie nazwy

Grzegorz Sanik20 lutego 2018

Potwierdź swój wiek

Czy masz już ukończone 18 lat?