1. Rynek Staromiejski i zegar astronomiczny Orloj

Rynek Staromiejski (czes. Staroměstské náměstí) to historyczne i turystyczne serce praskiego Starego Miasta (czes. Staré Město). Rynek, popularnie nazywany przez Czechów Staromákiem, jest jedną z głównych atrakcji w Pradze. Na placu znajduje się wieża ze słynnym zegarem astronomicznym Orloj. O każdej pełnej godzinie zegar prezentuje niezwykły spektakl, w czasie którego poruszają się figury umieszczone na zegarze, a z jego wnętrza wyłania się 12 apostołów. Widowisko przyciąga każdorazowo setki turystów, zgromadzonych pod zegarem, pragnących na własne oczy zobaczyć to intrygujące przedstawienie. Sama wieża jest pozostałością po Ratuszu Staromiejskim (czes. Staroměstská radnice), który został zniszczony w czasie II wojny światowej, podczas powstania praskiego. Na placu znajduje się również imponujący pomnik Jana Husa – czeskiego bohatera narodowego, duchownego i reformatora Kościoła, który oskarżony o herezję został spalony na stosie w Konstancji w 1415 roku. Na Rynku Staromiejskim znajdziemy liczne restauracje i knajpy, zazwyczaj wypchane po brzegi turystami. Życie tętni tu przez całą dobę.

2. Most Karola

Most Karola (czes. Karlův most) to niekwestionowany symbol stolicy Czech. Jest jedną z najchętniej i najczęściej odwiedzanych praskich atrakcji. Most Karola został wzniesiony w II połowie XIV wieku, z polecenia króla Czech i cesarza rzymskiego Karola IV Luksemburskiego. To właśnie od jego imienia zawdzięcza swoją nazwę. Most ma blisko 516 m długości i około 9,50 m szerokości. Dodatkowo w dobie baroku ozdobiony został po bokach licznymi figurami świętych. Wśród nich znajdziemy również rzeźbę przedstawiająca św. Jana Nepomucena, który w tym miejscu został za karę wrzucony do Wełtawy, z polecenia króla Wacława IV. Most Karola łączy ze sobą Stare Miasto z leżącą u stóp Hradczan dzielnicą Mała Strona (czes. Malá Strana). Jest więc najchętniej wybieraną drogą przez turystów, którzy pragną dostać się z Rynku Staromiejskiego do praskiego zamku. Na moście jest zawsze dużo turystów. Ze względu na piękną iluminację jest również chętnie wybierany na wieczorne spacery.

3. Zamek na Hradczanach i katedra św. Wita

Hradczany (czes. Hradčany) to kolejna z praskich dzielnic. Nie jest to jednak zwykła dzielnica, ale symbol czeskiej państwowości. Powszechnie Hradczany utożsamiane są z praskim zamkiem, dawną siedzibą monarchów, a obecnie prezydentów Republiki Czeskiej. Kompleks zamkowy zajmuje jej większą część i jest jedną z głównych atrakcji w Pradze. To prawdziwy „must-see”, który koniecznie trzeba odwiedzić będąc w stolicy Czech. Tym bardziej, gdyż wejście na teren zamkowych dziedzińców jest bezpłatne. Na terenie kompleksu znajduje się monumentalna katedra św. Wita, Wacława i Wojciecha. Najważniejszy kościół w Pradze, siedziba arcybiskupów praskich, w którym przechowywane są insygnia koronacyjne królów czeskich. Do wnętrza świątyni (początek głównej nawy) możemy wejść za darmo, jednak jej całe zwiedzanie wymaga zakupu biletu. Katedra św. Wita należy do najcenniejszych zabytków architektury gotyckiej i neogotyckiej. Piesza wycieczka prowadzącą od Rynku Staromiejskiego, przez Most Karola, Małą Stronę, do Hradczan jest najchętniej wybieraną trasą przez turystów zwiedzających Pragę.

4. Dzielnica żydowska Josefov

Josefov to dawna dzielnica żydowska Pragi. Położona jest przy Starym Mieście, w bliskiej odległości od Rynku Staromiejskiego. Nazwa Josefov została nadana na cześć cesarza Józefa II Habsburga, który emancypował Żydów pod koniec XVIII wieku. W czasie II wojny światowej na terenie dzielnicy znajdowało się żydowskie getto. Josefov jest również miejscem urodzenia wybitnego pisarza Franza Kafki. Współcześnie na terenie dzielnicy zachowało się sporo zabytków związanych z jej dawnymi mieszkańcami, m.in. Ratusz Żydowski, Synagoga Wysoka, Synagoga Klausowa, Sala Obrzędowa czy Stary Cmentarz Żydowski. Wejście na teren Josefova jest całkowicie darmowe, a ciekawą architekturę możemy podziwiać z zewnątrz. Zwiedzanie cmentarza i zabytków w środku wymaga jednak nabycia biletu.

5. Najwęższa ulica Pragi

Atrakcje Pragi wcale nie muszą mieć rozmiarów katedry. Stara zabudowa stolicy Czech kryje w sobie wiele urokliwych wąskich uliczek i zaułków. Ciekawostka, w dzielnicy Mała Strona znajduje się uliczka okrzyknięta mianem najwęższej ulicy Pragi. Jest tak wąską, że na jej początku i końcu zamontowano sygnalizację świetlną, gdyż dwie przechodzące naprzeciw siebie osoby mogą mieć problem z minięciem siebie. Uliczka, a w zasadzie schody wciśnięte pomiędzy dwie kamienice, znajduje się przy ulicy U Lužického semináře. Zejście najwęższą ulicą Pragi prowadzi do restauracji Čertovka.

6. Rzeźba Sikające Postacie

W pobliżu najwęższej uliczki Pragi znajduje się jeszcze jedna darmowa praska atrakcja. To rzeźba przedstawiająca dwie sikające postacie (czes. Čůrající postavy). Rzeźba, w formie fontanny, przedstawia dwóch nagich mężczyzn, stojących w niecce w kształcie Republiki Czeskiej i zarazem sikających do niej. Autorem tej kontrowersyjnej rzeźby jest znany czeski artysta David Černý. Według niektórych sikające postacie należy interpretować jako alegorię polityków olewających sprawy własnego kraju.

7. Plac Wacława

Plac Wacława (czes. Václavské náměstí), popularnie nazywany przez polskich turystów Wacławiakiem, jest współcześnie głównym placem Nowego Miasta (czes. Nové Město). Na placu znajduje się pomnik św. Wacława, czeskiego księcia z dynastii Przemyślidów, męczennika, uznanego za świętego przez Kościół Katolicki i Cerkiew Prawosławną. Pomnik przedstawiający św. Wacława, siedzącego na koniu, uważany jest za jeden z symboli czeskiej państwowości. Postać władcy otoczona jest figurami innych świętych. Ciekawostka, wśród nich znajduje się św. Wojciech będący zarówno patronem Czech i Polski. Plac Wacława jest dla Czechów ważny nie tylko ze względu na pomnik czeskiego władcy. W przeszłości obszerny plac był miejscem, świadkiem, ważnych przemian w państwie. W czasie aksamitnej rewolucji w 1989 roku na placu zgromadziły się tłumy protestujących Czechów, a z okna jednej kamienic przemawiał Václav Havel. Plac był również świadkiem wydarzeń tragicznych, jak samopodpalenie czeskich studentów Jana Zajíca i Jana Palacha w akcie protestu przeciwko okupacji Czechosłowacji przez wojska Układu Warszawskiego.

8. Wiszący Koń św. Wacława

W bocznej uliczce prowadzącej od placu Wacława znajduje się wejście do domu handlowego zwanego pałacem Lucerna. Zaraz po wejściu do środka, w holu na parterze, znajduje się nietypowa rzeźba. Przedstawia ona martwego konia, zawieszonego kopytami do góry, a łbem do dołu. Na brzuchu zdechłego konia siedzi postać św. Wacława, tego samego, którego przed chwilą widzieliśmy na placu. Rzeźba nosi tytuł Koń (czes. Kůň). To kolejna z kontrowersyjnych instalacji czeskiego artysty Davida Černego. Przykład konia Wacława, będącego symbolem czeskiej państwowości, a także wcześniejszych sikających postaci do konturów państwa, pokazuje, że Czesi mają wielki dystans do swoich narodowych symboli. Aby zobaczyć rzeźbę najlepiej wejść od ulicy Vodičkovej. Oryginalne, kontrowersyjne, a czasem dziwaczne instalacje Černego, które często możemy zobaczyć na ulicach stolicy Czech, należą do popularnych atrakcji w Pradze.

9. Obrotowa głowa Kafki

Kolejna z darmowych atrakcji Pragi autorstwa Davida Černego znajduje się również na Nowym Mieście. To obrotowa głowa Franza Kafki. Instalacja ma ponad 10 m wysokości i składa się z 42 ruchomych, błyszczących, metalowych paneli. Każdy z paneli porusza się niezależnie od siebie i razem układają się w kształt głowy praskiego pisarza. Głowa Kafki znajduje się przy wejściu do centrum handlowego Quadrio. W momencie, kiedy piszę ten artykuł, chorografia instalacji uruchamia się o pełnych godzinach.

10. Tańczący Dom

Będąc na praskim Nowym Mieście warto również podejść do słynnego Tańczącego Domu (czes. Tančící dům). Tańczący Dom jest najbardziej rozpoznawalnym przykładem nowoczesnej architektury w Pradze. Wybudowany został w 1996 roku według projektu Vlado Milunića i Franka Gehry’ego. W asymetrycznym kształcie budowli można dopatrzeć się sylwetek tańczącej pary. Początkowo architektura Tańczącego Domu była krytykowano jako zbyt odważna i niepasująca do zabytkowej zabudowy Pragi. Z czasem budynek urósł do rangi jednego z symboli miasta.

11. Ratusz Nowomiejski i plac Karola

Praska dzielnica Nowe Miasto do 1784 roku była osobnym miastem. Choć przymiotnik „nowe” sugeruje młody wiek, to w rzeczywistości Nowe Miasto powstało już w XIV wieku. Jak każde średniowieczne miasto miało swój ratusz i plac targowy. Tym placem targowym był dzisiejszy plac Karola (czes. Karlovo náměstí). Plac Karola uważany jest za największy średniowieczny plac w Czechach i jeden z największych w Europie. Stojąc na placu jego rozmiary nie są dostrzegalne, gdyż wewnętrzna część placu w połowie XIX wieku została przekształcona w miejski park. Przy placu Karola znajduje się Ratusz Nowomiejski (czes. Novoměstská radnice). Niepozorna budowla, która związana jest z jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Czech. To właśnie w budynku Ratusza Nowomiejskiego doszło do I defenestracji praskiej – wówczas z okien ratusza wyrzuconych zostało siedmiu katolickich rajców, co zapoczątkowało powstanie husyckie.

12. Petřínské sady

Po lewej stronie Wełtawy, na terenie dzielnicy Mała Strona, znajdują się Petřínské sady. Jest to rozległy kompleks parkowy otaczający wzgórze Petřín. Petřínské sady to oaza zieleni i spokoju w środku ruchliwego miasta. Idealne miejsce na spokojny spacer. Wdrapując się na wzgórze możemy po drodze natrafić na punkt widokowy na Stare i Nowe Miasto, a także Mur Głodowy, będący średniowiecznym murem obronnym. Na samym wzgórzu Petřín znajduje się wybudowana w 1889 roku wieża widokowa (czes. Petřínská rozhledna), wzniesiona na podobieństwo słynnej wieży Eiffla z Paryża. Wejście na wieżę wymaga jednak zakupu biletu.

13. Wyszehrad

Wyszehrad (czes. Vyšehrad) to dawna, druga obok Hradczan, siedziba czeskich Władców. Wzgórze znajduje się po prawej stronie Wełtawy, w odległości około 2,5 km od Starego Miasta. Z jego założeniem wiąże się wiele legend, Wyszehrad miał być siedzibą legendarnego czeskiego władcy Kroka. Była to główna siedziba czeskiego księcia, pierwszego króla Czech, Wratysława II. Na wyszehradzkim wzgórzu dawniej znajdował się zamek, został on jednak zniszczony w czasie wojen husyckich. Obecnie na wzgórzu znajduje się bazylika św. Piotra i Pawła, romańska rotunda św. Marcina, a także cmentarz (czes. Vyšehradský hřbitov), na którym pochowano wiele ze znanych czeskich osobistości. Do Wyszehradu można się dostać spacerując brzegiem Wełtawy.

14. Pomnik Jana Žižki na Vítkovie

Kolejna z darmowych atrakcji w Pradze, którą osobiście bardzo polecam odwiedzić, to pomnik Jana Žižki na Vítkovie. Monument znajduje się na wzgórzu Vítkov w dzielnicy Žižkov, w odległości około 2 km od Starego Miasta. Przedstawia Jana Žižkię z Trocnova siedzącego na koniu – czeskiego bohatera, jednego z najsłynniejszych przywódców Husytów. Potężnych rozmiarów monument ma 9 m wysokości, 9,6 m długości i waży około 16,5 tony. Wraz z przyległym do niego oddziałem Muzeum Narodowego ma status czeskiego narodowego pomnika (czes. Národní památník na Vítkově). Spod pomnika Žižki rozciągają się widoki na Pragę. Miejsce wykorzystywane jest na uroczystości państwowe, ale w dni powszednie odwiedzane jest również chętnie rekreacyjnie przez prażan. Na szczyt, gdzie znajduje się pomnik, prowadzą liczne ścieżki spacerowe.

15. Złota Uliczka wieczorową porą

Złota Uliczka (czes. Zlatá ulička) to jedna z atrakcji znajdujących się na terenie praskiego zamku na Hradczanach. To uliczka z kolorowymi, urokliwymi i niewielkimi domkami, przyległymi do muru obronnego zamku. Dawniej zamieszkana była przez rzemieślników, w tym złotników, od czego pochodzi jej nazwa. Złota Uliczka jest udostępniona do zwiedzania w ciągu dnia, jednak wejście wtedy wymaga zakupu biletu. Wieczorem, kiedy ulice Hradczan pustoszeją z turystów, a kasy biletowe są już zamknięte, wejście na część Złotej Uliczki jest całkowicie darmowe. Warto wybrać się tam wieczorową porą, nie tylko ze względu na brak tłumów. Wieczorny spacer po Hradczanach, widok roztaczającej się ze wzgórza panoramy oświetlonej Pragi, może być doskonałym zakończeniem intensywnego dnia poznawania zabytków i atrakcji Pragi.

Mapa 15 darmowych atrakcji w Pradze

Artykuł 15 darmowych atrakcji w Pradze pochodzi z serwisu Eloblog.

Polskie ślady we Lwowie

Po II Wojnie Światowej decyzją Józefa Stalina, przy jednoczesnej aprobacie naszych zachodnich sojuszników, została diametralnie zmieniona wschodnia granica Polski. W wyniku tej zmiany miasta, takie jak: Lwów, Stanisławów, Tarnopol, Równe i inne miejscowości znalazły się w granicach Związku Radzieckiego, a konkretnie Ukraińskiej SRR. Ostatecznie po rozpadzie ZSRR i wykrystalizowaniu się z dawnych sowieckich republik niepodległych państw, weszły one w skład niepodległej Ukrainy.

Oto jakie polskie ślady można znaleźć dziś we współczesnym Lwowie, po 70 latach od zmiany granic.

Kolumna Adama Mickiewicza

Pomnik Adama Mickiewicza to jedna z najważniejszych pamiątek po polskiej historii Lwowa. Po wojnie część polskich pomników została usunięta w niejasnych okolicznościach, a część przewieziono do kraju. Z tych najważniejszych zachowała się właśnie kolumna naszego wieszcza. Kolumna została uroczyście odsłonięta w 1904 roku. Przetrwała wszystkie wojny bez większego uszczerbku. Sztandarowy punkt każdej polskiej wycieczki.

Kolumna Adama Mickiewicza we Lwowie

Pomnik Adama Mickiewicza we Lwowie – Polskie ślady we Lwowie

Zbliżenie na pomnik Adama Mickiewicza we Lwowie

Z tyłu pomnika znajduje się herb Rzeczypospolitej Obojga Narodów – Na przemian dwa pola przedstawiają orła i pogoń

Nazwy ulic i żeliwne studzienki

Chodząc po Starym Mieście we Lwowie, należy się dobrze rozglądać po murach. Można bowiem natrafić na pozostałości polskojęzycznych nazw ulic i szyldów. Niektóre zostały specjalnie odsłonięte i wyeksponowane, inne zaś pozostawione na ogólnie nieremontowanej od wojny elewacji.

Ulica Grodzickich 1 – Polskie ślady we Lwowie

Na elewacji budynku ulica Rutowskiego

Ulica Ormiańska 32

Szyld „Pan Muszyński”

Fragment szyldu „…aparatów kościelnych”

Warto również spojrzeć pod stopy. Na części żeliwnych studzienek zachowały się również polskie napisy.

Studzienka kanalizacyjna Perkun Lwów – Polskie ślady we Lwowie

Ferrum Lwów

Cmentarz Łyczakowski

Cmentarz Łyczakowski to jedna z najwspanialszych polsko-ukraińskich nekropoli. Znajdziemy tu dosłownie cały przekrój historyczny. Od grobów powstańców styczniowych, poprzez mogiły Orląt Lwowskich, ukraińskich i polskich dawnych mieszkańców Lwowa, sowieckich oficerów, habsburskich urzędników, amerykańskich lotników, kończąc na współczesnych grobach żołnierzy poległych w Donbasie.

Cmentarz Łyczakowski we Lwowie kryje w sobie wiele śladów polskiej historii

Jedną z najważniejszych części cmentarza – zarazem ważnych polskich śladów we Lwowie – jest Cmentarz Orląt Lwowskich. Na cmentarzu znajdują się mogiły uczestników walk o Lwów z lat 1918-1920. Duża część z nich była jeszcze dziećmi… Znajdziemy tutaj również pamiątkowe pomniki amerykańskich lotników i francuskich żołnierzy poległych w walce o polską niepodległość. Cmentarz przez wiele lat pozostawał zdewastowany. Jego odremontowanie i ponowne otwarcie nastąpiło dopiero w 2005 roku.

Cmentarz Orląt Lwowskich – Polskie ślady we Lwowie

Cmentarz Orląt Lwowskich – Polskie ślady we Lwowie

Groby Orląt Lwowskich

Szer. Stanisław Klaczek – Żołnierz 1. Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich – Lat 16

Jednym z ciekawszych i ważniejszych grobów jest symboliczna mogiła gen. Tadeusza Rozwadowskiego. Szefa Sztabu Wojska Polskiego i twórcy planów operacyjnych Bitwy Warszawskiej z 1920 roku. Generał Rozwadowski dowodził także obroną Lwowa. Mogiła jest symboliczna, gdyż po II Wojnie Światowej ciało generała przeniesiono w nieznane do tej pory miejsce.

Symboliczny grób gen. Tadeusza Rozwadowskiego

Osobną kwestię stanowi pozostała część Cmentarza Łyczakowskiego. To prawdziwe bogactwo sztuki cmentarnej i różnorodnych nagrobków, rzeźb i mauzoleów. Wśród nich wiele to dawne zachowane groby Polaków. Od zwykłych Lwowiaków, po tak sławne osoby jak Maria Konopnicka, czy Konstanty Julian Ordon.

Cmentarz Łyczakowski we Lwowie

Grób Konstantego Juliana Ordona – Obronę jego reduty w czasie powstania listopadowego opisał w swoim wierszu Adam Mickiewicz

Grobowiec, w którym spoczywa wybitny matematyk Stefan Banach – Jego pogrzeb (31.08.45 r.) tuż po zakończeniu wojny był prawdziwą manifestacją polskości przez jeszcze pozostałych w mieście Lwowiaków

Grób naszej poetki Marii Konopnickiej

Grobowiec rodziny Szajnochów

Zbliżenie na detale grobowca – Symbole (ostatecznie nieutworzonej) Rzeczypospolitej Trojga Narodów: Orzeł, Pogoń i postać Archanioła Michała – patrona Rusi

Groby powstańców styczniowych – Polskie ślady we Lwowie

Niektóre z grobów uległy dewastacji w postaci pourywanych polskich napisów

Wiele z mniej znanych grobów jest zaniedbanych, pomimo tego często symbolicznie są oplecione biało-czerwoną wstążką

Wysoki Zamek i Kopiec Unii Lubelskiej

Wysoki Zamek i Kopiec Unii Lubelskiej to ostatnie z miejsc na mojej trasie wycieczki polskimi śladami we Lwowie. Wysoki Zamek został wzniesiony na wzgórzu znajdującym się tuż przy Starym Mieście. Można do niego bez problemu dotrzeć piechotą z zabytkowego centrum Lwowa. Zamek powstał w II połowie XIV wieku, a jego budowę przypisuje się królowi polskiemu Kazimierzowi Wielkiemu. Warownia była wielokrotnie niszczona podczas licznych wojen. Ostatecznie została niemal całkowice rozebrana w XIX wieku. Pozostał tylko niewielki fragment jednego z murów.

Widok na Wysoki Zamek (obok masztu) z wieży ratusza

Wysoki Zamek we Lwowie – Pozostałości warowni założonej przez króla Kazimierza Wielkiego

Wysoki Zamek we Lwowie

Pod koniec XIX wieku na ruinach Wysokiego Zamku usypano Kopiec Unii Lubelskiej, na upamiętnienie 300 rocznicy zawarcia unii. Dziś kopiec jest już mocno zarośnięty, ale dalej służy jako jeden z najpopularniejszych punktów widokowych we Lwów.

Na szczycie Kopca Unii Lubelskiej

Koniecznie zobacz także:

• Przedwojenny Lwów na starych zdjęciach
• Polska przed II wojną światową na starym filmie

Na poniższej mapie zaznaczyłem niektóre miejsca opisane w artykule.

Artykuł Polskie ślady we Lwowie – Zwiedzanie Lwowa pochodzi z serwisu Eloblog.

Śladami Odsieczy Wiedeńskiej i Jana III Sobieskiego

Odsiecz Wiedeńska to wydarzenie niezwykle ważne w dziejach Europy. Jest również jedną z najważniejszych bitew w historii polskiego oręża i wojskowości. Zarazem sukcesem, które na zawsze wyryło nazwisko polskiego króla Jana III Sobieskiego, na kartach historii i marmurowych pamiątkowych tablicach. Dziś zapraszam ze mną na wycieczkę po stolicy Austrii, w której szukałem śladów tamtych wydarzeń z 12 września 1683 roku.

Tulln nad Dunajem – Tulln an der Donau

Król Polski Jan III Sobieski realizując zawarte porozumienie z cesarzem Leopoldem I wyruszył na pomoc oblężonemu miastu. Wojska Rzeczypospolitej nie były jednak odosobnione. Do bitwy wyruszyły także wojska cesarskie (Kaiserliche Armee), oddziały z Saksonii, Bawarii, a także południowo-wschodnich księstw Szwabii i Frankonii. Łącznie około 74 tys. żołnierzy (dane niemiecka Wikipedia). Ponieważ wojska Rzeczypospolitej były najliczniejsze w tej grupie, główne dowództwo postanowiono powierzyć Sobieskiemu. Koncentracja wojsk chrześcijańskich nastąpiła na rozległych naddunajskich równinach w pobliżu miejscowości Tulln nad Dunajem. Tam nastąpiło również uzgodnienie planu natarcia na pozycje Osmanów. To pierwsze miejsce w naszej historycznej wycieczce śladami Odsieczy Wiedeńskiej.

Rozległe równiny nad Dunajem, panorama z punktu widokowego przy drodze

Las Wiedeński – Wienerwald

Wojska Rzeszy miały nacierać wzdłuż prawego brzegu Dunaju, wiążąc tym samym siły przeciwnika. Natomiast wojska Rzeczypospolitej miały przeprowadzić decydujące natarcie trochę bardziej za zachód, ze wzgórz Wienerwaldu. Las Wiedeński (Wienerwald) to gęsto zalesione wzgórza okalające Wiedeń od zachodu i południowego-zachodu. Dziś lasy stanowią miejsce, gdzie Austriacy chętnie odpoczywają od miejskiego zgiełku. Znajdują się tu liczne domki, wille i wioseczki. Po dziś dzień Las Wiedeński stanowi niezłą przeszkodę. Zwróćcie na niego uwagę, kiedy będziecie jechać do Wiednia samochodem lub autobusem. 300 lat temu teren ten był jeszcze bardziej niedostępny. Skryte przejście przez las ok. 25 tys. żołnierzy, w tym 14 tys. jazdy, stanowiło nie lada problem.

Las Wiedeński (Wienerwald) – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Przez tak gęste lasy Wienerwaldu musiały przedzierać się wojska Rzeczypospolitej

Wzgórze Kahlenberg

Bitwa rozpoczęła się rano 12 sierpnia 1683 roku. Zanim jeszcze dokonało się to, co miało przejść później do chwalebnej historii Polski, Jan III Sobieski o 4 nad ranem uczestniczył w mszy świętej w ruinach kościoła na wzgórzu Kahlenberg (484 m n.p.m.). Na początku bitwy Sobieski postanowił rozpoznać bojem zbocza Wienerwaldu, tak aby upewnić się o możliwości wykonania szarży przez polską jazdę. Decydująca szarża husarii miała miejsce tego samego dnia późnym popołudniem. Husarzy zwalili się ze wzgórz wiedeńskich lasów rozbijając druzgocąco siły tureckie, a samego wielkiego wezyra zmuszając do ucieczki. Tymczasem w rejonach wzgórza Kahlenberg posuwały się oddziały Rzeszy pod wodzą Karola V Lotaryńskiego i oddziały saskie pod wodzą Jana Jerzego III Saksońskiego. Dziś wzgórze Kahlenberg jest najważniejszym miejscem związanym z upamiętnieniem tamtych wydarzeń.

Widok na Wiedeń ze wzgórza Kahlenberg – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Widok ze wzgórza Kahlenberg na Wiedeński Las, z którego polska husaria nacierała na tureckie obozowiska

Obraz Bitwa pod Wiedniem – W lewym górnym rogu znajduje się Kahlenberg, u dołu oblężony Wiedeń – Autor: Franz Geffels

Obraz Jan III Sobieski na Kahlenbergu – Autor: Juliusz Kossak

Na Kahlenbergu znajduje się kościół pw. św. Józefa prowadzony przez polskich księży. Odbywają się w nim również msze święte w języku polskim. W środku umieszczona jest mała sala z ekspozycją na temat bitwy. Na wzgórzu znajduje się również kilka pamiątkowych tablic nawiązujących do Odsieczy Wiedeńskiej i roli jaką odegrał król Jan III Sobieski.

Kościół św. Józefa na Kahlenbergu – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Kościół św. Józefa na Kahlenbergu – Zwiedzanie Wiednia

Msze w kościele św. Józefa na Kahlenbergu są prowadzone również w języku polskim

Pamiątkowa tablica nad wejściem do kościoła św. Józefa – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Georges Jansoone

Pamiątkowa tablica poświęcona królowi Janowi III Sobieskiemu

Kahlenberg jest miejscem niezwykle popularnym wśród turystów odwiedzających Wiedeń. Nie tylko tych z Polski, ale również z innych regionów świata. Dzieje się tak, ponieważ z tego miejsca rozciąga się wspaniała panorama na Wiedeń. To jeden z najlepszych punktów widokowych na stolicę Austrii. Z oczywistych dodatkowych powodów dla polskich turystów stanowi również ważny punkt programu zwiedzania Wiednia. Będąc na miejscu i przyglądając się gęsto zalesionym zboczom Wienerwaldu, pomyślmy o tamtych zmaganiach Odsieczy Wiedeńskiej i polskim udziale w zwycięstwie nad Imperium Osmańskim.

Wiedeń ze wzgórza Kahlenberg – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Kahlenberg – Popularny punkt widokowy na Wiedeń – Zwiedzanie Wiednia

Kościół św. Augustyna – Augustinerkirche

Następnego dnia po wygranej bitwie król Jan III Sobieski uczestniczył w mszy świętej, która odbyła się w kościele św. Augustyna w Wiedniu (Augustinerkirche). Kościół znajduje się w samym centrum Wiednia, w bliskiej odległości pałacu cesarskiego Hofburg. W jego ścianie wmurowana jest tablica pamiątkowa z informacją o królu Janie III Sobieskim – głównodowodzącym wojsk sprzymierzonych. Warto się tam wybrać zwiedzając zabytkowe centrum stolicy Austrii.

Kościół św. Augustyna w Wiedniu (Augustinerkirche) – Zwiedzanie Wiednia

Tablica pamiątkowa na ścianie kościoła św. Augustyna w Wiedniu

Napis na tablicy głosi:

„Jan III. Sobieski, König von Polen, Oberbefehlshaber der Vereinigten Heere, besuchte hier am 13. September 1683 nach der Befreiung Wiens die Heilige Messe.”

„Jan III Sobieski, król Polski, naczelny dowódca wojsk sprzymierzonych, po wyzwoleniu Wiednia uczestniczył tutaj 13 września 1683 roku w mszy świętej.”

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Heeresgeschichtliches Museum

W wiedeńskim Muzeum Historii Wojska znajduje się sporo eksponatów związanych tureckim oblężeniem Wiednia i odsieczą miasta. W jednej z sal umieszczony jest duży obraz przedstawiający Bitwę pod Wiedniem autorstwa nieznanego autora. W jego centralnej części znajduje się król Jan III Sobieski. Przed obrazem znajdziemy plan bitwy z rozrysowanymi głównymi kierunkami natarcia chrześcijańskich wojsk sprzymierzonych. W tej samej sali znajdziemy również oryginalny turecki namiot, który był wykorzystywany przez wojska Imperium Osmańskiego.

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Heeresgeschichtliches Museum

Muzeum Historii Wojska w Wiedniu – Zwiedzanie Wiednia

Ekspozycja wyposażenia wojsk Imperium Osmańskiego

Jeden ze zdobytych tureckich namiotów

Obraz przedstawiający Bitwę pod Wiedniem w 1683 roku – Autor: nieznany

Król Jan III Sobieski przedstawiony na wyżej pokazanym obrazie

Szyszak husarski

Ku pamięci Sobieskiego i Polaków

W Wiedniu znajdziemy również jeszcze inne miejsce nawiązujące bezpośrednio do roli polskiego króla i jego wojsk. Nie są to wielkie monumenty, ale raczej drobne i symboliczne gesty. Na pamiątkę dowódcy wojsk sprzymierzonych jego imieniem została nazwana jedna z wiedeńskich uliczek oraz pobliski plac. Jest to Sobieskigasse i przylegający do niej Sobieskiplatz.

Sobieskigasse – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Sobieskiplatz – Śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Sobieskiplatz – Nieduży plac w Wiedniu nazwany na część Jana III Sobieskiego

Trochę mniej znany jest jeden z pomników umieszczonych na elewacji pałacu cesarskiego w Wiedniu. Pałac Habsburgów Neue Hofburg należy do najważniejszych i najpiękniejszych budowli Wiednia. Znajduje się w centrum miasta, więc koniecznie trzeba go odwiedzić zwiedzając Wiedeń. Na jego półokrągłej elewacji znajduje się rząd kamiennych figur przedstawiających postacie z różnych epok. Przyjrzyjcie się uważnie. Jedną z nich jest postać polskiego żołnierza z 1683 roku.

Pałac Habsburgów Neue Hofburg w Wiedniu

Rząd kamiennych figur, drugi od prawej to polski żołnierz – Zwiedzanie Wiednia

Polski żołnierz z Odsieczy Wiedeńskiej z 1683 roku – Neue Hofburg

Ślady oblężenia Wiednia

W samym mieście znajdziemy również kilka miejsc związanych bezpośrednio z oblężeniem Wiednia. Pierwszym z nich jest Türkenschanzpark, czyli Park Turecki Szaniec. Jak sama nazwa wskazuje, w tym miejscu znajdowały się muzułmańskie umocnienia wojsk oblegających Wiedeń. Obecnie znajduje się tu park z licznymi ścieżkami, pięknymi drzewami i stawami. Park swoją nazwą nawiązuje bezpośrednio do historycznych wydarzeń, ale to nie wszystko. Pośród alejek i drzew postawiono dwa pomniki ukraińskich Kozaków, którzy to przybyli pod Wiedeń razem z Sobieskim. Przy jednym z nich umieszczona jest pamiątkowa tablica z inskrypcją w języku niemieckim i ukraińskim. Pomnik postawila ukraińska ambasada w porozumieniu z władzami Wiednia. Niestety próżno na niej szukać informacji i polskim królu, pod którego rozkazami walczyli…

Türkenschanzpark w Wiedniu – W 1683 roku w miejscu dzisiejszego parku znajdowały się tureckie umocnienia

Pomnik odpoczywającego Kozaka w Türkenschanzpark

Zbliżenie na tablice pamiątkową przy pomniku Kozaka

Zwiedzając Wiedeń możemy również spotkać ślady tureckiej artylerii w postaci zachowanych na pamiątkę kulu armatnich. Jedna z nich znajduje się na Sterngasse 3 druga przy Sieveringer Straße 101. Ta pierwsza znajduje się w centrum miasta, niedaleko najstarszego kościoła w Wiedniu – kościoła św. Ruprechta. Trzeba się uważnie rozglądać, bo można ja łatwo przegapić.

Kula armatnia na Sterngasse 3 w Wiedniu

Kula armatnia na Sterngasse – Ślady Oblężenia Wiednia

Natomiast na skrzyżowaniu ulic Heidenschuß i Strauchgasse znajduje się nieduża figura osmańskiego najeźdźcy na koniu. Umiejscowiona jest ona na rogu budynku, na wysokości pierwszego piętra. Figura nawiązuje do legendy, według której w tym miejscu Turcy próbowali wysadzić miejskie mury. Niektóre opisy podają, że dotyczy ona pierwszego oblężenia Wiednia z 1529 roku.

Figura osmańskiego najeźdźcy ulic Heidenschuß i Strauchgasse

Figura osmańskiego najeźdźcy – Zwiedzanie Wiednia

Pomnik króla Jana III Sobieskiego

Z tych wszystkich wymienionych miejsc niewątpliwie brakuje jeszcze jednej rzeczy. Pomnika samego głównodowodzącego wojsk sprzymierzonych Jana III Sobieskiego. Od kilku lat jego budowa jest przewidziana na wzgórzu Kahlenberg. Na razie na jego stworzenie zbierane są fundusze. Nie tak dawno temu na serwisie Polak Potrafi pojawiła się zbiórka pieniędzy na budowę w/w monumentu. Można ją wesprzeć pod tym linkiem. Myślę, że Kahlenberg do doskonałe miejsce na postawienie pomnika Sobieskiego. Turystyczna popularność tego miejsca sprawi, że będzie on widziany przez tysiące turystów odwiedzających Wiedeń i okolice.

W tym miejscu na wzgórzu Kahlenberg ma stanąć pomnik Jana III Sobieskiego, na jego budowę zbierane są pieniądze

Nie jest jednak prawdą, że Sobieski nigdy nie miał swojego pomnika w Wiedniu. W 1894 roku w katedrze św. Szczepana został odsłonięty pomnik poświęcony wiedeńskiej victorii. Tak zwany Türkendenkmal lub Türkenbefreiungsdenkmal. Na ogromnym pomniku znajdowały się liczne figury przedstawiające postacie ówczesnych uczestników starć z wojskami Imperium Osmańskiego. Wśród nich był m.in. cesarz Leopold I i papież Innocenty XI. Nie mogło zabraknąć również króla Jana III Sobieskiego. Niestety, prawie cały pomnik został zniszczony w 1945 roku w pożarze katedry. Po wojnie figury Matki Boskiej, papieża i cesarza zostały przywrócone. Pozostałych, w tym Sobieskiego, nie udało się uratować. Oto jedno z nielicznych archiwalnych zdjęć.

Türkendenkmal – Dawny pomnik w katedrze św. Szczepana w Wiedniu

Jan III Sobieski na Türkendenkmal

Mapa śladami Odsieczy Wiedeńskiej

Zobacz także interaktywną mapę Bitwy pod Wiedniem.

Artykuł Śladami Odsieczy Wiedeńskiej – Zwiedzanie Wiednia pochodzi z serwisu Eloblog.

Lwów na starych zdjęciach

Prezentowane archiwalne fotografie pochodzą z różnych miejsc i okresów w historii miasta. Znajdują się tutaj zdjęcia z czasów II Rzeczpospolitej Polskiej, ale także z okresu kiedy Galicja i Lwów były częścią Cesarstwa Austro-Węgierskiego. Zdjęcia nie są umieszczone chronologicznie, brak jest również przypisanych dat. Większość zdjęć i opisów związanych z ulicami i budynkami zaczerpnąłem z tej rosyjskiej strony. Wrzucam na swojego bloga, aby zachować te cenne informacje dla potomnych. Nie mam pewności, czy wszystkie ulice i miejsca zostały poprawnie opisane. Jeżeli zauważyłeś jakiś błąd, proszę pozostaw sprostowanie w komentarzu.

Panorama Lwowa

Wały Hetmańskie, Opera Lwowska, Teatr Skarbka

Legionów, Wały Hetmańskie, Opera Lwowska – Archiwalne zdjęcia z Lwowa

Plac Bilczewskiego, skrzyżowanie z ulicą Gródecką – Archiwalne zdjęcia z Lwowa

Plac Halicki – Archiwalne zdjęcia z Lwowa

Plac Halicki – Archiwalne zdjęcia z Lwowa

Skrzyżowanie Legionów i Kaźmierzowskiej – Lwów na starych zdjęciach

Skrzyżowanie Piłsudskiego i Kubali – Lwów Stare Zdjęcia

Plac Halicki – Lwów Stare Zdjęcia

Budynek Muzeum Przemysłu Artystycznego we Lwowie

Budynek Politechniki Lwowskiej

Budynek Poczty Głównej

Po lewej budynek Uniwersytetu Jana Kazimierza, po prawej kościół św. Mikołaja

Ulica Akademicka – Kasyno Miejskie

Ulica Czarnieckiego – Urząd Wojewódzki

Plac Mariacki – Hotel George

Plac Krakowski – Pożar Kamienicy

Plac Mariacki

Plac Mariacki

Wały Hetmańskie i skrzyżowanie z ulicą Skarbkowską – Przedwojenny Lwów

Kościół św. Marii Magdaleny we Lwowie

Ulica Janowska i Kościół Reformatów we Lwowie

Hotel Krakowski we Lwowie – Skrzyżowanie Placu Bernardyńskiego i ulicy Piekarskiej

Skrzyżowanie ulic Hetmańskiej i Skarbkowskiej

Targ na Placu Gołuchowskich we Lwowie

Plac św. Ducha we Lwowie

Samolot na Placu św. Ducha

Lwowskie Ochotnicze Towarzystwo Ratunkowe – ulica Szerwska

Plac Gosiewskiego – Lwów na starych zdjęciach

Plac Mariacki we Lwowie

Dworzec Główny we Lwowie

Park Kilińskiego – Lwów na starych zdjęciach

Wały Hetmańskie we Lwowie

Kajzerwald i lunapark istniejący w latach 1908-1914

Targi Wschodnie – Pawilon przemysłowy, coroczna lwowska wystawa przemysłu polskiego i zagranicznego

Ulica Rutowskiego – Lwów na starych zdjęciach

Sobór św. Jura we Lwowie

Kościół św. Andrzeja i klasztor Bernardynów we Lwowie

Klasztor Bazylianów – Lwów Stare Zdjęcia

Plac św. Teodora – Lwów na starych zdjęciach

Uboga ludność Lwowa w kolejce do Miejskiej Kuchni Ludowej

Szyldy na ulicach

Polecam zwrócić szczególną uwagę na różnego rodzaju szyldy porozwieszane na lwowskich kamienicach. To dobry sposób na poznanie języka polskiego z tamtych czasów, który gdzieniegdzie różni się od współczesnych zasad pisowni. Zwłaszcza w końcówkach typu -ya, -yer, zamiast współczesnych -ia, -jer, np. fryzyer-fryzjer, galanterya-galanteria. To zaskakująco dziwne, jak przez 100 lat zmienił się język. Również niektóre słowa i wyrażenia, które zdążyły już wyjść z powszechnego użycia, mogą wydać się nad wyraz ciekawe.

Rynek, róg Trybunalskiej i Krakowskiej – Piór kwiatów i dodatków do kapeluszy

Ulica Halicka – Wełny, sukna, jedwabie

Ulica Akademicka – Fryzyer

Skrzyżowanie placu Halickiego i ulicy Krzywej – Szkoła Kroju

Plac Akademicki – Naturalna bilinska szczawa alkaliczna

Ulica Legionów – Galanterya, perfumerya

Pasaż Mikolascha – Kinematograf

Lwowskie tramwaje

Na starych zdjęciach z Lwowa możemy zobaczyć również ówczesne tramwaje. Warto wspomnieć, że tramwaje mają we Lwowie długą tradycję. Pierwsza linia konnego tramwaju pojawiła się w tym mieście w roku 1880. Pierwszy elektryczny tramwaj wyjechał na lwowskie ulice w roku 1894. Lwów był jednym z pierwszych miast z elektrycznymi tramwajami w Cesarstwie Austro-Węgierskim. W roku 1939 istniało już kilkanaście lini tramwajowych.

Zajezdnia Tramwajowa – Skrzyżowanie ulic Kadeckiej i Wuleckiej

Tramwaje we Lwowie – ulica Racławicka

Tramwaje we Lwowie – ulica Żółkiewska i Tatarska

Ulica Teatyńska we Lwowie

Tramwaj Lilpop/Sanok dostarczony do Lwowa w 1929 roku

Lwowskie pomniki

Warto jeszcze nadmienić kilka słów na temat pomników, które znajdowały się przed wojną we Lwowie. Część z nich zniknęła w niejasnych okolicznościach po zakończeniu wojny. Niektóre pozostały na swoim miejscu, jak kolumna Adama Mickiewicza. Kilka z pomników zostało po wojnie zabranych do Polski. Tak stało się np. z pomnikiem hrabiego Aleksandra Fredry, który znalazł się na Rynku we Wrocławiu. Natomiast Pomnik króla Jana III Sobieskiego został ostatecznie przeniesiony na Targ Drzewny w Gdańsku.

Plac Mariacki i Pomnik Adama Mickiewicza we Lwowie – Pomnik pozostał na swoim miejscu

Plac i pomnik Franciszka Smolki we Lwowie – Pomnik prawdopodobnie zniszczony przez Sowietów

Park Kościuszki i pomnik Agenora Gołuchowskiego – Pomnik po wojnie usunięty w niejasnych okolicznościach

Pomnik Króla Jana III Sobieskiego we Lwowie

Ten sam pomnik Króla Jana III Sobieskiego przeniesiony do Gdańska – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Nemo

Pomnik Hrabiego Aleksandra Fredry we Lwowie

Ten sam pomnik Hrabiego Aleksandra Fredry przeniesiony do Wrocławia

Artykuł Przedwojenny Lwów na starych zdjęciach pochodzi z serwisu Eloblog.

Totenburg w Wałbrzychu – Ostatnia świątynia Hitlera

W Wałbrzychu, w dzielnicy Nowe Miasto, znajduje się zagadkowy i podniszczony obiekt, będący reliktem czasów nazizmu. Położony jest na stoku Góry Niedźwiadki na wysokości 520 m n.p.m. Mieszkańcy miasta i przyjeżdżający poszukiwacze przygód różnie go nazywają. Czasem określa się go mianem mauzoleum. Najczęściej pojawia się nazwa Totenburg, co z niemieckiego możemy przetłumaczyć, jako „martwy gród”. Nie jest to jednak nazwa historyczna. Obiekt oficjalnie nazywał się Schlesier Ehrenmal, czyli po niemiecku „śląskie mauzoleum”. Choć bardziej Ehrenmal należałoby w tym kontekście przetłumaczyć, jako „pomnik chwały”. Nie odnaleziono tu żadnych grobów, ani szczątków poległych żołnierzy. Tak więc Schlesier Ehrenmal nie jest mauzoleum, w rozumieniu współczesnej polskiej nazwy, którą się mu przypisuje.

Totenburg (Schlesier Ehrenmal) – Ostatnia świątynia Hitlera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Mauzoleum w Wałbrzychu – Ostatnia świątynia Hitlera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Totenburg, trzymając się tej utrwalonej nazwy, wybudowano w roku 1938. Oficjalnie powstał w celu upamiętnienia ponad 170 tys. Ślązaków poległych podczas I wojny światowej, ofiar wypadków w kopalniach i bojowników ruchu narodowo-socjalistycznego. Po zakończeniu I wojny światowej, nie było miejscowości na Dolnym Śląsku, w której chociaż jeden mieszkaniec nie poległby podczas wojny. Stąd ogromna ilość pomników upamiętniających zabitych żołnierzy. Stawiano je także zanim jeszcze Hitler i naziści doszli do władzy w Republice Weimarskiej. W Wałbrzychu, w związku z tym, że był miastem górniczym, większą popularnością cieszyły się tutaj partie lewicowe, SPD i KPD. NSDAP miało raczej słabą pozycję. Sytuacji nie zmieniła nawet wizyta samego Hitlera, który z pompą odwiedził Wałbrzych w roku 1932.

Budowa obiektu upamiętniającego bohaterów frontów wojny i porównanie ich do nazistowskich bojowników, było ogromnym nadużyciem. Porównanie zastosowano jednak nieprzypadkowo, bo w celach czysto propagandowych. Który z Niemców nie chciałby upamiętnić żołnierzy poległych w I wojny światowej? Prawie każdy. Jednocześnie stworzono przestrzeń do nazistowskich uroczystości i szerzenia propagandy. Tak oto powstała świątynia nazistów, dziś już ostatnia świątynia Hitlera. Uroczyste otwarcie Schlesier Ehrenmal nastąpiło 9 czerwca 1938 roku, w ramach corocznych obchodów śląskiego okręgu NSDAP.

Otwarcie Schlesier Ehrenmal – Źródło: dolny-slask.org.pl

Naziści przed wejściem do Schlesier Ehrenmal – Źródło: dolny-slask.org.pl

Nośnikiem ideologii stała się tutaj monumentalna architektura. Duża, prostokątna i surowa bryła budynku nawiązywała do architektury starożytnej. Wewnątrz mauzoleum, po środku dziedzińca, znajdowała się metalowa kolumna, u której stóp czuwały cztery lwy. Na szczycie tej kolumny palił się wieczny ogień. Rytuały związane ze światłem i ogniem w wizji III Rzeszy, miały swoje szczególne znaczenie, gdyż nawiązywały do korzeni pogańskich. Ogień stanowił element nazistowskich świąt państwowych i miał symbolicznie nawiązywać do rasy aryjskiej. Wejścia do budynku pilnowała straż, a teren wokół budynku przeznaczony był na plac defiladowy.

Kolumna i dziedziniec Schlesier Ehrenmal – Źródło: dolny-slask.org.pl

Wnętrze mauzoleum i nazistowska symbolika – Źródło: dolny-slask.org.pl

Totenburg był oczywiście miejscem wykorzystywanym w ramach uroczystości państwowych i propagandowych. Jednak wokół samego obiektu narosło wiele mitów, mówiących o różnych tajemniczych wydarzeniach, które miały się w nim odbywać. Powszechnie mówi się o rytuałach, o charakterze okultystyczny, praktykowanych przez funkcjonariuszy Schutzstaffel. Miały się tu odbywać również specjalne inicjacje i próby wytrzymałości nowych członków SS. Mówiło się także o podziemiach i tunelu łączącym mauzoleum z Zamkiem Książ, na którym później trwały prace związane z tajemniczym projektem Riese. Ile jest prawdy w tych opowieściach? Tyle ile w legendach. Wielu z nich ciężko dać wiarę, więc dziś pozostają tylko w sferze opowieści tajemniczego Dolnego Śląska.

Nazistowskie uroczystości w Schlesier Ehrenmal – Źródło: dolny-slask.org.pl

Freikorps Ehrenmal – Mauzoleum na Górze Świętej Anny

Wałbrzyski Totenburg nie był obiektem odosobnionym. Na Śląsku znajdował się jeszcze jeden tego typu obiekt. Również o nazistowskiej symbolice i podobnym przeznaczeniu. Jego niemiecka nazwa to Freikorps Ehrenmal. Znajdował się nad amfiteatrem na Górze Świętej Anny. Jego budowę również ukończono w 1938 roku. Obiekt miał uczcić żołnierzy Freikorpsu poległych w trakcie walk z Polakami podczas powstania śląskiego. W odróżnieniu do Wałbrzyskiego mauzoleum, w tym na Górze Świętej Anny przetrzymywano prochy poległych. Mauzoleum zbudowano na skalnym cyplu, tuż nad przepastnym amfiteatrem, zdolnym pomieścić wielu uczestników nazistowskich uroczystości.

Po lewej Ehrenmal – Po prawej amfiteatr – Źródło: dolny-slask.org.pl

Bryła mauzoleum nawiązywała do Castel del Monte – Źródło: dolny-slask.org.pl

Wnętrze mauzoleum (Freikorps Ehrenmal) na Górze Świętej Anny

Reichsehrenmal Tannenberg – Mauzoleum Hindenburga

Kolejny tego typu obiektem było mauzoleum marszałka Paula von Hindenburga pod Olsztynkiem, które wybudowano jeszcze przed dojściem nazistów do władzy. Pełniło funkcję pomnika upamiętniającego Bitwę pod Tannenbergiem. W latach 1934-1935 obiekt przebudowano i pochowano tam zmarłego Hindenburga. Mauzoleum również stało się miejscem nazistowskich uroczystości i manifestacji. Jego ogromna i monumentalna architektura przypominała średniowieczny zamek, czasem mówi się o nawiązaniu do Stonehenge.

Mauzoleum Hindenburga pod Olsztynkiem – Źródło: Das Bundesarchiv

Mauzoleum Hindenburga pod Olsztynkiem – Źródło: Das Bundesarchiv

Mauzoleum Hindenburga widziane z samolotu Luftwaffe – Źródło: Das Bundesarchiv

Po wojnie

Po zakończeniu walk rozpoczął się proces niszczenia nazistowskiej symboliki, jednoznacznie kojarzonej ze zbrodniami II wojny światowej. Tak stało się między innymi z Freikorps Ehrenmal na Górze Świętej Anny. Tak stało się również z Reichsehrenmal Tannenberg, grobowcem Hindenburga koło Olsztynka. Jedyna ocalała świątynia Hitlera pozostała właśnie w Wałbrzychu. Obdarta z nazistowskiej symboliki, opuszczona i zniszczona, stanowi dziś symbol dawnych czasów i śmiercionośnej ideologii Nazistów.

Wejście do mauzoleum – Zdjęcie 2015 rok – Ostatnia świątynia Hitlera

Schlesier Ehrenmal – Zdjęcie 2015 rok – Ostatnia świątynia Hitlera

Wysadzone wejście do podziemi w Totenburg – Zdjęcie 2015 rok

Dziedziniec Schlesier Ehrenmal – Zdjęcie 2015 rok

Dziedziniec Schlesier Ehrenmal – Zdjęcie 2015 rok

Przejście pod filarami – Zdjęcie 2015 rok

Natomiast jeżeli chodzi o Freikorps Ehrenmal na Górze Świętej Anny, jak już wspomniałem, nie doczekał się naszych czasów. Został wysadzony w powietrze jeszcze jesienią 1945 roku. Na jego miejscu zbudowano polski Pomnik Czynu Powstańczego.

Pomnik Czynu Powstańczego w miejscu Freikorps Ehrenmal – Zdjęcie 2015 rok

Amfiteatr pod pomnikiem – Góra Świętej Anny – Zdjęcie 2015 rok

Zapraszam jeszcze koniecznie do oglądania świetnego filmu przygotowanego przez Hannibala Smoke’a, pod tytułem: TOTENBURG. Ostatnia świątynia Hitlera.

Poniżej mapa, na której zaznaczyłem mauzoleum w Wałbrzych, pomnik na Górze Świętej Anny i już nieistniejący obiekt pod Olsztynkiem.

Bibliografia: Schlesier Ehrenmal – pomnik ku czci Ślązaków w Wałbrzychu
Zdjęcia archiwalne: dolny-slask.org.pl i das Bundesarchiv

Artykuł Totenburg – Ostatnia świątynia Hitlera pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista najdziwniejszych pomników w Polsce

Przedstawiam moją listę dziwnych i zaskakujących pomników w Polsce. Wybór czysto subiektywny. Mam nadzieję, że kilka miejsc Was zaskoczyło. 🙂 Pomniki i rzeźby są uszeregowane chronologicznie, od najstarszych do najmłodszych.

1. Pomnik Szarańczy

Jedyny na świecie Pomnik Szarańczy. Nie przedstawia on wizerunku owada, ale jest głazem upamiętniającym zwycięstwo nad tym szkodnikiem w roku 1711. Głaz znajduje się w Zwierzyńcu w sąsiedztwie Roztoczańskiego Parku Narodowego. Widocznie w tym okresie te tereny Polski nawiedziła jakaś plaga tego owada. Obecnie szarańcza już nie występuję na terenie naszego kraju. Pomnik upamiętniający zwycięstwo jest więc w pełni zasłużony. Na pomniku napis głosi:

Wyniszczono szarańczy żywej korcy 656, wykopano jaj tego owada garncy 555 ½. Użyto do tego robocizny pieszej dni 14 000.

Pomnik Szarańczy – Foto: Halina Gniewkowska-Gniadek

2. Żelazne Drzewo

W pobliżu Jedliny-Zdrój znajduje się zapomniany przez historię pomnik Żelazne Drzewo. Według przekazów, w tym miejscu po bitwie pod Burkatowem w 1762 roku, pod prawdziwą lipą, odpoczywał król pruski Fryderyk II Wielki. Ten sam, który przyczynił się do I rozbioru Polski. Z upływem lat drzewo niszczało, postanowiono więc na pamiątkę wykonać jego żelazny odlew. Pomnik, zwany też Lipą Fryderyka, stoi niemalże na końcu świata, pod zamieszkanym domem. Czasem służy, jako wieszak na pranie, jak na poniższym zdjęciu.

Żelazne Drzewo – Lista najdziwniejszych pomników w Polsce

3. Pomnik Byka

We Wschowie znajduje się imponujący Pomnik Byka Ilona. Postawiono go w 1982 roku, na miejscu dawnego pomnika upamiętniającego kanclerza Otto von Bismarcka. Byk o imieniu Ilon był dumą Ośrodka Hodowli Zarodowej w Osowej Sieni. Ilon był prawdziwą gwiazdą, bykiem reproduktorem, dzięki któremu hodowla powiększała się i odnosiła sukcesy. Postawiono mu więc pomnik, jako symbol jego płodności. Czasem pada ofiarą wandalizmu, raz ktoś przemalował mu jaja.

Pomnik Byka Ilona – Lista najdziwniejszych pomników w Polsce

4. Pomnik Ziemniaka

We wsi Biesiekierz znajduje się mierzący 9 m wysokości Pomnik Ziemniaka. Sama bulwa ma prawie 4 m wysokości. Pomnik został postawiony, aby uczcić wyhodowanie nowej odmiany tej rośliny w pobliskiej Hodowli Ziemniaka w Biesiekierzu. Postawiono go w roku 1983, z inicjatywy ówczesnego dyrektora hodowli. Ten sam sympatyczny ziemniak znajduje się również w herbie gminy. 🙂

Pomnik Ziemniaka – Foto: JDavid Źródło: commons.wikimedia.org

5. Pomnik Grzyba XXI Wieku

We wsi Łężeczki, na punkcie widokowym, znajduje się okazały Pomnik Grzyba. Umieszczona jest na nim tablica ogłaszająca dumnie, iż jest to pierwszy pomnik na kuli ziemskiej odsłonięty w trzecim tysiącleciu. Jego odsłonięcie nastapiło piętnaście sekund po północy 1 stycznia 2001 roku. Według polskojęzycznej Wikipedii, pomnik upamiętnia 10-lecie powstania Sierakowskiego Parku Krajobrazowego i 38-lecie Akademickiego Klubu Seniora PTTK z Poznania. Nie pytajcie, co to ma wspólnego z grzybem. Nie wiem.

Pomnik Grzyba – Foto: Halina Gniewkowska-Gniadek

6. Pomnik UFO

We wsi Emilcin 10 maja 1978 roku wylądowało najprawdziwsze UFO. Na kosmitów natrafił przypadkiem miejscowy rolnik Jan Wolski, który podwiózł strudzonych przybyszów swoją bryczką do statku kosmicznego. W podziękowaniu za przejażdżkę, uprzejmi kosmici zaprosili go na parę minut do swojego latającego statku. Tak było. Serio. Z tego powodu w roku 2005 w tym miejscu odsłonięto pomnik poświęcony naszym gościom z innych planet. Pomnik został postawiony przez Fundację Nautilus.

Pomnik UFO – Foto: Lukke Źródło: commons.wikimedia.org

7. Pomnik Dyrygenta Fal

Ta niezwykła rzeźba znajduje się nad Bałtykiem. Marzyciel, bo tak go również nazywają, to postać chłopca z batutą w ręku, umiejscowiona kilkadziesiąt metrów od brzegów Gdyni. Kiedy fale ruszają się, poruszają również pływakiem połączonym z jego batutą, co sprawia wrażenie, jakby chłopczyk naprawdę dyrygował wodami Bałtyku. Rzeźbę odsłonięto w 2009 roku. Moim zdaniem to jeden z najbardziej oryginalnych pomysłów na pomnik.

Dyrygent Fal – Lista najdziwniejszych pomników – Foto: Tomasz Kapczyński

8. Pomnik Reksia

Sympatyczny bohater polskiej bajki, piesek Reksio, doczekał się swojego pomnika w Bielsku-Białej. Reksio to postać stworzona przez bielskie Studio Filmów Rysunkowych. Stąd obecność pomnika w tym mieście. Reksio był zdolnym pieskiem. Potrafił na przykład stać na tylnych łapach, takim właśnie przedstawiono go na prawie metrowej rzeźbie. Rzeźba jest integralną częścią fontanny. Pomnik został odsłonięty w 2009 roku.

Pomnik Reksia – Foto: Gaj777 Źródło: commons.wikimedia.org

9. Pomnik Menela

Na warszawskiej Pradze swego czasu znajdował się naprawdę zaskakujący pomnik. Pan Guma, bo tak się nazywał, to pomnik upamiętniający miejscowego pijaczka, lubiącego wystawać pod lokalnym sklepem. Dla jego upamiętnienia artysta Paweł Althamer przygotował stosowną rzeźbę. Jej ustawienie odbyło się w atmosferze lekkiego skandalu i oburzenia. Obecnie Pan Guma został zabrany z ulicy i czeka na renowację. Po wykonaniu go z mocniejszego materiału wróci na swoje miejsce. Historia wręcz zdumiewająca. Więcej zdjęć tego jednego z najdziwniejszych pomników w Polsce jest stronie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Pan Guma – Foto: Bartosz Stawiarski Źródło: artmuseum.pl

10. Dorodny Czajnik

Kilka lat temu w Mrągowie stanął bardzo nietypowy pomnik. Nazywa się po prostu Czajnik. Nie pytajcie dlaczego, bo nie wiem. Choć wielu innym obserwatorom przypomina zupełnie coś innego… Mrągowski Czajnik to nie byle jakaś tam rzeźba. To prawdziwy celebryta, który gościł w ogólnopolskiej telewizji śniadaniowej. Doczekał się nawet swojego fanpage’a Dorodny Czajnik – duma Mrągowa. Rzeźba została sfinansowana z pieniędzy Urzędu Miasta w Mrągowie oraz Unii Europejskiej.

Dorodny Czajnik – Foto: www.facebook.com/czajnikmragowo

Poniżej jeszcze raz przedstawiam na mapie całą moją listę 10 najdziwniejszych pomników w Polsce.

Artykuł 10 najdziwniejszych pomników w Polsce pochodzi z serwisu Eloblog.