Przedwojenna mapa Karkonoszy

Przedstawiam do pobrania ciekawą i zachowaną w bardzo dobrym stanie przedwojenną mapę Karkonoszy (niem. Riesengebirge, Góry Olbrzymie). Oprócz Karkonoszy mapa obejmuje także całą Kotlinę Jeleniogórską, część Gór Izerskich, Kaczawskich i Rudawy Janowickie. Mapa została wydana przez Alexandera Köhlera w Dreźnie. Niestety nieznany jest jej dokładny rok wydania. W zasobach Wikimediów mapa została opisana jako pozycja wydana około 1901 roku, jednak z pewnością było to kilka lub kilkanaście lat później. W innych wydaniach tej samej mapy Karkonoszy (wydanych przez tego samego wydawcę), po drugiej stronie granicy śląsko-czeskiej znajduje się już napis „Tschechoslowakische Republik”. Sugeruje to, iż prezentowana poniżej wersja mapy mogła zostać wydana jeszcze przed powstaniem Czechosłowacji w 1918 roku, ponieważ pozbawiona jest tego napisu. Z innych elementów, które pozwoliłby nam wydatować mapę, to naniesione już Jezioro Pilchowickie i zapora wodna, które zostały oficjalnie otwarte w 1912 roku. Z drugiej strony na mapie brak jest jeszcze schronisk Szrenica (Reifträgerbaude) i Domu Śląskiego (Schlesierhaus), które zostały otwarte kolejno w 1922 i 1923 roku. Zawęża to nam zakres dat opracowania/wydania mapy do lat 1912–1922.

W części górskiej mapy zostały na czerwono (czerwoną linią) zaznaczone szlaki turystyczne (Touristenweg). Mapa prezentuje więc unikatowy układ karkonoskich szlaków górskich, jaki znajdował się w Górach Olbrzymich na początku XX wieku.

Mapa w dużej rozdzielczości (9253 × 9664) dostępna jest do pobrania ze zbiorów: Archiwum Map WIG, Wikimedia Commons lub pod tym linkiem.

Mapa turystyczna Karkonoszy z 1940 roku

Kolejna ciekawa mapa, którą chciałem się podzielić, to mapa turystyczna Karkonoszy z 1940 roku. Jest to stricte turystyczna mapa opracowana w skali 1:50000 przedstawiająca sieć ówczesnych szlaków turystycznych i rzeźbę terenu. Mapa została wydana przez Meinhold Verlagsgesellschaft w Dreźnie. W lewym górnym rogu mapy widzimy ciekawy napis „Einzig anerkannte Ausgabe des Riesengebirgsvereins”, co oznacza, że była firmowana jako jedyna mapa zaakceptowana i potwierdzona przez Towarzystwo Karkonoskie (Riesengebirgsverein, w skrócie RGV). Nadmienię, że Towarzystwo Karkonoskie było przedwojenną organizacją turystyczną powstałą w 1880 roku, zajmującą się promowaniem i rozwijaniem turystyki górskiej w Karkonoszach. Ze względu na rok wydania mapy (1940) nie znajdziemy już na niej niemiecko-czechosłowackiej granicy państwowej przebiegającej wzdłuż głównego grzbietu Karkonoszy. Granica ta zniknęła w 1938 roku wraz z zajęciem przez Niemców Sudetenlandu. Znaleźć za to możemy inną ciekawostkę. Na mapie zaznaczone zostały granice dwóch obszarów ochrony przyrody. Kolorem pomarańczowym duży obszar rezerwatu roślinności obejmujący śląską część Karkonoszy i Góry Izerskiej oraz kolorem czerwonym ściślejszy mniejsze obszary ochrony przyrody obejmujące takie miejsca jak kopułę Śnieżki, Kotły Małego i Wielkiego Stawu czy Śnieżne Kotły. Zgodnie z zarządzeniami z 1933 roku.

Mapa w dużej rozdzielczości (9964 × 7095) dostępna jest do pobrania ze zbiorów: Archiwum Map WIG, Wikimedia Commons lub pod tym linkiem.

Osobną kwestią, na którą chciałem zwrócić uwagę, jest kwestia zaznaczonych szlaków turystycznych. Na mapie oprócz przebiegu szlaków widzimy ich także oznakowanie. Otóż przed wojną szlaki nie były zaznaczane tak jak dziś za pomocą biało-kolorowych trzech pasów, ale za pomocą dwubarwnych rombów. Zasada rombów była prosta. Określony kolor połówki rombu prowadził do określonego miejsca np. kolor biały prowadził na grzbiet Karkonoszy i dalej do Śnieżki, kolor zielony do Kowar, kolor pomarańczowy do Karpacza itd. Tak więc takie same romby mogły znajdować się na różnych ścieżkach w różnych częściach gór, istotne było to, do jakiego miejsca ostatecznie wszystkie prowadziły.

Artykuł Przedwojenna mapa turystyczna Karkonoszy (Riesengebirge) pochodzi z serwisu Eloblog.

„Miedzianka. Historia znikania” Filip Springer – Recenzja

„Miedzianka. Historia znikania” Filipa Springera to opowieść o małym górniczym miasteczku położonym w Rudawach Janowickich na Dolnym Śląsku. Powstanie, rozwój i upadek miasteczka nieodzownie związane są z historią górnictwa na tych terenach. Miedzianka jest, a w zasadzie była miasteczkiem, które powstało dzięki górnictwu metali. Przed wojną w mieście działała kopalnia miedzi. Urokliwie położona miejscowość nosiła również nieformalny tytuł „najmniejszego miasta w Prusach”. W 1948 roku w Miedziance, na bazie dawnych wyrobisk kopalni miedzi, uruchomiono wydobycie rudy uranu w ramach działalności Kowarskich Kopalni/ZPR-1. Wydobycie uranu prowadzono tu głównie do 1951 roku, później ze względu na wyczerpanie złoża działalność wygaszono. Górnicza historia miasteczka nie dała jednak o sobie zapomnieć. Poprzecinana licznymi wyrobiskami góra, na której stała Miedzianka, „dawała o sobie znać” coraz częściej. Liczne szkody górnicze, pękające budynki, pojawiające się znikąd zapadliska w ziemi, sprawiły, że władze podjęły decyzję o likwidacji miasteczka. Mieszkańcy Miedzianki zostali wysiedleni, a jej zabudowania rozebrane. To, co było motorem napędowym dla miasteczka, ostatecznie przyczyniło się również do jego upadku.

Reportaż Filipa Springera jest próbą opisania historii Miedzianki, jej wzlotów i upadków, przede wszystkim z perspektywy losów jej własnych mieszkańców. Springerowi udało się opisać dzieje Miedzianki w formie zgrabnej opowieści, którą czyta się jednym tchem. Doskonałe pióro autora prowadzi nas, raz po raz, przez kolejne wieki górniczej historii miasteczka, ale zawsze na pierwszym planie wysuwając losy jej dawnych mieszkańców. Książki Springera nie można jednak traktować w kategoriach faktograficznych – i to jest mój największy zarzut do autora. Podawane często bezrefleksyjnie wspomnienia mieszkańców, przytaczane wypowiedzi, bez źródła, bez komentarza autora, sprawiają, że reportaż ten utrwala niektóre z mitów na temat wydobycia uranu w Sudetach. W reportażu znajdziemy wiele nieprawdziwych informacji m.in. na temat obecności sowieckich żołnierzy czy działalności sowieckich służb specjalnych, które w toku badań naukowych już dawno zostały obalone. Czytelnik nie ma nawet możliwości zweryfikowania, czy podawane informacje są wtórnie przytoczonymi wspomnieniami mieszkańców Miedzianki, czy też opinią własną autora reportażu. Trzeba jednak oddać Springerowi zasługi w rozpromowaniu historii „miasteczka, którego już nie ma”. Pierwsze wydanie książki sprawiło, iż do pozostałości Miedzianki zaczęli przyjeżdżać zaciekawienie turyści i pasjonaci historii. Dziś w miejscowości znów działa browar. Pojawiały się też tablice informujące o dawnych losach miasteczka. „Miedzianka. Historia znikania” niejako tchnęła więc w dawne miasteczko nowe życie.

Tytuł: Miedzianka. Historia znikania
Autor: Filip Springer
Rok polskiego wydania: 2011
Moja ocena: ★★★★☆

Oferty w księgarniach i sklepach internetowych
„Miedzianka. Historia znikania” Filip Springer

Artykuł „Miedzianka. Historia znikania” Filip Springer pochodzi z serwisu Eloblog.

Zapraszam do przeczytania artykułu przygotowanego specjalnie z okazji tegorocznego Dnia Kobiet. Moja subiektywna lista 10 pań, które w sposób szczególny zapisały się w historii Dolnego Śląska, a także przyległej do niego ziemi kłodzkiej. Nie ma wśród nich wspólnego mianownika. Niektóre z pań urodziły się poza Dolnym Śląskiem, ale los sprawił, że swoje dorosłe życie związały właśnie z tym regionem. Inne z pań były rodowitymi Dolnoślązaczkami lub wychowały się na Dolnym Śląsku. Choć swoje dorosłe życie związały z innymi miejscami, to ich dokonania i sława każą umieścić je wśród znanych osób pochodzących z Dolnego Śląska. Choć lista jest krótka, zaskakuje jej różnorodność, a czasem wręcz biegunowa odmienność postaci. Nie wszystkie z nich historia oceniła pozytywnie. Niektóre z pań po latach zostały uznane za święte, dokonania innych zaś budziły mieszane uczucia.

Jadwiga Śląska (około 1178–1243) – święta, patronka Śląska

Jadwiga Śląska, późniejsza święta, urodziła się między 1178 a 1180 rokiem w Andechs. W wieku około 12 lat została wydana za mąż za jednego z najpotężniejszych śląskich książąt piastowskich – Henryka I Brodatego. Za swojego życia zasłynęła niezwykłą wręcz religijnością – a co za tym idzie – również ascetycznym sposobem życia. Do legend przeszły opowieści o tym, jak Jadwiga z premedytacją chodziło boso, a kiedy jej mąż zwrócił uwagę, że powinna nosić buty, posłusznie przewiesiła je sobie sznurkiem przez szyje, dalej krocząc na bosaka. Jadwiga wraz z mężem była fundatorką na terenie Dolnego Śląska licznych kościołów. Prowadziła także działalność dobroczynną na rzecz swoich najuboższych poddanych. Po śmierci męża zamieszkała w ufundowanym przez siebie i Henryka klasztorze cysterek w Trzebnicy. Również tam została pochowana w 1243 roku. Po jej śmierci rozpoczął się jej kult na terenie Śląska. Jadwiga została kanonizowana w 1267 roku. Obecnie jest jedną z patronek Polski i patronką całego Śląska.

Anna Świdnicka (1339–1362) – królowa Czech, cesarzowa rzymska

Anna Świdnicka nie należy do szczególnie sławnych historycznych postaci w Polsce. Natomiast jej rozpoznawalności jest zgoła odmienna za naszą południową granicą. Jako królowa Czech i cesarzowa rzymska jest zdecydowanie bardziej rozpoznawalna w Czechach. Anna była córką Henryka II świdnickiego i bratanicą księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II Małego, który był ostatnim niezależnym księciem piastowskim na terenie całego Śląska. W ramach układu Bolka II z królem Czech Karolem IV Luksemburskim, jego bratanica miała być wydana za mąż za syna króla czeskiego Wacława. Wacław jednak przedwcześnie zmarł i Anna ostatecznie wyszła za mąż za już podstarzałego i owdowiałego Karola IV. Tym samy stając się królową Czech i cesarzową Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Żadna inna z kobiet urodzonych na Dolnym Śląsku nie dostąpiła takich zaszczytów. Anna Świdnicka zmarła w 1362 roku, w wieku zaledwie 23 lat. Pochowana została w katedrze św. Wita w Pradze.

Maria Cunitz (1610–1664) – śląska astronom

Maria Cunitz urodziła się w 1610 roku w Świdnicy. Pochodziła z mieszczańskiej rodziny Cunitzów, dzięki czemu już jako dziecko mogła otrzymać staranne wykształcenie (podobno władała aż siedmioma językami). W wieku 19 lat wyszła za mąż za matematyka i astronoma Eliasa von Löwena. To dzięki niemu skupiła swoje zainteresowania właśnie na astronomii. Wraz ze swoim mężem mieszkała i prowadziła obserwację nieba w kamienicy „Pod Złotym Chłopkiem” na świdnickim rynku. W 1650 roku w Oleśnicy wydała swoje najważniejsze życiowe dzieło pt. Urania propitia, będące formą tablic astronomicznych i próbą upowszechnienia wiedzy o prawach ruchu planet. To 552-stronicowe dzieło, napisane w dwóch językach, przyniosło jej prawdziwą światową sławę. Zmarła w 1664 roku w Byczynie na Górnym Śląsku. Dziś ławeczka z jej rzeźbą znajduje się na świdnickim rynku.

Fryderyka von Reden (1774–1854) – arystokratka

Hrabina Fryderyka von Reden należała to tych słynnych kobiet, które swoje piętno szczególnie odcisnęły w Kotlinie Jeleniogórskiej. Urodziła się w 1774 roku w Wolfenbüttel. Jeszcze jako dziecko poznała swojego przyszłego męża Fryderyka Wilhelma von Reden. W 1802 roku pobrali się i zamieszkali razem w Bukowcu niedaleko Jeleniej Góry. Jej mąż pełnił wówczas funkcję dyrektora Wyższego Urzędu Górniczego w Królestwie Prus. Fryderyka przekształciła majątek w Bukowcu w piękną rezydencję, stającą się wzorem dla innych arystokratów. Poświęciła się również działalności charytatywnej i mecenatowi sztuki. To z jej inicjatywy sprowadzono do Mysłakowic dyskryminowanych protestantów z Tyrolu. Doprowadziła również do ulokowania kościółka Wang w Karpaczu, przywiezionego pierwotnie z Norwegii do berlińskich muzeów. Zmarła w 1854 roku, pochowana została w rodzinnym mauzoleum w Bukowcu.

Marianna Orańska (1810–1883) – posiadaczka ziemska

Marianna Orańska była córką króla Niderlandów Wilhelma I Orańskiego. Urodziła się w 1810 roku w Berlinie. Z powodu wojen napoleońskich jej rodzina przebywała wówczas na terytorium Królestwa Prus. W 1837 roku odziedziczyła majątek w Kamieńcu Ząbkowickim, gdzie przeniosła się wraz mężem Albrechtem Pruskim. To właśnie z jej inicjatywy rozpoczęto budowę pięknego neogotyckiego pałacu w Kamieńcu. Marianna zaczęła również szybko powiększać odziedziczone dobra, nabywając nowe tereny w Górach Bardzkich i Masywie Śnieżnika (tzw. klucz stroński). Stając się tym samym jednym z największych posiadaczy ziemskich na ziemi kłodzkiej. Jej działalność znacznie zaktywizowała gospodarczo region, m.in. zagospodarowując rozległe kompleksy leśne. W pobliżu Stronia Śląskiego założyła kamieniołom białego marmuru, który na jej cześć został nazwany Białą Marianną. Marianna Orańska poświęcała się również działalności charytatywnej. Zmarła w 1883 roku, pochowana została w Erbach w Nadrenii.

Daisy von Pless (1873–1943) – arystokratka

Daisy, czyli Maria Teresa Oliwia Hochberg von Pless, urodziła się w 1873 roku w Walii. W 1891 roku poślubiła znacznie od siebie starszego księcia pszczyńskiego, dziedzica ogromnej fortuny Hochbergów, Jana Henryka XV. Po ślubie zamieszkali razem w Zamku Książ. Małżeństwo Daisy było zaaranżowane i nieszczęśliwe. Ona młoda Angielka, wychowana na wyspach, nie pasowała do sztywnej pruskiej etykiety. W czasie I wojny światowej zaciągnęła się do pracy w Czerwonym Krzyżu jako pielęgniarka. Losy jej burzliwego małżeństwa opisywała cała europejska prasa, niczym współczesnych celebrytów. Niekochana, w poczuciu odrzucenia, szukała szczęścia poświęcając się działalności charytatywnej i społecznej. Przez wałbrzyszan została zapamiętana jako ciepła i życzliwa osoba, pochylająca się zawsze nad sprawami potrzebujących i słabszych mieszkańców Wałbrzycha. Wybuch II wojny światowej zastał ją na Książu, skąd została eksmitowana w 1941 roku. Zmarła w 1943 roku, pochowana została w mauzoleum przy Zamku Książ. W obawie przed splądrowaniem przez Armię Czerwoną jej ciało było kilkukrotnie przenoszone. Ostatecznie nie wiadomo, gdzie znalazło się miejsce jej ostatniego spoczynku.

Edyta Stein (1891–1942) – święta, patronka Europy

Edyta Stein urodziła się w 1891 roku we Wrocławiu. Była Żydówką pochodzącą z wielodzietnej rodziny wrocławskiego handlarza. We Wrocławiu wychowała się i uczęszczała do szkoły, również tu podjęła studia. Studiowała germanistykę, historię i psychologię. W czasie I wojny światowej pracowała jako sanitariuszka Czerwonego Krzyża. W 1916 roku obroniła doktorat z filozofii. W latach 20. nastąpiła u niej diametralna przemiana duchowa. Choć jeszcze jako nastolatka deklarowała się jako ateistka, ostatecznie konwertowała na katolicyzm, przyjęła chrzest i komunię świętą. Po dojściu narodowych socjalistów do władzy wstąpiła do klasztoru sióstr karmelitanek w Kolonii, przyjmując imię zakonne Teresa Benedykta od Krzyża. Po wzmożeniu się represji przeciwko Żydom schroniła się w Holandii, gdzie w 1942 roku została wraz z siostrą aresztowana, wywieziona do KL Auschwitz-Birkenau i zagazowana. Zapamiętana została jako jedna z największych intelektualistek i filozofów XX wieku. W 1998 roku została kanonizowana, a papież Jan Paweł II ogłosił ją patronką Europy.

Hanna Reitsch (1912–1979) – pilotka doświadczalna

Hanna Reitsch urodziła się w 1912 roku w Jeleniej Górze. W wieku 19 lat zapisała się na kurs pilotażu organizowany w szkole szybowcowej w pobliskim Jeżowie Sudeckim. Swoje pierwsze kroki w lotniczym fachu stawiała na Górze Szybowcowej. Już wówczas dała się poznać jako osoba obdarzona niezwykłym talentem i intuicją lotniczą. Na szybowcu Grunau Baby nad Karkonoszami ustanowiła rekord długości i wysokości lotu. Jako pierwsza kobieta w historii przeleciała szybowcem nad Alpami. W latach 30. rozpoczęła pracę w instytucie szybownictwa DFS, testując jako pilot doświadczalny nowe rozwiązania. Jej prawdziwa kariera rozwinęła się jednak w czasie II wojny światowej, kiedy to jako pilot DFS miała okazję testować jedne z najnowocześniejszych konstrukcji lotniczych opracowanych w III Rzeszy, m.in. rakietoplany Me-163 i załogowe wersje latających bomb V-1. Była zagorzałą nazistką. Zasłynęła próbą ratowania Adolfa Hitlera, przelatując pod koniec wojny samolotem do oblężonego Berlina. Po wojnie dostała się do amerykańskiej niewoli. Była jednym z najzdolniejszych pilotów XX wieku. Ustanowiła ponad 40 rekordów wysokości i długości trwania lotu, zarówno za sterami szybowców jak i samolotów. Zmarła w 1979 roku, pochowana została w Salzburgu.

Wanda Rutkiewicz (1943–1992) – himalaistka

Kolejna ze słynnych kobiet nie mieszkała całe życie na Dolnym Śląsku, ani nie była rodowitą Dolnoślązaczką. Jednak fakt, że młodość spędziła na Dolnym Śląsku, regionie otulonym od południa górami, zaważył na jej przyszłym życiu. Wanda Rutkiewicz, z domu Błaszkiewicz, urodziła się w 1943 roku w Płungianach na Litwie. Po II wojnie światowej wraz z rodzicami zamieszkała we Wrocławiu, gdzie uczęszczała do lokalnego liceum. Studia ukończyła w wieku 22 lat na Politechnice Wrocławskiej, na dawnym Wydziale Łączności. W 1961 roku jej kolega ze studiów, Bogdan Jankowski, zabrał ją na wypad w Rudawy Janowickie. To właśnie w Rudawach Janowickich, na skałkach Gór Sokolich, przyszła himalaistka stawiała swoje pierwsze kroki w wspinaczce. Później przyszła pora na znacznie bardziej trudniejsze góry. Ostatecznie niepozorne kroki stawiane w Rudawach zaprowadziły ją w najwyższe góry świata – Himalaje. Wanda Rutkiewicz należała to jednych z najwybitniejszych himalaistek. W 1973 roku jako trzecia kobieta na świecie, pierwsza Europejka i pierwszy Polak stanęła na szczycie Mount Everestu. Również jako pierwszy Polak w 1986 roku zdobyła K2. Łącznie zdobyła aż osiem z czternastu ośmiotysięczników. Zginęła w 1992 roku zdobywając Kanczendzongę w Himalajach. Jej ciała nigdy nie odnaleziono.

Violetta Villas (1938–2011) – śpiewaczka, artystka estradowa

Violetty Villas przedstawiać w zasadzie nie trzeba, to prawdziwa ikona i legenda polskiej muzyki. Utalentowana, obdarzona niezwykłym głosem, zyskała sławę na całym świecie. Urodziła się w 1938 roku w Heusy w Belgii, gdzie jej ojciec pracował jako górnik. Bardziej niż z historycznym obszarem Dolnego Śląska związana była z ziemią kłodzką, a dokładniej z Lewinem Kłodzkim, gdzie po zakończeniu wojny przeniosła się wraz z rodziną. Burzliwa kariera, liczne występy estradowe i trasy koncertowe na całym świecie sprawiły, że na wiele lat opuściła swój rodzinny dom. Przez długi czas mieszkała w podwarszawskiej Magdalence. W 1998 roku wróciła z powrotem do Lewina Kłodzkiego. Znana była ze swojej dobroczynności na rzecz zwierząt. W swoim domu założyła schronisko pod nazwą „Moi bracia mniejsi”, gdzie udzielała schronienia licznym psom i kotom. Powrót do Lewina Kłodzkiego, gwiazdy takiego kalibru, wiązał się z nadzieją na promocję tej małej miejscowości położonej niemal na skraju Polski. Była jej honorowym obywatelem. Od tej pory, przejeżdżając pod charakterystycznym wiaduktem w Lewinie, mówiło się „O! Tu obok jest dom słynnej Violetty Villas!”. Zmarła w 2011 roku w Lewinie Kłodzkim, pochowana została na Powązkach w Warszawie.

Artykuł 10 słynnych kobiet związanych z Dolnym Śląskiem pochodzi z serwisu Eloblog.

Podział Sudetów

Korzystając z rozwiązań oferowanych przez Google Maps postanowiłem stworzyć dokładną mapę podziału Sudetów na poszczególne mezoregiony (w tym pasma górskie). Moją intencją było wytyczenie na interaktywnej mapie dokładnych granic pomiędzy poszczególnymi częściami Sudetów. Dotychczas dostępne w Internecie lub publikacjach podziały Sudetów były bardzo schematyczne. Podobnie wygląda sprawa na mapach turystycznych, gdzie nie zawsze granica pomiędzy pasmami górskimi jest jednoznacznie wytyczona. Oczywiście jest to również pokłosiem trwających dyskusji na temat sposobu podziału Sudetów i przebiegu poszczególnych mezoregionów.

Karkonosze, najwyższe pasmo górskie Sudetów

Spór o podział Sudetów

Zadanie wykonania mapy podziału Sudetów nie było łatwe. Sam podział jest dość umowny, a w wielu miejscach spór ma charakter czysto akademicki. Po pierwsze istnieje kilka sposobów podziału Sudetów, które różnią się od siebie poszczególnymi jednostkami mezoregionów. Ja na swojej mapie wykorzystałem podział zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego. Inny popularny podział to ten opracowany przez prof. Jerzego Kondrackiego, o którym pisałem już wcześniej w tym artykule. Po drugie, o ile już zgodzimy się co do istnienia danego pasma, mogą pojawić się spore wątpliwości w kwestii jego przebiegu. Często granice pomiędzy poszczególnymi pasmami (o ile nie są wyraźnie widoczne) są dość sztuczne i budzą spory. Na przykład niektórzy dany fragment gór zaliczają jeszcze do pasma X, inni już do pasma Y. Po trzecie Sudety są łańcuchem górskim położonym na terytorium aż trzech państw i istnieją również rozbieżności pomiędzy podziałami stosowanymi w danych krajach. Na przykład w Polsce często Góry Bialskie i Złote są uważane za odrębne pasma górskie. W Czechach jest to jedno pasmo o nazwie Rychlebské hory. Po czwarte, oprócz sporu w kwestii podziału wewnętrznego Sudetów istnieje również problem w kilku miejscach z wytyczeniem dokładnych granic tego łańcucha górskiego. Taki problem istnieje na styku Sudetów i tzw. Płyty Czeskiej. Innym problemem jest wyznaczenie zachodniej granicy Sudetów, która w terenie i na mapie może być „słabo wyczuwalna”.

Moją intencją było wykonanie podziału Sudetów jak najbardziej uniwersalnego i uwzględniającego w miarę możliwości kompromis pomiędzy poszczególnymi koncepcjami.

Podział Sudetów – Wersja mapy w formie statycznej, zrzut ekranu

Mapa podziału Sudetów

Budowę mojej interaktywnej mapy podziału Sudetów oparłem na koncepcji zaproponowanej przez prof. Jacka Potockiego. Tego podziału uczą się również przyszli przewodnicy sudeccy. Łańcuch górski Sudetów jest regionem fizycznogeograficznym w randze subprowincji i dzieli się na mniejsze części tzw. makroregiony. W Sudetach wyróżniamy cztery główne makroregiony: Sudety Zachodnie, Sudety Środkowe, Sudety Wschodnie i Przedgórze Sudeckie. Poszczególne makroregiony dzielą się na kolejne mniejsze części tzw. mezoregiony – będące np. pasmami górskimi, masywami lub kotlinami. Warto też napisać kilka słów z czego wynika podział na poszczególne pasma. Podział może być wynikiem różnej budowy geologicznej danych obszarów. Sudety są górami zrębowymi, skomplikowanymi i zróżnicowanymi w swojej budowie. Podział może mieć również uwarunkowania historyczne, wypracowane na przestrzeni wieków. Często granicami dla poszczególnych pasm górskich były rzeki, doliny, będące również naturalnymi drogami.

Jak już wspomniałem swoją mapę zbudowałem w oparciu o podział zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego, z tą różnicą, że dokonałem jego drobnej modyfikacji. Podzieliłem Góry Orlickie i Bystrzyckie na dwa odrębne pasma. Zarówno Potocki jak i Czesi określają oba te pasma jako jedne góry – Orlické hory. Tam, gdzie granica pomiędzy poszczególnymi pasmami nie była wyraźna, tam starałem się ją opierać na rzekach, drogach albo granicach lasów. Każda jednostka zaznaczona jest osobnym kolorem. Przy każdym pasmie górskim zaznaczyłem również dodatkowo najwyższy szczyt. Z boku po lewej stronie wysuwa się pasek z legendą i opisem wszystkich mezoregionów Sudetów. Po kliknięciu na wybrane pasmo również pojawia się informacja. W dodatkowym opisie do każdej jednostki dołączyłem jej językowy niemiecki lub czeski odpowiednik (o ile w ogóle istnieje). Dla Przedgórza Sudeckiego zaznaczyłem tylko jedną jednostkę – Masyw Ślęży, pozostałe dla uproszczenia i lepszej przejrzystości mapy pominąłem.

Aktualizacja mapy: 25.06.2019 r.

Zdaję sobie sprawę z tego, że mapa nie jest pozbawiona błędów. Jeżeli ktoś zauważył jakiś błąd proszę o pozostawienie informacji w komentarzu.

Podział Sudetów wg. J. Potockiego

Tak wygląda podział fizjograficzny Sudetów zaproponowany przez prof. Jacka Potockiego, który był dla mnie podstawą i drogowskazem do budowy w/w mapy. Zamieszczam niżej fragment z publikacji pt. „Funkcje turystyki w kształtowaniu transgranicznego regionu górskiego Sudetów”. Link do całej publikacji znajduje się tutaj.

Podział Sudetów wg. prof. Jacka Potockiego – Źródło: „Funkcje turystyki w kształtowaniu transgranicznego regionu górskiego Sudetów” str. 59

Poniżej zamieszczam objaśnienie poszczególnych numerów.

I. Sudety Zachodnie – Západní Sudety

1. Pogórze Łużyckie – Šluknovská pahorkatina (w odniesieniu do strony niemieckiej Lužická vrchovina)
2. Góry Łużyckie – Lužické hory
3. Ještedsko-kozákovský hřbet
4. Kotlina Żytawska – Žitavská pánev
5. Góry Izerskie – Jizerské hory
6. Pogórze Izerskie – Frýdlantská pahorkatina (w odniesieniu do polskiej strony Jizerské podhůří)
7. Karkonosze – Krkonoše
8. Podgórze Karkonoskie – Krkonošské podhůří (potocznie także Podkrkonoší)
9. Rudawy Janowickie
10. Kotlina Jeleniogórska
11. Góry Kaczawskie – Kačavské hory
12. Pogórze Kaczawskie

II. Sudety Środkowe – Střední Sudety

1. Kotlina Kamiennogórska
2. Žacléřská vrchovina (Jestřebí hory)
3. Góry Kamienne – Vraní hory i Javoří hory
4. Góry Wałbrzyskie – Valbřišské hory
5. Pogórze Wałbrzyskie lub Bolkowsko-Wałbrzyskie
6. Obniżenie Ścinawki (Kotlina Broumovska) – Broumovská kotlina
7. Obniżenie Nowej Rudy
8. Góry Stołowe – Stolové hory
9. Góry Sowie – Soví hory
10. Góry Bardzkie
11. Kotlina Kłodzka – Kladská kotlina
12. Góry Orlickie i Bystrzyckie – Orlické hory
13. Pogórze Orlickie – Podorlická pahorkatina (potocznie także Podorlicko)
14. Rów Górnej Nysy – Kladská kotlina

III. Sudety Wschodnie – Východní Sudety

1. Góry Złote i Bialskie – Rychlebské hory
2. Masyw Śnieżnika – Králický Snìžník
3. Mohelnická brázda
4. Zábřežská vrchovina
5. Hanušovická vrchovina
6. Wysoki Jesionik – Hrubý Jeseník
7. Góry Opawskie – Zlatohorská vrchovina
8. Niski Jesionik – Nizký Jeseník

IV. Przedgórze Sudeckie – Sudetské Podhùří

1. Wzgórza Strzegomskie
2. Równina Świdnicka
3. Masyw Ślęży
4. Obniżenie Podsudeckie
5. Kotlina Dzierżoniowska
6. Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie
7. Obniżenie Otmuchowskie – Vidnavská nižína
8. Przedgórze Žulovskie (Paczkowskie) – Žulovská pahorkatina

Artykuł Podział Sudetów – Dokładna mapa przebiegu pasm górskich pochodzi z serwisu Eloblog.

CIA na temat wydobycia uranu w Polsce

Pod koniec 2016 r. amerykańska Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA) opublikowała szereg dokumentów związanych z okresem tzw. zimnej wojny. Wśród odtajnionych i ujawnionych dokumentów znalazły się również pozycje bezpośrednio związane z Polską, w tym 6 raportów dotyczących wydobycia rudy uranu w Kowarach. Przypomnę, że w latach 1948–1973 na obszarze Sudetów prowadzono intensywne wydobycie uranu, który to następnie sprzedawany był do Związku Radzieckiego. Siedziba zakładów, jak i pierwsze kopalnie zajmujące się eksploatacją rudy uranu, ulokowano w Kowarach. Działalność ta – o czym zresztą mogliśmy przypuszczać – spotkała się z zainteresowaniem służb obcego wywiadu. Poniżej przedstawiam 6 przetłumaczonych raportów pochodzących z lat 50-tych wraz z linkami do oryginałów. Ich lektura stanowi niezwykle ciekawe źródło informacji. Zwracam jednak uwagę, że zawarte w owych raportach informacje nie muszą pokrywać się z rzeczywistością i mogą być obarczone błędem. Na przykład kwestia wykorzystywania więźniów przy wydobyciu uranu (o czym jest mowa w niektórych raportach) nie znalazła potwierdzenia we współczesnych badaniach prowadzonych przez IPN. Niektóre z raportów wzajemnie się wykluczają w niektórych obszarach np. kwestia przetwarzania rudy po wydobyciu. Błędy owe mogą być wynikiem prowadzenia rozpoznania (rozpytywania) wśród ludności cywilnej zamieszkującej Kowary, pośród której krążyły różnego rodzaju plotki. Z góry przepraszam również za ewentualne błędy, który mogły powstać w trakcie tłumaczenia dokumentów. Zapraszam do lektury.

Wyrobiska dawnej kopalni uranu „Podgórze”

Zabudowania Zakładów Przemysłowych R-1 w Kowarach

Raport CIA z 15 października 1952 r.

1. Przed 1947 r. Kowary wydobywały niskiej jakości rudę żelaza. Jednakże w kwietniu tego samego roku wstrzymano wydobycie rudy żelaza i rozpoczęto wydobywanie rudy uranu. Obszar był zamieszkany przez dużą grupę Niemców; ci ludzie zostali przesiedleni przez polską administrację pomiędzy kwietniem 1947 r. a październikiem 1949 r.
2. Administracja zarządu kopalni uranu znajduje się w Kowarach. Około 40% administracji stanowi rosyjski personel; są oni rozkwaterowani w dzielnicy mieszkaniowej miasta zwanej Wysoka Łąka. Sektor został zbudowany przez Rosjan, a teraz zawiera kort tenisowy, basen i inne podobne zaplecze rekreacyjne.
3. 17 kopalni administrowanych przez Kowary znajduje się w następujących lokalizacjach: 5 kopalni blisko Kowar, 3 blisko Ogorzelca (Staetisch Dittersbach), dwie w Wieściszowicach (Rohnau), dwie w Miedziance (Kupferberg), dwie w Ciechanowicach (Rudelstadt), dwie w Świdnicy (Schweidnitz) i jedna w Szklarskiej Porębie Dolnej (Nieder-Schreiberhau).
4. Produkcja uranu osiągnęła szczyt w 1951 r.; w tym czasie 7 tys. pracowników było zatrudnionych na tym terenie. Od tego momentu wydobycie spada. Od czerwca 1952 r. planowane jest zwolnienie 1/3 górników.
5. Ruda uranowa transportowana jest przez pociąg towarowy do Ogorzelca. Tam jest myta ręcznie przy pomocy wody z wężów. Przetworzona ruda pakowana jest do metalowych pojemników, 70 cm wysokości i 30 cm obwodu. Pojemniki te są produkowane w wytwórni w Kowarach. Po wypełnieniu pojemników pakowane są one na ciężarówki ochraniane przez Rosjan, a następnie wysyłane do nieznanego miejsca.
6. Kopalnie ochraniane są przez polskich żołnierzy, którzy zakwaterowani są w starych gospodarczych budynkach blisko Kowar, które to zostały przekształcone na baraki. Jest tam 2 tys. takich strażników. Są oni rozróżniani od innych polskich jednostek wojskowych za pomocą czerwonych pasków na czapkach.

Pierwsza strona raportu CIA z 15 października 1952 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 17 marca 1953 r.

1. Kopalnie uranu zlokalizowane są w następujących miejscach: Kowary (Schmiedeberg), Lądek-Zdrój (Bad Landeck), Wleń (Laehn), Miedzianka i Ogorzelec (Staetisch Dittersbach).
2. Kowary leżą na południe od Jeleniej Góry (Hirschberg), pomiędzy Cieplicami a Kamienną Górą (Landeshut). Są tam cztery stacje na kamiennogórskiej linii kolejowej w promieniu 6 km, każda kolejna z nazwą „Kowary”; Kowary Średnie, Kowary Zdrój, Kowary Ścięgny i Kowary.
3. Tak zwane kopalnie Kowary znajdują się obok Kowar Średnich. Kopalnie są otoczone drutem kolczastym i wieżami obserwacyjnymi ze szperaczami, obsadzonymi jednostkami sowieckimi i jednostkami KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego).
4. Kowarskie kopalnie są kierowane przez Rosjan, ale pracownikami są Polacy. W innych kopalniach mówi się, że są Niemcy, Rosjanie i azjatyccy robotnicy. Wszyscy pracownicy i urzędnicy w kopalniach Kowary mają specjalne przepustki w języku polskim i rosyjskim, podbite przez polskie i rosyjskie władze. Te przepustki są pokazywane funkcjonariuszom KBW na wejściu do kopalni. Liczba osób zatrudnionych w kopalniach nie jest znana, ale jest szacowana na 600–800 górników, pracujących na zmianę.
5. W 1949 r. Zakłady Mechaniczne w Kowarach produkowały i naprawiały różne wyposażenie i sprzęt wykorzystywany w kopalniach. Na przykład ostrzenie wiertnic, spawanie złamanych i produkowanie małych pojemników do pakowania rudy.
6. Jest laboratorium w Kowarach, gdzie Rosjanie i Niemcy analizują rudę znalezioną w innych miejscach na tym terenie; jest także mały młyn do kruszenia i czyszczenia rudy.
7. W 1949 r. kopalnie w Kowarach były bardzo prymitywne, ale w 1951 r. został dokonany ogromny postęp. Klatki do przenoszenia mężczyzn i rudy, w dół i górę szybu, są zasilane elektrycznie, kopalnie są dobrze oświetlone i wentylowane i wiercenie odbywa się elektrycznie.
8. Ruda transportowana jest za pomocą ciężarówek do stacji w Kowarach Średnich albo do Ogorzelca, gdzie jest mielona i myta przed pakowaniem w wyżej wymienione pojemniki, a następnie wysyłana koleją na wschód. Przeciętnie dziennie dwa wagony załadowane rudą opuszczają Ogorzelec. Mówi się, że celem jest ZSRR, ale pojawia się także plotka, że może to być jakiś bliżej niesprecyzowany cel w Saksonii, gdzie ruda przechodzi naukowy i techniczny proces.

Pierwsza strona raportu CIA z 17 marca 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 12 maja 1953 r.

1. Przedsiębiorstwo nazywa się oficjalnie Kowarskie Kopalnie w Kowarach, okres Jelenia Góra. Pierwszy szyb został otwarty przez Niemców w czasie II wojny światowej. Adres: Zakłady Przemysłowe Rejon 1, Kowary, okres Jelenia Góra. Główny zarząd i dokumentacja znajdują się w Kowarach, Nowe Osiedle. Wszystkie szyby tej kopalni podlegają pod Rejon 1, w Kowarach.
2. Wszystkie maszyny górnicze, kompresory, wiertła, transportery i windy są sowieckiej i niemieckiej produkcji, maszyny do testowania rudy są sowieckiej produkcji. Niektóre wyposażenie jest wyprodukowane przez polskie zakłady. Transport rudy odbywa się za pomocą elektrycznych lokomotyw, a sortowanie rudy odbywa się już na powierzchni. Nie jest dalej przetwarzana przez kopalnie, ale zabierana przez ciężarówki.
3. W 1950 r. kopalnia wydobywała w tempie od 5 do 7 ciężarówek rudy w ciągu dnia. Dostarczana ruda zawiera około 2% uranu. Ruda jest ładowana do metalowych pojemników o dwóch rozmiarach: 30×40 cm i 30×80 cm. Jedna ciężarówka może zawierać od 120 do 130 pojemników pierwszego rozmiaru i 70 drugiego. Kierowcy ciężarówek są uzbrojeni w pistolety i pistolety maszynowe.
4. Kopalnia jest podzielona na cztery regiony. Region 1 jest w Kowarach, okres Jelenia Góra (Hirschberg). Dwa kolejne regiony to: Lądek-Zdrój (25–30 km od Kłodzka, okres Bystrzyca Kłodzka) i Częstochowa. [treść usunięta] do szybów dochodzą utwardzone drogi.
5. Około 100 sowieckich specjalistów z zatrudnionych jest w kopalniach. Kierowcy ciężarówek są także sowietami. W 1950 r. Rejon 1 zatrudniał od 5 do 6 tys. pracowników. W 1950 r. zatrudniano 2 tys. pracowników. Praca wykonywana jest na akord i średnia płaca górnika wynosi od 700 do 800 zł. Głównym kierownikiem kopalni był Polak, (fnu) Kurek, a kierownikiem Rejonu 1 był mężczyzna również o tym samym nazwisku. Dyrektorem naczelnym był (fnu) Grubski, Rosjanin. Pracownicy kopalni pracują na trzy zmiany. Około 200 pracowników jest członkami komunistycznej partii.
6. Przedsiębiorstwo ochraniane jest przez około 100 funkcjonariuszy KBW (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego), którzy stacjonują w Kowarach z dowództwem przy ul. Wiejskastrasse. Ochrona jest zmieniana co cztery godziny. Droga krajowa od Kowar do Kamiennej Góry jest ochraniana, a pojazdy są zatrzymywane do kontroli przepustek. Wszyscy pracownicy posiadają dwie karty identyfikacyjne, jedna noszona jest poza czasem pracy, a druga w czasie pracy. Te karty są wzajemnie wymieniane po wejściu i wyjściu z szybu lub miejsca pracy. Przepustki do miejsc pracy upoważniają do wejścia tylko w miejscach gdzie pracownik pracuje. Każdy pracownik musi podpisać się na oświadczeniu, że nie będzie rozpowszechniać informacji o swojej pracy.

Pierwsza strona raportu CIA z 12 maja 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 20 listopada 1953 r.

1. [treść usunięta]
2. Kowary są położone około 4–5 km od Karpacza. Ich obszar jest dość duży, podzielony na Kowary Dolne, Górna i Średnie. Można do nich łatwo dojechać autobusem. Autobusy odjeżdżają ze stacji w Karpaczu o nazwie Szczęść Boże.
3. Depozyty uranu znajdują się na obszarze Kowar Górnych, 3 do 3,5 km od Kowar Dolnych. Można tam dojechać pociągiem albo pójść piechotą. W czasie II wojny światowej Niemcy zaczęli wydobywać tu uran. Kiedy w 1945 r. strefa ta znalazła się pod okupacją sowietów, natychmiast przejęli oni depozyty. Później administracją prac zajęli się również Polacy, ale nadzór i zarządzanie pozostawały tylko i wyłącznie w rękach sowietów.
4. W latach 1949–1950 wielu Polaków przeniosło się na te obszary. Wybudowano domy i utworzono kanały. Na obszarze Kowar Dolnych wznoszono domy specjalnie dla górników zajmujących się wydobyciem uranu. Depozyty uranu znajdują się bardzo blisko polsko-czechosłowackiej granicy, ponoć część z nich (z kopalni z Niemiec) można znaleźć także po czechosłowackiej stronie. Krążyły pogłoski, że w celu zwiększenia prac w kopalniach zatrudniano też więźniów (narodowości nieznanej), którzy w ten sposób wykupywali sobie wolność.
5. Górnicy pracujący przy depozytach uranu mieszkali albo w Kowarach, albo w ich najbliższym otoczeniu. Niektórzy mieszkali nawet w Bierutowicach. Aż do 1950 r. robotnicy sprawiali kłopoty w całej strefie. Zarabiali bardzo dobrze (w porównaniu do przeciętnych płac), ale całe pieniądze przeznaczali na picie. W tym czasie (kiedy trwało wydobycie uranu) pracownicy sprawiali kłopoty, dźgali ludzi nożami itp. Kiedy prace przy wydobyciu dobiegły końca w 1950 r., wszystko powoli się uspokoiło.
6. W okolicy krążyła pogłoska, że w 1948 lub 1949 r. polski inżynier, który pracował przy depozytach uranu, został złapany na szpiegowaniu dla USA. Został on zastrzelony przez sowietów.
7. Pod koniec 1950 r. wszyscy polscy pracownicy zostali odesłani do swoich domów w Polsce. Jednakże niektórzy z inżynierów (którzy brali udział przy wydobyciu uranu) pozostali i rezydowali do 1952 r. na stacji Szczęść Boże w Karpaczu. Wówczas to również wrócili do własnych domów.
8. Jeśli wierzyć pogłoskom, ilość wydobytego uranu przekroczyła oczekiwania, w porównaniu z tym ile pracy wykonano. Obecnie Polacy nadal są zatrudnieni w kopalniach [treść usunięta], choć w większości ich pracownicy to sowieci.
9. Z tego co mówił mój przyjaciel, we wczesnym 1953 r. Polacy opłacani byli w sowieckiej walucie (ruble). Ale natychmiast wymieniali ją na złotówki, w specjalnie do tego celu przeznaczonym innym okienku.
10. Każdy z górników pracujących przy depozytach uranu musi mieć specjalne pozwolenie, by do nich wejść. Pozwolenie jest wydawane przez administrację kopalni. Jednak nie wiem jak blisko depozytów mogą podchodzić mieszkańcy Kowar.
11. Wszystkie autobusy wyjeżdżają z Jeleniej Góry. Jednak tylko niektóre z nich jadą przez Kowary. Te, które jadą przez Kowary, mają na zewnątrz napisy „Jelenia Góra przez Kowary”.

Pierwsza strona raportu CIA z 20 listopada 1953 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 15 kwietnia 1954 r.

1. Jest kopalnia uranu w Kowarach Górnych (Ober Schmiedeberg), w której pracują Polacy pod nadzorem sowietów. Była znacznie powiększona po wojnie (daty nie uzyskano) przez sowietów i Polaków. Plotka mówi, że jest dalej rozwijana i może obejmować terytorium Czech.
2. W latach 1949–1950 duża liczba robotników (liczby nie uzyskano) została przywieziona ze wszystkich części Polski do pracy do kopalni. Więźniowie także byli zmuszani do pracy w kopalni, jako warunek ich uwolnienia. Domy robotników zostały wybudowane w Kowarach Dolnych, ale ich domy są także rozsiane w całej okolicy.
3. Pod koniec 1950 r. pracownicy zostali powiadomieni i wycofani do miejsc skąd przybyli. Niektórzy z inżynierów zostali do 1952 r., ale i oni w końcu także otrzymali powiadomienia i wyjechali. Plotka mówi, że powodem był brak dalszego występowania rudy uranu.
4. Wciąż są tam jacyś Polacy pracujący w kopalni, ale większość z personelu stanowią sowieci.
5. Pracownicy kopalni mają specjalne legitymacje.

Raport CIA z 15 kwietnia 1954 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Raport CIA z 20 stycznia 1958 r.

1. Instalacje kopalni uranu, ulokowane na południe od Kowar Górnych, są częściowo widoczne z głównej drogi, a także z linii kolejowej, która przebiega od Jeleniej Góry do Kamiennej Góry. Jedynie całkowicie widoczną część instalacji stanowi część administracyjna składająca się z 5 albo 6 jednopiętrowych baraków, stanowiących warsztaty, garaże i biura administracyjne. Zakłady te były zajmowane przez sowieckich żołnierzy do jesienie 1955 r., były otoczone drutem kolczastym i uzbrojonymi żołnierzami.
2. [treść usunięta] zakłady górnicze w Kowarach zatrudniają około 600 cywilnych pracowników i małą polską wojskową jednostkę pracy. [treść usunięta] pluton pracujących żołnierzy powracający z pracy [treść usunięta] indywidualni żołnierze w Kowarach Górnych i Kowarach Średnich. [treść usunięta] cywilni pracownicy są przywożeni do pracy ciężarówkami z okolicznych wsi i miasteczek, z tak daleka jak Kamienna Góra i Jelenia Góra, niektórzy pracownicy przyjeżdżają pociągami. [treść usunięta] kolumna około 4-tonowych ciężarówek jeździ wieczorami z Kowar do Jeleniej Góry. [treść usunięta] te transporty można obserwować niemalże każdego wieczoru. Te ciężarówki są kierowane i ochraniane przez sowieckich żołnierzy.
3. [treść usunięta] dokładnie co jest produkowane w kopalniach [treść usunięta] jest lokalnie znane jako uran. [treść usunięta] duża ilość ziemi i skały płonnej jest wyrzucana na otwartym terenie kopalń. [treść usunięta] jakiś proces sortowania rudy uranowej jest przeprowadzana w Ogorzelcu (Dittersbach).
4. [treść usunięta] sowieci opuścili na jesień 1956 r. i eksploatacja kopalni uranu była kontynuowana pod polskim kierownictwem, ale raczej już na małą skalę. [treść usunięta]

Pierwsza strona raportu CIA z 20 stycznia 1958 r.

Raport dostępny jest tutaj lub na stronie www.cia.gov.

Zwiedzanie dawnych kopalń uranu

Obecnie na terenie Kowar udostępnione są do zwiedzania dwie podziemne trasy. Zachęcam do odwiedzenia młodszej trasy, która znajduje się w dawnej kopalni „Podgórze”. Ponieważ wiele osób ma problem z dojazdem do niej, załączam poniżej mapkę. Kopalnia jest także na facebooku.

Trasa turystyczna w dawnej kopalni uranu „Podgórze”

Artykuł Co mówią odtajnione raporty CIA na temat wydobycia uranu w Kowarach? pochodzi z serwisu Eloblog.

Robert, mieszkasz niemalże u podnóża Karkonoszy. Skąd u Ciebie chęć dzielenia się widokami, które sam masz okazję oglądać na co dzień?
Ponieważ widoki, które ja mam na co dzień, są tylko dla nielicznych. Większość przyjezdnych turystów zna tylko główne atrakcje Karkonoszy, to znaczy Śnieżkę, Kotły czy Szrenicę. Ja chcę, aby zobaczyli też inne mniej znane, a i równie piękne miejsca.

Z aparatem przez góry – Fotografia Roberta Karczmarczyka

Widok na Karkonosze, w tle Śnieżne Kotły – Foto: Robert Karczmarczyk

Stawy Podgórzyńskie – Foto: Robert Karczmarczyk

Widok z Góry Krzyżna w Górach Sokolich – Foto: Robert Karczmarczyk

Radiowo-Telewizyjny Ośrodek Nadawczy (RTON) na Śnieżnych Kotłach – Foto: Robert Karczmarczyk

Karkonosze, w tle budynek RTON – Foto: Robert Karczmarczyk

Podkreślasz zawsze, że robisz zdjęcia z zamiłowania i amatorsko. Jednak cieszą się one dużą popularnością w sieci. Co internauci lubią najbardziej oglądać?
Każdy ma swoje ulubione miejsca i tak też jest ze zdjęciami. Jedni wolą oglądać miejsca, które znają i w których byli, inni zaś wolą zobaczyć coś nowego, gdzie ewentualnie mogliby pojechać. Ale i tak najbardziej podobają się zdjęcia tych miejsc powszechnie znanych i odwiedzanych jak Śnieżka czy karkonoskie wodospady.

W tle Karkonosze i Śnieżka – Foto: Robert Karczmarczyk

Wodospad Szklarki – Foto: Robert Karczmarczyk

Czy masz swoje ulubione miejsce lub ulubiony obiekt do fotografowania?
Moim ulubionym miejscem są Śnieżne Kotły, ale inne miejsca w Karkonoszach też chętnie odwiedzam, jak np. Wodospad Mumlawy w czeskiej części Karkonoszy.

Wodospad Mumlawy (Mumlavský vodopád) w czeskiej części Karkonoszy – Foto: Robert Karczmarczyk

Z którego ze swoich zdjęć jesteś najbardziej zadowolony?
Jest wiele takich zdjęć, każde z nich to jakby inna, odrębna bajka, ale osobiście lubię zdjęcie Chojnika i Śnieżki w jednej linii. Wygląda tak, jak powinna wyglądać wizytówka Karkonoszy.

Która z Twoich fotografii cieszyła się największą popularnością?
Właśnie to zdjęcie, o którym mówiłem przed chwilą.

Najpopularniejsze zdjęcie Roberta Karczmarczyka – Zamek Chojnik, a w tle szczyt Śnieżki

Co ważne jest Twoim zdaniem w pokazywaniu i fotografowaniu gór?
Pokazywanie tego, co w nich jest magiczne i pokazanie tego tak, aby zachęcić do odwiedzenia tego miejsca.

Krzyżna Góra, Rudawy Janowickie, widok o poranku – Foto: Robert Karczmarczyk

Szklarska Poręba – Foto: Robert Karczmarczyk

Karkonosze w wiosennej odsłonie – Foto: Robert Karczmarczyk

Wschód Słońca – Foto: Robert Karczmarczyk

Zima – Foto: Robert Karczmarczyk

Droga nr 3 Jelenia Góra–Szklarska Poręba – Foto: Robert Karczmarczyk

Robisz dużo zdjęć w Karkonoszach. A jak wiemy z legend i przekazów to miejsce zamieszkane przez legendarnego Ducha Gór. Spotkałeś go kiedyś?
Myślę, że nie raz miał mnie na oku, kiedy chodziłem po Karkonoszach, a może i stał gdzieś blisko za mną…

Karkonosze – Foto: Robert Karczmarczyk

Pałac Wojanów – Foto: Robert Karczmarczyk

Krzyżna Góra, Rudawy Janowickie – Foto: Robert Karczmarczyk

Kocioł Małego Stawu i Schronisko Samotnia – Foto: Robert Karczmarczyk

Więcej zdjęć Roberta Karczmarczyka można obejrzeć na jego profilu Robert Karczmarczyk Fotografia. Zajęcia do polubienia!

Artykuł Z aparatem przez góry – Fotografia Roberta Karczmarczyka pochodzi z serwisu Eloblog.

Świat na zdjęciach w podczerwieni

Na pierwszy rzut oka białe lasy i pola przypominają trochę zimowe krajobrazy. Jednak już po krótszym przyjrzeniu się dostrzegamy, iż nie są to zwykłe zdjęcia… Ale specjalnie przygotowane fotografie, różniące się zasadniczo od tych, które widzimy na codzień. Mianowicie, są to zdjęcia wykonane w podczerwieni, w skrócie IR (InfraRed). Doprecyzowując chodzi o bliską podczerwień, w odróżnieniu od tej typowej dalekiej, czyli termicznej.

Mury miejskie w Świebodzicach – Foto: Kamil Pluta

Zamek Książ od strony Pełcznicy w Świebodzicach – Foto: Kamil Pluta

Stary Zamek Książ w Wałbrzychu – Foto: Kamil Pluta

Ruiny niedokończonego pałacu Hochbergów w Cierniach – Foto: Kamil Pluta

Pola na północ od Świebodzic – Foto: Kamil Pluta

Staw przy Książańskim Parku Krajobrazowym – Foto: Kamil Pluta

Fotografie Kamila Pluty

Autorem tych zdjęć jest Kamil Pluta, który ze swoim specjalnie przerobionym aparatem przemierza Dolny Śląsk i fotografuje ciekawe miejsca. Jak sam mówi, dzięki fotografii IR możemy „odkryć świat na nowo”. Rzeczywiście coś w tym jest, gdyż zdjęcia w podczerwieni pozwalają nam zobaczyć otaczający nas świat zupełnie inaczej niż dotychczas to robiliśmy. Świat na zdjęciach w podczerwieni wygląda imponująco i osobliwie.

Sky Tower we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Most Rędziński we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Muzeum Współczesne we Wrocławiu i „Pociąg do nieba” – Foto: Kamil Pluta

Most Rędziński we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Most Grunwaldzki we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Pomnik Powodzianki we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Bulwar Józefa Zwierzyckiego we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Ważna jest pogoda

Do wykonania takich fotografii w podczerwieni niezbędna jest odpowiednia pogoda. Przede wszystkim ważny jest brak zachmurzenia, które w gotowym zdjęciu przekłada się na ciemne i nasycone niebo. Ten kontrast między nasyconym niebem, a białymi obiektami (lasami, polami, budynkami) jest pożądany na tego typu fotografii. Konieczne jest również odpowiednie operowanie przestrzenią.

Karkonosze – Foto: Kamil Pluta

Wieś Jizerka, Góry Izerskie po stronie czeskiej – Foto: Kamil Pluta

Góry Izerskie po stronie czeskiej – Foto: Kamil Pluta

Kwitnąca czereśnia i ambona – Foto: Kamil Pluta

Paličník, Góry Izerskie po stronie czeskiej – Foto: Kamil Pluta

Przerobiony aparat Olympus

Zdjęcia wykonane zostały przerobionym starym aparatem Olympus SP-320. Choć sprzęt ma już swoje lata, to wciąż spełnia dobrze swoją rolę. W aparacie jest ściągnięty filtr matrycowy i na jego miejsce osadzone zostało szkło optyczne tzw. full spektrum. Dalej przed obiektywem jest filtr IR. Z tą różnica, że jest to kolorowa podczerwień, a nie typowa w opcji BW (Black & White). Gotowe pliki ze zdjęciem w formacie JPG poddawane są jeszcze dalszej obróbce. Polega ona na odwróceniu kanałów i odpowiednim ustawieniu zakresu tonalnego.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Odra we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Staw Warszawianka w Świebodzicach – Foto: Kamil Pluta

Park Stanisława Tołpy we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Park Stanisława Tołpy we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Park Stanisława Tołpy we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Katedra i Ostrów Tumski we Wrocławiu – Foto: Kamil Pluta

Zapraszam do oglądania większej ilości zdjęć, a także polubienia fanpage’a na Facebooku Kamila Pluty. Jego prace można zobaczyć także na serwisie Panoramio. Zachęcam!

Artykuł Dolny Śląsk na wyjątkowych zdjęciach w podczerwieni pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara pocztówka i panorama Karkonoszy

Ta archiwalna panorama Karkonoszy i Jeleniej Góry jest skanem starej pocztówki pochodzącej z moich zbiorów. Grafika dolnośląskich gór zamieszczona na pocztówce była niezwykle szczegółowa, więc postanowiłem ją zeskanować i wrzucić na bloga. Technika wykonania ówczesnych pocztówek umożliwia dziś wyciągnięcie z nich wielu szczegółów za pomocą domowego skanera. Na archiwalnej pocztówce zamieszczony jest podpis „Das Riesengebirge mit dem Hirschberger Tal”, czyli Góry Olbrzymie (Karkonosze) z Kotliną Jeleniogórską.

Przedwojenna panorama Karkonoszy i Kotliny Jeleniogórskiej

Panorama Karkonoszy w pełnej rozdzielczości (5000×3100) dostępna jest pod tym linkiem.

Kilka słów o panoramie

Panorama przedstawia Karkonosze wraz z licznymi szczytami, miejscowościami i wioskami położonymi u ich stóp. Głównym najważniejszym miastem jest oczywiście Jelenia Góra (Hirschberg). Jest również popularna Szklarska Poręba i Karpacz. Oprócz Karkonoszy po lewej stronie jest umieszczony także fragment Rudaw Janowickich – Góry Sokole (Falkenberge) z Sokolikiem i Górą Krzyżną.

Śnieżka i karkonoskie schronisko Dom Śląski – Schneekoppe, Riesenbaude Schlesierhaus

Sokolik i Krzyżna – Góry Sokole – Falkenberge

Szklarska Poręba – Schreiberhau

Karpacz – Krummhübel

Zamek Chojnik – Kynast

Centrum Jeleniej Góry i z prawej wieża na Wzgórzu Krzywoustego

Proszę zwrócić uwagę na rozwiniętą sieć kolejową, dzięki której niemiecki turysta mógł dotrzeć łatwo do karkonoskich miejscowości. Komunikacja była dla Niemców bardzo ważna, wkładali wiele wysiłku i pieniędzy w realizację połączeń kolejowych na całym Dolnym Śląsku. A czymże byłaby linia bez połączenia z najważniejszymi miejscowościami? Mamy oznaczone trzy główne kierunki: do Wałbrzycha (Waldenburg), do Wlenia (Lähn) oraz w kierunku na Berlin (przez Zgorzelec). Natomiast linia biegnąca w kierunku Szklarskiej Poręby od 1902 roku łączyła Śląsk z Czechami.

Kierunek na Berlin przez Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Linia wybudowana w latach 1865-1867

Artykuł Niezwykła przedwojenna panorama Karkonoszy pochodzi z serwisu Eloblog.

Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

Kolejna lista miejsc na Dolnym Śląsku, które warto odwiedzić. Tym razem przygotowałem zestawienie z miejscami ciekawymi, popularnymi, niezwykłymi, które przyciągają turystów. Duża część z tych miejsc znajduje się w Sudetach, które same w sobie, przez swoje walory przyrodnicze, stanowią niezwykłą atrakcję. Kilkanaście ciekawych miejsc jest opisanych, pozostałe wyszczególnione są na mapie na samym dole. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Karkonosze i Śnieżka

Karkonosze to najwyższe pasmo Sudetów i prawdopodobnie również najpopularniejsze miejsce górskich wypadów wśród przyjezdnych turystów. Pasmo górskie położone jest po stronie polskiej i czeskiej, a przez jego środek przebiega granica państwowa. W Karkonoszach odnajdziemy wiele ciekawych miejsc, jak popularną Śnieżkę (1602 m n.p.m.), najwyższy szczyt Sudetów i zarazem najwyższy szczyt Republiki Czeskiej. Podczas dobrej pogody Śnieżka przeżywa prawdziwe oblężenie turystów. Równie popularnymi miejscami są Śnieżne Kotły, Szrenica, liczne formacje skalne, punkty widokowe, wodospady, urokliwe schroniska, przełęcze i wiele innych miejsc. Karkonosze posiadają wiele walorów przyrodniczych, dlatego w części obszaru pasma górskiego znajduje się Karkonoski Park Narodowy. Zapewnia on ścisłą ochronę znajdującej się tam przyrody. U podnóża Karkonoszy, zwanymi też Górami Olbrzymimi, znajdują się dwie popularne turystyczne miejscowości: Karpacz i Szklarska Poręba.

Karkonosze i Śnieżka – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Rudawy Janowickie, Sokolik, Kolorowe Jeziorka

Kolejnym ciekawym miejscem, cieszącym się duża popularnością, są Rudawy Janowickie. To kolejne pasmo górskie Sudetów, znajdujące się w bliskiej odległości od Karkonoszy. Rudawy Janowickie są troszeczkę inne niż Karkonosze. Mniejsze, ale posiadają wiele licznych formacji skalnych, dzięki czemu cieszą się duża popularnością wśród wspinaczy i alpinistów. To właśnie w Rudawach Janowickich swoje pierwsze kroki we wspinaczce stawiała sławna polska himalaistka Wanda Rutkiewicz. Wśród ciekawych miejsc w Rudawach Janowickich należy wymienić szczyty i zarazem świetne punkty widokowe Sokolik, Krzyżna i Mała Ostra. Ciekawym miejscem są również ruiny Zamku Bolczów. Dużą popularnością w Rudawach Janowickich cieszą się urokliwe i niezwykłe Kolorowe Jeziorka.

Rudawy Janowickie, Sokolik – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Góry Izerskie i Hala Izerska

Góry Izerskie, zwane popularnie Izerami, to kolejne ważne pasmo górskie Sudetów. Położone jest na północny-zachód od Karkonoszy. Góry Izerskie w zimie stają się mekką narciarstwa biegowego. Organizowane są tutaj zawody narciarskie „Bieg Piastów”. W ciągu, lata kiedy stopnieją wszystkie śniegi, Izery stają się miejscem rowerowych i pieszych wycieczek. Choć góry nie są wysokie, panują tutaj specyficzne surowe warunki klimatyczne, które pozwalają na rozwój narciarstwa biegowego. Ważnym miejscem w Izerach jest Hala Izerska. Jest to stosunkowo płaska górska łąka, rozciągająca się na sporej powierzchni. To ciekawe miejsce jest specyficzne, ze względu na występujące tutaj ekstremalnie niskie temperatury, nie spotykane w innych częściach Sudetów. Więcej o nich możecie dowiedzieć się z mojego filmu. Na Hali Izerskiej przed wojną znajdowała się osada Gross-Iser. Dziś po osadzie pozostał tylko jeden budynek dawnej szkoły. Obecnie znajduje się w nim popularne schronisko Chatka Górzystów. Popularne szczyty to Wysoki Kamień, Wysoka Kopa i Izerski Stóg.

Śnieżne Góry Izerskie – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Góry Stołowe i Szczeliniec Wielki

Przenosimy się teraz do Ziemi Kłodzkiej, gdzie znajdują się Góry Stołowe. Nazwa tych gór wzięła się od rozległych płaskich płaszczyzn, które dominują ich krajobraz. Charakterystyczną cechą tych gór, jest występowanie licznych formacji skalnych, które jako ciekawe i niezwykłe miejsca, same w sobie przyciągają turystów. Najwyższym szczytem Gór Stołowych jest Szczeliniec Wielki położony na wysokości 919 m n.p.m. Jego charakterystycznie płaski wierzchołek jest łatwo rozpoznawalny na tle innych gór. Na szczyt prowadzą ciekawe trasy między formacjami skalnymi, a na samej górze znajduje się schronisko i punkt widokowy. Równie popularnym miejscem są Błędne Skały. Bez wątpienia są to miejsca warte zobaczenia. Góry Stołowe rozciągają się także po czeskiej stronie, gdzie duża popularnością cieszą się Teplickie Skalne Miasto oraz Broumowskie Ściany. Góry Stołowe były od zawsze ciekawym i przyciągającym turystów miejscem. Ciekawostką jest to, że w 1800 roku Szczeliniec Wielki odwiedził przyszły prezydent USA John Quincy Adams. Później wspominał i pisał o jego niezwykłym kształcie.

Góry Stołowe i Szczeliniec Wielki – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Góry Sowie i Wielka Sowa

O Górach Sowich zazwyczaj mówi się, jako o miejscu skrywającym niezwykłe tajemnice. Tak jest za sprawą zagadkowego nazistowskiego kompleksu Riese, budowanego w latach 1943-1945 w Górach Sowich. Po kompleksie Riese pozostało kilka kilometrów sztolni wydrążonych w zboczach gór. Trzy podziemne kompleksy udostępnione do zwiedzania to: Włodarz, Osówka i Rzeczka (Walim). Ale Góry Sowie to nie tylko podziemia kompleksu Riese. To także wspaniała przyroda. Najwyższym szczytem tego pasma górskiego jest Wielka Sowa położona na wysokości 1015 m n.p.m. To popularny cel górskich wędrówek. Na jej szczycie znajdują się wiaty turystyczne oraz piękna wieża widokowa, która jest otwarta dla turystów. Wieża ma 25 m wysokości i została wybudowana w 1886 roku, jako jedna z tak zwanych wież Bismarcka. Ciekawym miejscem i punktem widokowym jest także wieża widokowa na Kalenicy.

Góry Sowie i wieża na Wielkiej Sowie – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Wieża Książęca w Siedlęcinie

Wśród zabytków wartych odwiedzenia, oprócz popularnych w tym regionie zamków, jest kilka innych ciekawych budowli. Bez wątpienia jedną z nich jest wieża książęca w Siedlęcinie. Unikatowy w skali europejskiej zabytek średniowiecza. Wieża została zbudowana około roku 1314, ma ona 22 m wysokości. To jeden z najwyższych tego typu obiektów. Jej powstanie przypisuje się Piastowi Śląskiemu księciu Henrykowi I Jaworskiemu. Pełniła przede wszystkim funkcje mieszkalne. W jej wnętrzach na ścianach zachowały się malowidła. Są one unikalne, ponieważ ich tematyka jest świecka, a nie religijna, jak zazwyczaj to bywało. Nawiązują one do legendy o Lancelocie z Jeziora rycerza okrągłego stołu króla Artura.
Link: www.wiezasiedlecin.pl

Wieża Książęca w Siedlęcinie – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Krzywa Wieża w Ząbkowicach

Kolejna niezwykła wieża znajduje się w Ząbkowicach Śląskich. Jej wyjątkowość polega na tym, że jest krzywa… Stąd liczne odwołania i porównania do słynnej wieży we włoskiej Pizie. Jednak w przeciwieństwie do niej, ząbkowicka wieża jest naprawdę krzywa, a nie tylko pochylona. Ten niezwykły zabytek stał się prawdziwą wizytówką tego dolnośląskiego miasta. Wieża ma 34 m wysokości, a jej odchylenie od pionu wynosi ponad 2 m. Okoliczności budowy wieży nie są do końca poznane. Jedna z hipotez mówi, że wieża była częścią zniszczonego i już nieistniejącego zamku. Krzywa wieża w Ząbkowicach Śląskich jest udostępniona do zwiedzania przez turystów. Zabytek bez wątpienia jest warty zobaczenia.
Link: www.krzywawieza.eu

Krzywa Wieża w Ząbkowicach – Autor: Jacek Halicki Źródło: commons.wikimedia.org

Rynek we Wrocławiu

Śmiem twierdzić, że wrocławski rynek jest miejscem najczęściej odwiedzanym przez turystów na Dolnym Śląsku. Choć na potwierdzenie tego nie mam żadnych statystyk. Rynek we Wrocławiu doskonale wpisuje się w slogan miasta – „miasto spotkań”. Takim właśnie miejscem spotkań jest ten średniowieczny ogromny plac targowy. Jego wymiary są imponujące, wynoszą 213 m na 178 m. Na rynku znajdują się liczne kawiarnie i restauracje, których ogródki w dobrą pogodę wypełnione są po brzegi gośćmi. Ciekawymi obiektami na rynku są: szklana fontanna, pomnik Aleksandra Fredry, pręgierz, oraz przylegający do rynku Plac Solny. W północno zachodnim narożniku znajdują się kamieniczniki Jasia i Małgosi, a dalej w głębi kościół garnizonowy św. Elżbiety. Wieża kościoła jest udostępniona do zwiedzania, można więc na nią wejść i podziwiać panoramę miasta. Wrocławski rynek jest również miejscem imprez masowych, jak choćby sylwester, jarmarki świąteczne czy koncerty.

Rynek we Wrocławiu – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Ostrów Tumski we Wrocławiu

Kolejnym miejscem, które koniecznie trzeba odwiedzić we Wrocławiu, jest Ostrów Tumski. Historycznie jest to najważniejsze miejsce we Wrocławiu, ponieważ związane jest z jego najdawniejszą historią. Ostrów Tumski niegdyś był wyspą, od której zaczęła się historia miasta. To tutaj powstał zamek piastowski, to tutaj powstawały pierwsze śląskie kościoły. Ostrów Tumski był przez lata miejscem niezależnym od władzy miejskiej, w którym panowała tylko władza kościelna. Stąd tak liczne kościoły na tym terenie. Najważniejszym z nich jest Katedra św. Jana Chrzciciela. Możemy wjechać na wieże katedry i podziwiać panoramę Wrocławia. Tuż obok znajduje się najstarszy zachowany kościół Wrocławia pod wezwaniem św. Idziego. Obiekt pochodzi z połowy XIII wieku. Warto również odwiedzić Kolegiatę św. Krzyża i św. Bartłomieja. Przy wejściu na wyspę grodową znajduje się Most Tumski, zwany Mostem Zakochanych. Poznać go można po licznych zawieszonych kłódkach przez zakochane pary. Ostrów Tumski szczególnie imponująco i pięknie wygląda wieczorową porą, kiedy jego ulice rozświetlone są gazowymi lampami. Nadają one specyficzny ciepły klimat tej dawnej wrocławskiej wyspie.

Ostrów Tumski we Wrocławiu – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Zapora Wodna w Pilchowicach

Na Dolnym Śląsku znajduje się wiele ciekawych miejsc wartych odwiedzenia, związanych z realizowanym na początku XX wieku ambitnym programem przeciwpowodziowym. W wyniku jego realizacji powstało kilka zapór wodnych w dorzeczu Odry. Jedna z najważniejszych zapór znajduje się na rzece Bóbr w miejscowości Pilchowice. To druga, co do wielkości, zapora wodna w Polsce, po zaporze w Solinie. Jej wymiary odpowiadają prawie dokładnie wymiarom Titanica, ma 270 m długości korony i 62 m wysokości. Jej budowa trwała kilka lat i została wykończona w roku 1912. W wyniku jej osadzenia na rzece Bóbr, powstało sporych wielkości jezioro zaporowe, zwane Jeziorem Pilchowickim. Od tego momenty zapora w Pilchowicach stawia dzielnie czoła większym i mniejszym powodziom, zapewniając bezpieczeństwo mieszkańcom Doliny Bobru. Stanowi również popularną atrakcję turystyczną. Teren jest niezwykle urokliwy, przyroda otaczająca miejsce przepiękna, a konstrukcja imponująca. O budowie tej konstrukcji można posłuchać w moim filmie.

Zapora wodna w Pilchowicach – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Dolina Pałaców i Ogrodów

Doliną Pałaców i Ogrodów popularnie nazywany jest region Kotliny Jeleniogórskiej wraz z przylegającymi terenami. Bogaty w liczne zabytki, pałace, dwory i założenia parkowe. Zabytkowe obiekty położone są wśród malowniczych wzgórz, przy rzekach, stawach, otoczone przepiękną przyrodą. Już podczas panowania Habsburgów pojawiają się tutaj pierwsze założenia pałacowe, ale prawdziwy rozkwit następuje za czasów pruskich. Region Dolnego Śląska staje się popularnym miejscem inwestycji bogatych rodów i arystokracji europejskiej. Pojawiają się tutaj takie nazwiska jak: Habsburgowie, Hohelzollernowie, Schaffgotschowie, Zedlitzowie, Reussowie, Redenowie, Czartoryscy czy Radziłłowie. Po wojnie wiele z tych obiektów, w wyniku zaniedbań nowych polskich władz, popadło w ruinę. Dziś część z nich jest już wyremontowana, a dolina odzyskuje dawny blask.

Pałac Wojanów – Dolina Pałaców i Ogrodów – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Muzeum Obozu Koncentracyjnego Gross-Rosen

Oprócz wielu ciekawych miejsc i zabytków pozostawionych przez Niemców, są również te związane z najtragiczniejszą historią XX wieku. Tak jak obóz koncentracyjny Gross-Rose (Konzentrationslager Groß-Rosen). Dziś teren tego byłego obozu udostępniony jest do zwiedzania. Wejście jest bezpłatne. W budynku znajduje się ekspozycja poświęcona historii obozu. Po obozowych barakach pozostały tylko ślady fundamentów, ale muzeum podjęło się próby rekonstrukcji kilku obiektów. Obóz koncentracyjny Gross-Rose posiadał na terenie Dolnego Śląska ponad 100 filii. Część z więźniów była przymuszona do pracy przy budowie projektu Riese w Górach Sowich. Przez niemiecki obóz śmieci przewinęło się 125 tys. więźniów, z czego 40 tys. zginęło. To smutne, ale zarazem ciekawe miejsce pamięci na Dolnym Śląsku.

Obóz Koncentracyjny Gross-Rose – Miejsce Pamięci na Dolnym Śląsku

Schronisko PTTK Samotnia

Jest takie miejsce w Karkonoszach, które cieszy się ogromną popularnością. Nie jest to szczyt górski, wodospad, formacja skalna czy atrakcja turystyczna, ale urokliwe schronisko PTTK „Samotnia”. Czemu akurat to schronisko wybrałem z dziesiątek innych w Sudetach? To nie ja wybrałem, ale ludzie tak zdecydowali. Wystarczy spojrzeć na rankingi na portalach turystycznych. Ostatnio przeprowadzona ankieta na facebookowej grupie Tajemniczy Dolny Śląsk, również potwierdziła dużą popularność tego miejsca. Schronisko położone jest nad Małym Stawem, a pierwsze informacje o obiekcie zlokalizowanym w tym miejscu pochodzą już z roku 1670! Obecny kształt budynek uzyskał w XX wieku, po kilku przebudowach. Schronisko Samotnia położone jest przy niebieskim szlaku. Warto do niego zejść przemierzając główny grzbiet Karkonoszy lub schodząc ze Śnieżki. Usiąść, odpocząć, popodziwiać krajobrazy… Panorama schroniska.
Link: www.samotnia.com.pl

Schronisko PTTK „Samotnia” – Foto: Dolny Śląsk Fotografie

Wodospad Szklarki i Kamieńczyka

Jest wiele popularnych i ciekawych miejsc w górach na Dolnym Śląsku. Jednak na tle różnych miejsc, dwa z nich wyróżniają się w rankingach popularności. Mowa jest tutaj o wodospadach Szklarki i Kamieńczyka. Położenie w Karkonoszach, najpopularniejszym pasmie górskim, dało im szanse wspiąć się na wysokie miejsca popularności. Choć trzeba przyznać, że urokliwych wodospadów nie brakuje w innych partiach Sudetów. Zarówno po stronie polskiej, jak i czeskiej. Przepięknie położone, niezwykłe twory górskiej natury. Wodospad Kamieńczyka i Szklarki znajdują są w dwóch różnych miejscach. Zaznaczone są na mapie na samym dole. Warto odwiedzić przynajmniej jeden z tych wodospadów, zwiedzając tą część Dolnego Śląska.

Wodospad Kamieńczyka – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do Zobaczenia

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?
Mapa i lista – Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

Artykuł Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia pochodzi z serwisu Eloblog.

Moje top 10 punktów widokowych na Dolnym Śląsku

Przedstawiam moją listę najlepszych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Chciałbym zaznaczyć, że jest to tylko moje subiektywne zestawienie. Starałem się wybrać 10 najlepszych miejsc, które zrobiły na mnie bardzo dobre wrażenie lub czymś się wyróżniły. Oczywiście ważnym kryterium przy wyborze punktów były ich walory widokowe. Z pewnością na Dolnym Śląsku znajduje się wiele dobrych punktów widokowych, których nie zdołałem ująć w moim zestawieniu. Jeżeli macie swoje propozycje lub ulubione punkty, piszcie w komentarzach.

1. Wieżowiec Sky Tower

Jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów we Wrocławiu, wieżowiec Sky Tower, posiada swój własny punkt widokowy zlokalizowany na 49 piętrze. Jesteśmy więc na wysokości około 200 m. Punkt widokowy jest udostępniony dla normalnego ruchu turystycznego. Widok ze Sky Towera rozpościera się na północno-wschodnią, północną, zachodnią i południową część miasta. W zasięgu widoczności znajduje się również Masyw Ślęży oraz Sudety. Przy dobrej pogodzie i widoczności można dostrzec również Śnieżkę oddaloną o 100 km. Wjazd na punkt odbywa się szybkobieżną windą, która porusza się z prędkością około 4 m/s. Jest to najwyżej położony punkt we Wrocławiu. Niestety, wadą tego punktu jest to, że obserwacji dokonujemy tylko przez szybkę.

Widok ze Sky Towera we Wrocławiu

Sky Tower we Wrocławiu – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

2. Platforma widokowa na Sokoliku

Sokolik to jeden z najwyższych szczytów Rudaw Janowickich. Jego zbocza oraz szczyt pokryte są różnymi skałkami i formacjami skalnymi. Na jego charakterystycznym szczycie, na skałach, zamontowana jest platforma widokowa. Rozciąga się z niej widok na Karkonosze, Góry Kaczawskie, Rudawy Janowickie i dolinę Bobru. Szczególnie urokliwe wyglądają położone w kotlinie małe domki, lasy, drogi i pola. Ta część gór to mekka wspinaczy, dlatego na skałkach Sokolika można spotkać trenujących wspinaczy. Same skały i platforma widokowa, choć nie są położone najwyżej (642 m n.p.m.), wyraźnie wychylają się ponad wierzchołki drzew. Dzięki temu widok z punktu nie jest niczym zasłonięty.

Widok z Sokolika na Karkonosze i Śnieżkę

Widok z Sokolika – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

3. Wieża ratuszowa w Świdnicy

Wieża ratusza na rynku w Świdnicy to kolejny punkt widokowy godny polecenia. Z jej platformy rozpościera się widok na Masyw Ślęży oraz Góry Wałbrzyskie i Góry Sowie. Dobre miejsce na wykonanie zdjęć jednego z najważniejszych zabytków Świdnicy – Katedry św. Stanisława i Wacława. Wieżę ratusza polecam odwiedzić szczególnie wieczorem, kiedy to ładnie widać oświetloną Świdnicę. Poziom tarasu widokowego znajduje się na wysokości 38 m. Na szczyt wieży można dostać się po schodach lub wjechać windą. Władze miasta postanowiły udostępnić wejście na wieżę za darmo, co jest ogromnym plusem tego miejsca i ukłonem w kierunku turystów. Idąc do góry schodami, na poszczególnych piętrach, oglądamy ekspozycję fotografii związanych z historią Świdnicy.

Panorama z Wieży Ratusza w Świdnicy

Masyw Ślęży i Katedra z Wieży Ratusza w Świdnicy

4. Góra Szybowcowa w Jeżowie Sudeckim

Nazwa góry związana jest z szybowiskiem wybudowanym na jej stoku w 1924 roku. Góra Szybowcowa jest częścią Gór Kaczawskich, położona jest na wysokości 561 m n.p.m. Choć nie jest to wysokość imponująca, to ze względu na jej gołe zbocze opadające w kierunku Jeleniej Góry, stanowi doskonały punkt widokowy. Przede wszystkim z tego miejsca rozciąga się widok na Jelenią Górę oraz grzbiet najważniejszego pasma Sudetów – Karkonoszy. Na szczycie Góry Szybowcowej znajduje się hangar Aeroklubu Jeleniogórskiego, a dojazd na samą górę możliwy jest autem. Na szczycie znajduje się również kamerka online, można więc podejrzeć aktualny widok.

Widok z Góry Szybowcowej na Karkonosze

Widok z Góry Szybowcowej – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

5. Punkt widokowy droga na Zieleniec

Ten punkt widokowy położony jest w Górach Orlickich. Znajduje się na drodze prowadzącej od Dusznik-Zdroju do Zieleńca. To kolejny z moich ulubionych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Może dlatego, że jest łatwo dostępny, ponieważ dojazd do niego umożliwia samochodowa droga. Przy punkcie znajduje się duży parking, więc można się bez problemu zatrzymać. W tym miejscu las odsłania nam spory fragment widoku, dzięki temu rozciąga się z niego niesamowita panorama na Góry Stołowe. Przy dobrej widoczności, można dostrzec również Śnieżkę. Punkt widokowy położony jest na wysokości 889 m n.p.m. Znajduje się na nim kilka wiat i ławek, na których można usiąść, odpocząć i podziwiać widoki. Jadąc do Zieleńca koniecznie musicie się przy nim zatrzymać!

Widok z Drogi na Zieleniec

Droga na Zieleniec – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

6. Wieża widokowa na Wielkiej Sowie

W czasach Cesarstwa Niemieckiego, przed wybuchem I wojny światowej, istniała tradycja wznoszenia wież ku czci kanclerza Otto von Bismarcka. Część z tych obiektów popadła w ruinę. Część została pięknie odrestaurowana i dziś zaprasza gości do odwiedzenia. Ta wieża widokowa to jedno z takich miejsc. Położona jest na Wielkiej Sowie (1015 m n.p.m.), najwyższym szczycie Gór Sowich. Kamienna wieża ma wysokość 25 m, została zbudowana w roku 1906. Wejście na nią jest płatne. Z platformy położonej na samej górze rozciąga się widok na Góry Sowie i inne okalające pasma górskie. Z wieży można też dostrzec Śnieżkę, o czym pisałem kiedyś artykuł.

Wieża Widokowa na Wielkiej Sowie

Widok z Wieży na Wielkiej Sowie

7. Szczyt Śnieżki

Może wydaje się to dość oczywiste, ale nie mogło zabraknąć najwyższego z punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Jak mawiają, królowa jest tylko jedna, przynajmniej w Karkonoszach. Śnieżka to najwyższy szczyt Sudetów i zarazem najwyższy szczyt Republiki Czeskiej. Zgodnie z najnowszymi czeskimi badaniami jej wysokość została oszacowana na 1603 m n.p.m. Na jej szczyt prowadzi kilka szlaków, zarówno od strony Polskiej, jak i Czeskiej. Ze Śnieżki można podziwiać widoki po obu stronach państw. Przy dobrej widoczność, można dostrzec naprawdę odległe obiekty, jak na przykład Wrocław. Na temat Śnieżki i jej historii przygotowałem kiedyś osoby film.

Panorama ze Szczytu Śnieżki

Widok na Równie pod Śnieżką

8. Wieża kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu

Punkt widokowy zlokalizowany jest na wieży kościoła św. Elżbiety, zwanego także kościołem Garnizonowym. Wieża liczy sobie 91 m wysokości, a na punkt widokowy prowadzi 300 stopni. Taras widokowy znajduje się na wysokości 75 m. Wejście jest płatne. Śmiem twierdzić, że jest to najczęściej i najliczniej odwiedzany punkt widokowy przez zagranicznych turystów. Ze względu na bliskość wrocławskiego rynku, który jest celem numer jeden zagranicznych gości. Mam do tego miejsca spory sentyment, ponieważ często odwiedzałem wieżę będąc na rynku. To również miejsce nieodłącznie związane z historią Wrocławia, którą niemal czuje się wchodząc po zabytkowych stopniach wieży.

Widok z Wieży Kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu

Panorama na Wrocław z Kościoła św. Elżbiety

9. Szczeliniec Wielki

W roku 1800 przyszły prezydent Stanów Zjednoczonych John Quincy Adams tak pisał o tym miejscu. „Ten szereg skał rozciąga się na osiem lub dziewięć mil angielskich. Zaczyna się i kończy tak nagle, że wygląda, jak korona na szczycie góry.” Mowa jest tutaj o Szczelińcu Wielkim, który jest najwyższym szczytem (919 m n.p.m.) w Górach Stołowych. Na jego szczycie znajdują się platformy widokowe, z których możemy podziwiać panoramę Sudetów. Jest również schronisko, w którym możemy się zatrzymać i napić coś ciepłego. Niewątpliwie do walorów turystycznych Szczelińca, oprócz widoków, należy również urokliwa trasa na jego szczyt. Prowadząca po kamiennych stopniach, między niezwykłymi formacjami skalnymi.

Widok z Platformy Widokowej na Szczelińcu

Panorama Góry Stołowe – Szczeliniec Wielki Po Lewej

10. Punkt widokowy dawna Kopalnia Kwarcu

Zastanawiałem się, jakie miejsce wybrać na ostatni 10 punkt widokowy. Decyzja nie była łatwa, bo spośród wielu punktów, które odwiedziłem, żaden nie wyróżniał się już na tle pozostałych. Oczywiście miałem do wyboru wiele świetnych punktów, ale żaden nie był w niczym wyjątkowy. Postanowiłem więc dodać ten mało znany punkt przy nieczynnej kopalni kwarcu w Górach Izerskich. Dlaczego on? Bo zachwycił mnie swoim rozmachem. Spójrzcie na zdjęcia poniżej. Z tego miejsca rozciąga się zapierający dech w piersiach widok na Karkonosze. Zalesiony obszar między nami stojącymi w Górach Izerskich, a odległymi Karkonoszami, daje poczucie ogromnej przestrzeni. Punkt widokowy umiejscowiony jest tak szczęśliwie, że prawie nie widać miejsc dotkniętych działalnością człowieka. Ta przestrzeń zalana lasami i górami sprawie wrażenie dzikiej i nieokiełznanej przyrody. Bez wątpienia miejsce warte odwiedzenia.

Widok z Gór Izerskich na Karkonosze

Widok z Gór Izerskich – Top 10 Punktów Widokowych na Dolnym Śląsku

Poniżej załączam mapę z przedstawionymi wszystkimi punktami widokowymi z artykułu.

To już koniec mojego zestawienia obejmującego top 10 najlepszych punktów widokowych na Dolnym Śląsku. Zapraszam serdecznie do dodawania w komentarzach swoich własnych propozycji i ulubionych punktów. Najlepiej razem ze zdjęciami.

Artykuł Top 10 punktów widokowych na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.