Film pojawił się dwa miesiące temu na kanale łódzkiej Wytwórni Filmów Oświatowych. Możemy na nim zobaczyć większość najważniejszych miejscowości regionu: Kłodzko, Bardo, Srebrną Górę, Nową Rudę, Wambierzyce, Bystrzycę Kłodzką, Międzylesie, Międzygórze, uzdrowiska Kudowę-Zdrój, Polanicę-Zdrój i Duszniki-Zdrój, a także Góry Stołowe ze Szczelińcem Wielkim oraz Śnieżnik. Film jest ciekawy przede wszystkim ze względu na archiwalne ujęcia filmowe wykonane w pierwszych latach po zakończeniu wojny. Okraszony jest jednak narracją charakterystyczną dla wszystkich tzw. Ziem Odzyskanych. Z tego powodu nie obyło się bez typowych dla tamtego okresu przeinaczeń i kłamstw historycznych. Zwracam uwagę na slogany typu: „ziemie te wróciły do Polski” lub „Polska odzyskała Kłodzko”. Typowych dla tamtego okresu sloganów mających na celu uargumentować „historyczną obecność” Polaków na tym terenie.

Film „Ziemia Kłodzka”
Reżyseria: Zbigniew Bochenek
Scenariusz: Antoni Wrzosek
Zdjęcia: Włodzimierz Puchalski
Produkcja: Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi

Artykuł Archiwalny film pt. „Ziemia Kłodzka” z 1948 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Miasta 300 lat temu na Śląsku

Zaprezentowane archiwalne panoramy Śląska pochodzą z lat 30-tych XVIII wieku. Większość z nich opatrzona jest datą z lat pomiędzy 1737-1739. Autorem tych starych grafik jest śląski rysownik Friedrich Bernhard Werner, czasem występujący również pod swoim czeskim imieniem Bedřich. Warto wspomnieć, że w momencie tworzenia i publikowania tych rysunków, Śląsk znajdował się w przededniu ważnych wydarzeń – wybuchu wojen śląskich. Pierwsza z nich wybuchła w roku 1740, druga w roku 1744, a ostatnia w roku 1756. Dla Śląska wojny te były brzemienne w skutkach, gdyż oderwały tę krainę już na zawsze od Korony Czeskiej, tym samym rozpoczynając okres pruskiej dominacji i wpływów. Warto również zwrócić uwagę na to, że duża część z miast posiadała jeszcze mury miejskie, stanowiące niejako gorset, często uniemożliwiający rozwój miasta. Mury miejskie rozbierane były później, jak w przypadku Wrocławia stało się to dopiero na początku XIX wieku.

Ponieważ teren Górnego i Dolnego Śląska nie jest tożsamy z obecnym podziałem administracyjnym, zamieszczone grafiki podzieliłem współczesnymi województwami. W nawiasach zapisałem ówcześnie obowiązujące i podane nazwy miast. Zwracam uwagę, że mogą się one różnić od przedwojennych niemieckich nazw. Język, jak i nazwy miast, ewoluowały przez stulecia.

Województwo dolnośląskie

Wrocław (Breslau) – Rok 1737 – Tak wyglądały miasta 300 lat temu!

Wrocław od strony Odry – Rok 1737

Legnica (Liegnitz) – Rok 1738

Świdnica (Schweidnitz) – Rok 1738

Kamienna Góra (Landeshut) – Rok 1738

Oleśnica (Oles) – Rok 1737

Wołów (Wohlau) – Rok 1737

Środa Śląska (Neumarck) – Rok 1737

Ząbkowice Śląskie (Franckenstein) – Rok 1738

Ziębice (Münsterberg) – Rok 1738

Jelenia Góra (Hirschberg) – Rok 1739

Jawor (Jauer) – Rok 1739

Kowary (Schmiedeberg) – Rok 1739

Głogów (Glogau) – Rok 1739

Bardo (Warta) – Rok 1738

Oława (Olau) – Rok 1737

Twardogóra (Festenberg) – Rok 1737

Niemcza (Nimtsch) – Rok 1737

Strzelin (Streelen) – Rok 1737

Bierutów (Bernstadt) – Rok 1737

Trzebnica (Trebnitz) i Dobroszyce (Juliusburg) – Rok 1737

Ścinawa (Stignau) – Rok 1737

Wąsosz (Herrnstadt) – Rok 1737

Opactwo Cystersów w Lubiążu (Leubus) – 1737

Lubin (Lüben) – Rok 1738

Złotoryja (Goldberg) – Rok 1738

Prochowice (Parchwitz) – Rok 1738

Zamek Grodziec (Graditzberg) – Rok 1738

Świebodzice (Freyberg) – Rok 1738

Zamek Książ (Scloß Fürstentstein) – Rok 1738

Dzierżoniów (Reichenbach) – Rok 1738

Strzegom (Strigau) – Rok 1738

Sobótka (Zubten) i Ślęża – Rok 1738

Złoty Stok (Reichstein) – Rok 1738

Srebrna Góra (Silberberg) – Rok 1738

Góra (Gurau) – Rok 1739

Lubomierz (Liebethal) – Rok 1739

Cieplice Śląskie-Zdrój (Warmbad) – Rok 1739

Lwówek Śląski (Lemberg) – Rok 1739

Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Rok 1739

Bolesławiec (Buntzlau) – Rok 1739

Prusice (Prausnitz) – Rok 1739

Głębowice (Gros Strenz) – Rok 1737

Województwo opolskie

Opole (Oppeln) – Rok 1739

Brzeg (Brieg) – Rok 1737

Nysa (Neis) – Rok 1738

Namysłów (Namslau) – Rok 1737

Głubczyce (Leobschütz) – Rok 1737

Głogówek (Klein Glogau) – Rok 1739

Otmuchów (Ottmachau) – Rok 1738

Głuchołazy (Ziegenhals) – Rok 1738

Grodków (Grotkau) – Rok 1738

Paczków (Patschkau) – Rok 1738

Prudnik (Neustadt) – Rok 1739

Krapkowice (Krapitz) – Rok 1739

Koźle, Kędzierzyn-Koźle (Kosel) – Rok 1739

Województwo śląskie

Racibórz (Ratibor) – Rok 1739

Cieszyn (Teschen) – Rok 1738

Rudy (Rauden) – Rok 1737

Województwo lubuskie

Żagań (Sagan) – Rok 1737

Kożuchów (Freystad) – Rok 1739

Artykuł Tak wyglądały miasta 300 lat temu na Dolnym i Górnym Śląsku! pochodzi z serwisu Eloblog.

Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Zestawienie „Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk” lista i mapa z najważniejszymi atrakcjami turystycznymi w województwie dolnośląskim. Zestawienie obejmuje najważniejsze i najpopularniejsze obiekty na Dolnym Śląsku. Opisałem pierwszych 15 miejsc, które uważam za szczególnie atrakcyjne i popularne. Pozostałe są zaznaczone na mapie. Mapa z atrakcjami turystycznymi Dolnego Śląska będzie systematycznie uzupełniana. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia

ZOO i Afrykarium we Wrocławiu

Wrocławski Ogród Zoologiczny jest jedną z największych atrakcji tego miasta. Historia miejsc sięga jeszcze czasów pruskich do roku 1865. Obecnie Zoo jest schronieniem dla 7 tys. zwierząt, reprezentujących około tysiąca gatunków. Pod koniec roku 2014 na terenie Zoo zostało otwarte Afrykarium, które szybko stało się ogromną atrakcją. Wrocławskie Zoo jest miejscem licznie odwiedzanym przez mieszkańców i przyjezdnych turystów. Stanowi niemałą atrakcję dla dzieci, a położenie na obszarze 33 ha, wśród licznej zieleni i zwierząt, zapewnia odpoczynek oraz relaks. Pamiętajcie jednak, że w trakcie weekendu podczas dobrej pogody, możecie spotkać tam prawdziwe tłumy. Zoo i Afrykarium to prawdopodobnie najpopularniejsze biletowane atrakcje turystyczne Dolnego Śląska.
Link: www.zoo.wroclaw.pl

Zoo i Afrykarium we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu

Naprzeciwko wrocławskiego Zoo znajduje się słynna Hala Stulecia, a za nią popularna fontanna multimedialna. W sezonie wiosenno-letnim nad jej brzegami zbierają się liczne tłumy wypoczywających Wrocławian i turystów. Wieczorami, kiedy słońce chowa się już za horyzontem, wrocławska fontanna rozpoczyna swoje pokazy multimedialne. Wspaniałe spektakle składające się z wody, światła i muzyki przyciągają wiele osób. Jesienią i zimą, kiedy fontanna jest wyłączona, miło jest przespacerować się po okalających nią pergolach. Można również zwiedzić wnętrza Hali Stulecia. Terminy i godziny pokazów należy sprawdzać na stronie internetowej.
Link: www.wroclawskafontanna.pl

Fontanna Multimedialna we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu

Katedra we Wrocławiu to jeden z najważniejszych zabytków w mieście i na Dolnym Śląsku. Jej historia związana jest z najdawniejszymi losami miasta, sięgającymi czasów pierwszych Piastów. Katedra położona jest na dawnej wyspie Ostrowie Tumskim. Wielokrotnie przebudowywana i modernizowana była świadkiem najważniejszych wydarzeń w życiu miasta i jego mieszkańców. Łącznie z tymi najbardziej okrutnymi podczas II wojny światowej, kiedy to budowla została poważnie zniszczona. Katedra jest otwarta dla wiernych i zwiedzających Ostrów Tumski. Za niewielką opłata można również wjechać na jej wieżę, gdzie znajduje się punkt widokowy.
Link: www.katedra.archidiecezja.wroc.pl

Katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kościół Pokoju w Świdnicy

Kościół Pokoju pod wezwaniem Trójcy Świętej w Świdnicy to zabytek znajdujący się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Drewniany kościół ewangelicki, którego budowa była związana z zakończeniem wojny trzydziestoletniej. Ta niezwykła budowla wykonana jest z drewna i innych nietrwałych materiałów, co było jednym z warunków postawionych ewangelikom, w zamian za zgodę na budowę świątyni. Kościół w Świdnicy był jedną z trzech świątyń, na których zgodę wyraził cesarz Ferdynand III Habsburg. Drugi kościół powstał w Jaworze, a trzeci w Głogowie, który XVIII wieku uległ spaleniu. Wspaniałe wnętrza świdnickiego kościoła pokoju są udostępnione dla zwiedzających za niewielką opłatą.
Link: kosciolpokoju.pl

Wnętrze Kościoła Pokoju w Świdnicy – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Świątynia Wang w Karpaczu

Niezwykła budowla i popularna atrakcja turystyczna w Karpaczu. Świątynia Wang to norweski kościółek przeniesiony w XIX wieku do dolnośląskiego Karpacza. Wang został zbudowany w południowej Norwegii na przełomie XII i XIII wieku. Obiekt został kupiony przez króla pruskiego i przewieziony w częściach do Prus. Początkowo miał stanąć w muzeum w Berlinie, ale ostatecznie zagościł na stałe w Karkonoszach. To unikalny zabytek w skali światowej. Świątynia jest kościołem parafii ewangelicko-augsburskiej, ale za niewielką opłatą jest udostępniana do zwiedzania przez turystów. Przyciąga odwiedzających przede wszytskim swoim nietypowym kształtem, tak bardzo różniącym się od kościołów, które znamy na co dzień. Panorama świątyni 360° z lotu ptaka.
Link: www.wang.com.pl

Świątynia Wang – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: Tomasz Kapczyński

Zamek Książ w Wałbrzychu

Zamek Książ to perła Dolnego Śląska i trzeci pod względem wielkości zamek w Polsce. Początki średniowiecznej warowni w tym miejscu związane są z księciem piastowskim Bolkiem I Surowym. Później zamek wielokrotnie modernizowany przechodził z rąk do rąk, aż w końcu jego wieloletnim właścicielem został ród Hochbergów. W czasie II wojny światowej w zamku prowadzone były prace związane z realizowanym w Górach Sowich projektem Riese. Współcześnie zamek wypiękniał i zaprasza turystów do zwiedzania swoich wnętrz. Choć nie zdziwcie się ich skromnym wyposażeniem, bowiem większość wnętrz po wojnie okradła Armia Czerwona. Poza zwiedzaniem sal zamkowych, możemy odwiedzić również tarasy zamkowe, a także pobliskie stajnie zamkowe oraz palmiarnię księżnej Daisy. Bardzo popularne są również nocne zwiedzania zamku.
Link: www.ksiaz.walbrzych.pl

Zamek Książ w Wałbrzychu – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Grodziec

Grodziec to kolejny z dolnośląskich zamków-atrakcji, które koniecznie musisz odwiedzić. Budowla została wzniesiona na bazaltowej, powulkanicznej górze Grodziec na Pogórzu Kaczawskim. Zamek położony jest na samym szczycie, na wysokości 389 m n.p.m. Charakterystycznie góruje nad otaczającym go terenem, przez co jest widoczny już z wielu kilometrów. Jego początki nie są dokładnie znane, ale łączy się je z postacią księcia piastowskiego Bolesława I Wysokiego. Już za jego czasów w tym miejscu miał istnieć gród obronny. W późniejszych czasach zamek był wielokrotnie przebudowywany. Dziś Grodziec oferuje turystom zwiedzanie swoich wnętrz i przyjemne spędzenie czasu w średniowiecznych klimatach. Na jego terenie organizowane są różnego rodzaju festyny, eventy, inscenizacje i imprezy tematyczne. Zamek Grodziec był również scenerią dla kilku produkcji filmowych.
Link: grodziec.com

Zamek Grodziec – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zamek Czocha

Ten malowniczo położony zamek, znajduje się już po polskiej stronie Łużyc nad rzeką Kwisa. Rzeka ta stanowiła w przeszłości historyczną granicę między Śląskiem i Łużycami. Początki Zamku Czocha sięgają XIII wieku, wtedy to był grodem warownym założonym z inicjatywy króla czeskiego Wacława I Przemyślida. Również i ten obiekt przez wieki wielokrotnie przebudowywany i zmieniał swoich właścicieli. Ciekawostką jest to, że podczas II wojny światowej mieściła się tutaj szkoła szyfrantów Abwehry. Obecnie Zamek Czocha jest dużą atrakcją turystyczną Dolnego Śląska. Choć lekko napawają smutkiem jego splądrowane wnętrza. Oprócz zwiedzania sal z przewodnikiem możliwe jest również wejście na charakterystyczną owalną więżę zamkową. Zwiedzając zamek nie zapomnijcie zajrzeć na pobliską zaporę wodną w Leśnej. To również atrakcja warta zobaczenia.
Link: www.zamekczocha.com

Zamek Czocha – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Kłodzku

Imponująca twierdza w Kłodzku to prawdopodobnie najważniejsza i najpopularniejsza atrakcja turystyczna Ziemi Kłodzkiej. Swoje imponujące rozmiary zawdzięcza rozbudowie z polecenia króla Prus Fryderyka II Wielkiego, który podczas wojen śląskich zajął tereny Śląska i Ziemi Kłodzkiej. Choć trzeba wspomnieć, że już wcześniej w tym miejscu istniała twierdza, a jeszcze wcześniej zamek i gród obronny. Podczas zwiedzania twierdzy mamy możliwość przejścia kazamatami (podziemnymi labiryntami), zobaczenia bastionów i podziwiania panoramy Kłodzka oraz okolicy z punktu widokowego na bastionie. Na obiekcie znajduje się również restauracja forteczna, nie umrzemy więc z głodu w podziemnych labiryntach.
Link: www.twierdza.klodzko.pl

Twierdza w Kłodzku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Twierdza w Srebrnej Górze

Srebrnogórska twierdza to kolejny z bastionów w systemie obronnym Prus, który miał zabezpieczać zdobycze terytorialne Fryderyka Wielkiego. W przeciwieństwie do twierdzy w Kłodzku, ta srebrnogórska została wzniesiona przez Prusaków od podstaw. Zasadnicza różnica jest jeszcze taka, że twierdza w Srebrnej Górze powstała bezpośrednio w górach, a nie w mieście. Dokładnie na przełęczy oddzielającej Góry Sowie od Gór Bardzkich, zwanej Przełęczą Srebrną. Mówi się o niej, jako o największej twierdzy górskiej w Europie. Położenie w takim malowniczym miejscu zachwyca turystów. Na twierdzy zwiedzimy podziemne kazamaty i imponujący Fort Donjon. W podziemiach urządzone jest małe muzeum z ekspozycją militariów.
Link: www.forty.pl

Twierdza w Srebrnej Górze – Foto: Ksiestwo Źródło: commons.wikimedia.org

Park Miniatur w Kowarach

Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska to niezwykła atrakcja turystyczna Kowar, podczas zwiedzania której możemy zobaczyć liczne pomniejszone dolnośląskie zabytki. Kilkadziesiąt obiektów na raz w jednym miejscu! Prezentowane są tutaj zamki, pałace, kościoły, ratusze i inne budowle w skali 1:25. Jeden model Karkonoszy wraz ze Śnieżką wykonany jest w skali 1:50. Miło więc można spędzić czas, spacerując wśród zieleni i miniaturowych budynków. Na terenie parku znajduje się również bistro i kawiarnia. Park miniatur w Kowarach powstał z inicjatywy Pana Mariana Piaseckiego.
Link: www.park-miniatur.com

Park Miniatur w Kowarach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk – Foto: DŚF

Sztolnie Kompleksu Riese w Górach Sowich

Tajemniczy i zagadkowy kompleks Riese, drążony w Górach Sowich podczas II wojny światowej, przyciąga spore rzesze turystów. Zagadka kompleksu Riese wciąż rozpala umysły poszukiwaczy skarbów i badaczy wojennych tajemnic. Podstawowe pytania brzmią. W jakim celu były drążone sztolnie? Czy odkryliśmy już wszystko? Do turystycznego zwiedzania przystosowane są trzy kompleksy: Włodarz, Osówka i Rzeczka (Walim). Każda trasa jest trochę inna, każda prezentuję różne elementy. We Włodarzu fragment zalanych podziemi pokonujemy łodzią. Rzeczka posiada największą wydrążoną halę. Osówka zaś jest kompleksem najlepiej wykończonym i posiada na szczycie góry naziemne budowle tzw. „Kasyno” i „Siłownię”. Możecie wyszukać poszczególne obiekty Riese na mapie zmieszczonej na samym dole.

Sztolnie Kompleksu Riese – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Projekt Arado w Kamiennej Górze

Projekt Arado – Zaginione Laboratorium Hitlera, to najważniejsza atrakcja Kamiennej Góry. Wielokrotnie nagradzana i chwalona. Arado oferuje zwiedzanie podziemi z niezwykłą aranżacją przenoszącą nas w czasy II wojny światowej. To właśnie różni Projekt Arado od innych poniemieckich kompleksów. Tutaj wspólnie z przewodnikiem wcielamy się w rolę szpiegów infiltrujących tajnie niemieckie laboratoria. Wewnątrz odnajdziemy rekonstrukcje wyposażenia i uzbrojenia np. rakietę V2, a w bunkrze naziemnym ekspozycję sprzętu odnalezionego w regionie. Po zwiedzeniu podziemi można wybrać się na pobliską Górę Parkową, na której zorganizowana jest ekspozycja sprzętu wojskowego Ludowego Wojska Polskiego.
Link: www.arado.pl

Projekt Arado w Kamiennej Górze – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnie Uranu w Sudetach

Podziemia zagospodarowane na atrakcje turystyczne Dolnego Śląska, to nie tylko Riese. To także różnego rodzaju kopalnie. Zaraz po wojnie na terenie Dolnego Śląska prowadzone było intensywne wydobycie uranu. Wydobywana ruda uranowa była transportowana do Związku Radzieckiego, gdzie wykorzystywano ją do celów zbrojeniowych. Proces wydobycia trwał do lat 70-tych i objęty był ścisłą tajemnicą. Dziś kilka z kopalń uranu udostępnionych jest do zwiedzania. Jedna znajduje się w Kletnie w Masywie Śnieżnika, pozostałe dwie w Kowarach, o nazwach Liczyrzepa i Pogórze. Jeżeli chcecie wiedzieć więcej na temat tajemnicy sudeckiego uranu, zapraszam do oglądania mojego filmu. Udostępnione do zwiedzania kopalnie możecie odnaleźć na mapie. Ich zwiedzanie jest całkowicie bezpieczne.

Kopanie Uranu w Sudetach – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Kopalnia Złota w Złotym Stoku

Kolejna z kopalni, którą warto odwiedzić, znajduje się w Złotym Stoku. Jak sama nazwa wskazuje wydobywano w niej złoto. Oprócz zwiedzania podziemi, kopalnia oferuje także wiele innych atrakcji, w tym przygotowanych specjalnie pod kątem dzieci np. płukanie złota. Obok kopalni znajduje się Średniowieczny Park Techniki, a także Park Linowy Skalisko. Myślę, że atrakcji i wrażeń jest na cały dzień dla całej rodziny.
Link: www.kopalniazlota.pl

Kopalnia Złota w Złotym Stoku – Atrakcje Turystyczne Dolny Śląsk

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku do zobaczenia
Mapa i lista – Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać?

Artykuł Atrakcje turystyczne Dolny Śląsk – Co zwiedzać? pochodzi z serwisu Eloblog.

W ostatni weekend 13-14 czerwca 2015 roku, w trakcie Święta Twierdzy Srebrna Góra, odbyła się inscenizacja walk o Twierdzę Srebrnogórską. Ta piękna i imponująca pruska twierdza została wzniesiona w II połowie XVIII wieku z polecenia Fryderyka II Wielkiego. Obiekt znajduje się na malowniczej Przełęczy Srebrnej, rozdzielającej Góry Sowie i Góry Bardzkie.

Do twierdzy przyjechało wielu żołnierzy z różnych grup rekonstrukcyjnych, odtwarzających umundurowanie, uzbrojenie, musztrę i taktykę wojsk okresu napoleońskiego. Podziwiam tych ludzi, ich pasję oraz wysiłek włożony w rekonstrukcję historycznych detali. Inscenizacja walk miała miejsce w sobotę popołudniu. Grupy rekonstrukcyjne starły się pod twierdzą, odwzorowując walki, jakie miały miejsce w roku 1807. Wtedy to wojska napoleońskie szturmem zdobywały twierdzę bronioną przez pruską piechotę. Twierdza nie została jednak zajęta, gdyż 9 lipca 1807 roku, podpisano pokój w Tylży.

Zapraszam do oglądania krótkiej fotorelacji z tego niecodziennego widowiska.

Przygotowanie do bitwy – Święto Twierdzy Srebrna Góra

Przygotowanie do bitwy – Święto Twierdzy Srebrna Góra

Przygotowanie do bitwy – Święto Twierdzy Srebrna Góra

Przygotowanie do bitwy – Twierdza Srebrna Góra

Przygotowanie do bitwy – Twierdza Srebrna Góra

Pruska piechota

Pruska piechota

Walka o twierdzę

Walka o twierdzę

Walka o twierdzę

Wojska napoleońskie

Pruska piechota

Ostrzał regimentów pruskich

Walka o twierdzę

Walka o twierdzę

Artyleria pruska

Artyleria napoleońska

Piechota pruska

Regimenty pruskie idą do szturmu

Walka na bagnety

Artykuł Fotorelacja święto Twierdzy Srebrna Góra 2015 pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Zapraszam do przeglądania mojej listy niezwykłych obiektów architektury na Dolnym Śląsku. Wyselekcjonowałem 10 budowli, które wyróżniają się czymś niezwykłym. Nie tylko na tle regionu, ale także na tle Polski i Europy. Na liście znajdują się rekordy budowlane, perły baroku i modernizmu. Niezwykle odważne i awangardowe projekty. Kluczowe obiekty dolnośląskiej infrastruktury. Wszystkie miejsca, o których piszę dostępne są do zwiedzania. Zapraszam więc do ich odwiedzenia. Lista 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku poszeregowana jest chronologicznie, ze względu na czas wybudowania. Od najstarszego, do najmłodszego obiektu.

1. Świątynia Wang w Karpaczu

Pierwotnie kościół został zbudowany na przełomie XII i XIII wieku w południowej Norwegii, w miejscowości Vang. W XIX wieku obiekt został kupiony przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV i przewieziony w częściach do Prus. Początkowo kościół miał trafić do muzeum w Berlinie, ale za namową Fryderyka von Reden, postanowiono odbudować go na terenie Dolnego Śląska. W latach 1842-1844 Świątynia Wang została z powrotem wzniesiona w Karpaczu. Kościół zbudowany jest z sosny norweskiej, nasączonej żywicą. Ciekawostką jest to, że konstrukcja kościoła wykonana jest bez użycia gwoździ, wszystkie połączenia zrealizowano przy pomocy drewnianych złączy ciesielskich.

Świątynia Wang w Karpaczu – Autor: Uzytkownik3008 Żródło: wikimedia.org

Świątynia Wang – Autor: Tomasz Kapczyński

2. Opactwo Cystersów w Lubiążu

Ta śląska perła baroku położona w Lubiążu to największe opactwo cystersów na świecie. Należy to jednych z największych obiektów sakralnych w Europie. Wymiary opactwa są naprawdę imponujące. Sama powierzchnia dachów wynosi 2,5 ha, a długość najdłuższej fasady mierzy 223 m. Opactwo cystersów składa się z kilku obiektów wybudowanych w różnym okresie. Najważniejsze z nich zostały zbudowane na przełomie XVII i XVIII wieku. Jest to Pałac Opatów, Kościół Najświętszej Marii Panny i Klasztor. Tylko te trzy obiekty mają razem 322 tys. m³ kubatury. Choć Opactwo Cystersów po sekularyzacji przestało mieć znaczenie sakralne, a później przez wiele lat było niszczone, zachowało się kilka sal. Dziś część z nich jest już odrestaurowana. Do najważniejszych należy imponujący przepychem refektarz Opata.

Opactwo Cystersów w Lubiążu – Autor: Jerzy Strzelecki Żródło: wikimedia.org

Refektarz Opata – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

3. Twierdza Srebrna Góra

O pruskiej twierdzy w Srebrnej Górze mówi się, jako o największej twierdzy górskiej w Europie. Nie wiem na ile jest to stwierdzenie prawdziwe, ale na pewno obiekt jest imponujący. Zarówno ze względu na swoje rozmiary, jak i położenie w górach na wysokości około 680 m n.p.m. Twierdza została wzniesiona nad Przełęczą Srebrną, która rozdziela Góry Sowie i Bardzkie. Ta przełęcz miała kluczowe znaczenie strategicznie, co zadecydowano o lokalizacji pruskiej fortyfikacji właśnie w tym miejscu. Twierdza została zbudowana w latach 1765-1777. Posiada 151 pomieszczeń fortecznych. We wnętrzach twierdzy mieściło się 3756 żołnierzy, plus duże zapasy amunicji, opału i żywności. Poniżej na zdjęciu z mapy LIDAR prezentuję rozmieszczenie donżona i fortów twierdzy z wykorzystaniem potencjału obronnego górskich terenów.

Twierdza Srebrna Góra – Autor: Ksiestwo Żródło: wikimedia.org

Fortyfikacje Twierdzy Srebrna Góra – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

4. Wiadukt Kolejowy w Bolesławcu

To jeden z największych kamiennych wiaduktów w Europie. Jego wymiary są imponujące. Wiadukt w Bolesławcu ma 490 m długości, 8 m szerokości i 26 m wysokości. Składa się z 35 przęseł. Projektantem obiektu był architekt Fryderyk Engelhardt Gansel, który przy tworzeniu kształtów wiaduktu wzorował się na rzymskich akweduktach. Budowa wiaduktu trwała 2 lata i zakończyła się w 1846 roku. Na otwarciu obiektu zjawił się sam król pruski Fryderyk Wilhelm IV. Wiadukt i zarazem most kolejowy rozpostarty jest nad rzeką Bóbr. Po ponad 150 latach od otwarcia i kilku remontach, wiadukt jest wciąż używany w normalnym ruchu kolejowym. Jego pełne wymiary możemy dostrzec dopiero na filmie „z lotu ptaka”, który zamieszczam poniżej.

Wiadukt kolejowy Bolesławiec – Autor: Dolny Śląsk Fotografie

5. Tunel Kolejowy pod Małym Wołowcem

Kolejny obiekt na liście niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku. Najdłuższy tunel kolejowy w Polsce. Tak naprawdę są to dwa tunele wyryte w górze Mały Wołowiec koło Wałbrzycha. Tunele kolejowe są względem siebie równoległe i połączone mniejszymi łącznikami. Pierwszy tunel ma długość 1560 m, został wydrążony w latach 1876-1879. Drugi równoległy, o rekordowej długości 1601 m, wydrążono w latach 1909-1911. Krótszy z tuneli jest już od lat nieczynny, a jego tory zostały zdemontowane. Dlatego można wejść swobodnie do jego wnętrza i przejść całą trasę, co oczywiście polecam. Drugi z tuneli jest ciągle używany w normalnym ruchu kolejowym. Można nim przejechać pociągiem jeżdżącym na trasie od Wałbrzycha do Jedliny-Zdrój.

Tunel pod Małym Wołowcem – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem

6. Zapora Wodna w Pilchowicach

Druga pod względem wielkości zapora wodna w Polsce, po zaporze wodnej w Solinie. Charakterystyczne dla tego obiektu są jego wymiary. Zapora w Pilchowicach ma 270 m długości korony i 62 m wysokości. Jej wymiary odpowiadają prawie dokładnie wymiarom Titanica, który mierzył 269 m szerokości i 53 m wysokości. Tak samo jak Titanic, została oddana do użytku w roku 1912. Zapora w Pilchowicach jest częścią systemu przeciwpowodziowego w zachodnich Sudetach. Impulsem do jej budowy była katastrofalna w skutkach powódź z roku 1897. Pilchowicka zapora już od ponad 100 lat chroni mieszkańców Doliny Bobru przed niszczycielskim żywiołem powodzi. Więcej ciekawostek oraz historia budowy zapory znajduje się na moim filmie.

Zapora w Pilchowicach – Źródło: Pełnomocnik Rządu do Spraw Programu dla Odry-2006

Zapora Wodna Pilchowice – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

7. Hala Stulecia we Wrocławiu

Najważniejsze dzieło wrocławskiego modernizmu i sztandarowa śląska budowla z początków XX wieku. Mowa o monumentalnej Hali Stulecia wzniesionej w latach 1911-1913, według projektu architekta Maxa Berga. Od 2006 roku hala jest wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Podczas budowy zastosowano kilka nowoczesnych rozwiązań. Między innymi wykorzystywano na szeroką skalę elementy prefabrykowane. W momencie powstania stanowiła obiekt wyjątkowy, posiadała żelbetowe przekrycie o największej rozpiętości na świecie. Wymiary to 42 m wysokości i 67 m średnicy kopuły.

Hala Stulecia we Wrocławiu – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Wnętrze sklepienia Hali Stulecia – Żelbet i elementy prefabrykowane

8. Obserwatorium Meteorologiczne na Śnieżce

Jedna z najbardziej charakterystycznych i niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku. A także najwyżej położona budowla w regionie. Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne znajdujace się na Śnieżce, najwyższym szczycie Sudetów. Obserwatorium zostało zbudowane w latach 1966-1974, według projektu architektów Witolda Lipińskiego i Waldemara Wawrzyniaka. Obserwatorium jest szczególne ze względu na swoje kształty przypominające dyski, latające talerze lub spodki. Witold Lipiński tak tłumaczył kształty swojego projektu.

W latach pięćdziesiątych wiele mówiło się o niezidentyfikowanych pojazdach latających, a mnie zawsze fascynowały linie krzywe i kuliste przestrzenie – postanowiłem, że obserwatorium PIHM na Śnieżce będzie miało kształt talerzy.

Warto wspomnieć, że górny dysk obserwatorium uległ zawaleniu w roku 2009, ale został już ponownie odbudowany.

Obserwatorium na Śnieżce – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Obserwatorium Meteorologiczne na Śnieżce – Autor: Jojo Żródło: wikimedia.org

9. Most Rędziński we Wrocławiu

To jeden z najbardziej imponujących obiektów architektonicznych na Dolnym Śląsku. Najwyższy i najdłuższy most podwieszany w Polsce. Stanowi element Obwodnicy Autostradowej Wrocławia A8. Most Rędziński ma 122 m wysokości i 612 m długości, a razem z dojazdowymi estakadami mierzy 1742 m długości. W każdym kierunku kierowcy mają do dyspozycji po trzy pasy ruchu. Szczególne wrażenie most robi podczas przejazdu w nocy. Kiedy jego żelbetowe przęsła i pylon są wspaniale oświetlone, potęgując efekt wielkości. Koszt budowy Mostu Rędzińskiego wyniósł 576 mln zł. Jego budowa trwała 3 lata, a zakończenie nastąpiło w roku 2011.

Most Rędziński – Autor: Łukasz Czyżykowski Żródło: wikimedia.org

Przejazd przez Most Rędziński – Autor: Dolny Śląsk Fotografie

10. Wieżowiec Sky Tower we Wrocławiu

Najmłodszy obiekt na mojej liście niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku to wrocławski wieżowiec Sky Tower. To jeden z najwyższych budynków w Polsce. Przyjmując metodę liczenia wysokości budynku mierząc do dachu (lub do najwyższego piętra) Sky Tower jest najwyższym budynkiem w Polsce. Wysokość całkowita to 212 m, a do dachu 205,82 m. W kategorii całkowitej wysokości ustępuje Pałacowi Kultury i Nauki w Warszawie, którego wysokość całkowita wynosi 237 m. Sky Tower powstał na miejscu innego wrocławskiego drapacza chmur – Poltegoru. Zanim rozpoczęto budowę obecnego wieżowca, trzeba było zburzyć Poltegor, co również nie było zadaniem łatwym. Budowa Sky Towera trwała ponad 4 lata, a zakończoną ją w roku 2012.

Wieżowiec Sky Tower we Wrocławiu

Sky Tower – Lista niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku

Poniżej przedstawiam jeszcze raz listę 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku, tym razem z zaznaczonymi miejscami na mapie.

Artykuł 10 niezwykłych budowli na Dolnym Śląsku pochodzi z serwisu Eloblog.

W kwestii przypomnienia, o technologii LIDAR pisałem w jednym z moich poprzednich artykułów. Zachęcam do zapoznania się z nim i odkrywania miejsc we własnej okolicy.

Lista ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce

Tymczasem postanowiłem przygotować zestawienie 10 niezwykłych miejsc w Polsce. Miejsc ukrytych zazwyczaj w lasach, na zboczach, pod warstwą ziemi, które możemy dostrzec właśnie dzięki technologii LIDAR. Niektóre z nich są już znane i popularne, ale dzięki nowym technologiom możemy przyjrzeć się im na nowo, tym razem z powietrza. Jedno z miejsc w zestawieniu zostało odkryte tylko dzięki zastosowaniu skaningu laserowego.

Lista niezwykłych miejsc w Polsce na mapach LIDAR

Lista 10 niezwykłych miejsc w Polsce uszeregowane jest chronologicznie, ze względu na ich wiek. Od najstarszych znalezisk do współczesnych. Na zdjęciach po lewej stronie jest mapa obrazu LIDAR, po prawej zdjęcie lotnicze lub satelitarne. Na końcu artykułu na mapie zaznaczam jeszcze raz te same miejsca wraz z dokładnymi linkami do Geoportalu.

1. Krzemionki Opatowskie – Prehistoryczne kopalnie

Najstarsze znalezisko z niezwykłych miejsc w Polsce w moim zestawieniu, bo pochodzące aż z epoki neolitu. W tym miejscu, w latach około 3900-1600 p.n.e., pradawne ludy wydobywały krzemień pasiasty. Krzemień był głównym surowcem wykorzystywanym do produkcji narzędzi w tamtym okresie. Ten z Krzemionek był nie tylko wykorzystywany przez miejscową ludność, ale i eksportowany nawet na odległość ponad 600 km. Po zakończeniu wydobycia miejsca eksploatacji porósł las. Dzięki temu przetrwały one do naszych czasów.

Krzemionki Opatowskie – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

2. Cmentarzysko kurhanowe w Dąbrowie

Kurhany to w skrócie mogiły w kształcie kopca. Na tym obszarze wzdłuż Odry znajduje się kilkadziesiąt cmentarzysk kurhanowych pochodzących z epoki brązu. Związane są one z aktywnością kultury łużyckiej na tym terenie. Jedne z takich cmentarzysk położone jest niedaleko wsi Dąbrowa koło Zielonej Góry. Znajduje się na cyplu nad brzegiem Odry, w miejscu nieprzypadkowo trudno dostępnym. Naliczono tutaj 55 kurhanów, które są wyraźnie widoczne, jako punkty na mapach LIDAR. Większości z nich to groby ciałopalne. Znajdowały się w nich przepalone ludzkie kości wraz z naczyniami ceramicznymi. Więcej na temat cmentarzysk kurhanowych na tym regionie możemy przeczytać w tym artykule.

Cmentarzysko kurhanowe – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

3. Wczesnośredniowieczne słowiańskie grodzisko

Grodzisko położone jest we wsi Chodlik na Lubelszczyźnie. Prowadzone tutaj prace archeologiczne i badania ustaliły, że czasy świetności tego grodziska przypadały na okres od VIII do X wieku. Funkcjonowało więc w okresie jeszcze przed powstaniem państwa polskiego. Na terenach wokół grodziska odkryto także wiele osad, pozostałości wczesnośredniowiecznych domów oraz fragmenty glinianych naczyń. Tutaj krzyżowało się wiele szlaków handlowych. Grodzisko mogło więc stanowić centrum większego regionu osadniczego położonego w dolinie rzeki Chodelki. Na mapach LIDAR wyraźnie widać zarysy sporej wielkości wałów obronnych. Więcej na temat tego miejsca możemy przeczytać na stronach misji archeologicznej.

Wczesnośredniowieczne grodzisko – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

4. Ślady dawnego górnictwa w Sudetach

Już od średniowiecza na obszarze Sudetów rozwijały się pierwsze formy górnictwa. W początkowym etapie stosowano tylko proste metody, wydobywając lub poszukując kamieni, minerałów i surowców tuż pod powierzchnią ziemi. Ślady tych działalności można spotkać w wielu rejonach Sudetów. Dziś porośnięte lasem zbocza skutecznie je zasłaniają. Dzięki technologii LIDAR jesteśmy w stanie odkryć te miejsca i dostrzec ich skalę. Tutaj poniżej zaznaczone są ślady wydobywania rudy żelaza. Leje ułożone są w jednej linii, tak jak wychodziła żyła kruszcowa.

Ślady dawnego górnictwa w Sudetach – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

5. Fortyfikacje twierdzy Srebrna Góra

Okazale prezentuje się pruska Twierdza Srebrna Góra, której budowę rozpoczęto w drugiej połowie XVIII wieku. Choć system fortyfikacji możemy dostrzec ze zwykłej mapy satelitarnej, to jednak jego prawdziwy rozmiar i zasięg widzimy dopiero po lotniczym skaningu. Zazwyczaj kojarzymy ją tylko z głównym donżonem, jednak jej zasięg jest znacznie większy, bo powiększony o kilka dodatkowych fortów. Doskonale widać sposób umiejscowienia fortyfikacji z wykorzystaniem potencjału górskiego terenu. To największa twierdza górska w Europie.

Fortyfikacje Twierdzy Srebrna Góra – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

6. Dawne stanowiska artylerii na Helu

Wśród lasów części Mierzei Helskiej poukrywane są pozostałości dawnego systemu fortyfikacji. Ich historia rozpoczyna się jeszcze przed II wojną światową, kiedy to władze Polski podjęły decyzję o budowie Rejonu Umocnionego Hel. Powstały wtedy różnego rodzaju stanowiska ogniowe. Po wojnie obszar ten był również wykorzystywany w celach militarny. Rozbudowie uległ także system fortyfikacji. Dziś ich pozostałości można zwiedzać i oglądać. Są również doskonale odwzorowane na mapie LIDAR.

Stanowiska artylerii na Helu – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

7. Bunkry Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego

Międzyrzecki Rejon Umocniony bez wątpienia należy do niezwykłych miejsc w Polsce. W skrócie popularnie zwany MRU, jest systemem niemieckich fortyfikacji budowanych głównie w latach 30-tych XX wieku. Ich zadaniem miała być ochrona wschodniej granicy III Rzeszy. Prac budowlanych nigdy do końca nie zrealizowano. MRU znane jest głównie ze swoich podziemi. To co zaznaczyłem na mapie to poukrywane w lesie panzerwerki (bunkry). Licząc od dołu cztery kolejne panzerwerki niepołączone z głównym systemem podziemi. Na samej górze dwa obiekty grupy warownej Schill połączone ze sobą podziemnym korytarzem. W trakcie ofensywy Armii Czerwonej w 1945 roku MRU nie odegrało żadnej znaczącej roli. Po wojnie wraz ze zmianą granic MRU znalazło się na terytorium Polski.

Międzyrzecki Rejon Umocniony – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

8. Ślady komór gazowych w Treblince

Choć miejsca, które zaznaczyłem są ledwo widoczne, to jednak są bardzo istotne. Stanową ślady po dawnych komorach gazowych w niemieckim obozie zagłady w Treblince. Przy wycofywaniu się Niemców z tego terenu, ślady zbrodniczej działalności, w tym komory gazowy, zostały zatarte. W 2014 roku przeprowadzono skanowanie tych terenów z wykorzystaniem technologii LIDAR. Na utworzonym obrazie pojawiło się kilka miejsc, które mogły być pozostałościami po komorach. Przeprowadzone prace archeologiczne w tych miejscach potwierdziły występowanie tych komór gazowych. Szacuje się, że w ciągu kilkunastu miesięcy funkcjonowania obozu, zostało tutaj zamordowanych około 900 tys. Żydów. Więcej na temat wspomnianych prac archeologicznych w Treblince z wykorzystaniem technologii LIDAR można zobaczyć na tym filmie dokumentalnym.

Ślady komór gazowych w Treblince – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

9. Składnica sprzętu wojskowego Gałkówek

Jak podaje Wikimapia, w tym miejscu w latach 1967-2000 funkcjonowała 1. Centralna Składnica Sprzętu Czołgowo-Samochodowego. Przed II wojną światową przechowywano tutaj także uzbrojenie i amunicję dla Armii Łódź. Te liczne leje rozsiane regularnie po lesie to prawdopodobnie miejsca składowania lub przeładunku uzbrojenia i amunicji. Wały miały służyć zminimalizowaniu skutków przypadkowego wybuchu. Widać wyraźnie drogi dojazdowe dla pojazdów, a w samym lesie poukrywanych jest jeszcze kilka budynków.

Składnica sprzętu wojskowego Gałkówek – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

10. Ogromne osuwisko ziemi w Lachowicach

Do niezwykłych miejsc w Polsce na mapach LIDAR dołączam pozostałości po katastrofie geologicznej, która miała miejsce w gminie Lachowice. Ogromnych rozmiarów osuwisko ziemi powstało w roku 2001, w skutek intensywnych opadów i powodzi. Według relacji świadków, przesuwanie zbocza trwało 15 min. Zniszczeniu uległo kilka pobliskich domów. To jedna z największych tego typu katastrof w kraju, która ówcześnie stała się również sporym wydarzeniem medialnym. Po dziś dzień widać wyraźne ślady osuwiska.

Osuwisko ziemi w Lachowicach – Mapa LIDAR Źródło: Geoportal

Poniżej jeszcze raz cała lista 10 niezwykłych miejsc w Polsce na mapie, wraz z linkami do Geoportalu.

Podziękowania dla Grzegorza Bijaka, za pomoc w przygotowaniu materiału. Planuję również przygotować 2 część zestawienia. Zachęcam do uzupełniania mojej listy niezwykłych miejsc w Polsce, o swoje własne znaleziska na mapach LIDAR. Wrzucajcie zrzuty w komentarzach Nie zapomnijcie także wygenerować i dodać w komentarzu hiperłącza do Geoportalu lub podpisać gdzie znajduje się znalezisko.

Zobacz także:

• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 2
• 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 3

Artykuł 10 ukrytych niezwykłych miejsc w Polsce cz. 1 pochodzi z serwisu Eloblog.