Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? Któregoś dnia zadałem sobie takie pytanie, bawiąc się w generowanie obrazów za pomocą kreatora obrazów Bing. Zamiast złożonych promptów postanowiłem wpisywać proste hasła, głównie same nazwy miejscowości, tak aby sprawdzić jak Ai w swoich zasobach „widzi” nasze miejscowości. Wpisywałem same nazwy miejscowości np. „Wrocław” lub nazwy miejscowości z dodatkową informacją określającą lokalizację lub cechę charakterystyczną danego miejsca np. „Uzdrowisko Kudowa-Zdrój” albo „Karłów w Górach Stołowych”. Niektóre wyniki mogą być zaskakujące.

Do wygenerowania obrazów użyłem kreatora obrazów Bing, który bazuje na sztucznej inteligencji DALL·E 3. Jeżeli ktoś chciałby się sam pobawić w generowanie obrazów podsyłam link.

Wrocław

Legnica

Wałbrzych

Jelenia Góra

Głogów

Kowary

Karpacz

Kłodzko

Karłów

Kudowa-Zdrój

Kamienna Góra

Międzygórze

Złotoryja

Lwówek Śląski

Złoty Stok

Ząbkowice Śląskie

Świdnica

Zgorzelec

Bogatynia

Artykuł Jak sztuczna inteligencja widzi dolnośląskie miejscowości? pochodzi z serwisu Eloblog.

Zapraszam do przeczytania artykułu przygotowanego specjalnie z okazji tegorocznego Dnia Kobiet. Moja subiektywna lista 10 pań, które w sposób szczególny zapisały się w historii Dolnego Śląska, a także przyległej do niego ziemi kłodzkiej. Nie ma wśród nich wspólnego mianownika. Niektóre z pań urodziły się poza Dolnym Śląskiem, ale los sprawił, że swoje dorosłe życie związały właśnie z tym regionem. Inne z pań były rodowitymi Dolnoślązaczkami lub wychowały się na Dolnym Śląsku. Choć swoje dorosłe życie związały z innymi miejscami, to ich dokonania i sława każą umieścić je wśród znanych osób pochodzących z Dolnego Śląska. Choć lista jest krótka, zaskakuje jej różnorodność, a czasem wręcz biegunowa odmienność postaci. Nie wszystkie z nich historia oceniła pozytywnie. Niektóre z pań po latach zostały uznane za święte, dokonania innych zaś budziły mieszane uczucia.

Jadwiga Śląska (około 1178–1243) – święta, patronka Śląska

Jadwiga Śląska, późniejsza święta, urodziła się między 1178 a 1180 rokiem w Andechs. W wieku około 12 lat została wydana za mąż za jednego z najpotężniejszych śląskich książąt piastowskich – Henryka I Brodatego. Za swojego życia zasłynęła niezwykłą wręcz religijnością – a co za tym idzie – również ascetycznym sposobem życia. Do legend przeszły opowieści o tym, jak Jadwiga z premedytacją chodziło boso, a kiedy jej mąż zwrócił uwagę, że powinna nosić buty, posłusznie przewiesiła je sobie sznurkiem przez szyje, dalej krocząc na bosaka. Jadwiga wraz z mężem była fundatorką na terenie Dolnego Śląska licznych kościołów. Prowadziła także działalność dobroczynną na rzecz swoich najuboższych poddanych. Po śmierci męża zamieszkała w ufundowanym przez siebie i Henryka klasztorze cysterek w Trzebnicy. Również tam została pochowana w 1243 roku. Po jej śmierci rozpoczął się jej kult na terenie Śląska. Jadwiga została kanonizowana w 1267 roku. Obecnie jest jedną z patronek Polski i patronką całego Śląska.

Anna Świdnicka (1339–1362) – królowa Czech, cesarzowa rzymska

Anna Świdnicka nie należy do szczególnie sławnych historycznych postaci w Polsce. Natomiast jej rozpoznawalności jest zgoła odmienna za naszą południową granicą. Jako królowa Czech i cesarzowa rzymska jest zdecydowanie bardziej rozpoznawalna w Czechach. Anna była córką Henryka II świdnickiego i bratanicą księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II Małego, który był ostatnim niezależnym księciem piastowskim na terenie całego Śląska. W ramach układu Bolka II z królem Czech Karolem IV Luksemburskim, jego bratanica miała być wydana za mąż za syna króla czeskiego Wacława. Wacław jednak przedwcześnie zmarł i Anna ostatecznie wyszła za mąż za już podstarzałego i owdowiałego Karola IV. Tym samy stając się królową Czech i cesarzową Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Żadna inna z kobiet urodzonych na Dolnym Śląsku nie dostąpiła takich zaszczytów. Anna Świdnicka zmarła w 1362 roku, w wieku zaledwie 23 lat. Pochowana została w katedrze św. Wita w Pradze.

Maria Cunitz (1610–1664) – śląska astronom

Maria Cunitz urodziła się w 1610 roku w Świdnicy. Pochodziła z mieszczańskiej rodziny Cunitzów, dzięki czemu już jako dziecko mogła otrzymać staranne wykształcenie (podobno władała aż siedmioma językami). W wieku 19 lat wyszła za mąż za matematyka i astronoma Eliasa von Löwena. To dzięki niemu skupiła swoje zainteresowania właśnie na astronomii. Wraz ze swoim mężem mieszkała i prowadziła obserwację nieba w kamienicy „Pod Złotym Chłopkiem” na świdnickim rynku. W 1650 roku w Oleśnicy wydała swoje najważniejsze życiowe dzieło pt. Urania propitia, będące formą tablic astronomicznych i próbą upowszechnienia wiedzy o prawach ruchu planet. To 552-stronicowe dzieło, napisane w dwóch językach, przyniosło jej prawdziwą światową sławę. Zmarła w 1664 roku w Byczynie na Górnym Śląsku. Dziś ławeczka z jej rzeźbą znajduje się na świdnickim rynku.

Fryderyka von Reden (1774–1854) – arystokratka

Hrabina Fryderyka von Reden należała to tych słynnych kobiet, które swoje piętno szczególnie odcisnęły w Kotlinie Jeleniogórskiej. Urodziła się w 1774 roku w Wolfenbüttel. Jeszcze jako dziecko poznała swojego przyszłego męża Fryderyka Wilhelma von Reden. W 1802 roku pobrali się i zamieszkali razem w Bukowcu niedaleko Jeleniej Góry. Jej mąż pełnił wówczas funkcję dyrektora Wyższego Urzędu Górniczego w Królestwie Prus. Fryderyka przekształciła majątek w Bukowcu w piękną rezydencję, stającą się wzorem dla innych arystokratów. Poświęciła się również działalności charytatywnej i mecenatowi sztuki. To z jej inicjatywy sprowadzono do Mysłakowic dyskryminowanych protestantów z Tyrolu. Doprowadziła również do ulokowania kościółka Wang w Karpaczu, przywiezionego pierwotnie z Norwegii do berlińskich muzeów. Zmarła w 1854 roku, pochowana została w rodzinnym mauzoleum w Bukowcu.

Marianna Orańska (1810–1883) – posiadaczka ziemska

Marianna Orańska była córką króla Niderlandów Wilhelma I Orańskiego. Urodziła się w 1810 roku w Berlinie. Z powodu wojen napoleońskich jej rodzina przebywała wówczas na terytorium Królestwa Prus. W 1837 roku odziedziczyła majątek w Kamieńcu Ząbkowickim, gdzie przeniosła się wraz mężem Albrechtem Pruskim. To właśnie z jej inicjatywy rozpoczęto budowę pięknego neogotyckiego pałacu w Kamieńcu. Marianna zaczęła również szybko powiększać odziedziczone dobra, nabywając nowe tereny w Górach Bardzkich i Masywie Śnieżnika (tzw. klucz stroński). Stając się tym samym jednym z największych posiadaczy ziemskich na ziemi kłodzkiej. Jej działalność znacznie zaktywizowała gospodarczo region, m.in. zagospodarowując rozległe kompleksy leśne. W pobliżu Stronia Śląskiego założyła kamieniołom białego marmuru, który na jej cześć został nazwany Białą Marianną. Marianna Orańska poświęcała się również działalności charytatywnej. Zmarła w 1883 roku, pochowana została w Erbach w Nadrenii.

Daisy von Pless (1873–1943) – arystokratka

Daisy, czyli Maria Teresa Oliwia Hochberg von Pless, urodziła się w 1873 roku w Walii. W 1891 roku poślubiła znacznie od siebie starszego księcia pszczyńskiego, dziedzica ogromnej fortuny Hochbergów, Jana Henryka XV. Po ślubie zamieszkali razem w Zamku Książ. Małżeństwo Daisy było zaaranżowane i nieszczęśliwe. Ona młoda Angielka, wychowana na wyspach, nie pasowała do sztywnej pruskiej etykiety. W czasie I wojny światowej zaciągnęła się do pracy w Czerwonym Krzyżu jako pielęgniarka. Losy jej burzliwego małżeństwa opisywała cała europejska prasa, niczym współczesnych celebrytów. Niekochana, w poczuciu odrzucenia, szukała szczęścia poświęcając się działalności charytatywnej i społecznej. Przez wałbrzyszan została zapamiętana jako ciepła i życzliwa osoba, pochylająca się zawsze nad sprawami potrzebujących i słabszych mieszkańców Wałbrzycha. Wybuch II wojny światowej zastał ją na Książu, skąd została eksmitowana w 1941 roku. Zmarła w 1943 roku, pochowana została w mauzoleum przy Zamku Książ. W obawie przed splądrowaniem przez Armię Czerwoną jej ciało było kilkukrotnie przenoszone. Ostatecznie nie wiadomo, gdzie znalazło się miejsce jej ostatniego spoczynku.

Edyta Stein (1891–1942) – święta, patronka Europy

Edyta Stein urodziła się w 1891 roku we Wrocławiu. Była Żydówką pochodzącą z wielodzietnej rodziny wrocławskiego handlarza. We Wrocławiu wychowała się i uczęszczała do szkoły, również tu podjęła studia. Studiowała germanistykę, historię i psychologię. W czasie I wojny światowej pracowała jako sanitariuszka Czerwonego Krzyża. W 1916 roku obroniła doktorat z filozofii. W latach 20. nastąpiła u niej diametralna przemiana duchowa. Choć jeszcze jako nastolatka deklarowała się jako ateistka, ostatecznie konwertowała na katolicyzm, przyjęła chrzest i komunię świętą. Po dojściu narodowych socjalistów do władzy wstąpiła do klasztoru sióstr karmelitanek w Kolonii, przyjmując imię zakonne Teresa Benedykta od Krzyża. Po wzmożeniu się represji przeciwko Żydom schroniła się w Holandii, gdzie w 1942 roku została wraz z siostrą aresztowana, wywieziona do KL Auschwitz-Birkenau i zagazowana. Zapamiętana została jako jedna z największych intelektualistek i filozofów XX wieku. W 1998 roku została kanonizowana, a papież Jan Paweł II ogłosił ją patronką Europy.

Hanna Reitsch (1912–1979) – pilotka doświadczalna

Hanna Reitsch urodziła się w 1912 roku w Jeleniej Górze. W wieku 19 lat zapisała się na kurs pilotażu organizowany w szkole szybowcowej w pobliskim Jeżowie Sudeckim. Swoje pierwsze kroki w lotniczym fachu stawiała na Górze Szybowcowej. Już wówczas dała się poznać jako osoba obdarzona niezwykłym talentem i intuicją lotniczą. Na szybowcu Grunau Baby nad Karkonoszami ustanowiła rekord długości i wysokości lotu. Jako pierwsza kobieta w historii przeleciała szybowcem nad Alpami. W latach 30. rozpoczęła pracę w instytucie szybownictwa DFS, testując jako pilot doświadczalny nowe rozwiązania. Jej prawdziwa kariera rozwinęła się jednak w czasie II wojny światowej, kiedy to jako pilot DFS miała okazję testować jedne z najnowocześniejszych konstrukcji lotniczych opracowanych w III Rzeszy, m.in. rakietoplany Me-163 i załogowe wersje latających bomb V-1. Była zagorzałą nazistką. Zasłynęła próbą ratowania Adolfa Hitlera, przelatując pod koniec wojny samolotem do oblężonego Berlina. Po wojnie dostała się do amerykańskiej niewoli. Była jednym z najzdolniejszych pilotów XX wieku. Ustanowiła ponad 40 rekordów wysokości i długości trwania lotu, zarówno za sterami szybowców jak i samolotów. Zmarła w 1979 roku, pochowana została w Salzburgu.

Wanda Rutkiewicz (1943–1992) – himalaistka

Kolejna ze słynnych kobiet nie mieszkała całe życie na Dolnym Śląsku, ani nie była rodowitą Dolnoślązaczką. Jednak fakt, że młodość spędziła na Dolnym Śląsku, regionie otulonym od południa górami, zaważył na jej przyszłym życiu. Wanda Rutkiewicz, z domu Błaszkiewicz, urodziła się w 1943 roku w Płungianach na Litwie. Po II wojnie światowej wraz z rodzicami zamieszkała we Wrocławiu, gdzie uczęszczała do lokalnego liceum. Studia ukończyła w wieku 22 lat na Politechnice Wrocławskiej, na dawnym Wydziale Łączności. W 1961 roku jej kolega ze studiów, Bogdan Jankowski, zabrał ją na wypad w Rudawy Janowickie. To właśnie w Rudawach Janowickich, na skałkach Gór Sokolich, przyszła himalaistka stawiała swoje pierwsze kroki w wspinaczce. Później przyszła pora na znacznie bardziej trudniejsze góry. Ostatecznie niepozorne kroki stawiane w Rudawach zaprowadziły ją w najwyższe góry świata – Himalaje. Wanda Rutkiewicz należała to jednych z najwybitniejszych himalaistek. W 1973 roku jako trzecia kobieta na świecie, pierwsza Europejka i pierwszy Polak stanęła na szczycie Mount Everestu. Również jako pierwszy Polak w 1986 roku zdobyła K2. Łącznie zdobyła aż osiem z czternastu ośmiotysięczników. Zginęła w 1992 roku zdobywając Kanczendzongę w Himalajach. Jej ciała nigdy nie odnaleziono.

Violetta Villas (1938–2011) – śpiewaczka, artystka estradowa

Violetty Villas przedstawiać w zasadzie nie trzeba, to prawdziwa ikona i legenda polskiej muzyki. Utalentowana, obdarzona niezwykłym głosem, zyskała sławę na całym świecie. Urodziła się w 1938 roku w Heusy w Belgii, gdzie jej ojciec pracował jako górnik. Bardziej niż z historycznym obszarem Dolnego Śląska związana była z ziemią kłodzką, a dokładniej z Lewinem Kłodzkim, gdzie po zakończeniu wojny przeniosła się wraz z rodziną. Burzliwa kariera, liczne występy estradowe i trasy koncertowe na całym świecie sprawiły, że na wiele lat opuściła swój rodzinny dom. Przez długi czas mieszkała w podwarszawskiej Magdalence. W 1998 roku wróciła z powrotem do Lewina Kłodzkiego. Znana była ze swojej dobroczynności na rzecz zwierząt. W swoim domu założyła schronisko pod nazwą „Moi bracia mniejsi”, gdzie udzielała schronienia licznym psom i kotom. Powrót do Lewina Kłodzkiego, gwiazdy takiego kalibru, wiązał się z nadzieją na promocję tej małej miejscowości położonej niemal na skraju Polski. Była jej honorowym obywatelem. Od tej pory, przejeżdżając pod charakterystycznym wiaduktem w Lewinie, mówiło się „O! Tu obok jest dom słynnej Violetty Villas!”. Zmarła w 2011 roku w Lewinie Kłodzkim, pochowana została na Powązkach w Warszawie.

Artykuł 10 słynnych kobiet związanych z Dolnym Śląskiem pochodzi z serwisu Eloblog.

Panorama Dolnego Śląska z 1937 roku

Przed wojną Niemcy lubili się w prezentowaniu gór i Dolnego Śląska w formie przerysowanych panoram. Na łamach mojego blogu prezentowałem już dwie tego typu grafiki: Panoramę Gór Sowich i Wałbrzyskich oraz Panoramę Karkonoszy. Teraz czas na grafikę przedstawiającą Dolny Śląsk. Poniższa panorama została wydana w formie składanej mapy, z jednej strony znajdował się plan miasta Wrocławia (Breslau), a z drugiej strony panorama Dolnego Śląska. Na grafice większość miast i miasteczek jest zaznaczona oraz opisana. Tak samo w przypadku pasm górskich i ważniejszych szczytów górskich. Na mapie znajdziemy również przebieg dróg i linii kolejowych. Oprócz miejscowości naniesione są także ważniejsze miejsca typu zamki, jeziora, zapory, stanowiące bądź co bądź atrakcje turystyczne. Mapa została wydane w 1937 roku.

Przedwojenna panorama Dolnego Śląska i Wrocławia z 1937 roku

Grafika panoramy Dolnego Śląska dostępna jest w dwóch źródłach:

• Na moim blogu pod tym linkiem
• Lub w lepszej jakości (rekomendowana) na serwisie dolny-slask.org.pl

Na portalu dolny-slask.org.pl dostępna jest również druga strona mapy prezentująca plan Wrocławia.

Artykuł Przedwojenna panorama Dolnego Śląska z 1937 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Powódź z 1997 roku

W publikacji pt. „Wyjątkowe zdarzenia przyrodnicze na Dolnym Śląsku i ich skutki” pod redakcją Piotra Migonia, tak oto czytamy o przyczynach i skali powodzi tysiąclecia:

„Bezpośrednią przyczyną powodzi w 1997 r. były opady deszczu w dniach 5-9 lipca w trakcie ogólnie wilgotnego lata. Miały one największą wydajność 6, 7 i 8 lipca, przekraczając lokalnie sumę 500 mm. Maksymalne opady dobowe zanotowano wtedy nad czeskimi dopływami Odry: 230 mm w Ńancach i 214 mm w Rejvízie i Zlatych Horach (Ciszewski, Dubicki 2008). Po stronie polskiej zanotowano 200 mm w Międzygórzu, 214 mm w Głuchołazach (poza granicami województwa dolnośląskiego), 176 mm w Kamienicy i 160 mm w Lądku Zdroju. W Karpaczu wynosiły one 121 mm, w Jakuszycach 105 mm, Kowarach 100 m, Boguszowie 123 mm.” [str. 127]

W wyniku powodzi podtopionych zostało wiele miejscowości położnych na terenach górskich, w tym szczególnie dotkliwie te leżące na Ziemi Kłodzkiej. Zalane zostały także duże miasta m.in. Opole i Wrocław. W skutek powodzi zginęło łącznie 55 osób, a straty w samym tylko dorzeczu Odry oszacowano na 5,6 mld zł.

20 lat od Powodzi Tysiąclecia

Wspólnie z portalem dolny-slask.org.pl, na rocznicę powodzi tysiąclecia, przygotowałem galerię zdjęć zalanych miejscowości. Pod każdą nazwą miejscowości znajduje się kilka zdjęć, a na dole link do pełnej galerii umieszczonej na w/w portalu. W przypadku niektórych miejscowości są to tylko 2-3 zdjęcia, w innych przypadkach członkom stowarzyszenia Wratislaviae Amici udało się zgromadzić całkiem pokaźną kolekcję. Zgromadzone zdjęcia stanowią bezcenną pamiątkę dokumentującą walkę z żywiołem i skalę niszczycielskiej powodzi z 1997 roku.

Wratislaviae Amici – dolny-slask.org.pl

Kłodzko

Miejscowości położone na Ziemi Kłodzkiej były jednymi z tych, które jako pierwsze odczuły niszczycielską moc żywiołu w lipcu 1997 roku.

Powódź w Kłodzku – Most na ul. A. Grottgera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Kłodzku – Ul. Łużycka – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Kłodzku – Widok na ul. A. Grottgera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Kłodzku – Ul. Zofii Stryjeńskiej – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ 

Ołdrzychowice Kłodzkie

Ołdrzychowice Kłodzkie – W tym miejscu była ulica i most – Źródło: dolny-slask.org.pl

Ołdrzychowice Kłodzkie – Ul. Kłodzka – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Lądek-Zdrój

Powódź w Lądku-Zdroju – Ul. Klonowa – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Lądku-Zdroju – Ul. Klonowa i Zamenhofa – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Lądku-Zdroju – Ul. Widok – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Nysa

W innych regionach nie było lepiej. W przypadku Nysy ponad 60% miasta znalazło się pod wodą.

Powódź w Nysie – Widok na rzekę z dachu kościoła św. Elżbiety – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Nysie – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Opole

Fala kulminacyjna dotarła do Opola 10 lipca. Na zalanych osiedlach ludzie koczowali na dachach i balkonach wieżowców.

Powódź w Opolu – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Opolu – Ul. Hallera – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Opolu – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Wrocław

Tytaniczna walka z żywiołem rozegrała się o stolicę Śląska. Fala powodziowa dotarła do miasta 12 lipca. Zmobilizowani wrocławianie, słysząc o dramatycznych doniesieniach z innych miast, przystąpili do walki o ocalenie zabytkowej części Wrocławia.

Powódź we Wrocławiu – Skrzyżowanie ul. Świdnickiej i Piłsudskiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Skrzyżowanie ul. Św. Wincentego i Chrobrego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Ul. Pułaskiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Wyspa Piasek – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź we Wrocławiu – Kozanów – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Świebodzice

Powódź w Świebodzicach – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Świebodzicach – Dzielnica Pełcznica – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Świdnica

Powódź w Świdnicy – Most kolejowy na rzece Bystrzyca – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Bielawa

Powódź w Świdnicy – Most przy ul. 3 Maja – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Radwanice

Powódź w Radwanicach – Fotografia Bogdana Zdrojewskiego – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Stary Dwór

Powódź w Starym Dworze – Źródło: dolny-slask.org.pl

Powódź w Starym Dworze – Źródło: dolny-slask.org.pl

WIĘCEJ ZDJĘĆ

Zdjęcia powodzi z 1997 roku z innych miejscowości:

• Burkatów
• Siechnice
• Pszenno
• Malczyce
• Trzebieszowice

Historia lubi się powtarzać

Zaskakujące jest to, że powódź tysiąclecia wystąpiła dokładnie 100 lat później, od innej katastrofalnej klęski – powodzi z 1897 roku. Wówczas powódź, która wystąpiła pod koniec XIX wieku, była impulsem do budowy systemu zapór wodnych w Sudetach. Te zapory wybudowane przez Niemców na początku XX wieku, pomogły w niektórych rejonach złagodzić skutki powodzi z 1997 roku. Kilka lat temu przygotowałem film na temat wspomnianej powodzi i historii budowy zapory w Pilchowicach.

Artykuł Rocznica Powodzi Tysiąclecia – Galeria zalanych miejscowości pochodzi z serwisu Eloblog.

Radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Niestety, o poradzieckim bunkrze w Witoszowie Dolnym niewiele wiadomo. Słownik turystyczny Sudetów Marka Staffy nie wspomina o nim ani jednym słowem. Jedyne informacje o obiekcie to te pochodzące z Internetu. Mogą więc być nieprawdziwe, przekłamane i błędnie powielane. Nie będę się więc rozpisywał na ich temat. Nie ma jednak wątpliwości, że schron miał swój związek z rozlokowanymi w pobliskiej Świdnicy wojskami radzieckimi. W sieci pojawiają się informacje, że schron został wybudowany stosunkowo późno, bo dopiero w latach 70-tych lub 80-tych. Być może miało to związek z przeniesieniem w 1984 roku z Legnicy do Świdnicy Dowództwa Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Wtedy to w okolicach Świdnicy mogły być potrzebne dodatkowe obiekty lub też zaszła konieczność rozbudowy już istniejących. Radziecki schron w Witoszowie Dolnym prawdopodobnie został opuszczony na początku lat 90-tych.

Opuszczony radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Schron w Witoszowie Dolnym to nieduży obiekt. Zbudowany został na bazie łukowych prefabrykatów, podobnych to tych stosowanych w lotniczych schronohangarach. Jak mniemam, po osadzeniu łukowej konstrukcji została ona obsypana ziemią, a w środku zostały wymurowane pomieszczenia, składające się z dwóch kondygnacji. Podobną technikę budowy schronów możemy zobaczyć w innych radzieckich obiektach np. w Wilkocinie. Poniżej zamieszczam kilka zdjęć z tego miejsca. Niestety, pora w jakiej robiłem zdjęcia nie sprzyja pokazywaniu tego typu zarośnietych przez roślinność miejsc.

Wejście do schronu

Przed schronem znajduje się wyasfaltowany plac

Jedno z bocznych wejść do obiektu

Główny korytarz tuż po przekroczeniu głównego wejścia

Wnętrze radzieckiego schronu w Witoszowie Dolnym

Wnętrze radzieckiego schronu w Witoszowie Dolnym

Po bokach znajdują się duże pomieszczenia, niektórzy mówią, że w jednym mogła być sala kinowa

Doskonale widoczna łukowa konstrukcja obiektu

Wnętrze radzieckiego schronu w Witoszowie Dolnym

Widoczna łukowa konstrukcja obiektu

Kolejne duże pomieszczenie, widać dwie kondygnacje

Wejście na drugą kondygnację

Druga kondygnacja schronu

Druga kondygnacja schronu

Druga kondygnacja, radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Ktoś wstawił kanapę, chyba czasem można tam spotkać dzikich lokatorów

Ruiny obiektów naziemnych

Ruiny obiektów naziemnych

Elementy wystające nad schronem

Wokół schronu znajduje się wiele już zarośniętych okopów i stanowisk na wozy bojowe

Schron jest obecnie opuszczony. Najlepiej dojść do niego z pobliskiego parkingu, który znajduje się tuż przy drodze prowadzącej ze Świdnicy do Modliszowa. Przy dużym parkingu znajduje się także platforma widokowa. Trasa do schronu nie jest oznakowana. Schron w Witoszowie Dolnym jest obiektem stosunkowo mało znanym, ale odwiedzanym (podobno) przez okoliczną „żulernię”. Należy mieć to na uwadze, wybierając się na jego zwiedzanie.

Platforma widokowa znajdująca się niedaleko parkingu

Mapa radziecki schron w Witoszowie Dolnym

Zobacz także: Szpital Widmo – Opuszczony radziecki szpital w Legnicy

Artykuł Zapomniany opuszczony radziecki schron pod Świdnicą pochodzi z serwisu Eloblog.

Mapa Rüdigera

W poprzednim filmie zaprezentowany został archiwalny dokument pt. „Stand der Anlagen Führerhauptquartier”. Do wspomnianego dokumentu została dołączona jeszcze mapa, na której zarysowano trzy okręgi. Na mapie mamy również naniesioną rzymską cyfrę V, co odnosi się do piątej pozycji na w/w dokumencie, czyli do obiektu o kryptonimie „Rüdiger”.

Mapa z lokalizacją Rüdigera – Zbiory: Wydawnictwo Technol

Wspólnym mianownikiem dwóch małych okręgów na mapie, jest występowanie w ich rejonach tuneli kolejowych. W prawym okręgu znajduje się tunel pod Małym Wołowcem, a w lewym okręgu tunel pod Przełęczą Kowarską. Co oznacza duży okrąg? Nie wiadomo. Niestety mapa nie jest dostępna w lepszej rozdzielczości. Prawdopodobnie w oryginale była kolorowa, a okręgi zarysowane były odrębnymi kolorami. Trzeba brać również pod uwagę, iż jest to tylko schematyczna mapa, która wcale nie musi wskazywać miejsc z dużą precyzją.

Mapa Rüdigera, w małych okręgach występują tunele kolejowe – Zbiory: Wydawnictwo Technol

Tunel pod Małym Wołowcem składa się z dwóch równoległych nitek (rur tuneli) – Źródło: dolny-slask.org.pl

Wjazd do jednego z tuneli pod Małym Wołowcem

Czynny tunel (północny) pod Małym Wołowcem

Nieczynny tunel (południowy) pod Małym Wołowcem – Czy tutaj miał się zatrzymać pociąg Hitlera?

Tunel pod Przełęczą Kowarską – Źródło: dolny-slask.org.pl

Tunel pod Przełęczą Kowarską w rejonie Ogorzelca

Tunel pod Przełęczą Kowarską

Tunel pod Przełęczą Kowarską

Połączenia telefoniczne i dalekopisowe Rüdigera

Dodatkowo na mapie znajduje się jeszcze karteczka z listą połączeń telefonicznych i dalekopisowych. Rozpiska wskazuje konkretne obiekty, z jakimi mógł nawiązać połączenie obiekt o kryptonimie „Rüdiger”.

Lista połączeń dalekopisowych i telefonicznych – Zbiory: Wydawnictwo Techno

Łączność dalekopisowa (Fe)

• OKW – Oberkommando der Wehrmacht (Naczelne Dowództwo Wehrmachtu).
• Sdp. Berlin – Stadtpolizei Berlin (Policja w Berlinie).
• Annabu – Centrala łączności OKH (Oberkommando des Heeres – Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych) koło Wünsdorf.
• DV Hochland – Centrala łączności „Hochland”.
• DV Donu – Centrala łączności „Donau”.
• DV Hessen – Centrala łączności „Hessen”.
• DV San – Centrala łączności „San”.
• DV Schlesien – Centrala łączności „Schlesien”.
• LV 1000 – Centrala łączności OKL (Oberkommando der Luftwaffe – Naczelne Dowództwo Luftwaffe) w Berchtesgaden.
• Irene – Planowa centrala łączności OKW ( Oberkommando der Wehrmacht – Naczelne Dowództwo Wehrmachtu) w obiekcie Riese.
• FA Freiburg – Centrala łączności w Świebodzicach.
• FA Glatz – Centrala łączności w Kłodzku.
• FA Schweidnitz – Centrala łączności w Świdnicy.
• FA Brelsau – Centrala łączności we Wrocławiu.
• OT Breslau – Organizacja Todt we Wrocławiu.

Łączność telefoniczna (T)

• OKW – Oberkommando der Wehrmacht (Naczelne Dowództwo Wehrmachtu).
• Kurfürst – Bunkier OKL (Oberkommando der Luftwaffe – Naczelne Dowództwo Luftwaffe) koło Poczdamu.
• Annabu – Centrala łączności OKH (Oberkommando des Heeres – Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych) koło Wünsdorf.
• AA Berlin – Auswärtiges Amt Berlin (Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Berlinie).
• Gen. Kob. Breslau – Garnizon we Wrocławiu (?).
• Irene – Planowa centrala łączności OKW ( Oberkommando der Wehrmacht – Naczelne Dowództwo Wehrmachtu) w obiekcie Riese.
• LV 1000 – Centrala łączności OKL (Oberkommando der Luftwaffe – Naczelne Dowództwo Luftwaffe) w Berchtesgaden.
• DV Hochland – Centrala łączności „Hochland”.
• Seestern – Planowa centrala łączności OKM (Oberkommando der Marine – Naczelne Dowództwo Marynarki Wojennej) w obiekcie Riese.
• RKzl. Berlin – Kancelaria Rzeszy w Berlinie.
• RKzl. München – Kancelaria Rzeszy w Monachium.
• DNB Berlin – Deutsches Nachrichtenbüro (Niemiecka Agencja Prasowa w Berlinie).
• Prop Min. – Propagandaministerium (Ministerstwo Propagandy).

Pociąg Hitlera – Führersonderzug

Führersonderzug – pociąg specjalny Adolfa Hitlera. Wódz III Rzeszy już od 1939 roku wykorzystywał swój specjalny pociąg nie tylko jako środek transportu, ale i również jako mobilne centrum dowodzenia. Sprawdzał się on dobrze zwłaszcza na stale rozszerzających się frontach II wojny światowej, kiedy to Hitler pragnął przebywać w pobliżu walczących wojsk. W 1941 roku pociąg Hitlera składał się z następujących wagonów. Poszczególne wagony wymienione są zgodnie z ich kolejnością w składzie.

• dwie lokomotywy
• wagon artylerii przeciwlotniczej
• wagon bagażowy
• salonka Hitlera
• wagon dowodzenia
• wagon oddziału gwardii przybocznej
• wagon jadalny
• dwa wagony dla gości
• wagon-łaźnia
• wagon jadalny
• dwa wagony sypialne personelu
• wagon prasowy
• wagon bagażowy
• wagon artylerii przeciwlotniczej

Źródło: „Kwatery Główne Führera” Franz W. Seidler, Dieter Zeigert, str. 26 i 27.

Führersonderzug – Pociąg Hitlera

Już w czasie kampanii francuskiej przewidziano wykorzystanie tuneli kolejowych do ukrycia pociągu specjalnego Hitlera. Tak było w przypadku tunelu kolejowego koło francuskiej miejscowości Margival. W późniejszym okresie miejsce to zostało dodatkowo rozbudowane i otrzymało status kwatery głównej o kryptonimie „Wolfsschlucht II”. Ważnym elementem składowym tej kwatery był tunel kolejowy, który już w czerwcu 1940 roku był przewidziany do ukrycia pociągu specjalnego Hitlera. Tunel wyposażony został w dwoje specjalnych pancernych drzwi. Do tunelu pociągnięto również przyłącze telekomunikacyjne, umożliwiające włączenie składu do sieci telefonicznej III Rzeszy za pomocą francuskiej infrastruktury. Prawdopodobnie podobne rozwiązania dla pociągu Hitlera planowano przygotować również na Dolnym Śląsku.

Kolejnym przykładem wykorzystania tuneli jest tunel kolejowy koło miejscowości Mönichkirchen w Dolnej Austrii. Pobliski tunel kolejowy został wykorzystany do ukrycia pociągu specjalnego Hitlera w kwietniu 1941 roku. Przyjazd Hitlera do Dolnej Austrii miał związek z prowadzoną wówczas kampanią bałkańską. W trakcie stacjonowania pociągu koło Mönichkirchen otrzymał on status kwatery głównej o kryptonimie „Frühlingssturm”.

FHQ „Frühlingssturm” – Żołnierze zabezpieczają tunel przeznaczony dla pociągu Hitlera koło miejscowości Mönichkirchen w Dolnej Austrii – Źródło: „Kwatery Główne Führera” Franz W. Seidler, Dieter Zeigert

Sieć telekomunikacyjna Riese

W drugiej połowie filmu zaprezentowana została mapa systemu łączności na Dolnym Śląsku. Na mapie wskazane są dwie stacje wzmacniakowe. Jedna w Świdnicy o kryptonimie „Schweidnitz I”, a druga w Rzecce koło Walimia o kryptonimie „Schweidnitz II”. Ponieważ stacja „Schweidnitz II” została ulokowana w budynku o raczej prowizorycznym charakterze, a obok drążono pod górą Ostra kompleks „Rzeczka”, powstało przypuszczenie, że to właśnie kompleks „Rzeczka” miał być miejscem docelowym dla stacji „Schweidnitz II”. W ten sposób zapewniać łączność dla pozostałych kompleksów Riese w Górach Sowich. Na razie jest to tylko hipoteza.

Fragment mapy odnalezionej przez Romualda Owczarka, przedstawiającej schemat sieci telefonicznej na Dolnym Śląsku – Zbiory: Romuald Owczarek

Budynek stacji wzmacniakowej w Świdnicy, obiekt o kryptonimie „Schweidnitz I”

Stacja wzmacniakowa w Świdnicy „Schweidnitz I”

Podziemia stacji wzmacniakowej w Świdnicy, w tym miejscu stała kiedyś aparatura wzmacniająca sygnał

Zachowany silnik Diesla i generator prądu

Pozostałości budynku stacji wzmacniakowej w Rzecce, obiekt o kryptonimie „Schweidnitz II”

Mapa z lokalizacją wspomnianych tuneli kolejowych i stacji wzmacniakowych

Zobacz także: Kryptonim „Rüdiger” – Wojenna zagadka Wałbrzycha cz. 1

Współpraca

Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich

Zdjęcia z powietrza użyte w filmie wykonał K-motion.pl

Filmowanie z powietrza, zdjęcia z powietrza – K-motion.pl

Artykuł Kryptonim „Rüdiger” – Pociąg Hitlera i tunel pod Wałbrzychem cz. 2 pochodzi z serwisu Eloblog.

Miasta 300 lat temu na Śląsku

Zaprezentowane archiwalne panoramy Śląska pochodzą z lat 30-tych XVIII wieku. Większość z nich opatrzona jest datą z lat pomiędzy 1737-1739. Autorem tych starych grafik jest śląski rysownik Friedrich Bernhard Werner, czasem występujący również pod swoim czeskim imieniem Bedřich. Warto wspomnieć, że w momencie tworzenia i publikowania tych rysunków, Śląsk znajdował się w przededniu ważnych wydarzeń – wybuchu wojen śląskich. Pierwsza z nich wybuchła w roku 1740, druga w roku 1744, a ostatnia w roku 1756. Dla Śląska wojny te były brzemienne w skutkach, gdyż oderwały tę krainę już na zawsze od Korony Czeskiej, tym samym rozpoczynając okres pruskiej dominacji i wpływów. Warto również zwrócić uwagę na to, że duża część z miast posiadała jeszcze mury miejskie, stanowiące niejako gorset, często uniemożliwiający rozwój miasta. Mury miejskie rozbierane były później, jak w przypadku Wrocławia stało się to dopiero na początku XIX wieku.

Ponieważ teren Górnego i Dolnego Śląska nie jest tożsamy z obecnym podziałem administracyjnym, zamieszczone grafiki podzieliłem współczesnymi województwami. W nawiasach zapisałem ówcześnie obowiązujące i podane nazwy miast. Zwracam uwagę, że mogą się one różnić od przedwojennych niemieckich nazw. Język, jak i nazwy miast, ewoluowały przez stulecia.

Województwo dolnośląskie

Wrocław (Breslau) – Rok 1737 – Tak wyglądały miasta 300 lat temu!

Wrocław od strony Odry – Rok 1737

Legnica (Liegnitz) – Rok 1738

Świdnica (Schweidnitz) – Rok 1738

Kamienna Góra (Landeshut) – Rok 1738

Oleśnica (Oles) – Rok 1737

Wołów (Wohlau) – Rok 1737

Środa Śląska (Neumarck) – Rok 1737

Ząbkowice Śląskie (Franckenstein) – Rok 1738

Ziębice (Münsterberg) – Rok 1738

Jelenia Góra (Hirschberg) – Rok 1739

Jawor (Jauer) – Rok 1739

Kowary (Schmiedeberg) – Rok 1739

Głogów (Glogau) – Rok 1739

Bardo (Warta) – Rok 1738

Oława (Olau) – Rok 1737

Twardogóra (Festenberg) – Rok 1737

Niemcza (Nimtsch) – Rok 1737

Strzelin (Streelen) – Rok 1737

Bierutów (Bernstadt) – Rok 1737

Trzebnica (Trebnitz) i Dobroszyce (Juliusburg) – Rok 1737

Ścinawa (Stignau) – Rok 1737

Wąsosz (Herrnstadt) – Rok 1737

Opactwo Cystersów w Lubiążu (Leubus) – 1737

Lubin (Lüben) – Rok 1738

Złotoryja (Goldberg) – Rok 1738

Prochowice (Parchwitz) – Rok 1738

Zamek Grodziec (Graditzberg) – Rok 1738

Świebodzice (Freyberg) – Rok 1738

Zamek Książ (Scloß Fürstentstein) – Rok 1738

Dzierżoniów (Reichenbach) – Rok 1738

Strzegom (Strigau) – Rok 1738

Sobótka (Zubten) i Ślęża – Rok 1738

Złoty Stok (Reichstein) – Rok 1738

Srebrna Góra (Silberberg) – Rok 1738

Góra (Gurau) – Rok 1739

Lubomierz (Liebethal) – Rok 1739

Cieplice Śląskie-Zdrój (Warmbad) – Rok 1739

Lwówek Śląski (Lemberg) – Rok 1739

Gryfów Śląski (Greiffenberg) – Rok 1739

Bolesławiec (Buntzlau) – Rok 1739

Prusice (Prausnitz) – Rok 1739

Głębowice (Gros Strenz) – Rok 1737

Województwo opolskie

Opole (Oppeln) – Rok 1739

Brzeg (Brieg) – Rok 1737

Nysa (Neis) – Rok 1738

Namysłów (Namslau) – Rok 1737

Głubczyce (Leobschütz) – Rok 1737

Głogówek (Klein Glogau) – Rok 1739

Otmuchów (Ottmachau) – Rok 1738

Głuchołazy (Ziegenhals) – Rok 1738

Grodków (Grotkau) – Rok 1738

Paczków (Patschkau) – Rok 1738

Prudnik (Neustadt) – Rok 1739

Krapkowice (Krapitz) – Rok 1739

Koźle, Kędzierzyn-Koźle (Kosel) – Rok 1739

Województwo śląskie

Racibórz (Ratibor) – Rok 1739

Cieszyn (Teschen) – Rok 1738

Rudy (Rauden) – Rok 1737

Województwo lubuskie

Żagań (Sagan) – Rok 1737

Kożuchów (Freystad) – Rok 1739

Artykuł Tak wyglądały miasta 300 lat temu na Dolnym i Górnym Śląsku! pochodzi z serwisu Eloblog.

Panorama Gór Sowich i Wałbrzyskich

Stara panorama przedstawiająca Góry Wałbrzyskie i Sowie została wydana pod koniec lat 30-tych XX wieku. Oprócz gór dostrzec możemy również duży fragment Przedgórza Sudeckiego wraz z miastami i miasteczkami. Skala panoramy została przerysowana, zniekształceniu uległy odległości między miejscami, a także wysokości. W taki sposób aby uwypuklić i zobrazować kształt terenu. Była to praktyka często stosowana przed wojną w niemieckich wydawnictwach, pocztówkach, grafikach itp. Większość szczytów, pasm została opisana. Naniesione zostały także małe miejscowości, zamki, linie kolejowe. Jest także Masyw Ślęży, Góry Stołowe, fragment Karkonoszy ze Śnieżką i Kotlina Kłodzka. Jednym słowem niezwykła ciekawostka dla miłośników gór i Dolnego Śląska.

Panorama Gór Sowich i Wałbrzyskich z 1937 roku

Panorama gór w pełnej rozdzielczości (12400×6226) dostępna jest pod tym linkiem.

Oto niektóre ciekawe miejsca przedstawione na wyżej zamieszczonej panoramie.

Świdnica

Dzierżoniów

Wałbrzych i Stary Zdrój

Pogórze Wałbrzyskie, Zamek Książ, Stary Zamek Książ i Świebodzice

Styk Gór Sowich i Wałbrzyskich – Zagórze Śląskie, Jezioro Bystrzyckie i Zamek Grodno

Karkonosze i Śnieżka

Kłodzko

Szczeliniec Wielki i fragment Gór Stołowych

Masyw Ślęży

Zobacz także: Niezwykła przedwojenna panorama Karkonoszy

Artykuł Panorama Gór Sowich i Wałbrzyskich z 1937 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Stara mapa Śląska w Koronie Czech

Mapa pochodzi z roku 1680 i została sporządzona przez holenderskiego kartografa Frederika de Wita. Frederik de Wit był autorem wielu map różnych regionów świata, planów miejskich oraz panoram miast. Poniższa mapa obejmuje trzy główne regiony z których składało się Królestwo Czech: Czechy Właściwe, Śląsk i Morawy. Znalazłem ją na stronie zdigitalizowanych zbiorów Biblioteki Publicznej w Bostonie. Dla nas oczywiście najbardziej interesujący jest Śląsk. Możemy zobaczyć na mapie, jak w XVII wieku ukształtowany był region. Ponieważ granice między regionami są słabo zaznaczone, strzałką wskazałem, gdzie należy szukać Śląska. Przeglądając tę starą mapę polecam zwrócić uwagę na nazwy miast, które w swojej formie mogą różnić się od niemieckich przedwojennych nazw miejscowości.

Stara mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku – Autor: Frederik de Wit

Mapę oczywiście należy przeglądać w dużej rozdzielczości, jest ona dostępna tutaj oraz tutaj.

A oto niektóre fragmenty Śląska i miasta, które możemy odnaleźć na tej starej mapie.

Wrocław (Breslaw) i okolice

Świdnica (Schweidnitz), Świebodzice (Freyberg) i Wałbrzych (Waldenberg)

Legnica (Lignitz), Jawor (Lawer) i Wołów (Wolaw)

Żagań (Sagan) i okolice

Racibórz (Ratibor), Opawa (Opawa) i Karniów (Karnow)

Opole (Oppelen) i okolice

Głogów (Glogaw) i okolice

Zobacz także: Niezwykła stara mapa Śląska z 1561 roku

Artykuł Mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku pochodzi z serwisu Eloblog.

Autostrada Wrocław-Wiedeń

W wyniku Anschlussu i zawarcia tzw. Układu Monachijskiego III Rzesza powiększyła swoje terytorium o nowe ziemie należące wcześniej do Austrii i Czechosłowacji. Z Czechosłowacji oderwany został tzw. Sudetenland, a z pozostałej jej części utworzono m.in. zależny od Niemiec Protektorat Czech i Moraw. Austria została wchłonięta w całości, a jej dawna stolica – Wiedeń – utraciła na swoim znaczeniu. Jednak wciąż Wiedeń był jednym z większych miast hitlerowskich Niemiec. Powiększenie terytorium Niemiec oznaczało także konieczność dalszej rozbudowy infrastruktury tego kraju. Scalenia go komunikacyjnie w jedną całość. W takich oto okolicznościach powstał plan wybudowania kolejnej nowej autostrady Hitlera. Autostrady, która miała połączyć Wrocław z Wiedniem (Reichsautobahn Breslau-Wien) i przebiegać wprost przez dawne terytorium Czechosłowacji.

Przebieg autostrady Wrocław-Wiedeń – Reichsautobahn Breslau-Wien – Zaginiona autostrada Hitlera

Model wiaduktu autostradowego, który miał przebiegać w pobliżu miejscowości Moravská Třebová

Budowa eksterytorialnej autostrady Breslau-Wien ruszyła 11 kwietnia 1939 roku. Za jej projekt i budowę odpowiedzialny był inżynier budownictwa drogowego Hans Lorenz. Przebieg autostrady został zaplanowany tak, aby wykorzystać walory widokowe Sudetów, Moraw i Dolnej Austrii. Skomunikowane miały być także inne ważne niemieckie miasta: Świdnica i Kłodzko. Nowa autostrada Hitlera miała również przebiegać w pobliżu Brna, dużego miasta na Morawach, które było zamieszkiwane również przez sporą mniejszość niemiecką. Autostrada była projektowana, jako wzorowa. Prace rozpoczęte jeszcze przed wojną i były kontynuowane w jej trakcie. Jednakże z powodów niepowodzeń na froncie wschodnim i problemów z materiałami, budowę przerwano 30 kwietnia 1942 roku.

Inż. Hans Lorenz (po lewej stronie)

Autostrada Hitlera – Hitlerova dálnice

Najbardziej zaawansowane prace prowadzone były na terenie Czech. Udało się ukończyć kilka odcinków autostrady w okolicach Brna, z których jeden po wojnie został przebudowany na lokalną drogę. Niemcy wybudowali także na terenie Czech liczne wiadukty, przejścia i elementy przyszłych mostów, a także rozpoczęli na niektórych odcinkach prace ziemne. Część z tych obiektów wciąż można zobaczyć u naszych południowych sąsiadów. Pozostawione w stanie nieukończonym odcinki autostrady nazywane są dziś przez Czechów „Hitlerova dálnice”, czyli autostradą Hitlera.

Fragment autostrady Hitlera w okolicach Brna, przerobiony po wojnie na zwykłą drogę – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Packa

Filar nieukończonego mostu w okolicach Brna – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Dezidor

Na niektórych odcinkach prace ziemne były na tyle zaawansowane, że nawet dziś po kilkudziesięciu latach na zdjęciach satelitarnych możemy doszukać się przebiegu planowanej autostrady. Tak jest w pobliżu czeskiej miejscowości Jevíčko.

Wyraźnie widoczny przebieg autostrady Hitlera (Hitlerova dálnice) w pobliżu miejscowości Jevíčko – Źródło: Google Maps

Ukończony wiadukt w pobliżu miejscowości Jevíčko – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Pudelek

Autostrada Hitlera na Dolnym Śląsku

Pozostaje odpowiedzieć na pytanie, jaki przebieg miała mieć Reichsautobahn Breslau-Wien na współczesnym terenie Polski, czyli na obszarze województwa dolnośląskiego. Nie znalazłem nigdzie informacji o prowadzonych pracach na Dolnym Śląsku w czasie wojny, więc na tym odcinku nowa autostrada pozostała tylko w fazie planów. Więcej światła na jej zaplanowany przebieg rzuca portal dolny-slask.org.pl. Publikuje on mapę przedstawiającą komunikację samochodową i kolejową na terenie śląskiej prowincji. Na niej możemy również zobaczyć zaplanowany przebieg (niebieska przerywana linia) autostrady Wrocław-Wiedeń na obszarze Dolnego Śląska. Ważna uwaga, granice na mapie zaznaczone są już z uwzględnieniem przyłączenia Sudetenlandu.

Zaplanowany przebieg autostrady Wrocław-Wiedeń na Dolnym Śląsku – Źródło: dolny-slask.org.pl

Mapa w większej rozdzielczości dostępna jest na stronie dolny-slask.org.pl.

Artykuł Zaginiona autostrada Hitlera – Autostrada Wrocław-Wiedeń pochodzi z serwisu Eloblog.