Historia

10 Fascynujących historycznych map Polski

10 Fascynujących historycznych map Polski
Grzegorz Sanik

Ciekawe mapy Polski. Lista 10 interesujących i fascynujących historycznych map Polski. Zobacz Królestwo Polskie, Rzeczpospolitą Obojga Narodów, II Rzeczpospolitą oraz PRL na starych archiwalnych mapach.

10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Zapraszam do mojego zestawienia 10 interesujących historycznych map przedstawiających Polskę w ciekawy sposób oraz w różnych okresach. Zestawienie uszeregowane chronologicznie. Większość dostępna jest w dużej rozdzielczości.

1. Stara Mapa Polski z 1570 Roku

Zacznę od mapy, którą już kiedyś publikowałem na moim blogu, a która to wzbudziła niemałe zainteresowanie. Mapa Polski z II połowy XVI wieku, autorstwa duchownego i kartografa Wacława Grodeckiego. W tamtych czasach była do najdokładniejsza mapa Królestwa Polskiego. Mapa jest bardzo szczegółowa i możemy dostrzec wiele współcześnie nam znanych miast i grodów, które już wtedy istniały. Sprawdź, czy Twoja miejscowość została również zaznaczona.

Więcej na temat mapy oraz jej wersja w pełnej rozdzielczości (5252×4156) dostępna jest w tym artykule.

Stara Mapa Polski z 1570 Roku - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Stara Mapa Polski z 1570 Roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

2. Mapa Rzeczpospolitej Obojga Narodów z 1715 Roku

Archiwalna mapa Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego pochodząca z początków XVIII wieku. W tytule opis po łacińsku: „Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithuaniae”. Autorem tej mapy jest pochodzący z Norymbergi duchowny i kartograf Johann Baptiste Homann. Jej datowanie określa się na rok 1715. Mapa jest bardzo szczegółowa, tak więc zachęcam do jej przeglądania w pełnej rozdzielczości. Można dostrzec wiele miejscowości, również na tzw. dzisiejszych Ziemiach Odzyskanych.

Mapa w pełnej rozdzielczości (6330×5677) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa Rzeczpospolitej Obojga Narodów z 1715 Roku - Źródło: polona.pl / Biblioteka Narodowa

Mapa Rzeczpospolitej Obojga Narodów z 1715 Roku – Źródło: polona.pl / Biblioteka Narodowa

3. Angielska Mapa Rozbiorów Polski z 1799 Roku

Angielska mapa przedstawiająca podział i rozbiór Rzeczpospolitej Obojga Narodów dokonany w latach 1772-1795 przez Rosję, Prusy i Austrię. Mapa jest bardzo szczegółowa i można dostrzec wiele miast i miejscowości. Prezentowana mapa została wydana, jako II edycja w Londynie w roku 1799. Kolorem pomarańczowym zaznaczono ziemie przyłączone do Rosji, zielonym do Austrii, a żółtym plus Pomorze i Warmię – do Prus.

Mapa w pełnej rozdzielczości (6330×5677) dostępna jest pod tym linkiem.

Angielska Mapa Rozbiorów Polski z 1799 Roku - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Angielska Mapa Rozbiorów Polski z 1799 Roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

4. Mapa Ludności Polskiej z 1916 Roku

Mapa rozsiania ludności polskiej sporządzona na podstawie spisu władz okupacyjnych w roku 1916. Niech Was nie zwiedzenie rok 1916 podany w nagłówku mapy, bowiem została ona sporządzona później, już po zakończeniu I Wojny Światowej. W objaśnieniu są przypisane granice okręgów wyborczych z Sejmu Ustawodawczego z grudnia 1918 roku. Po prostu wydawca oparł sporządzenie mapy na wcześniejszych danych. Sama mapa zapewne była przydatna w ustalaniu nowych granic odrodzonej po wojnie Rzeczypospolitej Polskiej.

Mapa w pełnej rozdzielczości (6000×5457) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa Ludności Polskiej z 1916 Roku - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Mapa Ludności Polskiej z 1916 Roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

5. Mapa Zjednoczonej Polski z 1918 Roku

Kolejna mapa pochodząca z okresu po zakończeniu I Wojny Światowej. Koncepcja wytyczenia granic państwowych, opracowana przez Wiktora Skargę-Dobrowolskiego. Nie wiem, na jakie polecenie została ona opracowana, ale ostatecznie państwo polskie uformowało swoje granice w nieco odmiennej formie. Polska na tej koncepcji jest znacznie mniejsza od faktycznych granic IIRP, mniejsza o około 100 tys. km². Zwraca uwagę zachodnia granica Polski wytyczoną w głąb Śląska, Wielkopolski oraz Tatr.

Mapa w pełnej rozdzielczości (2214×3163) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa Zjednoczonej Polski z 1918 Roku - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Mapa Zjednoczonej Polski z 1918 Roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

6. Mapa Samochodowa Polski z 1936 Roku

Kiedy już udało się wytyczyć nowe granice Polski, należało przystąpić do żmudnego procesu scalania ziem zaborczych, rozwiniętych gospodarczo w różnym stopniu. Jednym z elementów jest również infrastruktura. Poniża mapa prezentuje stan dróg po 18 latach od odzyskania niepodległości. Mapa została wydana przez Polski Touring Klub. Można zauważyć dość duże różnice pomiędzy wschodnimi i zachodnimi częściami kraju. W województwach wschodnich np. poleskim i wołyńskim prawie nie ma normalnych dróg, większość to tylko drogi gruntowe.

Mapa w pełnej rozdzielczości (10146×11580) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa Samochodowa Polski z 1936 Roku - Źródło: touringklub.pl

Mapa Samochodowa Polski z 1936 Roku – Źródło: touringklub.pl

7. Mapa Turystyczna Przedwojennej Polski

Nie samą pracą człowiek żyje, czasem trzeba się wybrać na odpoczynek. Oto ciekawa mapa prezentująca wybrane – domniemywam, że te ważniejsze – atrakcje turystyczne II Rzeczypospolitej Polskiej. Głównie zabytki, ratusze, zamki oraz pomniki przyrody. Miejsca na obszarach, które po wojnie pozostały w granicach Polski, pokrywają się mniej więcej ze współczesnymi. Na szczególną uwagę za to zasługują atrakcje na Kresach Wschodnich. Dziś już trochę zapomniane i utracone. W prawym dolnym rogu rozpisane są dostępne połączenia lotnicze. Dokładne datowanie mapy nie jest znane.

Mapa w pełnej rozdzielczości (1964×2048) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa Turystyczna Przedwojennej Polski - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Mapa Turystyczna Przedwojennej Polski – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

8. Mapa Kolejowa Polski z 1952 Roku

Schemat sieci kolejowej PKP wydany przez Ministerstwo Kolei i dołączany do urzędowego rozkładu jazdy pociągów. Mapa przedstawia stan sieci kolejowej na rok 1952/1953. Od razu rzucają się w oczy różnicę w zagęszczeniu sieci pomiędzy wschodem i zachodem kraju. Różnice są tak wyraźne, że można dostrzec przebieg dawnych granic zaborów, głównie pomiędzy zaborem rosyjskim i pruski (niemieckim). To właśnie różny stopień rozwoju ziem zaborczych doprowadził do takich dysproporcji. Dziś wiele z tych połączeń wybudowanych na dawnych ziemiach Cesarstwa Niemieckiego zostało zlikwidowanych.

Mapa w pełnej rozdzielczości (1800×1900) dostępna jest pod tym linkiem.

Mapa Kolejowa Polski z 1952 Roku - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Mapa Kolejowa Polski z 1952 Roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

9. Plany Zagospodarowania Polski do 1990 Roku

PRLowskie plany zagospodarowania i koncepcji rozwoju gospodarczego Polski do roku 1990. Tak oto wyglądała ciekawa i niezwykle ambitna wizja rozwoju Polski sporządzona w latach 70 przez władze Polski Ludowej. Plany przewidywały rozwój konkretnych gałęzi przemysłu dla poszczególnych regionów kraju, wydobycie surowców mineralnych, budowy elektrowni, autostrad etc. Szczególnie w oczy rzuca się powstanie ogromnych aglomeracji miejskich. Duży awans czekał Dolny Śląsk i powstanie trzeciej pod względem wielkości aglomeracji wałbrzyskiej. Zapewne na plany intensywnego rozwoju tego regionu miało wpływ podpisanie w roku 1970 układu z RFN normalizującego przebieg zachodniej granicy Polski. Do tego momentu władze PRLu nie były pewne losów Ziem Odzyskanych, w związku z tym nie planowano wcześniej ich rozwoju – raczej systematyczny wyzysk.

Mapa w pełnej rozdzielczości (1100×1638) dostępna jest pod tym linkiem.

Plany Zagospodarowania Polski do 1990 Roku - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Plany Zagospodarowania Polski do 1990 Roku – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

10. Plan Udziału Polski w III Wojnie Światowej

Mapa przedstawia planowany udział i rolę Polski podczas wybuchu III Wojny Światowej. Została sporządzona przez Sztab Generalny LWP w ramach ćwiczeń, prawdopodobnie pod koniec lat 70 ubiegłego wieku. Plany takie zostały także wykradzione przez płk. Ryszarda Kuklińskiego i przekazane Amerykanom, w ramach jego działalności wywiadowczej na rzecz NATO. Mapa przedstawia użycie broni atomowej na terytorium państw Układu Warszawskiego, w tym również Polski. Szczególnie interesujący jest udział Ludowego Wojska Polskiego w natarciu w kierunku na północne Niemcy. Mapa przedstawia sytuację i położenie wojsk na dzień 18 od wybuch wojny.

Mapa w pełnej rozdzielczości (5000×4245) dostępna jest pod tym linkiem.

Plan Udziału Polski w III Wojnie Światowej - 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Plan Udziału Polski w III Wojnie Światowej – 10 Fascynujących Historycznych Map Polski

Zobacz także: Pierwsza Powojenna Mapa Polski z 1945 Roku

  • Darek Rybacki/herbowi.pl

    Piękne mapy wraz z reprodukcjami można znaleźć w zbiorze „Mapy i plany Rzeczypospolitej XVII w. znajdujące się w archiwach w Sztokholmie, t. I-II”. Prawdziwe perełki 🙂

  • Pingback: Podsumowanie historyczne #13 - RozBria()

Historia
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Prowadzę tego bloga oraz portal o ciekawych miejscach i atrakcjach Elomaps.com. Przygotowuję także filmy dokumentalne na YouTube.

Więcej w kategorii Historia

Wszyscy całowaliśmy tę kobietę – Nieznajoma z Sekwany

Grzegorz Sanik3 grudnia 2016

Panorama Gór Sowich i Wałbrzyskich z 1937 roku

Grzegorz Sanik28 listopada 2016

Koszmar I Wojny Światowej – Nerwica Wojenna

Grzegorz Sanik15 listopada 2016

Tak przez 20 lat zmienił się Wrocław! – Porównanie zdjęć

Grzegorz Sanik10 listopada 2016

Mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku

Grzegorz Sanik1 listopada 2016

Niezwykła panorama Warszawy z 1873 roku

Grzegorz Sanik22 października 2016

Zaginiona autostrada Hitlera – Autostrada Wrocław-Wiedeń

Grzegorz Sanik19 października 2016

Animacja przedwojennej Warszawy – Warszawa 1935 Wola

Grzegorz Sanik30 września 2016

Polskie Koleje Państwowe – 90. Rocznica powstania PKP

Bartek Przybyła24 września 2016