Filmy

Alpejska twierdza III Rzeszy i Riese – Raport Schmelchera cz. 1

Alpejska twierdza III Rzeszy i Riese – Raport Schmelchera cz. 1
Grzegorz Sanik

Raport Siegfrieda Schmelchera na temat budowy kompleksu Riese w Górach Sowich i planach budowy nowej kwatery Hitlera w Alpach. Siegfried Schmelcher – to nazwisko zadziwiająco rzadko pojawia się w kontekście historii budowy kompleksu Riese w Górach Sowich. Dokumenty pozostawione przez tego architekta Organizacji Todt należą do jednych z najciekawszych archiwaliów związanych z budową kwater głównych Hitlera.

Raporty Siegfrieda Schmelchera

Siegfried Schmelcher był architektem Organizacji Todt, w czasie wojny zajmował się projektowaniem kwater głównych Adolfa Hitlera. Schmelcher przeżył wojnę i zmarł dopiero 1991 roku. Pozostawił po sobie dokumenty, które dziś są przechowywane w archiwum w Niemczech. Przede wszystkim są to raporty związane z budową nowych kwater Hitlera. Raporty te należą do jednych z najważniejszych dokumentów związanych z budową kompleksu Riese. W tym filmie zaprezentujemy raporty Schmelchera przechowywane w archiwum w Koblencji w Niemczech. 6 teczek, prawie 200 stron skanów różnego rodzaju dokumentów. Kolorowe wykresy, precyzyjne diagramy, szczegółowe wyliczenia – nawet dziś po 70 latach od zakończenia wojny budzą uznanie i podziw. To główna część dorobku pozostawiona przez człowieka, o którym mówiło się, że był projektantem kwater głównych Adolfa Hitlera.

Na zdjęciu od lewej Leo Müller, Friedrich Classen i Siegfried Schmelcher
Na zdjęciu od lewej Leo Müller, Friedrich Classen i Siegfried Schmelcher

Zaprezentowane w filmie i artykule dokumenty zostały pozyskane przez Ulliego Schäfftera z archiwum w Koblencji w Niemczech.
Nachlass Bundesarchiv, Koblenz. Sygnatura akt: N 1514 Schmelcher Siegfried (1911–1991).

Raport Schmelchera z listopada 1944 roku

Pierwszy raport Schmelchera z listopada 1944 roku zawiera zestawienie 19 kwater Hitlera. 16 już istniejących i 3 w budowie. Wśród tak znanych miejsc jak Wolfsschanze, czyli Wilczy Szaniec, Olga czy W‐​2 znajduje się również obiekt o kryptonimie Riese. Tutaj kryptonim naszego sowiogórskiego olbrzyma jest jasno określony jako jedna z kwater Hitlera, tyle że w budowie.

Strona tytułowa raportu Schmelchera z 17 listopada 1944 roku
Strona tytułowa raportu Schmelchera z 17 listopada 1944 roku
Lista 19 kwater Hitlera wymienionych w raporcie – Raport Schmelchera
Lista 19 kwater Hitlera wymienionych w raporcie – Raport Schmelchera
Karta charakterystyki obiektu o kryptonimie „Riese”
Karta charakterystyki obiektu o kryptonimie „Riese”
Wyliczenia zapotrzebowania na powierzchnie dla poszczególnych sztabów w obiekcie o kryptonimie „Riese”
Wyliczenia zapotrzebowania na powierzchnie dla poszczególnych sztabów w obiekcie o kryptonimie „Riese”
Druga część tego samego arkusza, łączny metraż, wykorzystanie betonu i zapotrzebowanie na siłę roboczą
Druga część tego samego arkusza, łączny metraż, wykorzystanie betonu i zapotrzebowanie na siłę roboczą

Wykaz skrótów wykorzystanych w dokumencie:

  • FHQ – Führerhauptquartier – Kwatera Główna Hitlera
  • OKH – Oberkommando des Heeres – Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych
  • OKL – Oberkommando der Luftwaffe – Naczelne Dowództwo Sił Powietrznych
  • RSS – Reichsführer SS – Szef SS
  • RAM – Reichsaußenminister – Minister Spraw Zagranicznych
Porównanie wykorzystania siły roboczej przy budowie 19 kwater Hitlera, Riese zaznaczone jest jasnobrązowym kolorem
Porównanie wykorzystania siły roboczej przy budowie 19 kwater Hitlera, Riese zaznaczone jest jasnobrązowym kolorem
Zapotrzebowanie na beton, Riese trzecia pozycja od dołu (359 tys. m sześc.)
Zapotrzebowanie na beton, Riese trzecia pozycja od dołu (359 tys. m sześc.)

Raport Schmelchera z kwietnia 1945 roku

Drugi raport Schmelchera jest wynikiem prac prowadzonych nad poszukiwaniem lokalizacji dla jeszcze jednej kwatery Hitlera, tym razem ukrytej w Alpach. Schmelcher na początku brał pod uwagę umieszczenie wszystkich sztabów w jednym dużym podziemnym obiekcie koło Niedersachswerfen. Gdy okazało się, że nie będzie mógł w pobliżu znaleźć wymaganej powierzchni w obiektach naziemnych (120 tys. mkw.) , wrócił do koncepcji tzw. kwater rozproszonych. Podobnej, która była już realizowana w Górach Sowich.

Główny obiekt przewidziany dla Hitlera miał być wykonany od podstaw nad jeziorem Königssee koło Berchtesgaden. Obiekt dla Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych zaplanowano w Gartenau. Obiekt dla Naczelnego Dowództwa Luftwaffe ulokowano w Ebensee. A obiekt dla Reichsführer‐​SS umiejscowiony miał być w Hallein. W planach brakuje kwatery dla Naczelnego Dowództwa Marynarki Wojennej, gdyż dowództwo Kriegsmarine nie wyraziło chęci na dyslokację swoje kwatery w Alpach. Na dokumencie brakuje również kwatery dla Ministerstwa Spraw Zagranicznych, gdyż Joachim von Ribbentrop miał już swoją kwaterę w Zamku Fuschl koło Salzburga.

Plan lokalizacji nowej podziemnej kwatery dla Hitlera nad jeziorem Königssee
Plan lokalizacji nowej podziemnej kwatery dla Hitlera nad jeziorem Königssee
Główny obiekt dla Hitlera (FHQ) nad jeziorem Königssee
Główny obiekt dla Hitlera (FHQ) nad jeziorem Königssee
Rozłożone na 8 miesięcy etapy drążenia i betonowania sztolni
Rozłożone na 8 miesięcy etapy drążenia i betonowania sztolni

Zobacz także: Czym miały być Osówka, Włodarz, Książ? – Raport Schmelchera cz. 2

Współpraca

Film powstał przy udziale Romualda Owczarka i Ulliego Schäfftera.
Zdjęcia z powietrza: Michał Jabłoński
Lektor: Tomasz Sikora
Dziękuję wszystkim za pomoc w przygotowaniu filmu.


Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich
Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich
Filmy
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Od kilku lat piszę na Eloblogu artykuły o historii, turystyce i nowych technologiach. Od urodzenia związany jestem z Dolnym Śląskiem. Prowadzę także na YouTube kanał Podróżnik w czasie.

Więcej w kategorii Filmy

Czym miały być Osówka, Włodarz, Książ? – Raport Schmelchera cz. 2

Grzegorz Sanik26 stycznia 2019

Oto najlepsze filmy przygotowane na 100. rocznicę odzyskania niepodległości

Grzegorz Sanik11 listopada 2018

Autostrada Sudecka – Zagadka Gór Bystrzyckich

Grzegorz Sanik23 sierpnia 2018

Show Me Poland – Krótki film ukazujący piękno Polski

Grzegorz Sanik18 maja 2018

Film Totenburg – Ostatnia świątynia nazistów

Grzegorz Sanik27 marca 2018

Dom Mohaupta – To tu opracowano podziemia Riese cz. 2

Grzegorz Sanik10 lutego 2018

Dom Mohaupta – Utajnione biuro konstrukcyjne Riese cz. 1

Grzegorz Sanik28 stycznia 2018

Rytm Gór – Odkryj piękno polskich gór

Grzegorz Sanik23 listopada 2017

Tajemnice Gór Sowich – Jerzy Cera cz. 2

Grzegorz Sanik29 lipca 2017