Ciekawe miejsca na Mazurach do zobaczenia

Kolejna lista miejsc na Mazurach, które warto odwiedzić. Tym razem zestawienie z miejscami ciekawymi, nietypowymi i niezwykłymi, które przyciągają turystów. Kilka ciekawych miejsc jest opisanych, pozostałe wyszczególnione są na mapie na samym dole. Mapa będzie systematycznie uzupełniana. Jeżeli uważasz, że jakieś z niewymienionych miejsc powinno znaleźć się również na mapie, pozostaw komentarz na samym dole. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać?

Bunkier Himmlera w Pozezdrzu

Kwaterę Himmlera w okolicy Pozezdrza budowano pod kryptonimem Hochwald, co z niemieckiego oznacza „wysoki las”. Dzisiaj wiemy, że pierwotnie składała się z 9 obiektów militarnych, w tym 5 budynków i bunkru specjalnego przeznaczenia dla samego Heinricha Himmlera – jednego z głównych przywódców hitlerowskich Niemiec. Kwatera zostala zbudowana przez Organizację Todt i była użytkowana od końca czerwca 1941 roku, do 20 listopada 1944 roku. Dziś możemy zobaczyć jedynie bunkier Himmlera, który jako jedyny zachował się do czasów współczesnych.

Bunkier Himmlera – Ciekawe miejsca na Mazurach – Foto: Janericloebe Źródło: commons.wikimedia.org

Most obrotowy w Giżycku

Niezwykłą i unikatową ciekawostką jest most obrotowy znajdujący się w Giżycku. W sezonie letnim, ten zabytek architektury, zbudowany w 1898 roku, staje się niemałą atrakcją dla turystów. Most znajduje się nad kanałem Łuczańskim, jest otwierany według dziennego rozkładu rejsów statków Żeglugi Mazurskiej. Po moście mogą poruszać się pojazdy do 2,5 tony, a cały mechanizm jest obsługiwany przez jedną osobą. Proces otwierania mostu trwa 5 minut.

Most obrotowy w Giżycku – Foto: ZeroJeden Źródło: commons.wikimedia.org

Wioska żeglarska w Mikołajkach

Wioska żeglarska w Mikołajkach to chyba najbardziej rozpoznawalne miejsce w żegludze mazurskiej. Znajduje się tu 200 miejsc cumowniczych, a wioska oferuje żeglarzom obsługę na każdym poziomie, od czarteru jachtów po kompleksowy warsztat. Ponadto natrafimy tu na wiele sklepów dla żeglarzy i restauracji. To miejsce odwiedzanie jest chętnie również przez każdego, kto pragnie podziwiać różne jednostki pływające.

Wioska żeglarska w Mikołajkach – Foto: Marek i Ewa Wojciechowscy / Trips over Poland – Źródło: commons.wikimedia.org

Puszcza Piska

Puszcza Piska to ogromny, największy kompleks leśny na Mazurach o powierzchni okło 100 tys. ha. Przylega do Mazurskiego Parku Krajobrazowego i Niziny Mazurskiej. Na terenie puszczy znajduje się wiele jezior, m.in. Bełdany, Jezioro Nidzkie, Roś, Jezioro Mokre czy Jegocin, które również pełnią rolę rezerwatów. Jest głównie porośnięta lasami świerkowymi i sosnowymi, z niewielką ilością brzozy, klonu, olchy i dębu. Puszcza Piska po za bujnymi lasami świerkowymi jest domem dla wielu zwierząt, m.in. łosi, jeleni, saren, zajęcy a nawet rysi. Ale przede wszystkim jest ostoją ptactwa o europejskiej randze. Najbardziej rozpoznawalnym symbolem puszczy jest bocian biały.

Puszcza Piska – Ciekawe miejsca na Mazurach – Foto: Mateusz Giełczyński Źródło: commons.wikimedia.org

Kanał Mazurski – Śluza w Leśniewie

Kanał Mazurski jest ciekawym elementem krajobrazu Mazur, ze względu na swoją skalę. Choć nie został nigdy ukończony i nie jest udostępniony dla żeglugi, to jego ślady odnajdujemy na terenie aż dwóch państw. Finalnie powstał projekt aby stworzyć drogę wodną łączącą Wielkie Jeziora Mazurskie z Bałtykiem. Projekt nigdy nie został zrealizowany z powodu obu wojen światowych, gdzie po tej drugiej całkowicie zabrakło rąk do pracy, a większość mostów na kanale została wysadzona. Na trasie kanału powstało 10 śluz, a ta najbardziej rozpoznawalna znajduje się w Leśniewie. Betonowa budowla naznaczona nazistowskimi symbolami robi wrażenie, jednak musimy pamiętać o zachowaniu ostrożności odwiedzając to miejsce.

Kanał Mazurski – Śluza w Leśniewie – Foto: Semu Źródło: commons.wikimedia.org

Piramida w Rapie

Niewiele osób wie, że w Polsce również znajdziemy prawdziwą piramidę. Może swoimi rozmiarami nie dorównuje tym egipskim, bo jej wysokość to niecałe 16 m, ale pomimo tego jest to konstrukcja dość unikatowa. Piramida w Rapie to powstały w 1811 roku grobowiec rodzinny Farenheidów, którzy mieli swą posiadłość kilometr dalej. Będąc na Mazurach warto odwiedzić tą zaskakującą budowlę, w pobliżu znajduje się miejsce aby postawić samochód. Wokół piramidy krąży wiele legend. W środku wciąż znajdują się ciała zmarłych, przynajmniej jeszcze kiedyś tak było. Pamiętajmy więc o szacunku dla nich.

Piramida w Rapie – Ciekawe miejsca na Mazurach – Foto: Mireq

Mosty w Stańczykach

Mosty za wsią Stańczyki, zwane są często Akweduktami Puszczy Rominckiej. Znajdują się na północnym krańcu Mazur. Potężne wiadukty na nieczynnej już trasie kolejowej, robią ogromne wrażenie na każdym kto je odwiedzi. Należą do jednych z największych w kraju. Ich budowę prowadzono do roku 1918. Długość 180 m, a wysokość według różnych źródeł 31-36 m. Zapierające dech w piersiach łuki o żelbetowej konstrukcji, których kształt wzorowany jest na rzymskich akweduktach, ucieszą każde oko.
Link: www.stanczyki.com

Mosty w Stańczykach – Foto: Honza Groh (Jagro) Źródło: commons.wikimedia.org

Tężnie w Gołdapi

Gołdap to jedyne uzdrowisko w województwie warmińsko-mazurskim. Przez niektórych zwane jest Mazurskim Ciechocinkiem. Nie bez powodu. Całkiem niedawno zostały tu oddane do użytku, prawie identyczne, jak właśnie w Ciechocinku, tężnie solankowe. Ich koszt zamknął się w kwocie 40 mln złotych. Ta drewniana konstrukcja, o wysokości 8 m i długości 220 m, zasilana jest wodą o leczniczych właściwościach z głębokości 646 m. Dzięki działaniu słońca i wiatru, solanka spływająca po gałązkach tarniny wytwarza wokół siebie mikroklimat o sporej zawartości jodu, magnezu, bromu, sodu, potasu i fluoru. Warto przyjechać i po prostu zdrowo pooddychać 🙂
Link: uzdrowiskogoldap.pl

Tężnie w Gołdapi – Ciekawe miejsca na Mazurach – Foto: Uzdrowisko Gołdap

Zagroda żubrów w Wolisku

Rezerwat Borki, położony w gminie Kruklanki, jest ostoją dla wielu zwierząt. Jego powierzchnia do ponad 235 ha, a charakterystyczny pagórkowaty teren, przeplatany strumykami i małymi jeziorami, porasta bogata flora. W 1953 roku, założono tu Ośrodek Hodowli Żubra. Latem w Wolisku na terenie ośrodka możemy podziwiać na specjalnej platformie kilka osobników tego gatunku podczas karmienia. W 1977 roku, podczas remontu płotu kilka osobników uciekło do lasu. Historia jest o tyle ciekawa, że od tamtej pory żubry żyją tam na wolności.

Zagroda żubrów w Wolisku – Ciekawe miejsca na Mazurach – Foto: Mireq

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać?
Mapa i lista – Ciekawe miejsca na Mazurach do zobaczenia

Artykuł Ciekawe miejsca na Mazurach do zobaczenia pochodzi z serwisu Eloblog.

Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać?

Zestawienie „Atrakcje Turystyczne Mazury” lista i mapa z atrakcjami turystycznymi w Krainie Tysiąca Jezior. Pierwszych 10 miejsc opisanych jest poniżej, natomiast na samym dole znajduje się mapa z zaznaczonymi wszystkimi ważniejszymi atrakcjami turystycznymi. Celem stworzenia listy było wyszukanie atrakcji niezwiązanych bezpośrednio z jeziorami i przystaniami, które mogą urozmaicić pobyt na Mazurach. Jeżeli uważasz, że jakieś miejsce powinno się jeszcze znaleźć na liście, zapraszamy do pozostawienia komentarza. Mapa z atrakcjami turystycznymi Mazur będzie systematycznie uzupełniana. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Mazurach do zobaczenia

Twierdza Boyen w Giżycku

Naszą listę otwiera niesamowita w swych rozmiarach, bo licząca około 100 ha, Twierdza Boyen znajdująca się w Giżycku. Twierdza miała pomieścić 3000 żołnierzy, którzy mieli bronić strategiczny przesmyk pomiędzy jeziorami Kisajno i Niegocin. Powstała w połowie XIX w i swoją funkcję utrzymywała jeszcze podczas I Wojny Światowej. Dzisiaj poza normalnym zwiedzaniem, pełni funkcję letniego centrum rozrywki, gdzie odbywają się koncerty i festiwale, jak np dobrze znany Festiwal Piosenki Żeglarskiej i Morskiej „Szanty w Giżycku”.
Link: www.boyen.gizycko.pl

Twierdza Boyen w Giżycku – Atrakcje Turystyczne Mazury – Foto: Mireq

Zamek w Nidzicy

Zamek powstał z końcem XIV wieku. Został zbudowany z cegły na wysokiej kamiennej podmurówce. Na początku służył krzyżackiemu prokuratorowi, a z biegiem wieków stacjonowały tam również Wojska Polskie, Czeskie i Francuskie. Niemalże całkowitego zniszczenia dokonały naloty Armii Czerwonej i do momentu odbudowy między 1961, a 1965 rokiem, zamek pozostawał ruiną. Odwiedzając zamek natrafimy na działające tam Muzeum Ziemi Nidzickiej. Poza tym miejsce to pełni funkcję Ośrodka Kultury, siedziby Bractwa Rycerskiego oraz hotelu.

Zamek w Nidzicy – Atrakcje Turystyczne Mazury – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Semu

Wilczy Szaniec w Gierłoży

Wilczy Szaniec to znane na całym świecie, schowane wśród drzew miasteczko, na które składa się 200 budynków. To niezwykłe miejsce było kwaterą główną dla wodza III Rzeszy Adolfa Hitlera. W 1944 roku przebywało tu 2000 osób. Również w tym miejscu doszło do słynnego nieudanego zamachu na Führera, przeprowadzonego przez pułkownika Clausa von Stauffenberga. Wykorzystując schrony, baraki i całą infrastrukturę, w tym dworzec kolejowy i dwa lotniska, pracowali tu i decydowali o losach milionów istnień ludzkich, nazistowscy dygnitarze. Między innymi Himmler, Göring, Bormann czy Speer. Wilczy Szaniec to niezwykła atrakcja turystyczna Mazur, która jest na co dzień udostępniona dla zwiedzających.
Link: wilczy szaniec

Wilczy Szaniec w Gierłoży – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Avi1111 dr. avishai teicher

Wioska Garncarska w Kamionce

Działająca we wsi Kamionka, w powiecie Nidzickim „Garncarska Wioska” to niewątpliwie ciekawe miejsce warte odwiedzenia. Projekt kultywowania dawnych tradycji i obyczajów rozpoczęto w 2007 roku. W tej tematycznej wiosce wytwarzane są głownie produkty ceramiczne, krawieckie, produkty z czerpanego papieru lub pamiątki regionalne. Odwiedzając to miejsce zobaczymy warsztaty pokazowe, podczas których poznamy, jak dane produkty były niegdyś wytwarzane. Jeśli nam się spodobają możemy je zakupić i przywieźć do domu.
Link garncarskawioska.pl

Wioska Garncarska w Kamionce – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: S.Czachorowski

Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce

Święta Lipka to wieś sławna już od średniowiecza, która stała się miejscem pielgrzymek ludzi z całej Polski. Początki kultu Maryjnego w Świętej Lipce sięgają jeszcze XIV wieku. Jak głosi ustnie przekazywana historia, doszło tutaj do rzeczy niezwykłej. Pewien skazaniec więziony w kętrzyńskim kościele, dzięki nawiedzeniu Matki Boskiej, wyrzeźbił w drewnie jej wizerunek z dzieciątkiem, a po odzyskaniu wolności zawiesił ją na lipie przy drodze prowadzącej do Reszla. Od tego momentu przy zawieszonym na drzewie wizerunku Matki Boskiej, miały się dokonywać różne cuda, dzięki czemu postawiono tutaj kaplicę. Dziś znajduje się w tym miejscu Sanktuarium Maryjne, którego kustoszami od kilku wieków są Ojcowie Jezuici.
Link: www.swlipka.org.pl

Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Alfista33

Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku

Park Etnograficzny w Olsztynku to ponad 100 lat gromadzenia budynków o zabytkowym charakterze. Początkowy plan, jeszcze z 1909 roku, zakładał gromadzenie najbardziej charakterystycznych budowli z różnych regionów Prus Wschodnich. Obecnie na terenie parku etnograficznego o powierzchni 94 ha znajduje się wiele eksponatów ruchomych i nieruchomych, ulokowanych w 74 obiektach. Te obiekty to budynki sakralne, mieszkalne i gospodarcze, a ich wyposażenie stanowią przedmioty związane z życiem, pracą i obrzędami religijnymi panującymi na wsi w XIX i XX wieku. Odwiedzając muzeum natrafimy na przeszło 10 tys. egzemplarzy ze zbiorów kultury materialnej i sztuki ludowej.
Link: www.muzeumolsztynek.com.pl

Muzeum Budownictwa Ludowego – Chata XVIII/XIX wiek – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Albert Jankowski

Western City Mrongoville w Mrągowie

Miasteczka westernowe to przede wszystkim atrakcja turystyczne dla najmłodszych. Również Kraina Tysiąca Jezior posiada swoje miasteczko w Mrągowie, w którym mieszkają prawdziwi cowboye i Indianie. Zupełnie jak na dzikim zachodzie, na kilkunastohektarowym terenie znajdziemy biuro szeryfa, saloon, szubienicę i amfiteatr, w którym odbywają się pokazy tańca. Przechadzając się po miasteczku możemy znaleźć się w samym środku napadu na bank, dokonywanego przez strzelających bandytów, lub zobaczyć pojedynek rewolwerowców. Od 2015 roku w miasteczku rządzi nowy szeryf, a podatki zostały zniesione. A co za tym idzie? Wstęp na teren miasteczka jest bezpłatny.
Link: mrongoville.pl

Western City Mrongoville – Atrakcje Turystyczne Mazury – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Paweł Marynowski

Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie

Na terenie Puszczy Piskiej w Mazurskim Parku krajobrazowym znajduje park o powierzchni 1000 m², w którym żyją całe gromady zwierząt. Dzięki położeniu w śródleśnych łąkach, mogą tu bytować zwierzęta w środowisku zbliżonym do naturalnego, czego dowodem jest rozmnażanie osobników na terenie parku. Głównym założeniem, jest ochrona wymierających i zagrożonych gatunków dzikich zwierząt. Odwiedzając to miejsce zobaczymy między innymi bizona, wilka, czarngo bociana, żubra, syberyjskiego jelenia oraz szereg ptactwa leśnego. Park jest utrzymywany głównie przez odwiedzających, dlatego karmienie zwierząt jest jak najbardziej dozwolone.
Link: www.kadzidlowo.pl

Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie – Atrakcje Turystyczne Mazury – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: Lilly M

Park Miniatur Warmii i Mazur w Gierłoży

Mazurolandia to park atrakcji, którego głównym celem jest edukacja poprzez zabawę. Tutaj spotkamy się z kulturą i historią Warmii i Mazur. Główną atrakcją Mazurolandii jest Park Miniatur, w którym znajdują się miniatury zabytków regionu jak np. Twierdza Boyen lub Bazylika w Świętej Lipce. Poza miniaturami wśród atrakcji parku znajdziemy pozostałości oranżerii i ogrodu warzywnego Adolfa Hitlera oraz grodzisko rycerskie, w którym przeniesiemy się w czasie do czasów średniowiecza.
Link: www.mazurolandia.pl

Park Miniatur Warmii i Mazur w Gierłoży – Mazurolandia – Źródło: commons.wikimedia.org Foto: P. Krawiec

Bunkry w Mamerkach

W niezamieszkałej leśnej osadzie Mamerki natrafimy na kompleks niezniszczonych bunkrów z czasów II Wojny Światowej, będących główną kwaterą Niemieckich Wojsk Lądowych OKH. Na potrzeby 40 generałów i feldmarszałków, ponad 1500 oficerów i żołnierzy Wermachtu, zbudowano około 250 obiektów o charakterze militarnym. Wśród nich 30 żelbetowych schronów, które zostały oddane bez walki i przetrwały do dziś. Na terenie powstałego w tym miejscy muzeum zobaczyć możemy odtworzone wnętrza schronów łączności OKH, do którego dojdziemy 30 metrowym podziemnym tunelem, rekonstrukcję lodzi U-Boot oraz replikę fragmenty Bursztynowej Komnaty.
Link: www.mamerki.com

Bunkry w Mamerkach – Atrakcje Turystyczne Mazury – Foto: Janericloebe

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca na Mazurach do zobaczenia
Mapa i lista – Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać?

Artykuł Atrakcje turystyczne Mazury – Co zwiedzać? pochodzi z serwisu Eloblog.

Zrabowane i odzyskane obrazy

Po dziś dzień nie udało się odzyskać większości zaginionych dzieł sztuki, jak np. najsłynniejszego Portretu Młodzieńca Rafaela Santiego. Odzyskano jedynie skromną część zrabowanych obrazów. Istnieje jednak pewna pula obrazów, która do Polski wróciła. Przedstawiam dziś odzyskane obrazy, zagrabione podczas II wojny światowej wraz z historią ich odzyskania.

Odwrót Napoleona spod Moskwy – Jerzy Kossak

Odwrót Napoleona to temat, który Kossak wielokrotnie odtwarzał. Dlatego wiele prac, poza muzeami w Warszawie i Łodzi, znajdowało się w rękach prywatnych. Pewnego dnia Polska placówka dyplomatyczna w Niemczech otrzymała informację na temat bliżej nieznanego obrazu z 1927 roku. Pozostający anonimowym pewien skruszony niemiecki kombatant, za pośrednictwem adwokata zdecydował się obraz zwrócić do Polski. Jak twierdził, stacjonując podczas wojny gdzieś pod Krakowem, zabrał obraz z jakiegoś zamku, bądź domu aptekarza. Nie udało się zdobyć informacji do kogo obraz mógł należeć, dlatego pozostaje w depozycie Muzeum Narodowego w Krakowie, do czasu aż zgłosi się do niego osoba z prawem do własności.

Odwrót Napoleona spod Moskwy – Jerzy Kossak – Zrabowane i odzyskane obrazy

Trójca Święta – Georg Pencz

Dzieło zostało zakupione dla Muzeum Narodowego w Warszawie w 1880 roku od Wojciecha Kolasińskiego. Jeszcze do 1939 roku obraz był wielokrotnie wystawiany. Został zrabowany przez wojska niemieckie. W 2001 roku ustalono, że obraz znajduje się w muzeum w Miami w Stanach Zjednoczonych, gdzie wcześniej został zakupiony w Monachium w latach 50. Dyrektor Viscaya Museum po analizie porównawczej z przedwojennymi zdjęciami, podjął decyzję o zwrocie obrazu do Warszawy.

Trójca Święta – Georg Pencz

Kwiaty w szklanym wazonie – Jacob van Walscapelle

Obraz nabyto w 1935 roku dla Muzeum Narodowego w Warszawie, z kolekcji należącej do dr Jana Popłowskiego. Prawdopodobnie jeszcze do 1944 roku znajdował się w zbiorach Muzeum, po czym został uznany za zaginiony. Miejsce jego lokalizacji nie było znane jeszcze do lat 90. Dopiero w 1998 roku kobieta mieszkająca w USA wystawiła obraz do sprzedaży w domu aukcyjnym Sotheby’s. Po informacji, że znajduje się on w katalogu polskich strat wojennych, kobieta postanowiła obraz zwrócić i zachować anonimowość.

Kwiaty w szklanym wazonie – Jacob van Walscapelle

Chłopi w karczmie – Adriaen Brouwer

Do wybuchu II wojny światowej obraz znajdował się w Muzeum Narodowym w Warszawie, które od 1933 roku było jego właścicielem, po tym jak zakupiło je z Muzeum Straussa w Wiedniu. W 1997 roku zakupił go na aukcji w Londynie marszand Johnny van Haeften, celem dalszej odsprzedaży. Początkowo uznany za kopię, został zauważony przez specjalistów z Muzeum Narodowego. Głębsza analiza potwierdziła autentyczność, a dzięki Ambasadzie RP w Londynie udało się obraz zwrócić do Polski.

Chłopi w karczmie – Adriaen Brouwer – Zrabowane i odzyskane obrazy

Portret śmiejącego się mężczyzny – autor nieznany

O tym dziele i jego losach wiemy nie wiele. Został zrabowany z nieznanego miejsca w Warszawie i zwrócony w 2005 roku przez osobę, która niewiele pamiętała, jak i skąd dokładnie obraz zdobyła. Do momentu odnalezienia prawowitego właściciela pozostanie on w depozycie Muzeum Warszawy.

XVIII-wieczny portret śmiejącego się mężczyzny – Zrabowane i odzyskane obrazy

Kobieta w fotelu – Charles Francois Hutin

Obraz z prywatnej kolekcji Franciszka i Marii Małgorzaty z Radziwiłłów Potockich, który został złożony w 1939 roku, jako depozyt w Warszawskim Muzeum Narodowym. Dzięki wysokiej wartości artystycznej został wywieziony do III Rzeszy zaraz po zajęciu stolicy. Dopiero w 2002 roku obraz wypłynął na antykwarycznym rynku w Paryżu. Dzięki prowadzonych negocjacjach przez spadkobiercę po Potockich, obraz wrócił do właściciela i finalnie ma znaleźć się w warszawskim Muzeum Narodowym.

Kobieta w fotelu – Charles Francois Hutin

Portret dworzanina – Jan Mostaert

Dzieło pochodzące z kolekcji gromadzonej przez Izabelę Działyńską z Czartoryskich. Dnia 9 października 1944 roku zostało wywiezione do Austrii. Przez długie lata obrazu nie udało się namierzyć. Okazało się, że już w 1948 roku obraz znalazł się w jednej z nowojorskich galerii. Został zakupiony przez A. D. Williams, która podarowała go Virginia Museum of Fine Arts w Richmond. Dzięki badaniom przeprowadzonym przez muzeum pod kątem możliwości pochodzenia z rabunku wojennego, obraz został zwrócony. Finalnie znajduje w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.

Portret Dworzanina – Jan Mostaert

Portret czytającego mężczyzny – Pieter de Grebber

To siedemnastowieczne dzieło holenderskiego malarza, nabył na aukcji w Berlinie w 1917 roku znany warszawski antykwariusz Abe Gutnajer. Został zamordowany w lipcu 1943 roku, a jego mieszkanie okradziono również z obrazu. W 2006 roku obraz pojawił się na aukcji w Londynie w domu aukcyjnym Christie’s. Dzięki ekspertom z The Art Loss Register, firmy specjalizującej się w poszukiwaniach zrabowanych dzieł sztuki oraz dzięki polskiej placówce dyplomatycznej, aukcję udało się przerwać. Po długich i żmudnych negocjacjach, obraz udało się zwrócić do spadkobierców po Gutnajerach.

Portret czytającego mężczyzny – Pieter de Grebber

W żniwa – Aleksander Mroczkowski

Przed wojną obraz należał do zbiorów Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Ten obraz ucznia Jana Matejki został odnaleziony w Stanach Zjednoczonych na wyprzedaży garażowej, przez pewnego kolekcjonera dzieł sztuki w stanie Kentucky. Mimo złej kondycji obrazu, udało mu się odczytać nazwisko malarza. Podejrzewając, że może pochodzić z kradzieży skontaktował się z Ambasadą RP w Waszyngtonie. 28 kwietnia 2008 roku obraz, jak się w między czasie okazało zrabowany z warszawskiej Zachęty, formalnie przekazano do Muzeum Narodowego w Warszawie.

W żniwa – Aleksander Mroczkowski – Zrabowane i odzyskane obrazy

Portret Jana III Sobieskiego – autor nieznany

Nieznany z autora portret króla Jana III Sobieskiego, który został nabyty po 1870 roku przez szwedzkiego antykwariusza polskiego pochodzenia, dla Polskiego Muzeum Narodowego w Rapperswilu w Szwajcarii. Po 1927 roku obraz został przewieziony do Warszawy, zgodnie z wolą założyciela muzeum. Przez kilka lat był wypożyczany i zdobił wiele reprezentacyjnych gmachów. Został wywieziony w 1944 roku. W 2011 roku obraz pojawił się na aukcji w Hamburgu, a dzięki zgromadzonej dokumentacji MSZ udało się obraz zidentyfikować i powiązać ze zbiorami z Rapperswilu.

XIX-wieczny portret Jana III Sobieskiego – Zrabowane i odzyskane obrazy

Orszak – Witold Wojtkiewicz

Namalowany przez Witolda Wojtkiewicza w 1908 roku obraz był wielokrotnie wystawiany w Krakowie i należał do osoby prywatnej. Został skradziony najpewniej w 1942 roku. Brak informacji, w jaki sposób wrócił do Polski w 70 latach. Wiemy, że znajduje się w depozycie warszawskiego Muzeum Narodowego, do czasu aż spadkobiercy właściciela przedstawią dokumenty potwierdzające tytuł do własności.

Orszak – Witold Wojtkiewicz – Zrabowane i odzyskane obrazy

Czaty – Józef Brandt

Obraz od 1913 roku znajdował się w warszawskiej Zachęcie i należał do zbiorów Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. W 1939 roku został przewieziony do Muzeum Narodowego w Warszawie, a następnie wywieziony z kraju. Jego losy były nieznane, aż do 2012 roku, kiedy pojawił się na aukcji pod Bostonem. Dzięki działaniom Ambasady RP w Waszyngtonie obraz z aukcji został wycofany. Eksperci potwierdzili jednoznacznie autentyczność i przedstawili dowody ówczesnej posiadaczce obrazu, że został zrabowany podczas wojny, dzięki czemu zdecydowała się zwrócić go Polsce.

Czaty – Józef Brandt

Madonna pod jodłami – Lucas Cranach

Madonna pod Jodłami to jeden z najcenniejszych odzyskanych obrazów. Od początku XVI wieku, aż do 1943 roku, znajdował się w katedrze św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu. W obawie przez nalotami aliantów zdecydowano ukryć obraz w klasztorze w Henrykowie, a następnie wywieziono go do Kłodzka. Między 1946, a 1947 rokiem stworzono kopię obrazu, która została podmieniona, a oryginał został nielegalnie wywieziony do Berlina przez niemieckiego duchownego. W 2012 roku udało się pozyskać informację na temat oryginału, a za sprawą negocjacji obraz wrócił do Wrocławia.

Madonna pod jodłami – Lucas Cranach

Schody pałacowe – Francesco Guardi

Od 1925 roku własność warszawskiego muzeum zakupiona od Leona Kranca. Jako obraz z kategorii najcenniejszych został szybko zabezpieczony przez Niemców i przeznaczony do wywozu do III Rzeszy. W latach 90 uzyskano informację o jego prawdopodobnej lokalizacji. Obraz znajdował się na terenie Niemiec, co w 2003 roku zostało potwierdzone przez stronę niemiecką. Aż do 2013 roku prowadzono starania o zwrot obrazu do Polski. W 2014 roku w rozmowie telefonicznej z Radosławem Sikorskim niemiecki minister spraw zagranicznych zapowiedział zwrot dzieła, a oficjalne przekazanie odbyło się 31 marca 2014 roku w Berlinie.

Schody pałacowe – Francesco Guardi

Mężczyzna w futrzanej czapce – Aleksander Orłowski

„Mężczyzna w futrzanej czapce” to jedna z akwarel pochodzących z kolekcji rysunków i grafik należącej niegdyś w większości do znanego kolekcjonera Dominika Witke-Jeżewskiego. W 1944 roku zostały wywiezione do zamku Fischhorn w Austrii, a w 1945 roku część umieszczonych tam dzieł została zrabowana przez wycofujących się Niemców, a część wpadła w ręce zamieszkujących tam Austriaków. „Mężczyzna w futrzanej czapce” znalazł się w rękach rodziny z Zell am See, która wyemigrowała do Ameryki Południowej. Wieloletnie negocjacje z posiadaczem dzieła, za pośrednictwem placówki dyplomatycznej, zakończyły się uroczystym przekazaniem obrazu w gmachu MSZ w marcu 2014 roku.

Mężczyzna w futrzanej czapce – Aleksander Orłowski

Spokojne morze przy skalistym brzegu – Pieter Mulier

Obraz należał do zbiorów Albrechta Sebischa, a od roku 1880 roku był udostępniany w Śląskim Muzeum Sztuk Pięknych. Dzieło to zaginęło najprawdopodobniej w 1945 roku po zajęciu terenów przez Armię Czerwoną. Obraz pojawił się na aukcji w Mediolanie. Aukcja została wycofana dzięki działaniom włoskich służb skarbowych i Instytutowi Polskiemu w Rzymie, na podstawie przygotowanej dokumentacji przez MSZ. Oficjalnie został przekazany do Muzeum Narodowego we Wrocławiu 3 lipca 2015 roku.

Spokojne morze przy skalistym brzegu – Pieter Mulier

Artykuł został napisany na podstawie informacji przedstawionych na stronach MSZ.

Kończąc tę listę, pragnę wyrazić nadzieję, że wraz z upływem czasu uda się odzyskać więcej utraconych dóbr kultury, zrabowanych podczas II wojny światowej. Nie tylko z kategorii malarstwa, ale także z innych dziedzin, aby pozostały dla potomnych, u swoich prawowitych właścicieli.

Artykuł Odzyskane obrazy zrabowane podczas wojny pochodzi z serwisu Eloblog.

Ciekawe miejsca nad morzem do zobaczenia

Kolejna lista miejsc na Pomorzu, które warto zobaczyć. Tym razem przygotowane są niezwykłe i ciekawe miejsca nad Morzem Bałtyckim. Poznaj kilka miejsc, dzięki którym spędzisz miło czas nad Bałtykiem. Lista może się przydać szczególnie podczas kiepskiej pogody, albo jako urozmaicenie ciągłego leżenia na plaży. Pierwszych kilkanaście ciekawych miejsc jest opisanych, pozostałe wyszczególnione są na mapie na samym dole. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Pomorze – Co zwiedzać?

Ruchome Wydmy Łączka

Bardzo ciekawy obszar Słowińskiego Parku Narodowego, w którym dochodzi do procesu przemieszczania się wydm. Piasek, który wyrzuca morze, osadzany jest na plaży, a następnie z pomocą wiatrów przemieszcza się nad mierzeję Łebską. Naprzemiennie zachodzi wywiewanie, transport, osadzanie i wywiewanie. Ruchome wydmy, wraz z największą – Łączką (Lącka), są jednym z najciekawszych miejsc nad polskim morzem. Za niewielką opłatą każdy może wejść do parku by podziwiać cuda tworzone przez naturę.

Wydma Łączka – Ciekawe miejsca nad Morzem Bałtyckim – Foto: Klaus-Dieter Keller Źródło: commons.wikimedia.org

Westerplatte w Gdańsku

Westerplatte to półwysep w Gdańsku, który jest ciekawym i ważnym miejscem historycznym. Jest symbolem rozpoczęcia II Wojny Światowej. Miejsca związane z obroną Westerplatte zostały wpisane na listę pomników historii. W tym miejscu postawiono pomnik upamiętniający bohaterską obronę Polaków przeciw agresji niemieckiej we wrześniu 1939 roku. Obrona Westerplatte stała się symbolem rozpoczęcia II Wojny Światowej.

Westerplatte w Gdańsku – Ciekawe miejsca nad Morzem Bałtyckim – Foto: Tomasz Kapczyński

Groty Mechowskie

Jaskinia Mechowska jest ciekawym miejscem, pomnikiem przyrody nieożywionej oraz ważnym punktem odwiedzanym przez turystów. Wody, które przesączały się przez skały, wypłukiwały luźniejszy materiał i stworzyły miejsce zapierające dech w piersiach. Trasa turystyczna, która tamtędy przebiega, ukazuje charakterystyczne skalne kolumny z piaskowca, korytarze i sporą salkę. Dno jest pokryte piaskiem i sztucznym żwirem ułatwiającym zwiedzanie. Wszystko jest dobrze widoczne dzięki elektrycznemu oświetleniu, które tam zamontowano.

Groty Mechowskie – Ciekawe miejsca nad Morzem Bałtyckim – Foto: 1bumer Źródło: commons.wikimedia.org

Ruiny Kościoła św. Mikołaja w Trzęsaczu

W niewielkiej miejscowości wypoczynkowej jaką jest Trzęsacz, możemy przekonać się na własne oczy o niszczycielskiej sile morskich fal. Na klifowym brzegu, nad samym urwiskiem znajduje się unikalny zabytek w postaci ruin kościoła. Do dzisiaj zachowała się tylko jedna ściana zbudowanego na przełomie XIV i XV wieku kościoła św. Mikołaja. Jest to ciekawe miejsce, warte zobaczenia przez każdego turystę. Od 2001 roku klif zabezpieczany jest przed osuwaniem specjalną opaską, a same ruiny otrzymały wzmocniony fundament.

Ruiny kościoła św. Mikołaja w Trzęsaczu – Foto: Rafal-72 Źródło: commons.wikimedia.org

Most Zwodzony w Dziwnowie

Niewątpliwe ciekawym miejscem Dziwnowa jest jeden z niewielu w kraju mostów zwodzonych. Został oddany do użytku w 1994 roku i jest mostem drogowym. Dzięki mechanizmom elektrycznym i przeciwwagom, skomplikowana konstrukcja otwiera drogę dla jednostek pływających. Most w sezonie letnim jest otwierany w pełnych godzinach i stanowi ciekawe widowisko, które za każdym razem trwa kilka minut.

Most zwodzony w Dziwnowie- Foto: Hermod Źródło: commons.wikimedia.org

Ogrody Tematyczne Hortulus w Dobrzycy

Zespół ogrodów podzielony na 28 kategorii pod względem tematycznym. Jest ciekawym miejscem na Pomorzu dla każdego, niezależnie od wieku. Na powierzchni 4 ha można zobaczyć tworzone już od 1992 roku różne kompozycje kwiatowe. W zależności od tematu np. ogród japoński, francuski, śródziemnomorski, ziołowy, skalny czy warzywny. Jeżeli ktoś nie ma własnego ogrodu, to po wizycie w Hortulusie na pewno go zapragnie. A jeżeli już posiada, to z pewnością znajdzie wiele nowych inspiracji.
Link: www.hortulus.com.pl

Ogrody Tematyczne Hortulus – Foto: Hortulus Źródło: commons.wikimedia.org

Obrotowa Kawiarnia w Kołobrzegu

W kompleksie hotelowym Arka Medical SPA, na jedenastym piętrze znajduje się obrotowa kawiarnia, która jest również punktem widokowym. Niezwykłe miejsce nad polskim morzem. Oprócz chwalonej kawy i słodkich łakoci, nasycimy się tu również widokami wokół nas. Niezależnie od miejsca w którym siądziemy. A wszystko to dzięki specjalnemu mechanizmowi, na którym zamontowano szklane pomieszczenie w kształcie rotundy, które wciąż powoli się obraca.
Link: www.arka-mega.pl

Budynek Arki w Kołobrzegu, na górze kawiarnia – Foto: Azymut (Rafał M. Socha) Źródło: commons.wikimedia.org

Aleja Gwiazd w Międzyzdrojach

Do jednych z najpopularniejszych ciekawych miejsc nad Bałtykiem, śmiało można zaliczyć sławną Aleję Gwiazd w Międzyzdrojach. To około 100 metrowy deptak, na którym znajdziemy wmontowane płyty z mosiądzu z odciśniętymi dłońmi wybitnych twórców filmów i sztuki. Dodatkowo przechadzając się po alei dostrzeżemy rzeźby reżyserów i aktorów, między innymi Andrzeja Wajdy i Jana Machulskiego.

Aleja Gwiazd w Międzyzdrojach – Ciekawe miejsca nad Morzem Bałtyckim – Foto: DŚF

Wyrzutnie Rakiet V3 na Wyspie Wolin

Na południowy-zachód od Międzyzdrojów, w sąsiednim Zalesiu znajduje się niezwykłe miejsce. W tym miejscu podczas II Wojny Światowej powstał tajny, doświadczalny poligon wyrzutni rakiet V3. Dzisiaj znajduje się tutaj Bunkier-Muzeum, w którym znajdziemy ekspozycję związaną z niemiecką wyrzutnią oraz jej pozostałe fragmenty. Przy muzeum znajduje się kantyna, w której ugasimy pragnienie.
Link: www.bunkierv3.pl

Wyrzutnie rakiet V3 na Wyspie Wolin – Foto: Adam Z., nephew of Julo Źródło: commons.wikimedia.org

Gwiazda Północy w Jastrzębiej Górze

Obelisk Gwiazda Północy w Jastrzębiej Górze jest usytuowany w bardzo ciekawym miejscu. Otóż postawiono go w miejscu wysuniętym najdalej na północ w Polsce. Został ustawiony przez Towarzystwo Przyjaciół Jastrzębiej Góry. Wcześniej sądzono, że to Przylądek Rozewie ma miano najdalej wysuniętego na północ miejsca, jednak dokładniejsze pomiary wskazały to miejsce. Gwiazda Północy jest ustawiona na klifowym wybrzeżu, na końcu ulicy Norwida w Jastrzębiej Górze.

Gwiazda Północy w Jastrzębiej Górze – Foto: Tomasz Kapczyński

Helski Cypel

Cypel Helski wraz z całym półwyspem jest bardzo ciekawą formą geomorfologiczną. Jest zbudowany całkowicie z piasku, który cały czas nanoszony jest przez prądy morskie, tworząc kraniec Polski. Wciąż dodawane ziarenka piasku powiększają ten ląd o centymetry, które w zależności od fal są mniej lub bardziej widoczne. Silne prądy uniemożliwiają kąpiel w tym niezwykłym miejscu, jednak jest to chyba najciekawsze miejsce do obserwacji sztormów. Teren jest chronionym obszarem Natura 2000, a na samym końcu cypla znajduje się 6 siedlisk przyrodniczych.

Helski Cypel – Ciekawe miejsca nad Morzem Bałtyckim – Foto: Tomasz Kapczyński

Rezerwat Przyrody Ptasi Raj

Na Wyspie Sobieszewskiej znajduje się rezerwat przyrody Ptasi Raj. Przez rezerwat poprowadzona jest ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna o długości 6 km. Częściowo prowadzi również przez plażę. Na ścieżce zlokalizowane są liczne punkty-przystanki z tablicami informacyjnymi. W Ptasim Raju możemy zaobserwować wiele gatunków ptaków. Najlepszy okres do odwiedzenia tego miejsca jest od kwietna do października. Sam rezerwat został utworzony w 1959 roku i obejmuje obszar 198 ha.

Rezerwat Przyrody Ptasi Raj – Foto: Panek Źródło: commons.wikimedia.org

Zobacz także uzupełnienie: Atrakcje turystyczne Pomorze – Co zwiedzać?
Mapa i lista – Ciekawe miejsca nad morzem do zobaczenia

Artykuł Ciekawe miejsca nad morzem do zobaczenia pochodzi z serwisu Eloblog.

Atrakcje turystyczne Pomorze – Co zwiedzać?

Zestawienie „Atrakcje Turystyczne Pomorze” lista i mapa z najważniejszymi atrakcjami turystycznymi w województwach pomorskim i zachodniopomorskim. Zestawienie obejmuje najważniejsze i najpopularniejsze obiekty na Pomorzu. Pierwszych kilkanaście opisanych jest poniżej, natomiast na samym dole znajduje się mapa z zaznaczonymi wszystkimi atrakcjami. Jeżeli uważasz, że jakieś miejsce powinno się jeszcze znaleźć na liście, zapraszamy do pozostawienia komentarza. Mapa z atrakcjami turystycznymi Pomorza będzie systematycznie uzupełniana. Kolejność miejsc nie ma znaczenia.

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca nad morzem do zobaczenia

Bazylika Mariacka w Gdańsku

Budowla Bazyliki Konkatedralnej Wniebowzięcia NMP w Gdańsku to atrakcja turystyczna pomorza, która zachwyca nas swym ogromem. Budowę rozpoczęto w 1343 roku i trwała ona etapami przez 159 lat. Jej kubatura jest bliska 155 tys. m³, a okazałe sklepienie gwieździste i kryształowe utrzymuje 27 wolnostojących filarów. Tą budowlę o wysokości 30 m oświetla w środku 37 ogromnych okien, z których największe okno ozdobione witrażem ma powierzchnię 127 m². Ta atrakcja turystyczna Pomorza jest największą na świecie świątynią wybudowaną z cegły. W jej wnętrzach znajduje się wiele średniowiecznych dzieł sztuki, takich jak Piękna Madonna Gdańska, ołtarz św. Barbary czy zegar astronomiczny.
Link: www.bazylikamariacka.pl

Bazylika Mariacki w Gdańsku – Atrakcje Turystyczne Pomorze – Foto: Tomasz Kapczyński

Zamek w Malborku

Ten gotycki zamek krzyżacki otoczony fosą jest jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych nie tylko na Pomorzu, ale i w całym kraju. Zamek znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Został wybudowany przez Zakon Krzyżacki w latach 1274-1457 i stał się jedną z największych twierdz w średniowiecznej Europie. W 1309 roku zamek zostaje siedzibą wielkiego mistrza, dzięki czemu Malbork stał się stolicą Państwo Zakonu Krzyżackiego. Ten największy zamek w Polsce wraz z muzeum udostępniony jest do zwiedzana. Odwiedzają go nie tylko Polacy, ale i turyści z całego świata.
Link: www.zamek.malbork.pl

Zamek w Malborku – Atrakcje Turystyczne Pomorze – Foto: DerHexer Źródło: commons.wikimedia.org

Muzeum Obrony Wybrzeża na Helu

Muzeum zostało otwarte w 2006 roku, prezentuje swoje wystawy w obiektach poniemieckiej baterii artylerii Schleswig-Holstein. W 1940 roku zainstalowano tu działa kalibru 406 mm, które były największymi na świecie tego typu montowanymi w stacjonarnych bateriach. Choć działa zostały szybko zdemontowane i nie zobaczymy ich w muzeum, to dziś możemy zwiedzać różne obiekty militarne. Do największych atrakcji muzeum możemy zaliczać sporych rozmiarów wieżę kierowania ogniem, podstawę działa stanowiska ogniowego B-2, wokół której znajdziemy schrony, działa, pojazdy wojskowe i inny sprzęt militarny.
Link: www.helmuzeum.pl

Muzeum Obrony Wybrzeża na Helu – Atrakcje Turystyczne Pomorze – Foto: Tomasz Kapczyński

Latarnia Morska w Świnoujściu

Latarnia morska w Świnoujściu jest największą latarnią morską w Polsce i jedną z najwyższych w Europie, dzięki czemu jest ważną atrakcją turystyczną pomorza. Mierzy 64,8 m wysokości i składa się z trzech części: wieży i dwóch budynków z urządzeniami radiolatarni, w których kiedyś mieszkali latarnicy z rodzinami. Została zbudowana w latach 1854-1857 i była dość sporym osiągnięciem architektonicznym jak na ówczesne czasy. Obiekt jest udostępniony dla zwiedzających, a z góry możemy podziwiać ujście Świny.
Link: www.latarnia-morska.org

Latarnia Morska w Świnoujściu – Atrakcje Turystyczne Pomorze – Foto: sebdok Źródło: commons.wikimedia.org

Dar Pomorza w Gdyni

Statek „Dar Pomorza” to atrakcja Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Ten trzymasztowiec został zbudowany w roku 1909, z przeznaczeniem szkolenia niemieckiej marynarki handlowej. Został zakupiony w 1209 roku z datków społeczeństwa Gdańska i wtedy otrzymał swoją dzisiejszą nazwę. W swojej historii odbył 102 rejsy szkolne, wyszkolił ponad 13 tys. studentów i przepłynął blisko pół miliona mil morskich. Dziś jest statkiem-muzeum udostępnionym jako atrakcja Pomorza dla turystów. Kupując bilet wstępu zobaczymy maszynownię, międzypokład, magazyn żagli pomieszczenia oficerskie, kuchnię czy dziobówkę.
Link: www.nmm.pl

Dar Pomorza w Gdyni – Atrakcje Turystyczne Pomorze – Foto: Tomasz Kapczyński

Skansen Słowian i Wikingów w Wolinie

Otwarty do zwiedzania w 2008 roku średniowieczny skansen założony na wyspie Wolińska Kępa. Znajdziemy w nim rekonstrukcje 27 chat otoczonych obronnym wałem. W skansenie odbywają Festiwale Słowian i Wikingów. Planuje się dalszą rozbudowę o kolejne repliki chat, stoczni szkutnictwa historycznego oraz warsztatów zajmujących się pokazami produkcji w zakresie jubilerstwa, garncarstwa i tkactwa. Poza tym, że skansen jest atrakcją turystyczną, jest również scenerią dla wielu filmów tematycznych.
Link: www.jomsborg-vineta.com

Skansen Słowian i Wikingów w Wolinie – Foto: Radosław Drożdżewski (Zwiadowca21) Źródło: commons.wikimedia.org

Latarnia Morska w Kołobrzegu

Latarnia jest wizytówką Kołobrzegu, a jej wizerunek zamieszczony jest na prawie każdej pocztówce. Latarnia ma 26 m wysokości, zasięg jej światła to 16 mil morskich, a widok z niej gwarantuje wspaniałą panoramą Morza Bałtyckiego i miasta. Taras widokowy otwarty jest cały rok, nie jest jednak jedyną atrakcją turystyczną latarni. Znajduje się tu również kawiarnia pełniąca też funkcję klubu muzycznego, ekspozycja poświęcona historii latarni morskiej oraz zbiór minerałów. Kołobrzeska latarnia jest również miejscem spotkań mieszkańców i nadmorskich turystów.
Link: www.latarnia.kolobrzeg.pl

Latarnia Morska w Kołobrzegu – Foto: Klugschnacker Źródło: commons.wikimedia.org

Gabinet Figur Woskowych w Międzyzdrojach

Tutaj możesz spojrzeć w twarz Baracka Obamy, puścić oczko do Angeliny Jolie czy stanąć na baczność przy marszałku Piłsudskim. Gabinet figur woskowych w Międzyzdrojach jest jednym z największych tego typu w kraju, co daje mu status popularnej atrakcji turystycznej nad polskim morzem. Znajduje się tu ponad sto figur woskowych polityków, aktorów, muzyków czy postaci kinowych. To doskonałe miejsce dla odwiedzającego w każdym wieku, a fotografia z ulubioną postacią to pamiątka znad morza jakich mało.
Link: www.woskowe.pl

Gabinet Figur Woskowych w Międzyzdrojach – Atrakcje Turystyczne Pomorze – Foto: DŚF

Latarnia Morska w Niechorzu

Kolejna warta odwiedzenia latarnia morska znajduje się w Niechorzu. Widoczna z daleka wieża ma 45 m wysokości, a taras widokowy ulokowany na 37 m jest doskonałym punktem obserwacyjnym dla turystów. Latarnia została wybudowana 1866 roku, ma kształt ośmiokąta i jest drugą pod względem wysokości latarnią morską nad polskim morzem. Z góry zobaczymy nie tylko Bałtyk i plażę, ale pobliski park miniatur latarni morskich.

Latarnia Morska w Niechorzu – Atrakcje Turystyczne Pomorze

Park Miniatur Latarni Morskich w Niechorzu

Doskonałe miejsce dla tych, którzy chcą zobaczyć wszystkie polskie latarnie morskie, ale nie mają czasu by odwiedzić każdą z osobna. Ten wyjątkowy park miniatur jest wspaniałą atrakcją turystyczną dla każdego bez względu na wiek. Obok miniatur latarni w skali 1:10 znajdziemy opisy budowli, piękne kwiaty oraz sklep z pamiątkami. Dzięki takiej rozrywce jesteśmy w stanie zwiedzić całe pomorze w niecałą godzinę. Ponadto w parkowej kawiarence można kupić pyszne lody i inne desery.
Link: park-miniatur-latarni.pl

Park Miniatur Latarni Morskich w Niechorzu – Atrakcje Turystyczne Pomorze

Muzeum Bursztynu w Jarosławcu

Otwarte w 2014 roku prywatne muzeum poświęcone historii i tematyce bursztynu, którego tak chętnie turyści poszukują na bałtyckich plażach. W zbiorach muzealnych znajduje się ponad 1500 eksponatów, z czego 200 zawsze prezentowana jest na wystawach. Wystawa podzielona została na trzy części: 1. Bursztynowy las, gdzie poznamy genezę bałtyckiego bursztynu, 2. Kopalnia poświęcona złożom i wydobyciu, 3. Inkluzje, czyli flora i fauna zamknięta na wieki w bałtyckim bursztynie. Muzeum jest doskonałą atrakcją turystyczną nie tylko w deszczowe dni.
Link: www.muzeumbursztynu.pl

Muzeum Bursztynu w Jarosławcu – Atrakcje Turystyczne Pomorze

Muzeum Motyli we Władysławowie

Muzeum mieści się w wieży widokowej Domu Rybaka we Władysławowie i jest prywatną kolekcją zbieraną z pasją już od 1937 roku. Wystawa gromadzi ponad 400 gablot, w których znajdują się tysiące owadów i motyli prawie z całego świata, wraz z opisami najważniejszych cech. Różnorodność gatunków i kolorów owadów wprawi w zachwyt nie jednego turystę. Ta niewątpliwa atrakcja turystyczna posiada również swoją filię w Łebie.
Link: www.muzeummotyli.pl

Muzeum Motyli we Władysławowie – Atrakcje Turystyczne Pomorze – Foto: Tomasz Kapczyński

Zobacz także uzupełnienie: Ciekawe miejsca nad morzem do zobaczenia
Mapa i lista – Atrakcje turystyczne Pomorze – Co zwiedzać?

Artykuł Atrakcje turystyczne Pomorze – Co zwiedzać? pochodzi z serwisu Eloblog.

Kopalnia złota na Ślęży

Podczas prac archeologicznych na terenie kościoła na szczycie Ślęży, georadar skanujący na głębokości do 7 m, wykazał zagadkową anomalię. Ta nieprawidłowość w badanym gruncie stała się powodem dyskusji, czym tak naprawdę może być. Mówi się o piwnicach starego zamku, na fundamentach którego postawiono pierwszy kościół, oraz o możliwym szybie górniczym. O ile wiemy o istnieniu zamku na Ślęży, o tyle mniej wiemy o ewentualnym wydobyciu np. złota.

Poniżej film, który znaleźliśmy w sieci, w którym wypowiadają się osoby biorące udział w badaniach. Miedzy innymi dr Adam Szynkiewicz z Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Jest to fragment audycji Radia RAM, dostępnej również w większej części na stronie radia.

Kościół Nawiedzenia NMP na Ślęży

Badania pod posadzką kościoła – Szczyt Ślęży

A tak oto prezentuje się wizualizacja zamku na szczycie Ślęzy, na którego fundamentach postawiono kościół.

Wyobrażenie zamku na szczycie Ślęży

Plan zamku na tle obecnego kościoła – Szczyt Ślęży

Oto archiwalne zdjęcie prac archeologicznych prowadzonych na szczycie Ślęzy w 1929 roku. Prace prowadziło dwóch niemieckich archeologów F. Gürich i M. Hellmich. Odnaleźli dwa szyby oraz sztolnię, które wiąże się z wydobyciem złota. Czy tak było naprawdę i czy to była kopalnia złota na Ślęży, tego już nie wiadomo.

Kopalnia złota na Ślęży – Badania archeologiczne rok 1929

Temat badań poruszony był w tych dwóch artykułach.
– „Kopalnia złota pod szczytem Ślęży” – Sudety nr 1 (70) 2007 K. Krzyżanowski, D. Wójcik
– „Powrót na Ślężę, czyli gdzie jest biały domek” – Sudety nr 3 (83) 2008 K. Krzyżanowski, D. Wójcik
Wątek poruszony jest także na www.sztolnie.fora.pl.

Silingowie

W kwestii istnienia grup Silingów na Śląsku to wiemy na tyle mało, że trudno jest wyciągać jakiekolwiek wnioski. O Silingach wspominał sam Ptolemeusz. Jednak łączenie ich z jakimiś konkretnymi ludami przebywającymi na Śląsku jest czytso hipotetyczne.

A tak oto obecność Silingów na Śląsku opisuje Norman Davies w swojej książce Mikrokosmos, str 70.

„Istnieje zgoda co do tego, że Wandalowie pochodzili z północnej Jutlandii. […] W III stuleciu n.e. dotarli oni już – z obszarów nad dolną Wisłą – do doliny w środkowym biegu Odry, gdzie trafili w orbitę zainteresowania autorów rzymskich, którzy określili ich mianem Silingi oraz Asdingi. […] Ich pobyt na Śląsku zbiegł się bowiem ze szczytową fazą rzymskiej penetracji gospodarczej. […]
Niemniej jednak pobyt Wandalów – tak jak ich poprzedników – nie miał trwać wiecznie. W 406 roku n.e. pod presją następnej fali migracyjnej Wandalowie przyłączyli się do Gotów, Swebów i Alanów, wraz z którymi dokonali śmiałego zimowego najazdu na cesarstwo […]”

Zdjęcie Normana Daviesa wykorzystane w filmie.
Autor: Quest-88 Źródło: commons.wikimedia.org.

Dla tych, co nie widzieli jeszcze filmu o Masywie Ślęży, zamieszczam go poniżej.

Na koniec chciałbym podziękować za wszystkie komentarze, które motywują nas do dalszej pracy.

Artykuł Pytania i odpowiedzi – Kopalnia złota na Ślęży pochodzi z serwisu Eloblog.

Czy jest coś bardziej trwałego niż historia wykuta w kamieniu? Kamienna rzeźba potrafi przetrwać tysiąclecia. Nawet gdy zapomniana, poddawana była przez długi okres niszczycielskim działaniom natury. Jednak niezwykle ciężko jest datować powstanie rzeźb kamiennych. Nawet gdyby użyć do tego metody datowania radiowęglowego, to uda nam się ustalić jedynie wiek kamienia, a nie kiedy powstała z niego rzeźba…

Starożytne rzeźby kultowe

Starożytne rzeźby ślężańskie najczęściej uznaje się za rzeźby kultowe, pełniące funkcje religijne w sanktuarium pogańskim, jakim był Masyw Ślęży. Miały one utracić swoje znaczenie dopiero w czasach chrystianizacji Polski i zostać porozrzucane po zboczach i okolicach góry. W Kwestii tego, że rzeźby miały charakter kultowy, większość badaczy nie ma wątpliwości. Jednak nie ma odpowiedzi na pytania, czy rzeźby pełniły swoją funkcję religijną od momentu powstania, aż do X wieku. Nie wiadomo też, czy znajdowały się pierwotnie na samym szczycie góry, bądź wewnątrz kamiennych kręgów kultowych na szczytach Wieżycy i Raduni.

Miejsca, w których odkryto ślężańskie rzeźby, po stuleciach mogą wskazywać, że znalazły się tam one w wyniku późniejszych przesunięć. Starożytne rzeźby mogły stać się charakterystycznymi punktami granicznymi, gdy podzielono Masyw Ślęży na część książęcą i klasztorną na początku XIII wieku.

Zastanawiające jest, dlaczego rzeźby znalazły się tak daleko od szczytu Raduni, na którym znajdował się największy krąg kamienny. A także, dlaczego taki krąg stanął pierwotnie właśnie tam oraz na szczycie Wieżycy, a nie na samej Ślęży. Starając się odpowiedzieć na to pytanie, doszedłem do wniosku, że pierwotnie kręgi zostały wzniesione na Wieżycy i Raduni, gdzie odprawiano obrzędy. Natomiast rzeźbom jako bóstwom, miał być przeznaczony szczyt Ślęży, jako najwyższy i centralny.

Rzeźby kultowe z Masywu Ślęży

Możliwym jest również, że starożytne rzeźby ślężańskie nigdy na szczycie nie stanęły. Nigdy nie pełniły roli swojego przeznaczenia, a zostały pierwotnie porzucone w miejscu swojego powstania. Bądź jak głosi jedna z teorii, zostały wykonane na zamówienie z zewnątrz i nigdy nie zostały przetransportowane.

Wszystkie te wątpliwości ciężko będzie dziś rozwiać. Najbardziej jednak prawdopodobne jest to, że powstały one, jako dzieła kultury Łużyckiej i są współczesne kręgom kultowym z Wieżycy i Raduni. Kręgi te powstały z początkiem epoki żelaza, bądź później po 650 r.p.n.e. Pewnym jest to, że bez względu na okoliczności ich powstania, dowodzą potrzeby personifikacji sił natury, jakie obserwowali i doświadczali ludzie je tworzący.

Panna z Rybą

To chyba najokazalsza rzeźba. Została odkryta w 1733 r., mierzy około 2,2 m wysokości i 0,8 m szerokości. Przedstawia postać ludzką bez głowy, nóg poniżej kolan i prawego ramienia. Trzyma na piersiach i brzuchu ogromną rybę. Mimo wielowiekowego działania czynników atmosferycznych, można stwierdzić, że postać jest odziana w długą, pofałdowaną szatę sięgającą stóp. Poniżej głowy, ryba jest nakreślona znakiem ukośnego krzyża. Model figury nie pozwala jednoznacznie określić w jakiej pozycji postać miała się znajdować, oraz jakiej jest płci. Jednak stosunkowo szerokie ramiona oraz płaska pierś sugerują, że jest to raczej postać mężczyzny.

O rzeźbie wspomina już Henryk Brodaty w dokumencie z 1209 r., jako szczególe topograficznym. Określa ją jako kamień Petrey, co oznacza Piotra. Jednak zdania są podzielone, czy została tak nazwana od św. Piotra, czy też na cześć Piotra Włostowica.
Prawdopodobnie Panna z Rybą straciła swoją głowę w wyniku przenoszenia, bądź została odrąbana przez zakonników, jako symbol końca pogaństwa na Ślęży.

Panna z Rybą – Starożytne rzeźby kultowe

Panna z Rybą i Niedźwiedź – Niemiecki szkic – Źródło: dolny-slask.org.pl

Grzyb

Rzeźba liczy około 1,2 m wysokości. Okoliczna ludność dopatrywała się w niej grzyba i tak nazywamy ją po dziś dzień. Jednak badacze doszukują się w niej fragmentu postaci ludzkiej. Część widzi w niej głowę ludzką w hełmie. Inni dopatrują się, co wydaje się bardziej logiczne, dolnej części człowieka od stóp do pas. Górna część została odbita i nie wiadomo, co się z nią dalej stało. Wykute rowki świadczyć mogą, że jest to fragment płaszcza bądź sukni. Grzyb jest z boku naznaczony znakiem ukośnego krzyża.

Grzyb – Starożytne rzeźby kultowe

Niedźwiedź obok Panny z Rybą

Odkryta razem z Panną z Rybą, obie starożytne rzeźby znaleziono w 1733 r. Jej wymiary to 1,7 m długości i 0,6 m szerokości. Ma odtrącone tylne łapy i zniszczone przednie. Również głowa jest uszkodzona i nie posiada szczególnych znaków. Posiada jednak wykuty ogon, charakterystyczny dla Niedźwiedzia. Jest naznaczona na grzbiecie wyrytym znakiem ukośnego krzyża.

Niedźwiedź obok Panny z Rybą – Starożytne rzeźby kultowe

Znak ukośnego krzyża na grzbiecie rzeźby

Niedźwiedź ze szczytu Ślęży

Najbardziej rozpoznawalna rzeźba, będąca popkulturowym symbolem ślężańskich tajemnic. Również została wykonana z granitu, tą samą techniką, co drugi Niedźwiedź. Lecz zachowała się nieco lepiej. Mierzy 1,47 m długości i około 0,5 m szerokości. Posiada wyryty na piersi znak ukośnego krzyża, który jest dość kontrowersyjny, ponieważ powstał on prawdopodobnie w czasach współczesnych. Jednak na grzbiecie, który był obrzucany przez lata kamieniami, dostrzeżono praktycznie już niewidzialny znak krzyża, współczesny innym znakom tego typu na ślężańskich rzeźbach.

Niedźwiedź ze szczytu Ślęży – Starożytne rzeźby kultowe

Znak krzyża jest prawdopodobnie współczesny

Mnich

Jest to ciekawa, licząca około 2,6 m wysokości rzeźba wyglądem przypominająca kręgiel bądź smukłą wazę z pokrywą. Swoją umowną nazwę zawdzięcza również miejscowej ludności, która dopatrywał się w niej postaci mnicha. Przez wiele lat była do połowy wkopana w ziemię. Na szczycie spłaszczonej kuli znajduje się znak ukośnego krzyża. Również na spodzie bazy rzeźby znajduję się taki znak, lecz znacznie większy. Baza była odbita od reszty rzeźby, czym można tłumaczyć fakt, iż została wkopana w ziemię.

Mnich – Starożytne rzeźby kultowe

Poniżej mapa z aktualną lokalizacją wszystkich rzeźb.

Artykuł Starożytne rzeźby kultowe z Masywu Ślęży pochodzi z serwisu Eloblog.

Lista problemów turystyki kosmicznej

Czy zastanawialiście się kiedyś, jakby to było wybrać się na wycieczkę gdzieś znacznie dalej niż dotychczas? Na przykład na orbitę okołoziemską, albo znacznie dalej, w stronę Słońca? Byłoby cudownie. Oczywiście człowiek w kosmosie już był i wciąż się tam wybiera. Programy kosmiczne ogromnym nakładem pracy i kosztów, wysłały człowieka w przestrzeń kosmiczną nie raz. Jednak jeszcze długo będzie to opcja niedostępna dla zwykłego człowieka. Oto 8 powodów, które sprawiają, że turystyka kosmiczna jest niezwykle problematyczna.

Ziemia widziana z przestrzeni kosmicznej – Blue Marble – Źródło: NASA

1. Ogromne koszty

Szacuje się, że wyniesienie jednego kilograma ładunku na orbitę okołoziemską kosztuje około 20 tys. dolarów. Taniej byłoby wykonać z litego złota naturalnej wielkości posąg astronauty Johna Glenna, niż wysłać go na orbitę. Za udział w 10 dniowej wyprawie kosmicznej Charles Simonyi w 2007 roku zapłacił ponad 20 mln dolarów. Lot na Księżyc kosztowałby pół miliarda dolarów, a lot na Marsa to już dziesiątki miliardów…

Charles Simonyi – Pionierzy turystyki kosmicznej – Źródło: NASA

2. Kosmiczne bombardowanie

W przestrzeni kosmicznej latają pyłki, ziarenka i kamienie rozpędzone do 10 tys. km/h. Wokół samej Ziemi latają setki tysięcy elementów liczących po kilka cm średnicy. Odłamki szyb z kolektorów słonecznych, odpryski farby ze statków, czy elementy porzuconych członów rakiet. Dalej od Ziemi krążą meteoroidy, które mogłyby uszkodzić statek. Jak widzicie, turystyka kosmiczna to dość niebezpieczne zajęcie. Poniżej przedstawione są zniszczenia na powłoce wahadłowca, spowodowane zderzeniem z listkiem farby.

Uszkodzenia na powłoce wahadłowca Challenger – Źródło: NASA

3. Promieniowanie

Słońce emituje śmiertelnie groźne promienie. Na Ziemi chroni nas atmosfera i magnetosfera. Magnetosfera wyłapuje większość promieniowania kurpuskularnego, o czym świadczą zorze polarne. W przestrzeni kosmicznej nie ma żadnej chroniącej nas powłoki, a wysokie promieniowanie może uszkodzić nasze DNA. Mimo ochrony przez statek, w ciągu doby astronauta przyjmuje większą dawkę promieniowania, niż przez pół roku na Ziemi.

Astronauta Bruce McCandless II w przestrzeni kosmicznej – Źródło: NASA

4. Stan nieważkości

Poza zmianami w organizmie, bez grawitacji astronauci szybko tracą rozeznanie kierunków. Nie wiadomo gdzie jest góra, a gdzie jest dół. Trzeba się również pogodzić z długotrwałą chorobą lokomocyjną. Aby się do tego przyzwyczaić astronauci, przed wylotem w kosmos, pracują po 6 godzin dziennie na dnie basenu, gdzie siła wyporu symuluje stan nieważkości.

Lot paraboliczny samolotu – Symulowanie stanu nieważkości – Źródło: NASA

5. Zmiany w organizmie

W miarę upływu czasu podczas przebywania w kosmosie, organizm stara się dostosować do nowych warunków. Redukuje on masę mięśni i kośćca. Zachowuje się tak, jakbyśmy wyłącznie leżeli w łóżku i nic nie robili. Dlatego astronauci muszą codziennie trenować, by nie doświadczyć zaniku mięśni. Na orbicie praktycznie nie używa się nóg. Człowiek wszędzie się odpycha rękami i ma wrażenie jakby pływał po stacji kosmicznej. Również przyjmowanie posiłków jest sporym problemem. Brak grawitacji spowalnia pracę układu pokarmowego i utrudnia przyjmowanie posiłków. Nie można jeść i pić, póki trzewia nie przyzwyczają się do nowych warunków, co może potrwać nawet kilka dni.

Trening w kosmosie – Astronauta Frank De Winne – Źródło: NASA

6. Problemy z odpornością

Promieniowanie i brak grawitacji sprawiają, że nasz układ odpornościowy jest znacząco mniej wydajny niż na Ziemi. Bakterie i wirusy, z którymi jesteśmy sobie w stanie poradzić na Ziemi, stają się śmiertelnie groźne. Mnożą się nawet 50 razy szybciej niż na powierzchni naszej planety, a wirusy za sprawą promieniowania zaczynają mutować.

Bakterie E.coli – Pałeczka okrężnicy – Źródło: NIAID

7. Temperatura

Powierzchnie wystawione na światło słoneczne mogą osiągać temperaturę kilkuset stopni, a zacienione bliską zera bezwzględnego. Wystarczy już 70° C aby w sekundę się oparzyć. A co gdyby podtrzymywać ten stan przez długie godziny i to w znacznie wyższej wartości? A jeżeli jest zbyt zimno? Człowiek doświadcza hipotermii, gdy temperatura ciała spada poniżej 35° C, a wartość dla zera bezwzględnego wynosi -273,15° C! Temperatura jest ogromnym problemem dla turystyki kosmicznej.

Galaktyka Czarne Oko – Źródło: NASA

8. Problemy z higieną

W kosmosie woda jest więcej warta niż każde złoto. W statku kosmicznym nie znajdziemy prysznica. Myć się można jedynie wilgotnym ręcznikiem. Samo spożywanie płynów stwarza ogromne trudności, ilość wody jest bardzo ograniczona. W porównaniu z ekskluzywnym jachtem, na statku kosmicznym nie znajdziemy miejsca dla amatorów pływania w basenie i długich kąpieli w ciepłej wannie z jacuzzi.

Poza tymi wszystkimi podstawowymi problemami, występują jeszcze inne, jak brak możliwości magazynowania wody, żywności, części zamiennych, brak pomocy medycznej itd. Jednak astronauci, którzy już odbyli swoją podróż kosmiczną są zgodni w jednym. Wszystkie te niedogodności są niewielką ceną za oglądanie cudów kosmosu na własne oczy.

Nad przyszłymi turystycznymi wyprawami w przestrzeń kosmiczną pracuje już kilka firm. Największe szanse na organizację pierwszych prywatnych lotów turystycznych, ma przedsiębiorstwo Virgin Galactic. Firma chce oferować loty suborbitalne , za pomocą statków SpaceShipTwo wyprodukowanych przez firmę Scaled Composites. Taki kosmiczny trip ma kosztować jedyne 250 tys. dolarów i będzie właściwie jedynie krótkim lotem w przestrzeń okołoziemską.

SpaceShipTwo i WhiteKnightTwo – Źródło: Virgin Galactic/Mark Greenberg

Artykuł 8 problemów turystyki kosmicznej pochodzi z serwisu Eloblog.

Film o Masywie Ślęży

Tym razem role się odwróciły. Grzegorz stanął na wysokości zadania, biorąc w ręce stronę operatorską, ja zaś wcieliłem się w rolę prezentera. Postanowiłem przygotować materiał o tym fascynującym miejscu, jakim jest Masyw Ślęży.

Ah, jaka ta góra jest tajemnicza. Zewsząd ją widać. Jej rozmiar sprawia, że króluje nad otaczającym terenem w promieniu kilkiudziesięciu kilometrów. A gdy już na nią wejdziemy? Jesteśmy w stanie dostrzec niemal wszystko. Ślęża ma wysokość 718 m.n.p.m. i należy do Korony Gór Polskich.

Film o Masywie Ślęży – Historia i ciekawostki

Nic więc dziwnego, że każdy przybywający tu niegdyś człowiek, widział w tym miejscu cel swojej wędrówki. A gdy już tu dotarł, mógł się przekonać o bogactwie tego terenu. Żyzne gleby, bogate w zwierzynę lasy, minerały. To musiało być miejsce bogów. Na trzech szczytach masywu: Wieżycy, Raduni i samej Ślęży, znajdujemy ślady dawnych kręgów kultowych. Pozostałościach po miejscach przeznaczonych dla pradawnych bogów. Odnajdziemy tu również zagadkowe, budzące wiele sporów naukowych, kamienne rzeźby przedstawiające postaci zwierząt i ludzi. Na filmie o Masywie Ślęży pokazane są mapy LIDAR, na których jeszcze do dziś widać pozostałości po wałach kultowych.

Obraz LIDAR i ślady wału na Raduni – Źródło: geoportal.gov.pl

Przebieg wału na Raduni – Źródło: dolny-slask.org.pl

Tak silny pogański ośrodek religijny rozwijał się tu przez stulecia. Nawet kilka wieków po chrystianizacji państwa Piastów, miejscowa ludność dalej oddawała cześć dawnym bogom. Ingerencja Kościoła Katolickiego była więc nieunikniona. Stawiając na szczycie klasztor, postanowiono rozbić pogaństwo od środka.

Niedźwiedź ze szczytu Ślęży – Film o Masywie Ślęży

Dziś Ślęża znajduje się na pierwszych miejscach list atrakcji turystycznych w regionie. Po odwiedzeniu Sobótki, Zamku Górka i pozostałości dawnego grodu średniowiecznego, możemy wejść na sam szczyt góry. Po drodze oddając się zadumie, gdy mijamy starożytne rzeźby i konstrukcje. A gdy staniemy już na samej górze, możemy oddać się całkowicie pięknu otaczającej nas panoramy… Ah, to trzeba zobaczyć na własne oczy…

BIBLIOGRAFIA

1. „Dolny Śląsk Monografia Historyczna” – pod redakcją Wojciecha Wrzesińskiego
2. „Tajemnice Góry Ślęży” – Wacław Korta
3. „Wędrówki po Dolnym Śląsku” – Wojciech Chądzyński

STRONY WWW, GRAFIKI, ZDJĘCIA

1. Zdjęcie rzeźb z Półwyspu Iberyjskiego – Autor:  Eugenio Vega
   Źródło: an.wikipedia.org
2. Zdjęcie rzeźb z Półwyspu Iberyjskiego – Autor: Nacho
   Źródło: an.wikipedia.org
3. Zdjęcie satelitarne i LIDAR
   Źródło: geoportal.gov.pl

ARCHIWALNE ZDJĘCIA

1. http://dolny-slask.org.pl/530546,Starozytny_wal_kultowy.html
2. http://www.sleza.sobotka.net/index.php?go=21
3. http://www.ruinyizamki.pl/dolnoslaskie/sleza%20obrazy.html
4. http://krajoznawca.org/kg16/277-krzyz-historia-i-symbolika

MUZYKA

1. „Angevin 70” – Autor: Kevin MacLeod
   Licencja Creative Commons Attribution 3.0 International License. Źródło:
   https://freemusicarchive.org/music/Kevin_MacLeod/Thatched_Villagers/Angevin
   
2. „Rites” – Autor: Kevin MacLeod
   Licencja Creative Commons Attribution 3.0 International License. Źródło:
   https://freemusicarchive.org/music/Kevin_MacLeod/Thatched_Villagers/Rites
   

Zobacz także: Pytania i odpowiedzi – Kopalnia złota na Ślęży

Artykuł Film o Masywie Ślęży – Historia i ciekawostki pochodzi z serwisu Eloblog.