Filmy

Sowieci – Związek Radziecki czy Sowiecki?

Sowieci – Związek Radziecki czy Sowiecki?
Grzegorz Sanik

Czy powinno się mówić Związek Radziecki, czy Związek Sowiecki? Rosjanie czy Sowieci? Jakie określenia najlepiej używać do opisywania historii ZSRR? Oto wpływ propagandy i polityki na kształtowanie nazw oraz określeń.

Związek Radziecki czy Związek Sowiecki?

Określenie „sowiecki” wywodzi się od rosyjskiego słowa „sowiet” (cовет), czyli w tłumaczeniu na język polski „rada”. Pierwotnie termin ten odnosił się do lokalnych rad robotniczych, chłopskich i żołnierskich, które przejmowały władzę w Rosji po upadku monarchii. Przed wojną w II RP określenia „Sowieci”, „sowiecki” były popularne i powszechnie używane. Miały również swój bardzo negatywny wydźwięk, m.in. z powodu wojny polsko‐​bolszewickiej. Określenie „sowiecki” nie kojarzyło się więc z niczym dobrym. Po wojnie nowa władza Polski uważała, że trzeba zatrzeć złe wrażenia związane ze słowem „sowiecki” i zastąpić je jego polskim odpowiednikiem „radziecki”, które pochodziło od polskiego słowa „rada”. W ten sposób lansowano przez cały okres PRLu nową nazwę, która miała zmienić nastawienie do ZSRR, albo przynajmniej sprawić, żeby nazwa nie kojarzyła się tak bardzo negatywnie.

Sowieci, sowiecki, wywodzi się od rosyjskiego słowa "sowiet", czyli "rada"

Sowieci, sowiecki, wywodzi się od rosyjskiego słowa „sowiet”, czyli „rada”

Niektórzy po dziś dzień uważają, że używając przymiotnika „radziecki” zamiast „sowiecki”, ulegamy wpływowi tej peerelowskiej propagandy i jakoby zgadzamy się z jej retoryką. Osobiście używam obu tych określeń niemalże zamiennie. Jednakże w przypadku kraju mówię zazwyczaj tylko o Związku Radzieckim, bo taka była jego oficjalna nazwa.

Rosjanie czy Sowieci?

Natomiast w przypadku obywateli Związku Radzieckiego prawie zawsze mówię, że byli to Sowieci, a nie Rosjanie. I nie mam tutaj na celu używanie takiej nazwy w sensie pejoratywnym. Chcę jedynie podkreślić to, że Związek Radziecki składał się z wielu różnych narodów, nie tylko z Rosjan. W jego skład wchodzili również Ukraińcy, Białorusini, Gruzini, Kazachowie, Łotysze, Litwini i wiele innych. Często opisując historię PGWAR mówimy tylko o Rosjanach, a zapominamy o innych narodach służących również w Armii Radzieckiej, a którzy to również stacjonowali w sowieckich garnizonach na terenie Polski. Wojska Radzieckie stanowiły prawdziwą mieszankę wielu narodów. Zdarzało się, że niektórzy żołnierze nie umieli mówić dobrze po rosyjsku, a jedyne co znali to tylko kilka prostych wojskowych komend. Warto choćby wspomnieć, że sam przywódca ZSRR Józef Stalin był Gruzinem, a jeden z najzdolniejszych dowódców Armii Czerwonej w czasie II wojny światowej Konstanty Rokossowski był Polakiem (pół‐​Polakiem). Choć oni, to znaczy komuniści, nigdy o sobie nie myśleli w kategoriach narodowych.

Marszałek Konstanty Rokossowski był z pochodzenia Polakiem (pół-Polakiem)

Marszałek Konstanty Rokossowski był z pochodzenia Polakiem (pół‐​Polakiem)

Filmy
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Od kilku lat piszę na Eloblogu artykuły o historii, turystyce i nowych technologiach. Od urodzenia związany jestem z Dolnym Śląskiem. Prowadzę także na YouTube kanał Podróżnik w czasie.

Więcej w kategorii Filmy

Oto najlepsze filmy przygotowane na 100. rocznicę odzyskania niepodległości

Grzegorz Sanik11 listopada 2018

Autostrada Sudecka – Zagadka Gór Bystrzyckich

Grzegorz Sanik23 sierpnia 2018

Show Me Poland – Krótki film ukazujący piękno Polski

Grzegorz Sanik18 maja 2018

Film Totenburg – Ostatnia świątynia nazistów

Grzegorz Sanik27 marca 2018

Dom Mohaupta – To tu opracowano podziemia Riese cz. 2

Grzegorz Sanik10 lutego 2018

Dom Mohaupta – Utajnione biuro konstrukcyjne Riese cz. 1

Grzegorz Sanik28 stycznia 2018

Rytm Gór – Odkryj piękno polskich gór

Grzegorz Sanik23 listopada 2017

Tajemnice Gór Sowich – Jerzy Cera cz. 2

Grzegorz Sanik29 lipca 2017

Zagadka „Siłowni” Riese – Jerzy Cera cz. 1

Grzegorz Sanik27 czerwca 2017