Filmy

Kryptonim „Rüdiger” – Pociąg Hitlera i tunel pod Wałbrzychem cz. 2

Kryptonim „Rüdiger” – Pociąg Hitlera i tunel pod Wałbrzychem cz. 2
Grzegorz Sanik

W poprzednim filmie zaprezentowany został niemiecki dokument związany z zagadkowym obiektem o kryptonimie „Rüdiger”. Obiekt ten miał zostać zlokalizowany w rejonie Wałbrzycha i Jedliny-Zdrój, a niektóre z jego elementów składowych miały osiągnąć gotowość już na kilka miesięcy przed zakończeniem wojny. W ramach Rüdigera przygotowano również tzw. „rozwiązanie dla pociągu”. Pociąg Hitlera – Führersonderzug – miał mieć zapewnione specjalne warunki w ramach budowanej na Dolnym Śląsku kwatery głównej wodza III Rzeszy.

Mapa Rüdigera

W poprzednim filmie zaprezentowany został archiwalny dokument pt. „Stand der Anlagen Führerhauptquartier”. Do wspomnianego dokumentu została dołączona jeszcze mapa, na której zarysowano trzy okręgi. Na mapie mamy również naniesioną rzymską cyfrę V, co odnosi się do piątej pozycji na w/w dokumencie, czyli do obiektu o kryptonimie „Rüdiger”.

Mapa z lokalizacją Rüdigera - Zbiory: Wydawnictwo Technol

Mapa z lokalizacją Rüdigera – Zbiory: Wydawnictwo Technol

Wspólnym mianownikiem dwóch małych okręgów na mapie, jest występowanie w ich rejonach tuneli kolejowych. W prawym okręgu znajduje się tunel pod Małym Wołowcem, a w lewym okręgu tunel pod Przełęczą Kowarską. Co oznacza duży okrąg? Nie wiadomo. Niestety mapa nie jest dostępna w lepszej rozdzielczości. Prawdopodobnie w oryginale była kolorowa, a okręgi zarysowane były odrębnymi kolorami. Trzeba brać również pod uwagę, iż jest to tylko schematyczna mapa, która wcale nie musi wskazywać miejsc z dużą precyzją.

Mapa Rüdigera, w małych okręgach występują tunele kolejowe - Zbiory: Wydawnictwo Technol

Mapa Rüdigera, w małych okręgach występują tunele kolejowe – Zbiory: Wydawnictwo Technol

Tunel pod Małym Wołowcem składa się z dwóch równoległych nitek (rur tuneli) - Źródło: dolny-slask.org.pl

Tunel pod Małym Wołowcem składa się z dwóch równoległych nitek (rur tuneli) – Źródło: dolny-slask.org.pl

Wjazd do jednego z tuneli pod Małym Wołowcem

Wjazd do jednego z tuneli pod Małym Wołowcem

Czynny tunel (północny) pod Małym Wołowcem

Czynny tunel (północny) pod Małym Wołowcem

Nieczynny tunel (południowy) pod Małym Wołowcem - Czy tutaj miał się zatrzymać pociąg Hitlera?

Nieczynny tunel (południowy) pod Małym Wołowcem – Czy tutaj miał się zatrzymać pociąg Hitlera?

Tunel pod Przełęczą Kowarską - Źródło: dolny-slask.org.pl

Tunel pod Przełęczą Kowarską – Źródło: dolny-slask.org.pl

Tunel pod Przełęczą Kowarską w rejonie Ogorzelca

Tunel pod Przełęczą Kowarską w rejonie Ogorzelca

Tunel pod Przełęczą Kowarską

Tunel pod Przełęczą Kowarską

Tunel pod Przełęczą Kowarską

Tunel pod Przełęczą Kowarską

Połączenia telefoniczne i dalekopisowe Rüdigera

Dodatkowo na mapie znajduje się jeszcze karteczka z listą połączeń telefonicznych i dalekopisowych. Rozpiska wskazuje konkretne obiekty, z jakimi mógł nawiązać połączenie obiekt o kryptonimie „Rüdiger”.

Lista połączeń dalekopisowych i telefonicznych - Zbiory: Wydawnictwo Technol

Lista połączeń dalekopisowych i telefonicznych – Zbiory: Wydawnictwo Techno

Łączność dalekopisowa (Fe)

  • OKW – Oberkommando der Wehrmacht (Naczelne Dowództwo Wehrmachtu).
  • Sdp. Berlin – Stadtpolizei Berlin (Policja w Berlinie).
  • Annabu – Centrala łączności OKH (Oberkommando des Heeres – Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych) koło Wünsdorf.
  • DV Hochland – Centrala łączności „Hochland”.
  • DV Donu – Centrala łączności „Donau”.
  • DV Hessen – Centrala łączności „Hessen”.
  • DV San – Centrala łączności „San”.
  • DV Schlesien – Centrala łączności „Schlesien”.
  • LV 1000 – Centrala łączności OKL (Oberkommando der Luftwaffe – Naczelne Dowództwo Luftwaffe) w Berchtesgaden.
  • Irene – Planowa centrala łączności OKW ( Oberkommando der Wehrmacht – Naczelne Dowództwo Wehrmachtu) w obiekcie Riese.
  • FA Freiburg – Centrala łączności w Świebodzicach.
  • FA Glatz – Centrala łączności w Kłodzku.
  • FA Schweidnitz – Centrala łączności w Świdnicy.
  • FA Brelsau – Centrala łączności we Wrocławiu.
  • OT Breslau – Organizacja Todt we Wrocławiu.

Łączność telefoniczna (T)

  • OKW – Oberkommando der Wehrmacht (Naczelne Dowództwo Wehrmachtu).
  • Kurfürst – Bunkier OKL (Oberkommando der Luftwaffe – Naczelne Dowództwo Luftwaffe) koło Poczdamu.
  • Annabu – Centrala łączności OKH (Oberkommando des Heeres – Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych) koło Wünsdorf.
  • AA Berlin – Auswärtiges Amt Berlin (Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Berlinie).
  • Gen. Kob. Breslau – Garnizon we Wrocławiu (?).
  • Irene – Planowa centrala łączności OKW ( Oberkommando der Wehrmacht – Naczelne Dowództwo Wehrmachtu) w obiekcie Riese.
  • LV 1000 – Centrala łączności OKL (Oberkommando der Luftwaffe – Naczelne Dowództwo Luftwaffe) w Berchtesgaden.
  • DV Hochland – Centrala łączności „Hochland”.
  • Seestern – Planowa centrala łączności OKM (Oberkommando der Marine – Naczelne Dowództwo Marynarki Wojennej) w obiekcie Riese.
  • RKzl. Berlin – Kancelaria Rzeszy w Berlinie.
  • RKzl. München – Kancelaria Rzeszy w Monachium.
  • DNB Berlin – Deutsches Nachrichtenbüro (Niemiecka Agencja Prasowa w Berlinie).
  • Prop Min. – Propagandaministerium (Ministerstwo Propagandy).

Pociąg Hitlera – Führersonderzug

Führersonderzug – pociąg specjalny Adolfa Hitlera. Wódz III Rzeszy już od 1939 roku wykorzystywał swój specjalny pociąg nie tylko jako środek transportu, ale i również jako mobilne centrum dowodzenia. Sprawdzał się on dobrze zwłaszcza na stale rozszerzających się frontach II wojny światowej, kiedy to Hitler pragnął przebywać w pobliżu walczących wojsk. W 1941 roku pociąg Hitlera składał się z następujących wagonów. Poszczególne wagony wymienione są zgodnie z ich kolejnością w składzie.

  • dwie lokomotywy
  • wagon artylerii przeciwlotniczej
  • wagon bagażowy
  • salonka Hitlera
  • wagon dowodzenia
  • wagon oddziału gwardii przybocznej
  • wagon jadalny
  • dwa wagony dla gości
  • wagon-łaźnia
  • wagon jadalny
  • dwa wagony sypialne personelu
  • wagon prasowy
  • wagon bagażowy
  • wagon artylerii przeciwlotniczej

Źródło: „Kwatery Główne Führera” Franz W. Seidler, Dieter Zeigert, str. 26 i 27.

Führersonderzug - Pociąg Hitlera

Führersonderzug – Pociąg Hitlera

Już w czasie kampanii francuskiej przewidziano wykorzystanie tuneli kolejowych do ukrycia pociągu specjalnego Hitlera. Tak było w przypadku tunelu kolejowego koło francuskiej miejscowości Margival. W późniejszym okresie miejsce to zostało dodatkowo rozbudowane i otrzymało status kwatery głównej o kryptonimie „Wolfsschlucht II”. Ważnym elementem składowym tej kwatery był tunel kolejowy, który już w czerwcu 1940 roku był przewidziany do ukrycia pociągu specjalnego Hitlera. Tunel wyposażony został w dwoje specjalnych pancernych drzwi. Do tunelu pociągnięto również przyłącze telekomunikacyjne, umożliwiające włączenie składu do sieci telefonicznej III Rzeszy za pomocą francuskiej infrastruktury. Prawdopodobnie podobne rozwiązania dla pociągu Hitlera planowano przygotować również na Dolnym Śląsku.

Kolejnym przykładem wykorzystania tuneli jest tunel kolejowy koło miejscowości Mönichkirchen w Dolnej Austrii. Pobliski tunel kolejowy został wykorzystany do ukrycia pociągu specjalnego Hitlera w kwietniu 1941 roku. Przyjazd Hitlera do Dolnej Austrii miał związek z prowadzoną wówczas kampanią bałkańską. W trakcie stacjonowania pociągu koło Mönichkirchen otrzymał on status kwatery głównej o kryptonimie „Frühlingssturm”.

FHQ "Frühlingssturm" - Żołnierze zabezpieczają tunel przeznaczony dla pociągu Hitlera koło miejscowości Mönichkirchen w Dolnej Austrii - Źródło: "Kwatery Główne Führera" Franz W. Seidler, Dieter Zeigert

FHQ „Frühlingssturm” – Żołnierze zabezpieczają tunel przeznaczony dla pociągu Hitlera koło miejscowości Mönichkirchen w Dolnej Austrii – Źródło: „Kwatery Główne Führera” Franz W. Seidler, Dieter Zeigert

Sieć telekomunikacyjna Riese

W drugiej połowie filmu zaprezentowana została mapa systemu łączności na Dolnym Śląsku. Na mapie wskazane są dwie stacje wzmacniakowe. Jedna w Świdnicy o kryptonimie „Schweidnitz I”, a druga w Rzecce koło Walimia o kryptonimie „Schweidnitz II”. Ponieważ stacja „Schweidnitz II” została ulokowana w budynku o raczej prowizorycznym charakterze, a obok drążono pod górą Ostra kompleks „Rzeczka”, powstało przypuszczenie, że to właśnie kompleks „Rzeczka” miał być miejscem docelowym dla stacji „Schweidnitz II”. W ten sposób zapewniać łączność dla pozostałych kompleksów Riese w Górach Sowich. Na razie jest to tylko hipoteza.

Fragment mapy odnalezionej przez Romualda Owczarka, przedstawiającej schemat sieci telefonicznej na Dolnym Śląsku - Zbiory: Romuald Owczarek

Fragment mapy odnalezionej przez Romualda Owczarka, przedstawiającej schemat sieci telefonicznej na Dolnym Śląsku – Zbiory: Romuald Owczarek

Budynek stacji wzmacniakowej w Świdnicy, obiekt o kryptonimie "Schweidnitz I"

Budynek stacji wzmacniakowej w Świdnicy, obiekt o kryptonimie „Schweidnitz I”

Stacja wzmacniakowa w Świdnicy "Schweidnitz I"

Stacja wzmacniakowa w Świdnicy „Schweidnitz I”

Podziemia stacji wzmacniakowej w Świdnicy, w tym miejscu stała kiedyś aparatura wzmacniająca sygnał

Podziemia stacji wzmacniakowej w Świdnicy, w tym miejscu stała kiedyś aparatura wzmacniająca sygnał

Zachowany silnik Diesla i generator prądu

Zachowany silnik Diesla i generator prądu

Pozostałości budynku stacji wzmacniakowej w Rzecce, obiekt o kryptonimie "Schweidnitz II"

Pozostałości budynku stacji wzmacniakowej w Rzecce, obiekt o kryptonimie „Schweidnitz II”

Mapa z lokalizacją wspomnianych tuneli kolejowych i stacji wzmacniakowych

 

Zobacz także: Kryptonim „Rüdiger” – Wojenna zagadka Wałbrzycha cz. 1

Współpraca

Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich

Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich

Zdjęcia z powietrza użyte w filmie wykonał K-motion.pl

Filmowanie z powietrza, zdjęcia z powietrza - K-motion.pl

Filmowanie z powietrza, zdjęcia z powietrza – K-motion.pl

  • Sebastian Gaj

    Na wstępie, Wielki Szacunek kol. Podróżnik za całokształt twórczości.
    Poziom merytoryczny coraz lepszy. Dziękuję. Muszę jednak podzielić się
    rozwiązaniem zagadki, a nawet dwóch, co pewnie niektórych nie ucieszy.
    RUDIGER= „SIŁOWNIA” i tyle w temacie. Bunkier z centralą telefoniczną w
    środku ( żaden dodatkowy dla Hitlera, bo ten miał mieć swój w Książu),
    stąd tyle przepustów / rur kamionkowych i miejsc na kolejne urządzenia.
    Stąd pancerne drzwi wejściowe ( śluzy jak to niektórzy nazywają) i
    konieczne wyposażenie (tzw. samowystarczalność w przypadku zagrożenia/
    nalotu). To dlatego obiekt był tak ważny i musiał być chroniony, żeby mieć
    łączność w każdym wypadku. Na co komu ślepe wojsko??
    Air force one Hitlera. Niemcy nie pomylili się nadając kryptonim męski. I dlatego w dokumentach jest napisane, obiekt w budowie.
    Część infrastruktury istniała ( m.in.stacje wzmacniakowe Świdnica I i chyba
    II, to Wy najlepiej już wiecie), reszta to okablowanie budowanych kwater : OKH, OKW etc. I nie ma co
    szukać po tunelach. No może za wyjątkiem jakiegoś kabelka, który musiał
    być doprowadzony , żeby ew. pociąg mógł mieć połączenie właśnie z tą
    centralą. Niestety to koniec bajki opowiadanej przez przewodników, bo
    obiekt ledwo co wyrósł z ziemi. Przy okazji wyjaśnię, że po drodze
    długich kabli Niemcy wybudowali takie małe budyneczki, coś ala
    stróżówka. Kolejna zagadka dla eksploratorów to nic innego jak miejsca
    łączenia bardzo długich odcinków kabli. Dlaczego nie mufa w ziemi? Bo
    stare technologie wymagały ewentualnego wzmacniania sygnału. Te budynki
    dawały też możliwość rekonfiguracji kabli . A może jakaś kontrola
    szczelności? Newralgiczne kable z uwagi na możliwość zamakania w ziemi
    pompowało/napełniało się kiedyś na całym odcinku sprężonym powietrzem. Jeśli masz P.Grzegorzu dokumenty obalające moją teorię , zapraszam do merytorycznej dyskusji: sebastiangaj@o2.pl

    • Bardzo ciekawa hipoteza, moim zdaniem warta rozważenia. W czerwcu będzie opublikowany film, wywiad z Jerzy Cerą, gdzie powiemy trochę na temat „Siłowni”. Już dziś zapraszam i pozdrawiam!

      • Sebastian Gaj

        Dokumenty wcześniej czy później wypłyną. Przy tak dużej inwestycji musiały być odrębne projekty poszczególnych sieci, które w kilku egzemplarzach dostawali wykonawcy. Tak się składa, że znam proces budowy sieci telekomunikacyjnych od podszewki. Ponadto wystarczy dokładnie przyjrzeć się konstrukcji budynku pseudo siłowni. Wystające przepusty w postaci rur kamionkowych, ponad poziom wylewki wstępnej przyszłej posadzki ( fi100 zgodne z ówczesnym standardem telekomunikacyjnym) kończą się od dołu wspólnym kanałem kablowym. Żadna więc to wentylacja. To , co wychodzi na zewnątrz budynku kończy się ślepo poniżej poziomu gruntu. Tam miały być wprowadzone kable ziemne, doprowadzone z poszczególnych kwater oraz łącznikowe do Świdnicy. W archiwum dokumentacji niemieckiej poczty muszą znajdować się uzgodnienia punktów styku i tam bym szukał potwierdzenia. Może kol. Ulli ma jakieś dojścia? Ewentualnie PPPT robiło jakieś protokoły z odzysku dobra niemieckiego, choć szczerze wątpie, że będą tam naniesione jakieś trasy kabli. Jako ciekawostkę dodam jeszcze , że w powojennym Wrocławiu taka kamionkowa kanalizacja funkcjonuje do dzisiaj. Jeszcze kilkanaście lat temu spotkać w niej można było CZYNNE kable ołowiane w izolacji papierowej.

        • Dziękuję. Moim zdaniem jest to bardzo ciekawa hipoteza. Warto by było, żeby w tej sprawie wypowiedział się obszernie ktoś, kto ma duża widzę w kwestii ówczesnej łączności i rozwiązań telekomunikacyjnych. Ja niestety tak owej wiedzy nie posiadam.

          Co do kamionkowych rur:
          „Jako ciekawostkę dodam jeszcze , że w powojennym Wrocławiu taka kamionkowa kanalizacja funkcjonuje do dzisiaj. Jeszcze kilkanaście lat temu spotkać w niej można było CZYNNE kable ołowiane w izolacji papierowej.”
          Czy posiada Pan może zdjęcie tego typu rury?

          • Sebastian Gaj

            Niestety, nie wpadło mi jakoś do głowy fotografowanie „takich ” zabytków , bo były dosyć powszechne. Zresztą, nic Pan nie zobaczy, bo rury kończą się w studniach kablowych, a ich wnętrza są pozapychane kablami telekomunikacyjnymi. W tamtych latach nie było tworzywa sztucznego, jako pierwszy pojawił się dopiero bakelit. Do budowy kanalizacji używano ceramiki lub stali, ale tej głównie pod nawierzchniami o dużym nacisku: drogi, przejazdy, skrzyżowania z inną siecią itp.
            BTW
            Bardzo ciekawe rzeczy odkrywało się podczas remontów, np. pod dzisiejszą ulicą Hallera znajdowała się podziemna przełącznica. Na górze wyglądało to jak poniemiecki słup ogłoszeniowy

          • Rozumiem. Tak jak mówiłem już wcześniej, będzie film poświecony częściowo „Siłowni”. Zapraszam do oglądania i komentowania.

        • Ulli Schae

          Czekawa hipoteza….to fakt…”Niemcy nie pomylili się nadając kryptonim męski. I dlatego w dokumentach jest napisane, obiekt w budowie.”…..dla nowy bunkry z stalbetonem…..nie wiem to tez dotycze bunkry dla potrzeby telekomunikacje? i trochy miejsca….gdzie jest silownia ..mnie nie pasuje do miejsca dla centrala komunikacjnie….bo prawie na szyt gora!

          • Sebastian Gaj

            Chyba bunkier to bunkier:) Popatrz na odległości do pozostałych obiektów. W przypadku Osówki są najmniejsze. No i tzw. kasyno stoi obok – jeszcze wyżej:) BTW Mam plany sieci telekomunikacyjnych. Każdy węzeł łączności ma swój kryptonim. Co może oznaczać niemiecki skrót DV- przed kryptonimem ?

          • U Sch

            ale DV znacze Durchgangsvermittlung, to jezyk pocztowy w tym czasie …to nie kryptonim

          • Sebastian Gaj

            Dziękuję. Deckname jest za Durchgangsvermittlung:)

          • Paul Zänger

            Sowieso to nie ten obiekt.Siłownia moim zdaniem to nie Rüdiger.
            To kompletnie odrębny obiekt,zgadzam się z Ulli w tej kwestii.

          • Panowie, niedługo będzie nowy film. Wywiad z J. Cerą. Już materiał zmontowany. Mam nadzieję, że pojawi się w przyszłym tygodniu. Będzie w nim sporo informacji o Siłowni.

  • Pingback: Podsumowanie historyczne po raz siedemnasty na blogu()

  • sebastian dobrowolski
  • Cześć! Dopiero teraz widzę Twój komentarz, nie wiedzieć czemu trafił do samu (może to przez link).
    Moim zdaniem nie. Moim zdaniem to nie jest ten sam Rüdiger. Być może mamy tutaj do czynienia z powieleniem kryptonimów, o których pisał Wichert. Jak dla mnie z przytoczonego dokumentu na filmie i moim blogu wynika jasno, że Rüdiger to FHQ, czyli Kwatera Główna Hitlera. Dlaczego tak uważam? Bo na liście są wymienione obiekty kryptonimami kwater, a nie jakimiś poszczególnymi elementami składowymi, czy też drobnymi obiektami typu radiostacja. Z tego dokumentu wynika, że Rüdiger to FHQ. A wiemy, że taka kwatera była budowana na Dolnym Śląsku.

    • Paul Zänger

      Cześć Grzesiek. Różne poszlaki wskazują na to że Leo Müller mógł wybudować tą część kompleksu. Miał sporo czasu a Rüdiger był ogromnie istotny dla infrastruktury technicznej kwatery. Może w części nie odkrytej? Zbudowane i zamaskowane. Przecież jest fragment narady chyba z udziałem Xaver Dorsch gdzie padają zalecenia „Najpierw block A, Block B odcinki a, b, c, i chyba e. Tzw Block miały być chyba cztery z tym że nie wiemy jak rozległy miał być jeden block, wiemy że miał lub miał mieć podział na odcinki.
      I znowu, nie wiemy jak rozległe miały być odcinki.
      Sądzę jednak że ukończono go, przynajmniej w stanie nadającym się do szybkiego zainstalowania wyposażenia.
      Oczywiście mogła się zmienić forma przeznaczenia obiektu bo jak wiemy pod koniec roku 1944 nastąpiło szereg zmian i w samym projekcie I w kwestii priorytetów.
      Czyli na tym się skupiamy a tamto odpuszczamy przynajmniej na teraz.
      To racjonalne podejście gdy czas nas goni a chcemy wykorzystać to co mamy. Pozdrawiam. 😊

Filmy
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Prowadzę tego bloga oraz portal o ciekawych miejscach i atrakcjach Elomaps.com. Przygotowuję także filmy dokumentalne na YouTube.

Więcej w kategorii Filmy

Tajemnice Gór Sowich – Jerzy Cera cz. 2

Grzegorz Sanik29 lipca 2017

Zagadka „Siłowni” Riese – Jerzy Cera cz. 1

Grzegorz Sanik27 czerwca 2017

Kryptonim „Rüdiger” – Wojenna zagadka Wałbrzycha cz. 1

Grzegorz Sanik9 kwietnia 2017

Niemiecki schron ukryty pod placem Solnym we Wrocławiu

Grzegorz Sanik18 marca 2017

Magazyn broni atomowej w Podborsku – Obiekt 3001

Grzegorz Sanik2 lutego 2017

Początek Riese – Odnalezione dokumenty i plany

Grzegorz Sanik13 stycznia 2017

Broń jądrowa w Polsce – Wojska Radzieckie w Polsce cz. 4

Grzegorz Sanik21 grudnia 2016

Rozkaz Riese – Ujawnione niemieckie dokumenty FHQ

Grzegorz Sanik8 grudnia 2016

Nazizm czy faszyzm? Różnice i błędne używanie

Grzegorz Sanik2 grudnia 2016